¹ En de Heere sprak tot Mozes en tot Aäron, zeggende tot hen:

² Spreekt tot de kinderen Israëls, zeggende: Dit is het gedierte, dat gij eten zult uit alle beesten, die op de aarde zijn.¹

1. alle beesten, Hebreeuws, uit alle vee. Het Hebreeuwse woord is hier in het algemeen genomen; alsook Gen 1:26, en Gen 6:7, Gen 6:20

³ Al wat onder de beesten den klauw verdeelt, en de kloof der klauwen in tweeën klieft, en herkauwt, dat zult gij eten.¹²³⁴

1. den klauw verdeelt, Dat is, welker hoef, of schoe, of nagel verdeeld is, hetwelk zo niet is in de klauwen der paarden, ezels, enz.
2. de kloof der klauwen in tweeën klieft, Dat is, alzo verdeeld, dat zij de klauwen niet in velen gelijk in de honden, katten, enz. te zien is, maar in tweeën gespleten hebben, gelijk in de ossen, koeien, schapen, enz.
3. herkauwt, Hebreeuws, het gekauwde weder ophaalt, en zo in het volgende. Versta, het gedierte, dat opnieuw kauwt hetgeen het gekauwd en ingeslikt had, gelijk wij zien dat de ossen, koeien en schapen doen wanneer zij nedergezeten zijn. Drie conditiën of eigenschappen worden in deze reine dieren vereist:<i>I.</i> de verdeling der klauwen;<i>II.</i> de klieving in tweeën;<i>III.</i> de herkauwing. De onderscheiding der twee eerste conditiën is af te leiden niet alleen uit dit en vs.7, maar voornamelijk uit Lev 7:26.
4. zult gij eten Dat is, dat moogt gij eten.

⁴ Deze nochtans zult gij niet eten, van degenen, die alleen herkauwen, of de klauwen alleen verdelen: den kemel, want hij herkauwt wel, maar verdeelt den klauw niet; die zal u onrein zijn;¹²

1. die alleen herkauwen, Dat is, die alleen herkauwen zonder de andere eigenschappen te hebben; alzo in de volgende woorden: die de klauwen alleen verdelen. Zie Deu 14:6.
2. niet; Versta, niet in tweeën, maar in meer delen, hetwelk is tegen de tweede vereiste conditie, die ook niet is in de konijnen en hazen, vermeld in vs.5,6.

⁵ En het konijntje, want het herkauwt wel, maar verdeelt den klauw niet; dat zal u onrein zijn;¹

1. konijntje, Anders, bergmuis, of beermuis; een viervoetig gedierte van grootte als een egel en van gestalte als een muis en beer, wonende in de holen der steenrotsen; zeer veel gevonden in Palestina.

⁶ En den haas, want hij herkauwt wel, maar verdeelt den klauw niet; die zal u onrein zijn.

⁷ Ook het zwijn, want dat verdeelt wel den klauw, en klieft de klove der klauwen in tweeën, maar herkauwt het gekauwde niet; dat zal u onrein zijn.¹

1. zal u onrein zijn Want het heeft slechts de twee eerste conditiën en niet de derde.

⁸ Van hun vlees zult gij niet eten, en hun dood aas niet aanroeren, zij zullen u onrein zijn.

⁹ Dit zult gij eten van al wat in de wateren is: al wat in de wateren, in de zeeën en in de rivieren, vinnen en schubben heeft, dat zult gij eten;¹

1. vinnen en schubben heeft, Te weten, beiden samen. Daarom waren onder de vissen onrein:<i>I.</i> die vinnen noch schubben hadden;<i>II.</i> die slechts een van beiden hadden.

¹⁰ Maar al wat in de zeeën en in de rivieren, van alle gewemel der wateren, en van alle levende ziel, die in de wateren is, geen vinnen of schubben heeft, dat zal u een verfoeisel zijn.¹²

1. levende ziel, Zie Gen 1:20.
2. een verfoeisel zijn Dat is, wat men verfoeien moet te eten en, dood zijnde, aan te tasten, gelijk in vs.11 verklaard wordt.

¹¹ Ja, een verfoeisel zullen zij u zijn; van hun vlees zult gij niet eten, en hun dood aas zult gij verfoeien.

¹² Al wat in de wateren geen vinnen en schubben heeft, dat zal u een verfoeisel zijn.

¹³ En van het gevogelte zult gij deze verfoeien, zij zullen niet gegeten worden, zij zullen een verfoeisel zijn: de arend, en de havik, en de zeearend,¹²³

1. de arend, In het vertalen van deze namen heeft men hier gevolgd het meest algemene gevoelen der geleerden.
2. havik, Anders, de beenbreker; een soort van arenden, die zijne jeugd vernieuwt; Psa 103:5.
3. zeearend, Hij heeft den naam van de kracht en sterkte van zijn vliegen.

¹⁴ En de gier, en de kraai, naar haar aard;¹

1. kraai, Dezen vogel wordt een goed en sterk gezicht toegeschreven; Job 28:7.

¹⁵ Alle rave naar haar aard;

¹⁶ En de struis, en de nachtuil, en de koekoek, en de sperwer naar zijn aard;¹

1. struis, Hebreeuws, de dochter van den struis. Sommigen menen dat deze benaming daarvan komt, omdat onder deze vogels gene mannetjes, maar alleen wijfjes zouden zijn. Anderen, de uil.

¹⁷ En de steenuil, en het duikertje, en de schuifuit,¹

1. schuifuit, Een soort van een groten uil, of een vogel, die des nachts vliegt, anders een huhu genaamd.

¹⁸ En de kauw, en de roerdomp, en de pelikaan,

¹⁹ En de ooievaar, de reiger naar zijn aard, en de hop, en de vledermuis.¹

1. ooievaar, Deze vogel heeft zijn naam van de weldadigheid, die hij zijnen voorttelers bewijst, die zij voeden en helpen, wanneer zij door oudheid machteloos geworden zijn.

²⁰ Alle kruipend gevogelte, dat op vier voeten gaat, zal u een verfoeisel zijn.

²¹ Dit nochtans zult gij eten van al het kruipend gevogelte, dat op vier voeten gaat, hetwelk boven aan zijn voeten schenkelen heeft, om daarmede op de aarde te springen;¹

1. hetwelk boven aan zijn voeten schenkelen heeft, Anders, hetwelk geen schenkelen heeft.

²² Van die zult gij deze eten: den sprinkhaan naar zijn aard, en den solham naar zijn aard, en den hargol naar zijn aard, en den hagab naar zijn aard.¹²

1. sprinkhaan Hebreeuws, Arbe. Dat deze in de oosterse landen gegeten werd, is te zien Mat 3:4; Mar 1:6.
2. Solham . . . hargol . . . hagab. Deze drie namen worden hier gelaten gelijk zij in den Hebreeuwsen tekst staan, omdat zij niet zo eigenlijk en zekerlijk bekend zijn. In het algemeen betekenen zij zekere soorten van diertjes, die de Latijnen Insecta noemen, beschreven in vs.21.

²³ En alle kruipend gevogelte, dat vier voeten heeft, zal u een verfoeisel zijn.

²⁴ En aan deze zult gij verontreinigd worden; zo wie hun dood aas zal aangeroerd hebben, zal onrein zijn tot aan den avond.¹²³

1. aan deze Te weten aan de navolgende dingen, welke verhaald worden van hier af tot en met vs.43.
2. verontreinigd worden; Te weten, met het aanroeren daarvan.
3. zal onrein zijn Dat is, hij zal vanwege zijn ceremoniëele onreinheid niet mogen verkeren met de mensen, veel minder in den voorhof des Heeren verschijnen, of van het geofferde eten, dan na den avond.

²⁵ Zo wie van hun dood aas gedragen zal hebben, zal zijn klederen wassen, en onrein zijn tot aan den avond.

²⁶ Alle beest, dat den klauw verdeelt, doch de klove niet in tweeën klieft, en niet herkauwt, zal u onrein zijn; zo wie hetzelve aangeroerd zal hebben, zal onrein zijn.¹²

1. Alle beest, Drieërlei soorten van beesten worden vermeld, door welke aan te roeren men verontreinigd werd:<i>I.</i> onreine, die groot waren, vs.26-28;<i>II.</i> onreine, die klein waren, vs.29-31, enz.;<i>III.</i> reine die vanzelf gestorven of verscheurd waren, vs.39.
2. dat den klauw verdeelt, Dat is, dat den klauw wel verdeeld heeft, doch niet in twee alleen, gelijk de schapen en koeien, maar in meer delen, als daar zijn leeuwen, wolven, beren, honden, katten. Zie boven, vs.3,4.

²⁷ En al wat op zijn poten gaat onder alle gedierte, op vier voeten gaande, die zullen u onrein zijn; al wie hun dood aas aangeroerd zal hebben, zal onrein zijn tot aan den avond.

²⁸ Ook die hun dood aas zal gedragen hebben, zal zijn klederen wassen, en onrein zijn tot aan den avond; zij zullen u onrein zijn.

²⁹ Verder zal u dit onder het kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, onrein zijn: het wezeltje, en de muis, en de schildpad, naar haar aard;¹²

1. het wezeltje, In het vertalen dezer namen hebben wij gevolgd wat de waarheid gelijkvormig scheen, en door het merendeel der geleerden aangenomen werd.
2. schildpad, Het Hebreeuwse woord betekent eigenlijk wat opgezwollen en als overwelfd is.

³⁰ En de zwijnegel, en de krokodil, en de hagedis, en de slak, en de mol;

³¹ Die zullen u onrein zijn onder alle kruipend gedierte; zo wie die zal aangeroerd hebben, als zij dood zijn, zal onrein zijn tot aan den avond.¹

1. Die zullen u onrein zijn Versta, de voorgemelde dieren, welke onreinheid maakten, niet alleen gegeten, maar ook aangeroerd zijnde; gelijk dit verder blijkt uit het volgende.

³² Daartoe al hetgeen, waarop iets van dezelve vallen zal, als zij dood zijn, zal onrein zijn, hetzij van alle houten vat, of kleed, of vel, of zak, of alle vat, waarmede enig werk gedaan wordt; het zal in het water gestoken worden, en onrein zijn tot aan den avond; daarna zal het rein zijn.

³³ En alle aarden vat, waarin iets van dezelve zal gevallen zijn, al wat daarin is, zal onrein zijn, en gij zult dat breken.¹

1. waarin iets van dezelve zal gevallen zijn, Hebreeuws, dat vallen zal uit hetzelve in zijn midden; dat is, in welks midden van het vat, of waarin iets dezer onreine dieren zal gevallen zijn, hetzij die dood of levend waren. Want zij mochten geenszins aangeroerd worden.

³⁴ Van alle spijze, die men eet, waarop het water zal gekomen zijn, die zal onrein zijn; en alle drank, die men drinkt, zal in alle vat onrein zijn.¹²

1. het water zal gekomen zijn, Te weten, waarmede men iets zal gewassen hebben van hetgeen door het aanroeren dezer dingen onrein geworden was.
2. vat onrein zijn Namelijk, dat door het aanroeren van iets dezer dingen onrein geworden was.

³⁵ En waarop iets van hun dood aas zal vallen, zal onrein zijn; de oven en de aarden pan zal verbroken worden; zij zijn onrein, daarom zullen zij u onrein zijn.

³⁶ Doch een fontein, of put van vergadering der wateren, zal rein zijn; maar wie hun dood aas zal aangeroerd hebben, zal onrein zijn.¹²³

1. een fontein, Te weten, waarin een van deze onreine dieren zal gevallen, ingeworpen of gesmoord zijn.
2. zal rein zijn; Dat is, dit water zal men niet behoeven uit te putten en weg te werpen als onrein, maar men zal het tot zijne behoefte mogen gebruiken.
3. wie hun dood aas zal aangeroerd hebben, Dat is, welke persoon, of wat ding het dood aas aanroert, als dit uit de fontein of put, enz. getrokken wordt, waarin het gevallen was.

³⁷ En wanneer van hun dood aas zal gevallen zijn op enig zaaibaar zaad, dat gezaaid wordt, dat zal rein zijn.¹

1. zaaibaar zaad, Dat is, wat men placht te zaaien tot gebruik der mensen of der beesten, gelijk uit de volgende woorden te verstaan is.

³⁸ Maar als water op het zaad gedaan zal worden, en van hun dood aas daarop zal gevallen zijn, dat zal u onrein zijn.

³⁹ En wanneer van de dieren, die u tot spijze zijn, iets zal gestorven zijn, wie deszelfs dood aas zal aangeroerd hebben, zal onrein zijn tot aan den avond.

⁴⁰ Ook die van hun dood aas gegeten zal hebben, zal zijn klederen wassen, en onrein zijn tot aan den avond; en die hun dood aas zal gedragen hebben, zal zijn klederen wassen, en onrein zijn tot aan den avond.¹

1. gegeten zal hebben, Versta dit eigenlijk van het eten uit onwetendheid, wanneer men niet wist dat de spijs van zodanig dood aas toegemaakt was. Want overigens was het hun verboden van zodanig aas te eten; Deu 14:21.

⁴¹ Voorts alle kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, zal een verfoeisel zijn; het zal niet gegeten worden.

⁴² Al wat op zijn buik gaat, en al wat gaat op zijn vier voeten, of al wat vele voeten heeft, onder alle kruipend gedierte, dat op de aarde kruipt, die zult gij niet eten, want zij zijn een verfoeisel.¹

1. al wat vele voeten heeft, Hebreeuws, tot al wat de voeten vermenigvuldigt.

⁴³ Maakt uw zielen niet verfoeilijk aan enig kruipend gedierte, dat kruipt; en verontreinigt u niet daaraan, dat gij daaraan verontreinigd zoudt worden.¹

1. uw zielen niet verfoeilijk Dat is, uwe personen. Zie Gen 12:5.

⁴⁴ Want Ik ben de Heere, uw God; daarom zult gij u heiligen, en heilig zijn, dewijl Ik heilig ben; en gij zult uw ziel niet verontreinigen aan enig kruipend gedierte, dat zich op de aarde roert.¹²

1. Ik ben de HEERE, Uit de redenen, die God hier gebruikt, om zijn volk de voorgemelde wetten in te scherpen, blijkt dat de ceremoniëele reinheid is geweest ene aanwijzing en aanleiding tot de ware geestelijke heiligmaking, die voornamelijk betracht moet worden. God neemt zijne redenen:<i>I.</i> van zijne natuur, die geestelijk en volkomen heilig is;<i>II.</i> van het einde, waartoe Hij de Israëlieten verkoren en geroepen had, hetwelk was hunne heiligmaking naar het lichaam en naar den geest;<i>III.</i> van de weldaad, die Hij hun bewees, hen geleid hebbende uit Egypte, om hen te brengen in het beloofde land; betekenende daarmede, dat Hij hen ook uit het geestelijke Egypte verlossen wilde, opdat zij hem hier kennen en dienen, en hierna in het hemelse Kanaän eeuwiglijk met hem leven zouden.
2. heiligen, Dat is, reinigt u van alle besmetting des lichaams en des geestes, en volbrengt de heiligmaking, dat is, de ware vernieuwing des levens in de vreze Gods; 2Co 7:1.

⁴⁵ Want Ik ben de Heere, die u uit Egypteland doe optrekken, opdat Ik u tot een God zij, en opdat gij heilig zijt, dewijl Ik heilig ben.¹²

1. tot een God zij, Zie Gen 17:7.
2. en opdat gij heilig zijt, Of, weest dan heilig, want Ik ben heilig.

⁴⁶ Dit is de wet van de beesten, en van het gevogelte, en van alle levende ziel, die zich roert in de wateren, en van alle ziel, die kruipt op de aarde;

⁴⁷ Om te onderscheiden tussen het onreine en tussen het reine, en tussen het gedierte, dat men eten, en tussen het gedierte, dat men niet eten zal.