Chapter 5
1 De koning Belsazar maakte een groten maaltijd voor zijn duizend geweldigen, en hij dronk wijn voor die duizend.12345
בֵּלְשַׁאצַּ֣רבלשאצ֣רבֵּלְשַׁאצַּרבלשאצרbe.le.sha.TzarBelshazzarH1113ANpm מַלְכָּ֗/אמלכ֗/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta עֲבַד֙עבד֙עֲבַדעבד'a.Vadhe madeH5648AVqp3ms לְחֶ֣םלח֣םלְחֶםלחםle.Chema feastH3900ANcbsa רַ֔בר֔ברַברבRavgreatH7229AAabsa לְ/רַבְרְבָנ֖וֹ/הִיל/רברבנ֖ו/הילְ/רַבְרְבָנוֹ/הִיל/רברבנו/היle./rav.re.va.No./hifor/ nobles/ hisH9005H7261H9023AR+Ncmpc+Sp3ms אֲלַ֑ףאל֑ףאֲלַףאלף'a.Lafa thousandH0506AAcbsa וְ/לָ/קֳבֵ֥לו/ל/קב֥לוְ/לָ/קֳבֵלו/ל/קבלve./lo./ko.Veland/ <to>/ beforeH9002H9005H6903GAC+R+Ncbsc אַלְפָּ֖/אאלפ֖/אאַלְפָּ/אאלפ/א'al.Pa/'thousand/ theH0506H9010AAcbsd+Ta חַמְרָ֥/אחמר֥/אחַמְרָ/אחמר/אcham.Ra/'<the>/ wineH2562H9010ANcbsd+Ta שָׁתֵֽה\׃שתה\שָׁתֵֽה\׃שתה\sha.Teh[he was] drinkingH8355\H9016AVqrmsa - Belsazar Te weten kleinzoon van Nebukadnezar den Grote, den zoon van Evilmerodach. Van dien tijd af te rekenen dat de Joden in de Babylonische gevangenschap gebracht zijn tot het einde van de Babylonische monarchie, hebben deze drie koningen te Babel geregeerd: Nebukadnezar de Grote, Evilmerodach zijn zoon, en Belsazar, de zoon van Evilmerodach; zie en vergelijk hiermede 2Ki 25:27 ; Jer 27:5-7 . Doch anderen stellen na dezen Belsazar enen Nabonides, die van Daniël zou genoemd zijn Darius de Meder, onder Dan 6:1 , en het koninkrijk ontvangen hebben, door vrijwillige verkiezing der Babyloniërs, enz.; waarvan de verstandige lezer kan oordelen en letten op Jer 27:7 , enz.; idem onder vs.28, en Dan 6:1 , Dan 6:29 , en Dan 8:3 , Dan 8:20 , en Dan 9:1 , en Dan 10:1 , en Dan 11:1-2 .
- maakte Sommigen houden het daarvoor, dat deze maaltijd gehouden is gedurende de belegering der stad Babel door de Perzen, om te betonen dat hij den vijand, die toen voor Babel lag, weinig of niet achtte.
- een groten maaltijd Chaldeeuws, maakte veel, of grote spijs, of brood, gelijk Ecc 10:19 .
- duizend geweldigen, Dat is, al de vorsten, prinsen, groten, voortreffelijken en voornaamste heren en officieren van zijn rijk, die velen in getal waren.
- voor die duizend Dat is, in tegenwoordigheid derzelven; vergelijk Est 1:3 .
2 Als Belsazar den wijn geproefd had, zeide hij, dat men de gouden en zilveren vaten voorbrengen zou, die zijn vader Nebukadnezar uit den tempel, die te Jeruzalem geweest was, weggevoerd had; opdat de koning en zijn geweldigen, zijn vrouwen en zijn bijwijven uit dezelve dronken.12345
בֵּלְשַׁאצַּ֞רבלשאצ֞רבֵּלְשַׁאצַּרבלשאצרbe.le.sha.TzarBelshazzarH1113ANpm אֲמַ֣ר\׀אמ֣ר\אֲמַר\׀אמר\'a.Marhe saidH0560\H9015AVqp3ms בִּ/טְעֵ֣םב/טע֣םבִּ/טְעֵםב/טעםbi/t.'Emin/ [the] taste ofH9003H2942AR+Ncbsc חַמְרָ֗/אחמר֗/אחַמְרָ/אחמר/אcham.Ra/'wine/ theH2562H9010ANcbsd+Ta לְ/הַיְתָיָה֙ל/היתיה֙לְ/הַיְתָיָהל/היתיהle./hay.ta.Yahto/ bringH9005H0858AR+Vhcc לְ/מָאנֵי֙ל/מאני֙לְ/מָאנֵיל/מאניle./ma.Nei<obj.>/ [the] vessels ofH9005H3984AR+Ncmpc דַּהֲבָ֣/אדהב֣/אדַּהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta וְ/כַסְפָּ֔/או/כספ֔/אוְ/כַסְפָּ/או/כספ/אve./khas.Pa/'and/ <the>/ silverH9002H3702H9010AC+Ncbsd+Ta דִּ֤יד֤ידִּידיdiwhichH1768AC הַנְפֵּק֙הנפק֙הַנְפֵּקהנפקhan.Pekhe had brought outH5312AVhp3ms נְבוּכַדְנֶצַּ֣רנבוכדנצ֣רנְבוּכַדְנֶצַּרנבוכדנצרne.vu.khad.ne.TzarNebuchadnezzarH5020ANpm אֲב֔/וּהִיאב֔/והיאֲב/וּהִיאב/והי'a.Vu.h/ifather/ hisH0002H9020ANcbsc+Sp3ms הֵיכְלָ֖/אהיכל֖/אהֵיכְלָ/אהיכל/אheikh.La/'temple/ theH1965GH9010ANcbsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiwhichH1768AC בִ/ירוּשְׁלֶ֑םב/ירושל֑םבִ/ירוּשְׁלֶםב/ירושלםvi./ru.she.Lem[was] in/ JerusalemH9003H3390AR+Npl וְ/יִשְׁתּ֣וֹןו/ישת֣וןוְ/יִשְׁתּוֹןו/ישתוןve./yish.Tonso/ they may drinkH9002H8355AC+Vqu3mp בְּ/ה֗וֹןב/ה֗וןבְּ/הוֹןב/הוןbe./Honwith <the>/ themH9003H9038ARd+Sp3mp מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וְ/רַבְרְבָנ֔וֹ/הִיו/רברבנ֔ו/היוְ/רַבְרְבָנוֹ/הִיו/רברבנו/היve./rav.re.va.No./hiand/ nobles/ hisH9002H7261H9023AC+Ncmpc+Sp3ms שֵׁגְלָתֵ֖/הּשגלת֖/השֵׁגְלָתֵ/הּשגלת/הshe.ge.la.Te/hwives/ hisH7695H9023ANcfpc+Sp3ms וּ/לְחֵנָתֵֽ/הּ\׃ו/לחנת/ה\וּ/לְחֵנָתֵֽ/הּ\׃ו/לחנת/ה\u./le.che.na.Te/hand/ concubines/ hisH9002H3904H9023\H9016AC+Ncfpc+Sp3ms - den wijn geproefd had, Dat is, toen hij vrolijk geworden was van den wijn. Chaldeeuws, in den proef, of smaak van den wijn.
- dat men de gouden en zilveren vaten voorbrengen zou, Dit bestraft Daniël onder vs.23. Het schijnt wel dat Nebukadnezar die geroofde vaten had doen opsluiten in zijne schatkamers, zonder dezelve te bezigen. Men leest ook nergens dat Evilmerodach dezelve gebruikt heeft; maar Belsazar doet dit, als God bespottende.
- zijn vader Nebukadnezar uit den tempel, Dat is, zijn grootvader, en zo in het volgende. De Oosterse volken noemen al de voorouders vaders; gelijk zij ook zonen noemen de neven of nakomelingen.
- vrouwen en zijn bijwijven Of, bedgenoten. Eenigen menen dat het Chaldeeuwse woord betekent koninklijke of vorstelijke vrouwen.
- uit dezelve dronken Chaldeeuws, in dezelve dronken; te weten den wijn, die in dezelve geschonken was, alzo vs.3.
3 Toen bracht men voor de gouden vaten, die men uit den tempel van het huis Gods, die te Jeruzalem geweest was, weggevoerd had; en de koning en zijn geweldigen, zijn vrouwen, en zijn bijwijven dronken daaruit.123
בֵּ/אדַ֗יִןב/אד֗יןבֵּ/אדַיִןב/אדיןbe./Da.yin<in>/ thenH9003H0116AR+D הַיְתִיו֙היתיו֙הַיְתִיוהיתיוhay.Tivthey broughtH0858AVhp3mp מָאנֵ֣ימאנ֣ימָאנֵימאניma.Nei[the] vessels ofH3984ANcmpc דַהֲבָ֔/אדהב֔/אדַהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiwhichH1768AC הַנְפִּ֗קוּהנפ֗קוהַנְפִּקוּהנפקוhan.Pi.kuthey had brought outH5312AVhp3mp הֵֽיכְלָ֛/אהיכל֛/אהֵֽיכְלָ/אהיכל/אheikh.La/'temple/ theH1965GH9010ANcbsd+Ta בֵ֥יתב֥יתבֵיתביתveit[was] [the] house ofH1005ANcbsc אֱלָהָ֖/אאלה֖/אאֱלָהָ/אאלה/א'e.la.Ha/'<the>/ GodH0426H9010ANcbsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiwhichH1768AC בִ/ירֽוּשְׁלֶ֑םב/ירושל֑םבִ/ירֽוּשְׁלֶםב/ירושלםvi./ru.she.Lem[was] in/ JerusalemH9003H3390AR+Npl וְ/אִשְׁתִּ֣יוו/אשת֣יווְ/אִשְׁתִּיוו/אשתיוve./'ish.Tivand/ they drankH9002H8355AC+Vqp3mp בְּ/ה֗וֹןב/ה֗וןבְּ/הוֹןב/הוןbe./Honwith <the>/ themH9003H9038ARd+Sp3mp מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וְ/רַבְרְבָנ֔וֹ/הִיו/רברבנ֔ו/היוְ/רַבְרְבָנוֹ/הִיו/רברבנו/היve./rav.re.va.No./hiand/ nobles/ hisH9002H7261H9023AC+Ncmpc+Sp3ms שֵׁגְלָתֵ֖/הּשגלת֖/השֵׁגְלָתֵ/הּשגלת/הshe.ge.la.Te/hwives/ hisH7695H9023ANcfpc+Sp3ms וּ/לְחֵנָתֵֽ/הּ\׃ו/לחנת/ה\וּ/לְחֵנָתֵֽ/הּ\׃ו/לחנת/ה\u./le.che.na.Te/hand/ concubines/ hisH9002H3904H9023\H9016AC+Ncfpc+Sp3ms - de gouden vaten, Het kan wel zijn dat er ook zilveren vaten gebracht zijn, maar dat de profeet hier alleen de schoonste en kostelijkste noemt.
- die men uit den tempel van het huis Gods, Aldus pocht deze koning, en is moedig op den kerkroof van zijn vader.
- weggevoerd had; Zie de historie 2Ki 24 en 2Ki 25 .
4 Zij dronken den wijn, en prezen de gouden, en de zilveren, de koperen, de ijzeren, de houten en de stenen goden.12
אִשְׁתִּ֖יואשת֖יואִשְׁתִּיואשתיו'ish.Tivthey drankH8355AVqp3mp חַמְרָ֑/אחמר֑/אחַמְרָ/אחמר/אcham.Ra/'wine/ theH2562H9010ANcbsd+Ta וְ֠/שַׁבַּחוּו֠/שבחווְ/שַׁבַּחוּו/שבחוVe./sha.ba.chuand/ they praisedH9002H7624AC+Vpp3mp לֵֽ/אלָהֵ֞יל/אלה֞ילֵֽ/אלָהֵיל/אלהיle./la.Hei<obj.>/ [the] gods ofH9005H0426AR+Ncmpc דַּהֲבָ֧/אדהב֧/אדַּהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta וְ/כַסְפָּ֛/או/כספ֛/אוְ/כַסְפָּ/או/כספ/אve./khas.Pa/'and/ <the>/ silverH9002H3702H9010AC+Ncbsd+Ta נְחָשָׁ֥/אנחש֥/אנְחָשָׁ/אנחש/אne.cha.Sha/'<the>/ bronzeH5174H9010ANcbsd+Ta פַרְזְלָ֖/אפרזל֖/אפַרְזְלָ/אפרזל/אfar.ze.La/'<the>/ ironH6523H9010ANcbsd+Ta אָעָ֥/אאע֥/אאָעָ/אאע/א'a.'A/'<the>/ woodH0636H9010ANcbsd+Ta וְ/אַבְנָֽ/א\׃ו/אבנ/א\וְ/אַבְנָֽ/א\׃ו/אבנ/א\ve./'av.Na/'and/ <the>/ stoneH9002H0069H9010\H9016AC+Ncbsd+Ta - Zij dronken den wijn, Hier wordt aangewezen dat de overdaad in wijn deze afgodendienaars heeft verwekt om den waren God te vergeten, ja te lasteren, en hun valse goden te loven en te prijzen voor den roof uit het huis Gods, dien zij misbruikten.
- de gouden, Nooit zijn enige afgodendienaars onder de heidenen zo verblind geweest, dat zij gemeend hebben dat het wezen Gods uit goud, zilver, enz., was bestaande, maar zij hebben in de gedaante der beelden hunne goden geëerd en aangebeden.
5 Ter zelfder ure kwamen er vingeren van eens mensen hand voort, die schreven tegenover den kandelaar, op de kalk van den wand van het koninklijk paleis, en de koning zag het deel der hand, die daar schreef.12345
שַׁעֲתָ֗/השעת֗/השַׁעֲתָ/השעת/הsha.'a.Tah/'moment/ theH8160H9010ANcfsd+Ta נְפַ֙קָה֙נפ֙קה֙נְפַקָהנפקהne.fa.kuthey went forthH5312AVqp3fp אֶצְבְּעָן֙אצבען֙אֶצְבְּעָןאצבען'etz.be.'AnfingersH0677ANcfpa דִּ֣יד֣ידִּידיdiofH1768AC אֱנָ֔שׁאנ֔שאֱנָשׁאנש'e.Nasha humanH0606ANcbsa וְ/כָֽתְבָן֙ו/כתבן֙וְ/כָֽתְבָןו/כתבןve./kha.te.Vanand/ [they were] writingH9002H3790AC+Vqrfpa לָ/קֳבֵ֣לל/קב֣ללָ/קֳבֵלל/קבלlo./ko.Vel<to>/ beforeH9005H6903GAR+Ncbsc נֶבְרַשְׁתָּ֔/אנברשת֔/אנֶבְרַשְׁתָּ/אנברשת/אnev.rash.Ta/'candlestick/ theH5043H9010ANcfsd+Ta גִּירָ֕/אגיר֕/אגִּירָ/אגיר/אgi.Ra/'plaster/ theH1528H9010ANcbsd+Ta כְתַ֥לכת֥לכְתַלכתלkhe.Tal[the] wall ofH3797ANcbsc הֵיכְלָ֖/אהיכל֖/אהֵיכְלָ/אהיכל/אheikh.La/'palace/ theH1965HH9010ANcbsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiofH1768AC מַלְכָּ֑/אמלכ֑/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וּ/מַלְכָּ֣/או/מלכ֣/אוּ/מַלְכָּ/או/מלכ/אu./mal.Ka/'and/ king/ theH9002H4430H9010AC+Ncbsd+Ta חָזֵ֔החז֔החָזֵהחזהcha.Zeh[was] seeingH2370AVqrmsa פַּ֥ספ֥ספַּספסpas[the] palm ofH6447ANcbsc יְדָ֖/היד֖/היְדָ/היד/הye.Dah/'hand/ theH3028H9010ANcbsd+Ta דִּ֥יד֥ידִּידיdiwhichH1768AC כָתְבָֽה\׃כתבה\כָתְבָֽה\׃כתבה\kha.te.Vah[was] writingH3790\H9016AVqrfsa - vingeren van eens mensen hand Niet een gehele hand, maar vingers, of wat meer van de hand, vs.24; het waren de vingeren Gods, die genoemd worden vingeren van eens mensen hand, omdat zij in de ogen des konings waren als vingers van een mens, die genoegzaam waren om den koning en allen die dezelve zagen verschrikt en verbaasd te maken.
- voort, Te weten uit den muur, of uit den hemel wonderbaarlijk.
- den kandelaar, Die vermoedelijk gehangen heeft in het midden der zaal of eetkamer, waar deze grote maaltijd gehouden werd, hetwelk te geloven is, dat geduurd zou hebben tot diep in den nacht, had God het niet verstoord.
- op de kalk van den wand Dat is, op den gewitten, gekalkten, of gepleisterden wand.
- de koning zag het deel der hand, Dit dient tot bevestiging van dit wonder. Had alleen iemand van de aanwezende personen dit gezien, die het den koning had te kennen gegeven, zo mocht hij aan de zekerheid van dit wonder getwijfeld hebben, denkende dat iemand heimelijk, of met kunst, dit aan den wand geschreven had; maar toen hij zelf de vingers zag gaan, zo had hij geen reden om te twijfelen; maar hij werd in zijn eigen conscientie overtuigd dat het een teken uit den hemel was, God hem verschrikkende, dien hij tevoren gehoond had, vs.2.
6 Toen veranderde zich de glans des konings, en zijn gedachten verschrikten hem; en de banden zijner lendenen werden los, en zijn knieën stieten tegen elkander aan.123
אֱדַ֤יִןאד֤יןאֱדַיִןאדין'e.Da.yinthenH0116AD מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta זִיוֹ֣/הִיזיו֣/היזִיוֹ/הִיזיו/היzi.Yo./hibrightness<es>/ hisH2122H9023ANcmpc+Sp3ms שְׁנ֔וֹ/הִישנ֔ו/הישְׁנוֹ/הִישנו/היshe.No./hithey changed/ himH8133H9033AVqp3mp+Sp3ms וְ/רַעיֹנֹ֖/הִיו/רעינ֖/היוְ/רַעיֹנֹ/הִיו/רעינ/היve./ra.'.yo.No./hiand/ thoughts/ hisH9002H7476H9023AC+Ncmpc+Sp3ms יְבַהֲלוּנֵּ֑/הּיבהלונ֑/היְבַהֲלוּנֵּ/הּיבהלונ/הye.va.ha.lu.Ne/hthey alarmed/ himH0927H9033AVpi3mp+Sp3ms וְ/קִטְרֵ֤יו/קטר֤יוְ/קִטְרֵיו/קטריve./kit.Reiand/ [the] joints ofH9002H7001AC+Ncmpc חַרְצֵ/הּ֙חרצ/ה֙חַרְצֵ/הּחרצ/הchar.Tze/hloin[s]/ hisH2783H9023ANcbsc+Sp3ms מִשְׁתָּרַ֔יִןמשתר֔יןמִשְׁתָּרַיִןמשתריןmish.ta.Ra.yin[were] loosenedH8271AVMrmpa וְ/אַ֨רְכֻבָּתֵ֔/הּו/א֨רכבת֔/הוְ/אַרְכֻבָּתֵ/הּו/ארכבת/הve./'Ar.khu.ba.Te/hand/ knees/ hisH9002H0755H9023AC+Ncfpc+Sp3ms דָּ֥אד֥אדָּאדאda'this [one]H1668ATm לְ/דָ֖אל/ד֖אלְ/דָאל/דאle./Da'to/ this [one]H9005H1668AR+Tm נָֽקְשָֽׁן\׃נקשן\נָֽקְשָֽׁן\׃נקשן\Na.ke.Shan[were] knockingH5368\H9016AVqrfpa - de glans des konings, Chaldeeuws, de glansen. Hetwelk men kan verstaan van zijn gehele glans. Vergelijk Dan 4:36 , alzo ook hieronder vs.9, 10. De zin is dat al de vreugde schielijk in droefenis veranderde. De koning wist nog niet wat dit schrift beduidde, goed of kwaad. Maar zijn eigen conscientie heeft hem betuigd dat het de dreigende hand des Heeren was, vanwege zijn goddeloos leven, handel en wandel.
- werden los, Dat is, zijne kracht bezweek, òf werden losgemaakt, òf werden gelost; dat is, gelijk anderen, men moest hem ontgorden, gelijk men hen doet die bezwijmen, of in flauwte en onmacht vallen.
- tegen elkander aan Chaldeeuws, deze aan dien; dat is, de een aan den ander, te weten uit schrik en vrees.
7 Zodat de koning met kracht riep dat men de sterrekijkers, de Chaldeen en de waarzeggers inbrengen zou; en de koning antwoordde en zeide tot de wijzen van Babel: Alle man, die dit schrift lezen, en deszelfs uitlegging mij te kennen zal geven, die zal met purper gekleed worden, met een gouden keten om zijn hals, en hij zal de derde heerser in dit koninkrijk zijn.1234567
קָרֵ֤אקר֤אקָרֵאקראka.Re'[was] callingH7123AVqrmsa מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta בְּ/חַ֔יִלב/ח֔ילבְּ/חַיִלב/חילbe./Cha.yilwith/ powerH9003H2429AR+Ncbsa לְ/הֶֽעָלָה֙ל/העלה֙לְ/הֶֽעָלָהל/העלהle./he.'a.Lahto/ bring inH9005H5954AR+Vhcc לְ/אָ֣שְׁפַיָּ֔/אל/א֣שפי֔/אלְ/אָשְׁפַיָּ/אל/אשפי/אle./'A.she.fai.Ya/'<obj.>/ conjurers/ theH9005H0826H9010AR+Ncmpd+Ta כַּשְׂדָּ/אֵ֖יכשד/א֖יכַּשְׂדָּ/אֵיכשד/איkas.da./'eChaldeans/ theH3779H9020ANgmpd+Ta וְ/גָזְרַיָּ֑/או/גזרי֑/אוְ/גָזְרַיָּ/או/גזרי/אve./ga.ze.rai.Ya/'and/ astrologers/ theH9002H1505H9010AC+Vqrmpd+Ta עָנֵ֨הענ֨העָנֵהענה'a.Neh[was] replyingH6032AVqrmsa מַלְכָּ֜/אמלכ֜/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וְ/אָמַ֣ר\׀ו/אמ֣ר\וְ/אָמַר\׀ו/אמר\ve./'a.Marand/ [was] sayingH9002H0560\H9015AC+Vqrmsa לְ/חַכִּימֵ֣יל/חכימ֣ילְ/חַכִּימֵיל/חכימיle./cha.ki.Meito/ [the] wise men ofH9005H2445AR+Aampc בָבֶ֗לבב֗לבָבֶלבבלva.VelBabylonH0895ANpl דִּ֣יד֣ידִּידיdithatH1768AC אֱ֠נָשׁא֠נשאֱנָשׁאנש'E.noshpersonH0606ANcbsa יִקְרֵ֞היקר֞היִקְרֵהיקרהyik.Rehhe will read aloudH7123AVqi3ms כְּתָבָ֣/הכתב֣/הכְּתָבָ/הכתב/הke.ta.Vah/'writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta דְנָ֗הדנ֗הדְנָהדנהde.NahthisH1836ATm וּ/פִשְׁרֵ/הּ֙ו/פשר/ה֙וּ/פִשְׁרֵ/הּו/פשר/הu./fish.Re/hand/ interpretation/ itsH9002H6591H9023AC+Ncbsc+Sp3ms יְחַוִּנַּ֔/נִייחונ֔/נייְחַוִּנַּ/נִייחונ/ניye.chav.vi.Na./nihe will declare to/ meH2324H9030AVpi3ms+Sp1bs אַרְגְּוָנָ֣/אארגונ֣/אאַרְגְּוָנָ/אארגונ/א'ar.ge.va.Na/'<the>/ purpleH0711H9010ANcbsd+Ta יִלְבַּ֗שׁילב֗שיִלְבַּשׁילבשyil.Bashhe will be clothedH3848AVqi3ms וְ/הַֽמְנִיכָ֤/או/המניכ֤/אוְ/הַֽמְנִיכָ/או/המניכ/אve./ha.mon.kha/'and/ necklace/ theH9002H2002H9010AC+Ncbsd+Ta דַהֲבָ/א֙דהב/א֙דַהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta צַוְּארֵ֔/הּצואר֔/הצַוְּארֵ/הּצואר/הtza.ve.Re/hneck/ hisH6676H9023ANcbsc+Sp3ms וְ/תַלְתִּ֥יו/תלת֥יוְ/תַלְתִּיו/תלתיve./tal.Tiand/ thirdH9002H8523AAC+Ncbsd בְ/מַלְכוּתָ֖/אב/מלכות֖/אבְ/מַלְכוּתָ/אב/מלכות/אve./mal.khu.Ta/'in/ kingdom/ theH9003H4437H9010AR+Ncfsd+Ta - met kracht riep Of, met macht; dat is, overluid, dat het alle man bescheidenlijk hoorde. Het betaamde wel de waardigheid van den koninklijken persoon niet aan de tafel luide te roepen, maar hiermede wordt aangewezen de bangheid en schrik, die den koning omvangen had.
- de sterrekijkers, Versta onder deze drie soorten ook die allen, die genoemd staan Dan 1:20 , en Dan 2:2 , Dan 2:27 , zie aldaar. Daniël was in vergetenheid gesteld, onaangezien hij enige jaren hier tevoren aan den grootvader van dezen koning zijn droom had uitgelegd, Dan 2 .
- antwoordde Dat is, ving aan te spreken, gelijk elders meer.
- purper gekleed worden, Dit is zoveel te zeggen, als dat de koning dien, die dit schrift kon lezen en uitleggen, zou rekenen of stellen onder het getal zijner vorsten en der groten van zijn rijk; want eertijds droegen de vorsten en de statelijksten aan de hoven der koningen zodanige klederen, zij en geen andere personen.
- keten om zijn hals, Anders: gouden halsbanden, of gouden ketens, want de Chaldeeuwse tekst wordt verscheidenlijk gelezen.
- hij zal de derde heerser Anders: hij zal over het derde deel van het koninkrijk heersen; alzo onder Dan 6:2 , en in vs.16, 29.
- in dit koninkrijk zijn Te weten in het koninkrijk van Babel.
8 Toen kwamen al de wijzen des konings in; maar zij konden dit schrift niet lezen, noch den koning deszelfs uitlegging bekend maken.1
אֱדַ֙יִן֙אד֙ין֙אֱדַיִןאדין'e.Da.yinthenH0116AD עָֽלִּ֔יןעל֔יןעָֽלִּיןעליןa.la.lin[were] going inH5954AVqrmpa כֹּ֖לכ֖לכֹּלכלkolallH3606ANcbsc חַכִּימֵ֣יחכימ֣יחַכִּימֵיחכימיcha.ki.Mei[the] wise men ofH2445AAampc מַלְכָּ֑/אמלכ֑/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta כָהֲלִ֤יןכהל֤יןכָהֲלִיןכהליןkha.ha.Lin[they were] ableH3546AVqrmpa כְּתָבָ/א֙כתב/א֙כְּתָבָ/אכתב/אke.ta.Va/'writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta לְ/מִקְרֵ֔אל/מקר֔אלְ/מִקְרֵאל/מקראle./mik.Re'to/ read aloudH9005H7123AR+Vqcc וּ/פִשְׁרֵ֖/הּו/פשר֖/הוּ/פִשְׁרֵ/הּו/פשר/הu./fish.ra/hand/ interpretation/ itsH9002H6591H9023AC+Ncbsc+Sp3ms לְ/הוֹדָעָ֥הל/הודע֥הלְ/הוֹדָעָהל/הודעהle./ho.da.'Ahto/ make knownH9005H3046AR+Vhcc - zij konden dit schrift niet lezen, God heeft hun ogen en verstand verblind, want het was in het Chaldeeuws, dat is in hunne moedertaal geschreven, gelijk blijkt vs.25, enz. Vergelijk hiermede Isa 29:10 , en 2Co 3:14 . Al hadden zij dit schrift kunnen lezen, ja al hadden zij het duizend maal gelezen en herlezen, zo zouden zij den zin daarvan niet verstaan hebben.
9 Toen verschrikte de koning Belsazar zeer, en zijn glans werd aan hem veranderd, en zijn geweldigen werden verbaasd.12
אֱ֠דַיִןא֠דיןאֱדַיִןאדין'E.da.yinthenH0116AD מַלְכָּ֤/אמלכ֤/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta בֵלְשַׁאצַּר֙בלשאצר֙בֵלְשַׁאצַּרבלשאצרve.le.sha.TzarBelshazzarH1113ANpm שַׂגִּ֣יאשג֣יאשַׂגִּיאשגיאsa.Gi'exceedinglyH7690AAabsa מִתְבָּהַ֔למתבה֔למִתְבָּהַלמתבהלmit.ba.Hal[was] alarmedH0927AVMrmsa וְ/זִיוֹ֖/הִיו/זיו֖/היוְ/זִיוֹ/הִיו/זיו/היve./zi.Yo./hiand/ brightness<es>/ hisH9002H2122H9023AC+Ncmpc+Sp3ms שָׁנַ֣יִןשנ֣יןשָׁנַיִןשניןsha.Na.yin[were] changingH8133AVqrmpa עֲל֑וֹ/הִיעל֑ו/היעֲלוֹ/הִיעלו/היa.Lo./hion/ himH5922H9033AR+Sp3ms וְ/רַבְרְבָנ֖וֹ/הִיו/רברבנ֖ו/היוְ/רַבְרְבָנוֹ/הִיו/רברבנו/היve./rav.re.va.No./hiand/ nobles/ hisH9002H7261H9023AC+Ncmpc+Sp3ms מִֽשְׁתַּבְּשִֽׁין\׃משתבשין\מִֽשְׁתַּבְּשִֽׁין\׃משתבשין\Mish.ta.be.Shin[were] dumbfoundedH7672\H9016AVMrmpa - zijn glans werd aan hem veranderd, Zie boven vs.6.
- zijn geweldigen werden verbaasd Omdat deze mede schuld hadden aan verscheidene zonden van den koning, daarom moesten zij ook de straf mede dragen. Ook heeft God de Heere gewild dat hun dit mede aan het hart zou treffen, opdat door hen dit wonder in alle koninkrijken en landen zou verkondigd worden.
10 Om deze woorden des konings en zijner geweldigen, ging de koningin in het huis des maaltijds. De koningin sprak en zeide: O koning, leef in eeuwigheid! laat u uw gedachten niet verschrikken, en uw glans niet veranderd worden.123
מַלְכְּתָ֕/אמלכת֕/אמַלְכְּתָ/אמלכת/אmal.ke.Ta/'queen/ theH4433H9010ANcfsd+Ta לָ/קֳבֵ֨לל/קב֨ללָ/קֳבֵלל/קבלlo./ko.Vel<to>/ beforeH9005H6903GAR+Ncbsc מִלֵּ֤ימל֤ימִלֵּימליmi.Lei[the] words ofH4406ANcmpc מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וְ/רַבְרְבָנ֔וֹ/הִיו/רברבנ֔ו/היוְ/רַבְרְבָנוֹ/הִיו/רברבנו/היve./rav.re.va.No./hiand/ nobles/ hisH9002H7261H9023AC+Ncmpc+Sp3ms לְ/בֵ֥יתל/ב֥יתלְ/בֵיתל/ביתle./Veitto/ [the] house ofH9005H1005AR+Ncbsc מִשְׁתְּיָ֖/אמשתי֖/אמִשְׁתְּיָ/אמשתי/אmish.te.Ya/'feast/ theH4961H9010ANcbsd+Ta עַלַּ֑תעל֑תעַלַּתעלתa.la.latshe went inH5954AVqp3fs עֲנָ֨תענ֨תעֲנָתענת'a.Natshe repliedH6032AVqp3fs מַלְכְּתָ֜/אמלכת֜/אמַלְכְּתָ/אמלכת/אmal.ke.Ta/'queen/ theH4433H9010ANcfsd+Ta וַ/אֲמֶ֗רֶתו/אמ֗רתוַ/אֲמֶרֶתו/אמרתva./'a.Me.retand/ she saidH9002H0560AC+Vqp3fs מַלְכָּ/א֙מלכ/א֙מַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ OH4430H9010ANcbsd+Ta לְ/עָלְמִ֣יןל/עלמ֣יןלְ/עָלְמִיןל/עלמיןle./'al.Minfor/ everH9005H5957AR+Ncmpa חֱיִ֔יחי֔יחֱיִיחייche.Yilive!H2418AVqv2ms יְבַהֲלוּ/ךְ֙יבהלו/ך֙יְבַהֲלוּ/ךְיבהלו/ךye.va.ha.lu/Khthey alarm/ youH0927H9031AVpj3mp+Sp2ms רַעְיוֹנָ֔/ךְרעיונ֔/ךרַעְיוֹנָ/ךְרעיונ/ךra'.yo.Na/khthought[s]/ yourH7476H9021ANcbsc+Sp2ms וְ/זִיוָ֖י/ךְו/זיו֖י/ךוְ/זִיוָי/ךְו/זיוי/ךve./zi.Vai/khand/ brightness<es>/ yourH9002H2122H9021AC+Ncmpc+Sp2ms יִשְׁתַּנּֽוֹ\׃ישתנו\יִשְׁתַּנּֽוֹ\׃ישתנו\yish.ta.Nothey be changedH8133\H9016AVPj3mp - Om deze woorden des konings Dat is, toen zij gehoord had de woorden van den koning en der vorsten, en hetgeen wat daar geschied was.
- de koningin in het huis des maaltijds Niet van de huisvrouw van den koning Belsazar [want vs.2 staat, dat zijne vrouwen mede op den maaltijd gekomen waren], daarom moest men dit verstaan van de nagelaten weduwe van den koning Nebukadnezar, de grootmoeder van Belsazar, of zijne moeder.
- O Koning, Anders: de koning leve in eeuwigheid. Chaldeeuws, in eeuwigheden. Van deze manier van groeten, zie boven Dan 2:4 , en Dan 3:9 .
11 Er is een man in uw koninkrijk, in wien de geest der heilige goden is, want in de dagen uws vaders is bij hem gevonden licht, en verstand, en wijsheid, gelijk de wijsheid der goden is; daarom stelde hem de koning Nebukadnezar, uw vader, tot een overste der tovenaars, der sterrekijkers, der Chaldeen, en der waarzeggers, uw vader, o koning!123456
אִיתַ֨יאית֨יאִיתַיאיתי'i.TaithereH0383ANcbsc גְּבַ֜רגב֜רגְּבַרגברge.Var[is] a manH1400ANcbsa בְּ/מַלְכוּתָ֗/ךְב/מלכות֗/ךבְּ/מַלְכוּתָ/ךְב/מלכות/ךbe./mal.khu.Ta/khin/ kingdom/ yourH9003H4437H9021AR+Ncfsc+Sp2ms דִּ֠יד֠ידִּידיdiwhoH1768AC ר֣וּחַר֣וחרוּחַרוחRu.acha spirit ofH7308ANcbsc אֱלָהִ֣יןאלה֣יןאֱלָהִיןאלהין'e.la.HingodsH0426ANcmpa קַדִּישִׁין֮קדישין֮קַדִּישִׁיןקדישיןka.di.ShinholyH6922AAampa בֵּ/הּ֒ב/ה֒בֵּ/הּב/הbe/h[is] in/ himH9003H9033AR+Sp3ms וּ/בְ/יוֹמֵ֣יו/ב/יומ֣יוּ/בְ/יוֹמֵיו/ב/יומיu./ve./yo.Meiand/ in/ [the] days ofH9002H9003H3118AC+R+Ncmpc אֲב֗/וּךְאב֗/וךאֲב/וּךְאב/וך'a.Vu/khfather/ yourH0002H9021ANcbsc+Sp2ms נַהִיר֧וּנהיר֧ונַהִירוּנהירוna.hi.RuilluminationH5094BANcbsa וְ/שָׂכְלְתָנ֛וּו/שכלתנ֛ווְ/שָׂכְלְתָנוּו/שכלתנוve./sa.khe.le.ta.Nuand/ insightH9002H7924AC+Ncbsa וְ/חָכְמָ֥הו/חכמ֥הוְ/חָכְמָהו/חכמהve./cha.khe.Mahand/ wisdomH9002H2452AC+Ncfsa כְּ/חָכְמַת\־כ/חכמת\כְּ/חָכְמַת\־כ/חכמת\ke./cha.khe.mat-like/ [the] wisdom ofH9004H2452\H9014AR+Ncfsc אֱלָהִ֖יןאלה֖יןאֱלָהִיןאלהין'e.la.HingodsH0426ANcmpa הִשְׁתְּכַ֣חַתהשתכ֣חתהִשְׁתְּכַחַתהשתכחתhish.te.Kha.chatit was foundH7912AVup3fs וּ/מַלְכָּ֤/או/מלכ֤/אוּ/מַלְכָּ/או/מלכ/אu./mal.Ka/'and/ king/ theH9002H4430H9010AC+Ncbsd+Ta נְבֻֽכַדְנֶצַּר֙נבכדנצר֙נְבֻֽכַדְנֶצַּרנבכדנצרne.vu.khad.ne.TzarNebuchadnezzarH5020ANpm אֲב֔/וּךְאב֔/וךאֲב/וּךְאב/וך'a.Vu/khfather/ yourH0002H9021ANcbsc+Sp2ms רַ֧בר֧ברַברבravchief ofH7229ANcbsc חַרְטֻמִּ֣יןחרטמ֣יןחַרְטֻמִּיןחרטמיןchar.tu.Min[the] magiciansH2749ANcmpa אָֽשְׁפִ֗יןאשפ֗יןאָֽשְׁפִיןאשפין'a.she.FinconjurersH0826ANcmpa כַּשְׂדָּאִין֙כשדאין֙כַּשְׂדָּאִיןכשדאיןkas.da.'InChaldeansH3779ANgmpa גָּזְרִ֔יןגזר֔יןגָּזְרִיןגזריןga.ze.RinastrologersH1505AVqrmpa הֲקִימֵ֖/הּהקימ֖/ההֲקִימֵ/הּהקימ/הha.ki.Me/hhe appointed/ himH6966IH9033AVhp3ms+Sp3ms אֲב֥/וּךְאב֥/וךאֲב/וּךְאב/וך'a.Vu/khfather/ yourH0002H9021ANcbsc+Sp2ms - uws vaders Dat is, uw grootvader. Zie boven vs.2.
- licht, en verstand, en wijsheid, Of, verlichting; dat is wijsheid, kennis, wetenschap om verborgen dingen te openbaren.
- gelijk de wijsheid der goden is; Dat is, meer dan menselijke wijsheid, zodanige namelijk, die met de wijsheid der goden te vergelijken is.
- stelde hem de koning Nebukadnezar, Zie boven Dan 2:48 .
- een overste der tovenaars, Zie boven Dan 4:9 .
- uw vader, o koning Dit diende tot vermeerdering van Daniëls gezag, want Nebukadnezar is geacht geweest te zijn een wijs en zeer verstandig man.
12 Omdat een voortreffelijke geest, en wetenschap, en verstand van een, die dromen uitlegt, en der aanwijzing van raadselen, en van een, die knopen ontbindt, gevonden werd in hem, in Daniël, dien de koning den naam van Beltsazar gaf; laat nu Daniël geroepen worden, die zal de uitlegging te kennen geven.12
קֳבֵ֡לקב֡לקֳבֵלקבלko.VelbecauseH6903HANcbsa דִּ֣יד֣ידִּידיdithatH1768AC ר֣וּחַ\׀ר֣וח\רוּחַ\׀רוח\Ru.acha spiritH7308\H9015ANcbsa יַתִּירָ֡היתיר֡היַתִּירָהיתירהya.ti.RahextraordinaryH3493AAafsa וּ/מַנְדַּ֡עו/מנד֡עוּ/מַנְדַּעו/מנדעu./man.Da'and/ understandingH9002H4486AC+Ncbsa וְ/שָׂכְלְתָנ֡וּו/שכלתנ֡ווְ/שָׂכְלְתָנוּו/שכלתנוve./sa.khe.le.ta.Nuand/ insightH9002H7924AC+Ncbsc מְפַשַּׁ֣רמפש֣רמְפַשַּׁרמפשרme.fa.Sharan interpreter ofH6590AVprmsc חֶלְמִין֩חלמין֩חֶלְמִיןחלמיןchel.MindreamsH2493ANcmpa וַֽ/אַֽחֲוָיַ֨תו/אחוי֨תוַֽ/אַֽחֲוָיַתו/אחויתva./'a.cha.va.Yatand/ declaring ofH9002H0263AC+Vacc אֲחִידָ֜ןאחיד֜ןאֲחִידָןאחידן'a.chi.DanriddlesH0280ANcfpa וּ/מְשָׁרֵ֣או/משר֣אוּ/מְשָׁרֵאו/משראu./me.sha.Re'and/ loosening ofH9002H8271AC+Vprmsc קִטְרִ֗יןקטר֗יןקִטְרִיןקטריןkit.RinknotsH7001ANcmpa הִשְׁתְּכַ֤חַתהשתכ֤חתהִשְׁתְּכַחַתהשתכחתhish.te.Kha.chatit was foundH7912AVup3fs בְּ/דָ֣נִיֵּ֔אלב/ד֣ני֔אלבְּ/דָנִיֵּאלב/דניאלbe./Da.ni.Yelin/ DanielH9003H1841HAR+Npm מַלְכָּ֥/אמלכ֥/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta שְׁמֵ֖/הּשמ֖/השְׁמֵ/הּשמ/הshe.Me/hname/ hisH8036H9023ANcbsc+Sp3ms בֵּלְטְשַׁאצַּ֑רבלטשאצ֑רבֵּלְטְשַׁאצַּרבלטשאצרbe.le.te.sha.TzarBelteshazzarH1096ANpm כְּעַ֛ןכע֛ןכְּעַןכעןke.'AnnowH3705AD דָּנִיֵּ֥אלדני֥אלדָּנִיֵּאלדניאלda.ni.YelDanielH1841HANpm יִתְקְרֵ֖ייתקר֖ייִתְקְרֵייתקריyit.ke.Reilet him be summonedH7123AVui3ms וּ/פִשְׁרָ֥/הו/פשר֥/הוּ/פִשְׁרָ/הו/פשר/הu./fish.Rah/'and/ interpretation/ theH9002H6591H9010AC+Ncbsd+Ta יְהַֽחֲוֵֽה\׃\ \פיהחוה\\ \פיְהַֽחֲוֵֽה\׃\ \פיהחוה\\ \פye.Ha.cha.Vehhe will declareH2324\H9016\ \H9017AVhi3ms - die knopen ontbindt, Dat is, die ingewikkelde en verwarde dingen ontknoopt, of die zware en moeilijke kwestiën, die met banden der donkerheid als vast toegeknoopt zijn, kan beantwoorden en uitleggen; zie Dan 4:9 . Sommigen zetten het begin van vs.12 aldus over: Omdat een voortreffelijke geest, met wetenschap en verstand, die [te weten geest] dromen en aanwijzing [of, voorstelling ] van raadselen uitlegt, en die knopen ontbindt, enz., of, dromen uitleggende en raadselen aanwijzende, enz.
- gaf; Chaldeeuws, stelde.
13 Toen werd Daniël voor den koning ingebracht. De koning antwoordde en zeide tot Daniël: Zijt gij die Daniël, een uit de gevankelijk weggevoerden van Juda, die de koning, mijn vader, uit Juda gebracht heeft?123
בֵּ/אדַ֙יִן֙ב/אד֙ין֙בֵּ/אדַיִןב/אדיןbe./Da.yin<in>/ thenH9003H0116AR+D דָּֽנִיֵּ֔אלדני֔אלדָּֽנִיֵּאלדניאלda.ni.YelDanielH1841HANpm הֻעַ֖להע֖להֻעַלהעלhu.'Alhe was broughtH5954AVHp3ms קֳדָ֣םקד֣םקֳדָםקדםko.DambeforeH6925ANcbsc מַלְכָּ֑/אמלכ֑/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta עָנֵ֨הענ֨העָנֵהענה'a.Neh[was] replyingH6032AVqrmsa מַלְכָּ֜/אמלכ֜/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta וְ/אָמַ֣רו/אמ֣רוְ/אָמַרו/אמרve./'a.Marand/ [was] sayingH9002H0560AC+Vqrmsa לְ/דָנִיֵּ֗אלל/דני֗אללְ/דָנִיֵּאלל/דניאלle./da.ni.Yelto/ DanielH9005H1841HAR+Npm אַנְתְּאנתאַנְתְּאנת'an.tahyouH0607APp2ms ה֤וּאה֤ואהוּאהואhu'heH1932APp3ms דָנִיֵּאל֙דניאל֙דָנִיֵּאלדניאלda.ni.yeL[are] DanielH1841HANpm בְּנֵ֤יבנ֤יבְּנֵיבניbe.Nei[the] sons ofH1247IANcmpc גָלוּתָ/א֙גלות/א֙גָלוּתָ/אגלות/אga.lu.Ta/'exile/ theH1547H9010ANcfsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiofH1768AC יְה֔וּדיה֔ודיְהוּדיהודye.HudJudahH3061ANpl דִּ֥יד֥ידִּידיdiwhomH1768AC הַיְתִ֛יהית֛יהַיְתִיהיתיhay.Tihe broughtH0858AVhp3ms מַלְכָּ֥/אמלכ֥/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta אַ֖בִ/יא֖ב/יאַבִ/יאב/י'A.v/ifather/ myH0002H9020ANcbsc+Sp1bs - antwoordde Dat is, hief aan te spreken, en alzo elders meer.
- Zijt gij die Daniël, Dit vraagt de koning met verwondering. Hij kent Daniël niet, die nochtans van zijn grootvader gesteld was tot een heerser over de ganse provincie van Babel, Dan 2:48 . Maar daarna schijnt hij van Belsazar teruggesteld en vergeten te zijn, zodat deze koning hem niet kent. Het kan wel wezen dat enige staatzuchtigen hem uit alle bedieningen te stoten gearbeid hebben, en dat hij niet veel tegenweer gedaan heeft om daarin te blijven, wetende hoe besmettelijk der koningen hoven zijn.
- mijn vader, Dat is, mijn grootvader Nebukadnezar.
14 Ik heb toch van u gehoord, dat de geest der goden in u is, en dat er licht, en verstand, en voortreffelijke wijsheid in u gevonden wordt.1
וְ/שִׁמְעֵ֣תו/שמע֣תוְ/שִׁמְעֵתו/שמעתve./shim.'Etand/ I have heardH9002H8086AC+Vqp1cs עֲלָ֔/ךְעל֔/ךעֲלָ/ךְעל/ךa.la.yi/khconcerning/ youH5922H9031AR+Sp2ms דִּ֛יד֛ידִּידיdithatH1768AC ר֥וּחַר֥וחרוּחַרוחRu.acha spirit ofH7308ANcbsc אֱלָהִ֖יןאלה֖יןאֱלָהִיןאלהין'e.la.HingodsH0426ANcmpa בָּ֑/ךְב֑/ךבָּ/ךְב/ךBa/kh[is] in/ youH9003H9031AR+Sp2ms וְ/נַהִיר֧וּו/נהיר֧ווְ/נַהִירוּו/נהירוve./na.hi.Ruand/ illuminationH9002H5094BAC+Ncbsa וְ/שָׂכְלְתָנ֛וּו/שכלתנ֛ווְ/שָׂכְלְתָנוּו/שכלתנוve./sa.khe.le.ta.Nuand/ insightH9002H7924AC+Ncbsa וְ/חָכְמָ֥הו/חכמ֥הוְ/חָכְמָהו/חכמהve./cha.khe.Mahand/ wisdomH9002H2452AC+Ncfsa יַתִּירָ֖היתיר֖היַתִּירָהיתירהya.ti.RahextraordinaryH3493AAafsa הִשְׁתְּכַ֥חַתהשתכ֥חתהִשְׁתְּכַחַתהשתכחתhish.te.Kha.chatit was foundH7912AVup3fs - Ik heb toch van u gehoord, Hij had wel wat van Daniël horen spreken, maar tot nog toe had hij het niet geacht, maar nu in den nood wordt Daniël gezocht om raad en troost te geven.
15 Nu, zo zijn voor mij ingebracht de wijzen en de sterrekijkers, om dit schrift te lezen, en deszelfs uitlegging mij bekend te maken; maar zij kunnen de uitlegging dezer woorden niet te kennen geven.12
וּ/כְעַ֞ןו/כע֞ןוּ/כְעַןו/כעןu./khe.'Anand/ nowH9002H3705AC+D הֻעַ֣לּוּהע֣לוהֻעַלּוּהעלוhu.'A.luthey have been broughtH5954AVHp3mp קָֽדָמַ֗/יקדמ֗/יקָֽדָמַ/יקדמ/יka.da.Ma/ibefore/ meH6925H9030ANcbpc+Sp1bs חַכִּֽימַיָּ/א֙חכימי/א֙חַכִּֽימַיָּ/אחכימי/אcha.ki.mai.Ya/'wise men/ theH2445H9010AAampd+Ta אָֽשְׁפַיָּ֔/אאשפי֔/אאָֽשְׁפַיָּ/אאשפי/א'a.she.fai.Ya/'conjurers/ theH0826H9010ANcmpd+Ta כְתָבָ֤/הכתב֤/הכְתָבָ/הכתב/הkhe.ta.Vah/'writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta דְנָה֙דנה֙דְנָהדנהde.NahthisH1836ATm יִקְר֔וֹןיקר֔וןיִקְרוֹןיקרוןyik.Ronthey will read aloudH7123AVqi3mp וּ/פִשְׁרֵ֖/הּו/פשר֖/הוּ/פִשְׁרֵ/הּו/פשר/הu./fish.Re/hand/ interpretation/ itsH9002H6591H9023AC+Ncbsc+Sp3ms לְ/הוֹדָעֻתַ֑/נִיל/הודעת֑/נילְ/הוֹדָעֻתַ/נִיל/הודעת/ניle./ho.da.'u.Ta./nito/ make known to/ meH9005H3046H9030AR+Vhcc+Sp1bs כָהֲלִ֥יןכהל֥יןכָהֲלִיןכהליןkha.ha.Lin[they were] ableH3546AVqrmpa פְּשַֽׁר\־פשר\פְּשַֽׁר\־פשר\pe.shar-[the] interpretation ofH6591\H9014ANcbsc מִלְּתָ֖/אמלת֖/אמִלְּתָ/אמלת/אmi.le.Ta/'matter/ theH4406H9010ANcfsd+Ta לְ/הַחֲוָיָֽה\׃ל/החויה\לְ/הַחֲוָיָֽה\׃ל/החויה\le./ha.cha.va.Yahto/ declareH9005H2324\H9016AR+Vhcc - zij kunnen de uitlegging Te weten de wijzen en sterrenkijkers. Ook konden de koning en zijne vorsten het niet lezen. Zie wijders boven vs.8; maar Daniël heeft het gelezen door het ingeven van God, die gewild heeft dat Daniël, dien men als vergeten had, nu hierdoor wederom in kennis zou komen.
- dezer woorden niet te kennen geven Chaldeeuws, van dat woord. Alzo onder vs.26.
16 Doch van u heb ik gehoord, dat gij uitleggingen kunt geven, en knopen ontbinden; nu, indien gij dit schrift zult kunnen lezen, en deszelfs uitlegging mij bekend maken, gij zult met purper bekleed worden, met een gouden keten om uw hals, en gij zult de derde heerser in dit koninkrijk zijn.12
וַ/אֲנָה֙ו/אנה֙וַ/אֲנָהו/אנהva./'a.Nahand/ IH9002H0576BAC+Pp1bs שִׁמְעֵ֣תשמע֣תשִׁמְעֵתשמעתshim.'EtI have heardH8086AVqp1cs עֲלָ֔/ךְעל֔/ךעֲלָ/ךְעל/ךa.la.yi/khconcerning/ youH5922H9031AR+Sp2ms תִיכּ֥וּלתיכ֥ולתִיכּוּלתיכולtu.khalyou are ableH3202AVqi2ms פִּשְׁרִ֛יןפשר֛יןפִּשְׁרִיןפשריןpish.RininterpretationsH6591ANcmpa לְ/מִפְשַׁ֖רל/מפש֖רלְ/מִפְשַׁרל/מפשרle./mif.Sharto/ interpretH9005H6590AR+Vqcc וְ/קִטְרִ֣יןו/קטר֣יןוְ/קִטְרִיןו/קטריןve./kit.Rinand/ knotsH9002H7001AC+Ncmpa לְ/מִשְׁרֵ֑אל/משר֑אלְ/מִשְׁרֵאל/משראle./mish.Re'to/ loosenH9005H8271AR+Vqcc כְּעַ֡ןכע֡ןכְּעַןכעןke.'AnnowH3705AD תִּכ֨וּלתכ֨ולתִּכוּלתכולtu.khalyou will be ableH3202AVqi2ms כְּתָבָ֜/אכתב֜/אכְּתָבָ/אכתב/אke.ta.Va/'writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta לְ/מִקְרֵ֗אל/מקר֗אלְ/מִקְרֵאל/מקראle./mik.Re'to/ read aloudH9005H7123AR+Vqcc וּ/פִשְׁרֵ/הּ֙ו/פשר/ה֙וּ/פִשְׁרֵ/הּו/פשר/הu./fish.Re/hand/ interpretation/ itsH9002H6591H9023AC+Ncbsc+Sp3ms לְ/הוֹדָ֣עֻתַ֔/נִיל/הוד֣עת֔/נילְ/הוֹדָעֻתַ/נִיל/הודעת/ניle./ho.Da.'u.Ta./nito/ make known to/ meH9005H3046H9030AR+Vhcc+Sp1bs אַרְגְּוָנָ֣/אארגונ֣/אאַרְגְּוָנָ/אארגונ/א'ar.ge.va.Na/'<the>/ purpleH0711H9010ANcbsd+Ta תִלְבַּ֗שׁתלב֗שתִלְבַּשׁתלבשtil.Bashyou will be clothedH3848AVqi2ms וְ/הַֽמְנִיכָ֤/או/המניכ֤/אוְ/הַֽמְנִיכָ/או/המניכ/אve./ha.mon.kha/'and/ necklace/ theH9002H2002H9010AC+Ncbsd+Ta דַהֲבָ/א֙דהב/א֙דַהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta צַוְּארָ֔/ךְצואר֔/ךצַוְּארָ/ךְצואר/ךtza.ve.Ra/khneck/ yourH6676H9021ANcbsc+Sp2ms וְ/תַלְתָּ֥/או/תלת֥/אוְ/תַלְתָּ/או/תלת/אve./tal.Ta/'and/ third/ theH9002H8531H9010AC+Ncbsd+Ta בְ/מַלְכוּתָ֖/אב/מלכות֖/אבְ/מַלְכוּתָ/אב/מלכות/אve./mal.khu.Ta/'in/ kingdom/ theH9003H4437H9010AR+Ncfsd+Ta תִּשְׁלַֽט\׃\ \פתשלט\\ \פתִּשְׁלַֽט\׃\ \פתשלט\\ \פtish.Latyou will ruleH7981\H9016\ \H9017AVqi2ms - geven, Chaldeeuws, uitleggen.
- zult met purper bekleed worden, De koning belooft grote dingen, weinig wetende hoe nabij zijn ondergang was, en tot hem mocht gesproken worden, als tot dien dwaas: dezen nacht zal uwe ziel van u genomen worden, Luk 12:20 .
17 Toen antwoordde Daniël, en zeide voor den koning: Heb uw gaven voor uzelven, en geef uw vereringen aan een ander; ik zal nochtans het schrift voor den koning lezen, en de uitlegging zal ik hem bekend maken.1
בֵּ/אדַ֜יִןב/אד֜יןבֵּ/אדַיִןב/אדיןbe./Da.yin<in>/ thenH9003H0116AR+D עָנֵ֣הענ֣העָנֵהענה'a.Neh[was] replyingH6032AVqrmsa דָנִיֵּ֗אלדני֗אלדָנִיֵּאלדניאלda.ni.YelDanielH1841HANpm וְ/אָמַר֙ו/אמר֙וְ/אָמַרו/אמרve./'a.Marand/ [say] sayingH9002H0560AC+Vqrmsa קֳדָ֣םקד֣םקֳדָםקדםko.DambeforeH6925ANcbsa מַלְכָּ֔/אמלכ֔/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta מַתְּנָתָ/ךְ֙מתנת/ך֙מַתְּנָתָ/ךְמתנת/ךma.te.na.to/Khgifts/ yourH4978H9021ANcfpc+Sp2ms לָ֣/ךְל֣/ךלָ/ךְל/ךla/khfor/ yourselfH9005H9031AR+Sp2ms לֶֽהֶוְיָ֔ןלהוי֔ןלֶֽהֶוְיָןלהויןle.hev.Yanlet them beH1934AVqi3fp וּ/נְבָ֥זְבְּיָתָ֖/ךְו/נב֥זבית֖/ךוּ/נְבָזְבְּיָתָ/ךְו/נבזבית/ךu./ne.Va.ze.be.ya.Ta/khand/ rewards/ yourH9002H5023H9021AC+Ncfpc+Sp2ms לְ/אָחֳרָ֣ןל/אחר֣ןלְ/אָחֳרָןל/אחרןle./'o.cho.Ranto/ anotherH9005H0321AR+Aabsa הַ֑בה֑בהַבהבHavgive!H3052AVqv2ms בְּרַ֗םבר֗םבְּרַםברםbe.RamneverthelessH1297AD כְּתָבָ/א֙כתב/א֙כְּתָבָ/אכתב/אke.ta.Va/'writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta אֶקְרֵ֣אאקר֣אאֶקְרֵאאקרא'ek.Re'I will read aloudH7123AVqi1cs לְ/מַלְכָּ֔/אל/מלכ֔/אלְ/מַלְכָּ/אל/מלכ/אle./mal.Ka/'to/ king/ theH9005H4430H9010AR+Ncbsd+Ta וּ/פִשְׁרָ֖/או/פשר֖/אוּ/פִשְׁרָ/או/פשר/אu./fish.Ra/'and/ interpretation/ theH9002H6591H9010AC+Ncbsd+Ta אֲהוֹדְעִנֵּֽ/הּ\׃אהודענ/ה\אֲהוֹדְעִנֵּֽ/הּ\׃אהודענ/ה\'a.hod.'i.Ne/hI will make known to/ himH3046H9033\H9016AVhi1cs+Sp3ms - Heb uw gaven voor uzelven, Aldus spreekt Daniël, opdat hij niet schijne uit staat of geldgierigheid te profeteren; hoogheden, rijkdommen en andere vergankelijke dingen, waarnaar de wereldse mensen gemeenlijk zozeer dorsten, konden dezen heiligen man niet zeer vermaken. Zie een gelijk voorbeeld in Elisa, 2Ki 5:16 .
18 Wat u aangaat, o koning! de allerhoogste God heeft uw vader Nebukadnezar het koninkrijk, en grootheid, en eer, en heerlijkheid gegeven;1234
אַ֖נְתְּא֖נתאַנְתְּאנת'an.tahyouH0607APp2ms מַלְכָּ֑/אמלכ֑/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ OH4430H9010ANcbsd+Ta אֱלָהָ/א֙אלה/א֙אֱלָהָ/אאלה/א'e.la.Ha/'<the>/ GodH0426H9010ANcbsd+Ta עִלָּאָ֔/העלא֔/העִלָּאָ/העלא/הi.la.ya/'Most High/ theH5943H9010AAabsd+Ta מַלְכוּתָ֤/אמלכות֤/אמַלְכוּתָ/אמלכות/אmal.khu.Ta/'kingdom/ theH4437H9010ANcfsd+Ta וּ/רְבוּתָ/א֙ו/רבות/א֙וּ/רְבוּתָ/או/רבות/אu./re.vu.Ta/'and/ greatness/ theH9002H7238H9010AC+Ncfsd+Ta וִ/יקָרָ֣/או/יקר֣/אוִ/יקָרָ/או/יקר/אvi./ka.Ra/'and/ honor/ theH9002H3367H9010AC+Ncbsd+Ta וְ/הַדְרָ֔/הו/הדר֔/הוְ/הַדְרָ/הו/הדר/הve./had.Rah/'and/ majesty/ theH9002H1923H9010AC+Ncbsd+Ta יְהַ֖ביה֖ביְהַביהבye.Havhe gaveH3052AVqp3ms לִ/נְבֻכַדְנֶצַּ֥רל/נבכדנצ֥רלִ/נְבֻכַדְנֶצַּרל/נבכדנצרli/n.vu.khad.ne.Tzarto/ NebuchadnezzarH9005H5020AR+Npm אֲבֽ/וּךְ\׃אב/וך\אֲבֽ/וּךְ\׃אב/וך\'a.Vu/khfather/ yourH0002H9021\H9016ANcbsc+Sp2ms - Wat u aangaat, Eer Daniël het schrift leest en uitlegt, zo geeft hij den koning te kennen waarom God hem dit teken van de schrijvende vingers vertoond had, namelijk om hem zijne ondankbaarheid en zijn godlasterlijke kerkroverij indachtig te maken.
- uw vader Nebukadnezar Dat is, grootvader, want Evilmerodach was Belsazars vader.
- grootheid, Of, zo men nu spreekt, heerlijkheid.
- eer, Of, heerlijkheid en sierlijkheid.
19 En vanwege de grootheid, die Hij hem gegeven had, beefden en sidderden alle volken, natiën en tongen voor hem; dien hij wilde, doodde hij, en dien hij wilde, behield hij in het leven, en dien hij wilde, verhoogde hij, en dien hij wilde, vernederde hij.1
רְבוּתָ/א֙רבות/א֙רְבוּתָ/ארבות/אre.vu.Ta/'greatness/ theH7238H9010ANcfsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiwhichH1768AC כֹּ֣לכ֣לכֹּלכלkolallH3606ANcbsc עַֽמְמַיָּ֗/אעממי֗/אעַֽמְמַיָּ/אעממי/א'a.mai.Ya/'peoples/ theH5972H9010ANcmpd+Ta אֻמַיָּ/א֙אמי/א֙אֻמַיָּ/אאמי/א'u.mai.Ya/'nations/ theH0524H9010ANcmpd+Ta וְ/לִשָּׁ֣נַיָּ֔/או/לש֣ני֔/אוְ/לִשָּׁנַיָּ/או/לשני/אve./li.Sha.nai.Ya/'and/ languages/ theH9002H3961H9010AC+Ncmpd+Ta הֲו֛וֹהו֛והֲווֹהווha.Vothey wereH1934AVqp3mp זָיְעִ֥יןזיע֥יןזָיְעִיןזיעיןza.'a.'intremblingH2112AVqrmpa וְ/דָחֲלִ֖יןו/דחל֖יןוְ/דָחֲלִיןו/דחליןve./da.cha.Linand/ fearingH9002H1763AC+Vqrmpa קֳדָמ֑וֹ/הִיקדמ֑ו/היקֳדָמוֹ/הִיקדמו/היko.da.Mo./hibefore/ himH6925H9033ANcmpc+Sp3ms הֲוָ֨ההו֨ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms צָבֵ֜אצב֜אצָבֵאצבאtza.Ve'pleasedH6634AVqrmsa הֲוָ֣אהו֣אהֲוָאהואha.Va'he wasH1934AVqp3ms קָטֵ֗לקט֗לקָטֵלקטלka.TelkillingH6992AVqrmsa הֲוָ֤ההו֤ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms צָבֵא֙צבא֙צָבֵאצבאtza.Ve'pleasedH6634AVqrmsa הֲוָ֣ההו֣ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms מַחֵ֔אמח֔אמַחֵאמחאma.Che'letting liveH2418AVhrmsa הֲוָ֤ההו֤ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms צָבֵא֙צבא֙צָבֵאצבאtza.Ve'pleasedH6634AVqrmsa הֲוָ֣ההו֣ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms מָרִ֔יםמר֔יםמָרִיםמריםma.Rimlifting upH7313AVhrmsa הֲוָ֥ההו֥ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms צָבֵ֖אצב֖אצָבֵאצבאtza.Ve'pleasedH6634AVqrmsa הֲוָ֥ההו֥ההֲוָההוהha.Vahhe wasH1934AVqp3ms מַשְׁפִּֽיל\׃משפיל\מַשְׁפִּֽיל\׃משפיל\mash.Pilbringing lowH8214\H9016AVhrmsa - voor hem; Chaldeeuws, van voor hem.
20 Maar toen zich zijn hart verhief, en zijn geest verstijfd werd ter hovaardij, werd hij van den troon zijns koninkrijks afgestoten, en men nam de eer van hem weg.12
וּ/כְ/דִי֙ו/כ/די֙וּ/כְ/דִיו/כ/דיu./khe./Diand/ as/ thatH9002H9004H1768AC+R+C רִ֣םר֣םרִםרםrimit rose upH7313AVqp3ms לִבְבֵ֔/הּלבב֔/הלִבְבֵ/הּלבב/הli.Ve/hheart/ hisH3825H9023ANcbsc+Sp3ms וְ/רוּחֵ֖/הּו/רוח֖/הוְ/רוּחֵ/הּו/רוח/הve./ru.Che/hand/ spirit/ hisH9002H7308H9023AC+Ncbsc+Sp3ms תִּֽקְפַ֣תתקפ֣תתִּֽקְפַתתקפתtik.Fatit grew strongH8631AVqp3fs לַ/הֲזָדָ֑הל/הזד֑הלַ/הֲזָדָהל/הזדהla./ha.za.Dahto/ act presumptuouslyH9005H2103AR+Vhcc הָנְחַת֙הנחת֙הָנְחַתהנחתha.ne.Chathe was deposedH5182AVHp3ms כָּרְסֵ֣אכרס֣אכָּרְסֵאכרסאka.re.Se'[the] throne ofH3764ANcbsc מַלְכוּתֵ֔/הּמלכות֔/המַלְכוּתֵ/הּמלכות/הmal.khu.Te/hkingdom/ hisH4437H9023ANcfsc+Sp3ms וִֽ/יקָרָ֖/הו/יקר֖/הוִֽ/יקָרָ/הו/יקר/הvi./ka.Rah/'and/ honor/ theH9002H3367H9010AC+Ncbsd+Ta הֶעְדִּ֥יוּהעד֥יוהֶעְדִּיוּהעדיוhe'.Di.yuthey removedH5709AVhp3mp - toen zich zijn hart verhief, Of, toen zijn hart verheven werd.
- werd hij van den troon zijns koninkrijks afgestoten, Zie Job 12:18 . Daniël herhaalt hier die gedenkwaardige geschiedenis, om den koning indachtig te maken zijne traagheid en vergeetzaamheid in het gedenken van dat grote wonderwerk, hetwelk de Heere an Nebukadnezar, zijn grootvader, bewezen had.
21 En hij werd van de kinderen der mensen verstoten, en zijn hart werd den beesten gelijk gemaakt, en zijn woning was bij de woudezelen; men gaf hem gras te smaken gelijk den ossen; en zijn lichaam werd van den dauw des hemels nat gemaakt, totdat hij bekende, dat God, de Allerhoogste, Heerser is over de koninkrijken der mensen, en over dezelve stelt, wien Hij wil.1234
בְּנֵי֩בני֩בְּנֵיבניbe.Nei[the] sons ofH1247IANcmpc אֲנָשָׁ֨/אאנש֨/אאֲנָשָׁ/אאנש/א'a.na.Sha/'<the>/ humankindH0606H9010ANcbsd+Ta טְרִ֜ידטר֜ידטְרִידטרידte.Ridhe was chasedH2957AVQp3ms וְ/לִבְבֵ֣/הּ\׀ו/לבב֣/ה\וְ/לִבְבֵ/הּ\׀ו/לבב/ה\ve./li.Ve/hand/ heart/ hisH9002H3825H9023\H9015AC+Ncbsc+Sp3ms חֵיוְתָ֣/אחיות֣/אחֵיוְתָ/אחיות/אcheiv.Ta/'animal[s]/ theH2423H9010ANcfsd+Ta שַׁוִּ֗יְושו֗יושַׁוִּיְושויוshe.vithey madeH7739AAVpp3mp עֲרָֽדַיָּ/א֙ערדי/א֙עֲרָֽדַיָּ/אערדי/א'a.ra.dai.Ya/'wild donkeys/ theH6167H9010ANcmpd+Ta מְדוֹרֵ֔/הּמדור֔/המְדוֹרֵ/הּמדור/הme.do.Re/hdwelling place/ hisH4070AH9023ANcbsc+Sp3ms עִשְׂבָּ֤/אעשב֤/אעִשְׂבָּ/אעשב/א'is.Ba/'<the>/ grassH6211BH9010ANcbsd+Ta כְ/תוֹרִין֙כ/תורין֙כְ/תוֹרִיןכ/תוריןkhe./to.Rinlike/ oxenH9004H8450AR+Ncmpa יְטַ֣עֲמוּנֵּ֔/הּיט֣עמונ֔/היְטַעֲמוּנֵּ/הּיטעמונ/הye.Ta.'a.mu.Ne/hthey fed/ himH2939H9033AVpi3mp+Sp3ms וּ/מִ/טַּ֥לו/מ/ט֥לוּ/מִ/טַּלו/מ/טלu./mi./Taland/ from/ [the] dew ofH9002H9006H2920AC+R+Ncbsc שְׁמַיָּ֖/אשמי֖/אשְׁמַיָּ/אשמי/אshe.mai.Ya/'heavens/ theH8065H9010ANcmpd+Ta גִּשְׁמֵ֣/הּגשמ֣/הגִּשְׁמֵ/הּגשמ/הgish.Me/hbody/ hisH1655H9023ANcbsc+Sp3ms יִצְטַבַּ֑עיצטב֑עיִצְטַבַּעיצטבעyitz.ta.Ba'it became wetH6647AVMi3ms עַ֣דע֣דעַדעד'aduntilH5705AR יְדַ֗עיד֗עיְדַעידעye.Da'he knewH3046AVqp3ms שַׁלִּ֞יטשל֞יטשַׁלִּיטשליטsha.Lit[was] having masteryH7990AAabsa אֱלָהָ֤/אאלה֤/אאֱלָהָ/אאלה/א'e.la.Ha/'<the>/ GodH0426H9010ANcbsd+Ta עִלָּאָ/ה֙עלא/ה֙עִלָּאָ/העלא/הi.la.ya/'Most High/ theH5943H9010AAabsd+Ta בְּ/מַלְכ֣וּתב/מלכ֣ותבְּ/מַלְכוּתב/מלכותbe./mal.Khutover/ [the] kingdom ofH9003H4437AR+Ncfsc אֲנָשָׁ֔/אאנש֔/אאֲנָשָׁ/אאנש/א'a.na.Sha/'<the>/ humankindH0606H9010ANcbsd+Ta דִּ֥יד֥ידִּידיdiwhomH1768AC יִצְבֵּ֖היצב֖היִצְבֵּהיצבהyitz.Behhe will be pleasedH6634AVqi3ms יְהָקֵ֥יםיהק֥יםיְהָקֵיםיהקיםye.ha.Keimhe will appointH6966IAVhi3ms - hij werd van de kinderen der mensen verstoten, Zie Dan 4:25 .
- zijn hart Anders: hij stelde zijn hart met de beesten; dat is, hij is een tijdlang zonder kennis en zonder verstand geweest; verstaande dat Hij, te weten de Heere, des konings hart dat der beesten heeft gelijk gemaakt.
- zijn woning Hij die tevoren zijn hof gehouden had in de beroemdste stad en in het schoonste paleis der wereld, moet nu met de beesten verkeren.
- men gaf hem gras te smaken De zin is dat hij gras at.
22 En gij, Belsazar, zijn zoon! hebt uw hart niet vernederd, alhoewel gij dit alles wel geweten hebt.12
וְ/אַ֤נְתְּו/א֤נתוְ/אַנְתְּו/אנתve./'an.tahand/ youH9002H0607AC+Pp2ms בְּרֵ/הּ֙בר/ה֙בְּרֵ/הּבר/הbe.Re/hson/ hisH1247JH9023ANcbsc+Sp3ms בֵּלְשַׁאצַּ֔רבלשאצ֔רבֵּלְשַׁאצַּרבלשאצרbe.le.sha.TzarO BelshazzarH1113ANpm לָ֥אל֥אלָאלאla'notH3809ATn הַשְׁפֵּ֖לְתְּהשפ֖לתהַשְׁפֵּלְתְּהשפלתhash.Pe.letyou have brought lowH8214AVhp2ms לִבְבָ֑/ךְלבב֑/ךלִבְבָ/ךְלבב/ךli.Va/khheart/ yourH3825H9021ANcbsc+Sp2ms קֳבֵ֕לקב֕לקֳבֵלקבלko.VelbecauseH6903HANcbsa דִּ֥יד֥ידִּידיdithatH1768AC דְּנָ֖הדנ֖הדְּנָהדנהde.NahthisH1836ATm יְדַֽעְתָּ\׃ידעת\יְדַֽעְתָּ\׃ידעת\ye.Da'.tayou knewH3046\H9016AVqp2ms - zoon Dat is kleinzoon. Het schijnt dat Evilmerodach, de vader van Belsazar, een vromer heer geweest is en dat hij het wonderwerk, aan Nebukadnezar geschied, wel ter harte heeft genomen. Vergelijk 2Ki 25:27-28 .
- alhoewel gij dit alles wel geweten hebt En derhalve hetgeen hem wedervaren is, wel had behoren ter harte te nemen.
23 Maar gij hebt u verheven tegen den Heere des hemels, en men heeft de vaten van Zijn huis voor u gebracht, en gij, en uw geweldigen, uw vrouwen, en uw bijwijven hebben wijn uit dezelve gedronken, en de goden van zilver en goud, koper, ijzer, hout en steen, die niet zien, noch horen, noch weten, hebt gij geprezen; maar dien God, in Wiens hand uw adem is, en bij Wien al uw paden zijn, hebt gij niet verheerlijkt.123456
וְ/עַ֣לו/ע֣לוְ/עַלו/עלve./'Aland/ againstH9002H5922AC+R מָרֵֽא\־מרא\מָרֵֽא\־מרא\ma.re'-[the] lord ofH4756\H9014ANcbsc שְׁמַיָּ֣/א\׀שמי֣/א\שְׁמַיָּ/א\׀שמי/א\she.mai.Ya/'heavens/ theH8065H9010\H9015ANcmpd+Ta הִתְרוֹמַ֡מְתָּהתרומ֡מתהִתְרוֹמַמְתָּהתרוממתhit.ro.Mam.tayou have lifted yourself upH7313AVMp2ms וּ/לְ/מָֽאנַיָּ֨/או/ל/מאני֨/אוּ/לְ/מָֽאנַיָּ/או/ל/מאני/אu./le./ma.nai.Ya/'and/ <obj.>/ vessels/ theH9002H9005H3984H9010AC+R+Ncmpd+Ta בַיְתֵ֜/הּבית֜/הבַיְתֵ/הּבית/הvay.Te/hhouse/ hisH1005H9023ANcbsc+Sp3ms הַיְתִ֣יוהית֣יוהַיְתִיוהיתיוhay.Tivthey have broughtH0858AVhp3mp קָֽדָמָ֗/ךְקדמ֗/ךקָֽדָמָ/ךְקדמ/ךka.da.ma.yi/khbefore/ youH6925H9031ANcbsc+Sp2ms וְ/אַ֨נְתְּו/א֨נתוְ/אַנְתְּו/אנתve./'an.tahand/ youH9002H0607AC+Pp2ms וְ/רַבְרְבָנָ֜/ךְו/רברבנ֜/ךוְ/רַבְרְבָנָ/ךְו/רברבנ/ךve./rav.re.va.na.yi/khand/ nobles/ yourH9002H7261H9021AC+Ncmpc+Sp2ms שֵֽׁגְלָתָ֣/ךְשגלת֣/ךשֵֽׁגְלָתָ/ךְשגלת/ךshe.ge.la.Ta/khwives/ yourH7695H9021ANcfpc+Sp2ms וּ/לְחֵנָתָ/ךְ֮ו/לחנת/ך֮וּ/לְחֵנָתָ/ךְו/לחנת/ךu./le.che.na.to/Khand/ concubines/ yourH9002H3904H9021AC+Ncfpc+Sp2ms חַמְרָ/א֮חמר/א֮חַמְרָ/אחמר/אcham.Ra/'<the>/ wineH2562H9010ANcbsd+Ta שָׁתַ֣יִןשת֣יןשָׁתַיִןשתיןsha.Ta.yin[are] drinkingH8355AVqrmpa בְּ/הוֹן֒ב/הון֒בְּ/הוֹןב/הוןbe./hOnwith/ themH9003H9038AR+Sp3mp וְ/לֵֽ/אלָהֵ֣יו/ל/אלה֣יוְ/לֵֽ/אלָהֵיו/ל/אלהיve./le./la.Heiand/ <obj.>/ [the] gods ofH9002H9005H0426AC+R+Ncmpc כַסְפָּֽ/א\־כספ/א\כַסְפָּֽ/א\־כספ/א\khas.pa-/'<the>/ silverH3702H9010\H9014ANcbsd+Ta וְ֠/דַהֲבָ/או֠/דהב/אוְ/דַהֲבָ/או/דהב/אVe./da.ha.va/'and/ <the>/ goldH9002H1722H9010AC+Ncbsd+Ta נְחָשָׁ֨/אנחש֨/אנְחָשָׁ/אנחש/אne.cha.Sha/'<the>/ bronzeH5174H9010ANcbsd+Ta פַרְזְלָ֜/אפרזל֜/אפַרְזְלָ/אפרזל/אfar.ze.La/'<the>/ ironH6523H9010ANcbsd+Ta אָעָ֣/אאע֣/אאָעָ/אאע/א'a.'A/'<the>/ woodH0636H9010ANcbsd+Ta וְ/אַבְנָ֗/או/אבנ֗/אוְ/אַבְנָ/או/אבנ/אve./'av.Na/'and/ <the>/ stoneH9002H0069H9010AC+Ncbsd+Ta דִּ֠יד֠ידִּידיdiwhoH1768AC חָזַ֧יִןחז֧יןחָזַיִןחזיןcha.Za.yin[are] seeingH2370AVqrmpa שָׁמְעִ֛יןשמע֛יןשָׁמְעִיןשמעיןsha.me.'In[are] hearingH8086AVqrmpa וְ/לָ֥או/ל֥אוְ/לָאו/לאve./La'and/ notH9002H3809AC+Tn יָדְעִ֖יןידע֖יןיָדְעִיןידעיןya.de.'In[are] knowingH3046AVqrmpa שַׁבַּ֑חְתָּשב֑חתשַׁבַּחְתָּשבחתsha.Bach.tayou have praisedH7624AVpp2ms וְ/לֵֽ/אלָהָ֞/או/ל/אלה֞/אוְ/לֵֽ/אלָהָ/או/ל/אלה/אve./le./la.Ha/'and/ <obj.>/ God/ theH9002H9005H0426H9010AC+R+Ncbsd+Ta נִשְׁמְתָ֥/ךְנשמת֥/ךנִשְׁמְתָ/ךְנשמת/ךnish.me.Ta/khbreath/ yourH5396H9021ANcfsc+Sp2ms בִּ/ידֵ֛/הּב/יד֛/הבִּ/ידֵ/הּב/יד/הbi./De/h[is] in/ hand/ hisH9003H3028H9023AR+Ncbsc+Sp3ms אֹרְחָתָ֥/ךְארחת֥/ךאֹרְחָתָ/ךְארחת/ך'o.re.cha.Ta/khways/ yourH0735H9021ANcfpc+Sp2ms לֵ֖/הּל֖/הלֵ/הּל/הle/h[are] to/ himH9005H9033AR+Sp3ms לָ֥אל֥אלָאלאla'notH3809ATn הַדַּֽרְתָּ\׃הדרת\הַדַּֽרְתָּ\׃הדרת\ha.Dar.tayou have glorifiedH1922\H9016AVpp2ms - Zijn huis voor u gebracht, Dat is, van zijn tempel.
- die niet zien, Vergelijk Psa 115:5 , enz. en Psa 135:15 , enz.
- noch weten, Of, noch verstaan.
- in Wiens hand Dat is, die u het leven heeft gegeven, en zolang laat behouden als het hem belieft.
- uw adem is, Of, uwe ziel; dat is uw leven.
- al uw paden zijn, Dat is, al uw voornemen, al uwe werken en daden, zonder wien gij niets kunt uitrichten.
24 Toen is dat deel der hand van Hem gezonden, en dit schrift getekend geworden.12
בֵּ/אדַ֙יִן֙ב/אד֙ין֙בֵּ/אדַיִןב/אדיןbe./Da.yin<in>/ thenH9003H0116AR+D קֳדָמ֔וֹ/הִיקדמ֔ו/היקֳדָמוֹ/הִיקדמו/היko.da.Mo./hibefore/ himH6925H9033ANcmpc+Sp3ms שְׁלִ֖יַחַשל֖יחשְׁלִיַחַשליחshe.Li.ya.achit was sent outH7972AVQp3ms פַּסָּ֣/אפס֣/אפַּסָּ/אפס/אpa.Sa/'palm/ theH6447H9010ANcbsd+Ta יְדָ֑/איד֑/איְדָ/איד/אye.Da/'hand/ theH3028H9010ANcbsd+Ta וּ/כְתָבָ֥/או/כתב֥/אוּ/כְתָבָ/או/כתב/אu./khe.ta.Va/'and/ writing/ theH9002H3792H9010AC+Ncbsd+Ta דְנָ֖הדנ֖הדְנָהדנהde.NahthisH1836ATm רְשִֽׁים\׃רשים\רְשִֽׁים\׃רשים\re.Shimit was inscribedH7560\H9016AVQp3ms - Toen is dat deel der hand Te weten toen nu uwe hovaardij tegen God op het hoogste gekomen was en uwe trotsheid tegen de mensen onverdragelijk geworden was, en gij nu de maat uwer zonden tot boven toe hadt vervuld.
- van Hem gezonden, Chaldeeuws, van voor hem; te weten van God, het is geen gespook, maar de hand Gods.
25 Dit nu is het schrift, dat daar getekend is: MENE, MENE, TEKEL, UPHARSIN.1
וּ/דְנָ֥הו/דנ֥הוּ/דְנָהו/דנהu./de.Nahand/ thisH9002H1836AC+Tm כְתָבָ֖/אכתב֖/אכְתָבָ/אכתב/אkhe.ta.Va/'[is] writing/ theH3792H9010ANcbsd+Ta דִּ֣יד֣ידִּידיdiwhichH1768AC רְשִׁ֑יםרש֑יםרְשִׁיםרשיםre.Shimit was inscribedH7560AVQp3ms מְנֵ֥אמנ֥אמְנֵאמנאme.Ne'meneH4484ANcbsa מְנֵ֖אמנ֖אמְנֵאמנאme.Ne'meneH4484ANcbsa תְּקֵ֥לתק֥לתְּקֵלתקלte.KelteqelH8625BANcbsa וּ/פַרְסִֽין\׃ו/פרסין\וּ/פַרְסִֽין\׃ו/פרסין\u./far.Sinand/ pharsinH9002H6537B\H9016AC+Ncmpa - MENÉ, MENÉ, TEKÉL, UPHARS͍N Dat is, Hij heeft geteld, Hij heeft geteld; Hij heeft opgewogen, en zij verdelen het. Anders: hij is geteld, hij is geteld; hij is opgewogen, en zij verdelen te weten hem; dat is hij wordt verdeeld, of hij is verdeeld. Anders: telt, telt, weegt op, en zij verdelen. Het woord Mene staat er tweemaal, tot meerdere vastigheid en verzekering van de dreigementen Gods.
26 Dit is de uitlegging dezer woorden: MENE; God heeft uw koninkrijk geteld, en Hij heeft het voleind.1
דְּנָ֖הדנ֖הדְּנָהדנהde.NahthisH1836ATm פְּשַֽׁר\־פשר\פְּשַֽׁר\־פשר\pe.shar-[is] [the] interpretation ofH6591\H9014ANcbsc מִלְּתָ֑/אמלת֑/אמִלְּתָ/אמלת/אmi.le.Ta/'matter/ theH4406H9010ANcfsd+Ta מְנֵ֕אמנ֕אמְנֵאמנאme.Ne'meneH4484ANcbsa מְנָֽה\־מנה\מְנָֽה\־מנה\me.nah-he has numberedH4483\H9014AVqp3ms אֱלָהָ֥/אאלה֥/אאֱלָהָ/אאלה/א'e.la.Ha/'<the>/ GodH0426H9010ANcbsd+Ta מַלְכוּתָ֖/ךְמלכות֖/ךמַלְכוּתָ/ךְמלכות/ךmal.khu.Ta/khkingdom/ yourH4437H9021ANcfsc+Sp2ms וְ/הַשְׁלְמַֽ/הּ\׃ו/השלמ/ה\וְ/הַשְׁלְמַֽ/הּ\׃ו/השלמ/ה\ve./hash.le.Ma/hand/ he has finished/ itH9002H8000H9034\H9016AC+Vhp3ms+Sp3fs - Hij heeft het voleind Te weten alzo, dat nu de dagen van uw koninkrijk voorzeker een einde nemen. En nu is de dag verschenen in welken gij rekenschap van uw doen en laten zult moeten geven. Anders, en Hij heeft het overgegeven, te weten uw koninkrijk, aan de Perzen en Meden.
27 TEKEL; gij zijt in weegschalen gewogen; en gij zijt te licht gevonden.12
תְּקֵ֑לתק֑לתְּקֵלתקלte.KelteqelH8625BANcbsa תְּקִ֥ילְתָּהתק֥ילתהתְּקִילְתָּהתקילתהte.Ki.le.tahyou have been weighedH8625AAVQp2ms בְ/מֹֽאזַנְיָ֖/אב/מאזני֖/אבְ/מֹֽאזַנְיָ/אב/מאזני/אve./mo.zan.Ya/'in/ scales/ theH9003H3977H9010AR+Ncmpd+Ta וְ/הִשְׁתְּכַ֥חַתְּו/השתכ֥חתוְ/הִשְׁתְּכַחַתְּו/השתכחתve./hish.te.Kha.chatand/ you have been foundH9002H7912AC+Vup2ms חַסִּֽיר\׃חסיר\חַסִּֽיר\׃חסיר\cha.SirlackingH2627\H9016AAabsa - TEKÉL; Tekel, is maar te zeggen: Hij heeft opgewogen, de andere woorden voegt er de profeet bij, tot bredere verklaring van het woord Tekel. De zin is: Gelijk de geldhandelaars hunne schalen en gewichten hebben, om te beproeven of het geld zijn behoorlijk gewicht heeft; alzo heeft ook God u gewogen in zijn goddelijke weegschaal, en gij zijt te licht bevonden. Aangaande deze gelijkenis, zie Psa 62:10 .
- gij zijt te licht gevonden Dat is, gij zijt bevonden te zijn als een penning, die te licht is en derhalve niet ontvangbaar. Anders: gij zijt gebrekkelijk bevonden, te weten in uw volle gewicht; dat is, gij hebt u niet gedragen naar eis van uw koninklijk ambt en waardigheid.
28 PERES; uw koninkrijk is verdeeld, en het is den Meden en den Perzen gegeven.1
פְּרֵ֑ספר֑ספְּרֵספרסpe.ResperesH6537BANcbsa פְּרִיסַת֙פריסת֙פְּרִיסַתפריסתpe.ri.Satit has been broken in twoH6537AAVQp3fs מַלְכוּתָ֔/ךְמלכות֔/ךמַלְכוּתָ/ךְמלכות/ךmal.khu.Ta/khkingdom/ yourH4437H9021ANcfsc+Sp2ms וִ/יהִיבַ֖תו/יהיב֖תוִ/יהִיבַתו/יהיבתvi./hi.Vatand/ it has been givenH9002H3052AC+VQp3fs לְ/מָדַ֥יל/מד֥ילְ/מָדַיל/מדיle./ma.Daito/ MedesH9005H4076GAR+Npl - PERÉS; Aan den wand stond Ufarsin, dat is, en zij verdelen het; zij, te weten de Meden en Perzen, als dienaren van God in deze verdeling. Maar hier stelt de profeet Peres, dat is, Hij verdeelt: Hij, te weten God. En de zin is: Het koninkrijk is van u genomen, en aan anderen gegeven, te weten den Meden en den Perzen.
29 Toen beval Belsazar, en zij bekleedden Daniël met purper, met een gouden keten om zijn hals, en zij riepen overluid van hem, dat hij de derde heerser in dat koninkrijk was.123
בֵּ/אדַ֣יִן\׀ב/אד֣ין\בֵּ/אדַיִן\׀ב/אדין\be./Da.yin<in>/ thenH9003H0116\H9015AR+D אֲמַ֣ראמ֣ראֲמַראמר'a.Marhe saidH0560AVqp3ms בֵּלְשַׁאצַּ֗רבלשאצ֗רבֵּלְשַׁאצַּרבלשאצרbe.le.sha.TzarBelshazzarH1113ANpm וְ/הַלְבִּ֤ישׁוּו/הלב֤ישווְ/הַלְבִּישׁוּו/הלבישוve./hal.Bi.shuand/ they clothedH9002H3848AC+Vhp3mp לְ/דָֽנִיֵּאל֙ל/דניאל֙לְ/דָֽנִיֵּאלל/דניאלle./da.ni.yeL<obj.>/ DanielH9005H1841HAR+Npm אַרְגְּוָנָ֔/אארגונ֔/אאַרְגְּוָנָ/אארגונ/א'ar.ge.va.Na/'<the>/ purpleH0711H9010ANcbsd+Ta וְ/הַֽמְנִיכָ֥/או/המניכ֥/אוְ/הַֽמְנִיכָ/או/המניכ/אve./ha.mon.kha/'and/ necklace/ theH9002H2002H9010AC+Ncbsd+Ta דַהֲבָ֖/אדהב֖/אדַהֲבָ/אדהב/אda.ha.Va/'<the>/ goldH1722H9010ANcbsd+Ta צַוְּארֵ֑/הּצואר֑/הצַוְּארֵ/הּצואר/הtza.ve.Re/hneck/ hisH6676H9023ANcbsc+Sp3ms וְ/הַכְרִ֣זֽוּו/הכר֣זווְ/הַכְרִזֽוּו/הכרזוve./hakh.Ri.zuand/ they made proclamationH9002H3745AC+Vhp3mp עֲל֔וֹ/הִיעל֔ו/היעֲלוֹ/הִיעלו/היa.Lo./hiconcerning/ himH5922H9033AR+Sp3ms לֶהֱוֵ֥אלהו֥אלֶהֱוֵאלהואle.he.Ve'he will beH1934AVqi3ms שַׁלִּ֛יטשל֛יטשַׁלִּיטשליטsha.Lithaving masteryH7990AAabsa תַּלְתָּ֖/אתלת֖/אתַּלְתָּ/אתלת/אtal.Ta/'third/ theH8531H9010ANcbsd+Ta בְּ/מַלְכוּתָֽ/א\׃ב/מלכות/א\בְּ/מַלְכוּתָֽ/א\׃ב/מלכות/א\be./mal.khu.Ta/'in/ kingdom/ theH9003H4437H9010\H9016AR+Ncfsd+Ta - en zij bekleedden Daniël met purper, De koning heeft aldus willen betonen en doen blijken, niet alleen dat hij zijne belofte wilde houden, vs.16, maar ook betonen dat hij onverschrokken was.
- van hem, Of, over, voor hem.
- dat hij de derde heerser in dat koninkrijk was Het is vermoedelijk dat wel Daniël ongaarne dezen zwaren last op zich genomen heeft, nochtans heeft hij het gedaan, om door dat middel zijn ellendige landslieden te mogen behulpzaam zijn, in de aanstaande verandering der monarchie.
30 In dienzelfden nacht, werd Belsazar, der Chaldeen koning, gedood.12
בְּ/לֵ֣ילְיָ֔/אב/ל֣ילי֔/אבְּ/לֵילְיָ/אב/לילי/אbe./Lei.le.Ya/'on/ night/ theH9003H3916H9010AR+Ncbsd+Ta קְטִ֕ילקט֕ילקְטִילקטילke.Tilhe was killedH6992AVQp3ms בֵּלְאשַׁצַּ֖רבלאשצ֖רבֵּלְאשַׁצַּרבלאשצרbe.le.sha.TzarBelshazzarH1113ANpm מַלְכָּ֥/אמלכ֥/אמַלְכָּ/אמלכ/אmal.Ka/'king/ theH4430H9010ANcbsd+Ta - In dienzelfden nacht, Vergelijk Psa 37:9 , Psa 37:10 , Psa 37:35 , enz.; Isa 21:9 , en Isa 47:11 ; Jer 25:12 , enz., en Jer 51:39 .
- gedood Te weten van Gobrya en Gadata, of van de soldaten van Cyrus, van deze twee heren daartoe aangevoerd zijnde, toen Babel werd ingenomen. Vergelijk Isa 21:5 ; Jer 51:39 . Doch anderen menen dat hij gedood is door ene heimelijke verbintenis van zijne groten, van wie een, alhier Darius genaamd, koning gemaakt is, en dat bij denzelfden tijd Babylon van Cyrus is ingenomen geweest. Zie boven vs.1.
31 [06:1] Darius, de Meder nu, ontving het koninkrijk, omtrent twee en zestig jaren oud zijnde.123
No sourced original-language text for this passage yet — showing DutSVVA's own word tags instead.
- Darius, Chaldeeuws, Dariaves; hij wordt de Meder genoemd, om hem te onderscheiden van Darius den Perzer, van wien zie Ezr 4:5 , Ezr 424 .
- ontving het koninkrijk, Of, nam in, nam aan, kreeg, te weten naar veler gevoelen, van de hand van Cyrus, want toen Cyrus, met hulp van Darius zijn schoonvader, het rijk van Babylon had ingenomen, zo heeft hij het Darius overgegeven, en hij is naar Perzië getrokken om zijne zaken aldaar verder te verrichten en in orde te stellen. Doch toen Darius omtrent een jaar over het rijk van Babel geregeerd had, heeft Cyrus de regering van het Babylonische rijk weder tot zich genomen. Doch van het gevoelen van anderen zie boven Dan 5:1 , Dan 5:30 .
- omtrent twee en zestig jaren oud zijnde Chaldeeuws, een zoon van omtrent twee en zestig jaren.