Chapter 4
Rozdział 4
1 Potem Boaz udał się do bramy i tam usiadł. A oto przechodził spokrewniony1, o którym mówił Boaz. I powiedział do niego: Człowieku! Podejdź i usiądź tutaj. Tamten więc przyszedł i usiadł.
וּ/בֹ֨עַזו/ב֨עזוּ/בֹעַזו/בעזu./Vo.'azand/ BoazH9002H1162GHC+Npm עָלָ֣העל֣העָלָהעלה'a.Lahhe went upH5927GHVqp3ms הַ/שַּׁעַר֮ה/שער֮הַ/שַּׁעַרה/שערha./sha.'Arthe/ gateH9009H8179GHTd+Ncmsa וַ/יֵּ֣שֶׁבו/י֣שבוַ/יֵּשֶׁבו/ישבva/i.Ye.shevand/ he sat downH9001H3427Hc+Vqw3ms שָׁם֒שם֒שָׁםשםshamthereH8033GHD וְ/הִנֵּ֨הו/הנ֨הוְ/הִנֵּהו/הנהve./hi.Nehand/ there!H9002H2009HC+Tj הַ/גֹּאֵ֤לה/גא֤להַ/גֹּאֵלה/גאלha./go.'Elthe/ kinsman-redeemerH9009H1350AHTd+Vqrmsa עֹבֵר֙עבר֙עֹבֵרעבר'o.Ver[was] passing byH5674AHVqrmsa אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.SherwhomH0834AHTr דִּבֶּר\־דבר\דִּבֶּר\־דבר\di.ber-he had spokenH1696G\H9014HVpp3ms בֹּ֔עַזב֔עזבֹּעַזבעזBo.'azBoazH1162GHNpm וַ/יֹּ֛אמֶרו/י֛אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms ס֥וּרָ/הס֥ור/הסוּרָ/הסור/הSu.ra/hturn aside/ !H5493IH9012HVqv2ms+Sh פֹּ֖הפ֖הפֹּהפהpohhereH6311HD פְּלֹנִ֣יפלנ֣יפְּלֹנִיפלניpe.lo.Nia certain oneH6423HNcmsc אַלְמֹנִ֑יאלמנ֑יאַלְמֹנִיאלמני'al.mo.Nia certain oneH0492HNcmsa וַ/יָּ֖סַרו/י֖סרוַ/יָּסַרו/יסרva/i.Ya.sarand/ he turned asideH9001H5493IHc+Vqw3ms וַ/יֵּשֵֽׁב\׃ו/ישב\וַ/יֵּשֵֽׁב\׃ו/ישב\va/i.ye.Shevand/ he sat downH9001H3427\H9016Hc+Vqw3ms - Rt 3,12.
2 Wtedy Boaz wziął dziesięciu starszych1 tego miasta i mówił do nich: Usiądźcie tutaj. I usiedli.
וַ/יִּקַּ֞חו/יק֞חוַ/יִּקַּחו/יקחva/i.yi.Kachand/ he tookH9001H3947GHc+Vqw3ms עֲשָׂרָ֧העשר֧העֲשָׂרָהעשרה'a.sa.RahtenH6235HNcfsa אֲנָשִׁ֛יםאנש֛יםאֲנָשִׁיםאנשים'a.na.ShimmenH0582HNcmpa מִ/זִּקְנֵ֥ימ/זקנ֥ימִ/זִּקְנֵימ/זקניmi./zik.Neifrom/ [the] elders ofH9006H2205GHR+Aampc הָ/עִ֖ירה/ע֖ירהָ/עִירה/עירha./'Irthe/ cityH9009H5892BHTd+Ncfsa וַ/יֹּ֣אמֶרו/י֣אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms פֹ֑הפ֑הפֹהפהFohhereH6311HD וַ/יֵּשֵֽׁבוּ\׃ו/ישבו\וַ/יֵּשֵֽׁבוּ\׃ו/ישבו\va/i.ye.She.vuand/ they sat downH9001H3427\H9016Hc+Vqw3mp - Wj 18,21-22; 1Krl 21,8; Prz 31,23.
3 I przemówił do tamtego spokrewnionego: Noemi, która wróciła z ziemi Moabu, sprzedaje kawałek ziemi, która należała do naszego brata Elimelecha.
וַ/יֹּ֙אמֶר֙ו/י֙אמר֙וַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms לַ/גֹּאֵ֔לל/גא֔ללַ/גֹּאֵלל/גאלla./go.'Elto the/ kinsman redeemerH9005H1350AHRd+Vqrmsa חֶלְקַת֙חלקת֙חֶלְקַתחלקתchel.Kat[the] portion ofH2513AHNcfsc הַ/שָּׂדֶ֔הה/שד֔ההַ/שָּׂדֶהה/שדהha./sa.Dehthe/ fieldH9009H7704GHTd+Ncmsa אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr לְ/אָחִ֖י/נוּל/אח֖י/נולְ/אָחִי/נוּל/אחי/נוle./'a.Chi./nu[belonged] to/ brother/ ourH9005H0251HH9025HR+Ncmsc+Sp1bp לֶ/אֱלִימֶ֑לֶךְל/אלימ֑לךלֶ/אֱלִימֶלֶךְל/אלימלךle./'e.li.Me.lekhto/ ElimelechH9005H0458HR+Npm מָכְרָ֣המכר֣המָכְרָהמכרהma.khe.Rahshe has soldH4376HVqp3fs נָעֳמִ֔ינעמ֔ינָעֳמִינעמיno.'o.MiNaomiH5281HNpf הַ/שָּׁ֖בָהה/ש֖בההַ/שָּׁבָהה/שבהha./Sha.vahwho/ <she> returnedH9009H7725GHTd+Vqp3fs מִ/שְּׂדֵ֥המ/שד֥המִ/שְּׂדֵהמ/שדהmi./se.Dehfrom/ [the] region ofH9006H7704GHR+Ncmsc 4 I pomyślałem sobie, że należy cię o tym powiadomić tymi słowy: Kup1 go w obecności siedzących tutaj i starszych mego ludu. Jeśli chcesz go wykupić, wykup. Lecz jeśli nie chcesz go wykupić, powiedz mi, abym wiedział. Nikt bowiem nie ma prawa wykupu przed tobą, ja zaś jestem po tobie. Wtedy on odpowiedział: Ja wykupię.
וַ/אֲנִ֨יו/אנ֨יוַ/אֲנִיו/אניva./'a.Niand/ IH9002H0589HC+Pp1bs אָמַ֜רְתִּיאמ֜רתיאָמַרְתִּיאמרתי'a.Mar.tiI saidH0559HVqp1cs אֶגְלֶ֧האגל֧האֶגְלֶהאגלה'eg.LehI will uncoverH1540HHVqi1cs אָזְנְ/ךָ֣אזנ/ך֣אָזְנְ/ךָאזנ/ך'a.ze.ne./Khaear/ yourH0241IH9021HNcfsc+Sp2ms לֵ/אמֹ֗רל/אמ֗רלֵ/אמֹרל/אמרle./Mor<to>/ sayingH9005H0559HR+Vqcc קְ֠נֵהק֠נהקְנֵהקנהKe.nehacquire [it]H7069HVqv2ms נֶ֥גֶדנ֥גדנֶגֶדנגדNe.gedbeforeH5048HAcmsc הַֽ/יֹּשְׁבִים֮ה/ישבים֮הַֽ/יֹּשְׁבִיםה/ישביםhai./yo.she.Vimthe/ [ones] sittingH9009H3427HTd+Vqrmpa וְ/נֶ֣גֶדו/נ֣גדוְ/נֶגֶדו/נגדve./Ne.gedand/ beforeH9002H5048HC+Acmsc זִקְנֵ֣יזקנ֣יזִקְנֵיזקניzik.Nei[the] elders ofH2205GHAampc עַמִּ/י֒עמ/י֒עַמִּ/יעמ/י'a.M/ipeople/ myH5971AH9020HNcmsc+Sp1bs תִּגְאַל֙תגאל֙תִּגְאַלתגאלtig.'Alyou will redeemH1350AHVqi2ms גְּאָ֔לגא֔לגְּאָלגאלge.'AlredeemH1350AHVqv2ms לֹ֨אל֨אלֹאלאlo'notH3808HTn יִגְאַ֜ליגא֜ליִגְאַליגאלyig.'Alhe will redeemH1350AHVqi3ms הַגִּ֣ידָ/ההג֣יד/ההַגִּידָ/ההגיד/הha.Gi.da/htell/ !H5046H9012HVhv2ms+Sh לִּ֗/יל֗/ילִּ/יל/יL/ito <the>/ meH9005H9030HRd+Sp1bs וְ/אֵֽדְעָה֙ו/אדעה֙וְ/אֵֽדְעָהו/אדעהve./'e.da'so/ let me knowH9002H3045HC+Vqc1cs אֵ֤יןא֤יןאֵיןאין'einthere notH0369HNcmsc זוּלָֽתְ/ךָ֙זולת/ך֙זוּלָֽתְ/ךָזולת/ךzu.la.te./Khaexcept/ youH2108H9031HNcfsc+Sp2ms לִ/גְא֔וֹלל/גא֔וללִ/גְאוֹלל/גאולli/g.'ol[is] to/ redeemH9005H1350AHR+Vqcc וְ/אָנֹכִ֖יו/אנכ֖יוְ/אָנֹכִיו/אנכיve./'a.no.Khiand/ IH9002H0595HC+Pp1bs אַחֲרֶ֑י/ךָאחר֑י/ךאַחֲרֶי/ךָאחרי/ך'a.cha.Rei./kha[am] after/ youH0310AH9031HAcmpc+Sp2ms וַ/יֹּ֖אמֶרו/י֖אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms אָנֹכִ֥יאנכ֥יאָנֹכִיאנכי'a.no.KhiIH0595HPp1bs אֶגְאָֽל\׃אגאל\אֶגְאָֽל\׃אגאל\'eg.'AlI will redeemH1350A\H9016HVqi1cs - Kpł 25,25; Jr 32,7-9.
5 Boaz jeszcze dodał: W dniu, kiedy wykupisz pole z rąk Noemi, kupisz je również od Rut Moabitki, żony zmarłego, aby wzbudzić imię zmarłego na jego dziedzictwie.
וַ/יֹּ֣אמֶרו/י֣אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms בֹּ֔עַזב֔עזבֹּעַזבעזBo.'azBoazH1162GHNpm קְנוֹתְ/ךָ֥קנות/ך֥קְנוֹתְ/ךָקנות/ךke.not./Chaacquiring/ youH7069H9041HVqcc+Sp2ms הַ/שָּׂדֶ֖הה/שד֖ההַ/שָּׂדֶהה/שדהha./sa.Dehthe/ fieldH9009H7704GHTd+Ncmsa מִ/יַּ֣דמ/י֣דמִ/יַּדמ/ידmi./Yadfrom/ [the] hand ofH9006H3027GHR+Ncbsc נָעֳמִ֑ינעמ֑ינָעֳמִינעמיno.'o.MiNaomiH5281HNpf וּ֠/מֵ/אֵתו֠/מ/אתוּ/מֵ/אֵתו/מ/אתU./me./'etand/ from/ withH9002H9006H0854HC+R+R ר֣וּתר֣ותרוּתרותrutRuthH7327HNpf הַ/מּוֹאֲבִיָּ֤הה/מואבי֤ההַ/מּוֹאֲבִיָּהה/מואביהha./mo.'a.vi.Yahthe/ Moabite [woman]H9009H4125HTd+Ngfsa אֵֽשֶׁת\־אשת\אֵֽשֶׁת\־אשת\'e.shet-[the] wife ofH0802H\H9014HNcfsc הַ/מֵּת֙ה/מת֙הַ/מֵּתה/מתha./Metthe/ dead [man]H9009H4191HTd+Vqrmsa קָנִ֔יתָהקנ֔יתהקָנִיתָהקניתהka.ni.tiyou have acquiredH7069HVqp2ms לְ/הָקִ֥יםל/הק֥יםלְ/הָקִיםל/הקיםle./ha.Kimto/ raise upH9005H6965IHR+Vhcc הַ/מֵּ֖תה/מ֖תהַ/מֵּתה/מתha./Metthe/ dead [man]H9009H4191HTd+Vqrmsa נַחֲלָתֽ/וֹ\׃נחלת/ו\נַחֲלָתֽ/וֹ\׃נחלת/ו\na.cha.la.T/oinheritance/ hisH5159H9023\H9016HNcfsc+Sp3ms 6 Spokrewniony odpowiedział: Nie mogę go wykupić, żebym czasem nie poniósł szkody na własnym dziedzictwie. Ty wykup dla siebie moje prawo wykupu, gdyż ja nie mogę go wykupić.
וַ/יֹּ֣אמֶרו/י֣אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms הַ/גֹּאֵ֗לה/גא֗להַ/גֹּאֵלה/גאלha./go.'Elthe/ kinsman-redeemerH9009H1350AHTd+Vqrmsa לֹ֤אל֤אלֹאלאlo'notH3808HTn אוּכַל֙אוכל֙אוּכַלאוכל'u.KhalI am ableH3201HVqi1cs לִ/גְאָלל/גאללִ/גְאָלל/גאלli/g.'ol-to/ redeem [it]H9005H1350AHR+Vqcc לִ֔/יל֔/ילִ/יל/יl/ifor <the>/ myselfH9005H9030HRd+Sp1bs אַשְׁחִ֖יתאשח֖יתאַשְׁחִיתאשחית'ash.ChitI should ruinH7843HVhi1cs נַחֲלָתִ֑/ינחלת֑/ינַחֲלָתִ/ינחלת/יna.cha.la.T/iown inheritance/ myH5159H9020HNcfsc+Sp1bs לְ/ךָ֤ל/ך֤לְ/ךָל/ךle./Khafor <the>/ yourselfH9005H9031HRd+Sp2ms אַתָּה֙אתה֙אַתָּהאתה'a.TahyouH0859AHPp2ms גְּאֻלָּתִ֔/יגאלת֔/יגְּאֻלָּתִ/יגאלת/יge.'u.la.T/iright of redemption/ myH1353H9020HNcfsc+Sp1bs אוּכַ֖לאוכ֖לאוּכַלאוכל'u.KhalI am ableH3201HVqi1cs 7 A taki był dawniej zwyczaj w Izraelu co do prawa wykupu i co do zamiany dla zatwierdzenia każdej sprawy: człowiek zdejmował swój but i dawał go swojemu bliźniemu. Było to poświadczeniem w Izraelu1.
וְ/זֹאת֩ו/זאת֩וְ/זֹאתו/זאתve./zoTand/ thisH9002H2063HC+Tm לְ/פָנִ֨יםל/פנ֨יםלְ/פָנִיםל/פניםle./fa.Nim<to>/ beforeH9005H6440GHR+Ncmpa בְּ/יִשְׂרָאֵ֜לב/ישרא֜לבְּ/יִשְׂרָאֵלב/ישראלbe./Yis.ra.'El[was] in/ IsraelH9003H3478HR+Npl הַ/גְּאוּלָּ֤הה/גאול֤ההַ/גְּאוּלָּהה/גאולהha./ge.'u.Lahthe/ redemptionH9009H1353HTd+Ncfsa הַ/תְּמוּרָה֙ה/תמורה֙הַ/תְּמוּרָהה/תמורהha./te.mu.Rahthe/ exchangeH9009H8545HTd+Ncfsa לְ/קַיֵּ֣םל/קי֣םלְ/קַיֵּםל/קיםle./kai.Yemto/ confirmH9005H6965IHR+Vpcc דָּבָ֔רדב֔רדָּבָרדברda.VarmatterH1697LHNcmsa שָׁלַ֥ףשל֥ףשָׁלַףשלףsha.Lafhe took offH8025HVqp3ms אִ֛ישׁא֛ישאִישׁאיש'ishanyoneH0376IHNcmsa נַעֲל֖/וֹנעל֖/ונַעֲל/וֹנעל/וna.'a.L/osandal/ hisH5275H9023HNcfsc+Sp3ms וְ/נָתַ֣ןו/נת֣ןוְ/נָתַןו/נתןve./na.Tanand/ he gave [it]H9001H5414GHc+Vqq3ms לְ/רֵעֵ֑/הוּל/רע֑/הולְ/רֵעֵ/הוּל/רע/הוle./re.'E./huto/ neighbor/ hisH9005H7453H9023HR+Ncmsc+Sp3ms וְ/זֹ֥אתו/ז֥אתוְ/זֹאתו/זאתve./Zotand/ thisH9002H2063HC+Tm הַ/תְּעוּדָ֖הה/תעוד֖ההַ/תְּעוּדָהה/תעודהha./te.'u.Dah[was] the/ attestationH9009H8584HTd+Ncfsa בְּ/יִשְׂרָאֵֽל\׃ב/ישראל\בְּ/יִשְׂרָאֵֽל\׃ב/ישראל\be./Yis.ra.'Elin/ IsraelH9003H3478\H9016HR+Npl - Pwt 25,7-10.
8 Wtedy ów spokrewniony powiedział do Boaza: Wykup je sobie. I zdjął swój but.
וַ/יֹּ֧אמֶרו/י֧אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms הַ/גֹּאֵ֛לה/גא֛להַ/גֹּאֵלה/גאלha./go.'Elthe/ kinsman-redeemerH9009H1350AHTd+Vqrmsa לְ/בֹ֖עַזל/ב֖עזלְ/בֹעַזל/בעזle./Vo.'azto/ BoazH9005H1162GHR+Npm קְנֵה\־קנה\קְנֵה\־קנה\ke.neh-acquire [it]H7069\H9014HVqv2ms לָ֑/ךְל֑/ךלָ/ךְל/ךLa/khfor <the>/ yourselfH9005H9032HRd+Sp2ms וַ/יִּשְׁלֹ֖ףו/ישל֖ףוַ/יִּשְׁלֹףו/ישלףva/i.yish.Lofand/ he took offH9001H8025Hc+Vqw3ms נַעֲלֽ/וֹ\׃נעל/ו\נַעֲלֽ/וֹ\׃נעל/ו\na.'a.L/osandal/ hisH5275H9023\H9016HNcfsc+Sp3ms 9 Potem Boaz przemówił do starszych i całego ludu: Dziś jesteście świadkami, że nabyłem z ręki Noemi wszystko, co należało do Elimelecha, oraz wszystko, co należało do Kiliona i Machlona.
וַ/יֹּאמֶר֩ו/יאמר֩וַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.yo.Merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms בֹּ֨עַזב֨עזבֹּעַזבעזBo.'azBoazH1162GHNpm לַ/זְּקֵנִ֜יםל/זקנ֜יםלַ/זְּקֵנִיםל/זקניםla./ze.ke.Nimto the/ eldersH9005H2205GHRd+Aampa הָ/עָ֗םה/ע֗םהָ/עָםה/עםha./'Amthe/ peopleH9009H5971AHTd+Ncmsa עֵדִ֤יםעד֤יםעֵדִיםעדים'e.Dim[are] witnessesH5707HNcmpa אַתֶּם֙אתם֙אַתֶּםאתם'a.TemyouH0859DHPp2mp הַ/יּ֔וֹםה/י֔וםהַ/יּוֹםה/יוםhai./Yomthis/ dayH9009H3117LHTd+Ncmsa קָנִ֙יתִי֙קנ֙יתי֙קָנִיתִיקניתיka.Ni.tiI acquireH7069HVqp1cs אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr לֶֽ/אֱלִימֶ֔לֶךְל/אלימ֔לךלֶֽ/אֱלִימֶלֶךְל/אלימלךle./'e.li.Me.lekh[belonged] to/ ElimelechH9005H0458HR+Npm וְ/אֵ֛תו/א֛תוְ/אֵתו/אתve./'Etand/ <obj.>H9002H0853HC+To אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr לְ/כִלְי֖וֹןל/כלי֖וןלְ/כִלְיוֹןל/כליוןle./khil.Yon[belonged] to/ KilionH9005H3630HR+Npm וּ/מַחְל֑וֹןו/מחל֑וןוּ/מַחְלוֹןו/מחלוןu./mach.Lonand/ MahlonH9002H4248HC+Npm מִ/יַּ֖דמ/י֖דמִ/יַּדמ/ידmi./Yadfrom/ [the] hand ofH9006H3027GHR+Ncbsc נָעֳמִֽי\׃נעמי\נָעֳמִֽי\׃נעמי\no.'o.MiNaomiH5281\H9016HNpf 10 Także Rut Moabitkę, żonę Machlona, nabyłem sobie za żonę, aby wzbudzić imię zmarłego na jego dziedzictwie, aby nie zginęło imię zmarłego wśród jego braci ani z bramy jego miejsca. Wy jesteście dziś tego świadkami.
וְ/גַ֣םו/ג֣םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D ר֣וּתר֣ותרוּתרותrutRuthH7327HNpf הַ/מֹּאֲבִיָּה֩ה/מאביה֩הַ/מֹּאֲבִיָּהה/מאביהha./mo.'a.vi.Yahthe/ Moabite [woman]H9009H4125HTd+Ngfsa אֵ֨שֶׁתא֨שתאֵשֶׁתאשת'E.shet[the] wife ofH0802HHNcfsc מַחְל֜וֹןמחל֜וןמַחְלוֹןמחלוןmach.LonMahlonH4248HNpm קָנִ֧יתִיקנ֧יתיקָנִיתִיקניתיka.Ni.tiI acquireH7069HVqp1cs לִ֣/יל֣/ילִ/יל/יl/ifor <the>/ myselfH9005H9030HRd+Sp1bs לְ/אִשָּׁ֗הל/אש֗הלְ/אִשָּׁהל/אשהle./'i.Shahto/ a wifeH9005H0802HHR+Ncfsa לְ/הָקִ֤יםל/הק֤יםלְ/הָקִיםל/הקיםle./ha.Kimto/ raise upH9005H6965IHR+Vhcc הַ/מֵּת֙ה/מת֙הַ/מֵּתה/מתha./Metthe/ dead [man]H9009H4191HTd+Vqrmsa נַ֣חֲלָת֔/וֹנ֣חלת֔/ונַחֲלָת/וֹנחלת/וna.cha.la.T/oinheritance/ hisH5159H9023HNcfsc+Sp3ms יִכָּרֵ֧תיכר֧תיִכָּרֵתיכרתyi.ka.Retit will be cut offH3772IHVNi3ms הַ/מֵּ֛תה/מ֛תהַ/מֵּתה/מתha./Metthe/ dead [man]H9009H4191HTd+Vqrmsa אֶחָ֖י/ואח֖י/ואֶחָי/ואחי/ו'e.Cha/vbrothers/ hisH0251HH9023HNcmpc+Sp3ms וּ/מִ/שַּׁ֣עַרו/מ/ש֣ערוּ/מִ/שַּׁעַרו/מ/שערu./mi./Sha.'arand/ from/ [the] gate ofH9002H9006H8179GHC+R+Ncmsc מְקוֹמ֑/וֹמקומ֑/ומְקוֹמ/וֹמקומ/וme.ko.M/oplace/ hisH4725H9023HNcmsc+Sp3ms עֵדִ֥יםעד֥יםעֵדִיםעדים'e.Dim[are] witnessesH5707HNcmpa אַתֶּ֖םאת֖םאַתֶּםאתם'a.TemyouH0859DHPp2mp 11 I cały lud, który był w bramie miasta, oraz starsi powiedzieli: Jesteśmy świadkami. Niech Pan sprawi, aby kobieta, która wchodzi do twojego domu, była jak Rachel1 i jak Lea2, które zbudowały dom Izraela3. Postępuj godnie w Efrata i zdobądź sobie imię w Betlejem.
וַ/יֹּ֨אמְר֜וּו/י֨אמר֜ווַ/יֹּאמְרוּו/יאמרוva/i.Yo.me.Ruand/ they saidH9001H0559Hc+Vqw3mp הָ/עָ֧םה/ע֧םהָ/עָםה/עםha./'Amthe/ peopleH9009H5971AHTd+Ncmsa בַּ/שַּׁ֛עַרב/ש֛ערבַּ/שַּׁעַרב/שערba./Sha.'ar[was] at the/ gateH9003H8179GHRd+Ncmsa וְ/הַ/זְּקֵנִ֖יםו/ה/זקנ֖יםוְ/הַ/זְּקֵנִיםו/ה/זקניםve./ha./ze.ke.Nimand/ the/ eldersH9002H9009H2205GHC+Td+Aampa עֵדִ֑יםעד֑יםעֵדִיםעדים'e.Dim[we are] witnessesH5707HNcmpa יִתֵּן֩יתן֩יִתֵּןיתןyi.Tenmay he makeH5414IHVqi3ms יְהוָ֨היהו֨היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt הָ/אִשָּׁ֜הה/אש֜ההָ/אִשָּׁהה/אשהha./'i.Shahthe/ womanH9009H0802GHTd+Ncfsa הַ/בָּאָ֣הה/בא֣ההַ/בָּאָהה/באהha./ba.'Ahwho/ is about to comeH9009H0935GHTd+Vqrfsa בֵּיתֶ֗/ךָבית֗/ךבֵּיתֶ/ךָבית/ךbei.Te./khahouse/ yourH1004MH9021HNcmsc+Sp2ms כְּ/רָחֵ֤ל\׀כ/רח֤ל\כְּ/רָחֵל\׀כ/רחל\ke./ra.Chellike/ RachelH9004H7354\H9015HR+Npf וּ/כְ/לֵאָה֙ו/כ/לאה֙וּ/כְ/לֵאָהו/כ/לאהu./khe./le.'Ahand/ like/ LeahH9002H9004H3812HC+R+Npf אֲשֶׁ֨ראש֨ראֲשֶׁראשר'a.SherwhoH0834AHTr בָּנ֤וּבנ֤ובָּנוּבנוba.Nuthey builtH1129HVqp3cp שְׁתֵּי/הֶם֙שתי/הם֙שְׁתֵּי/הֶםשתי/הםshe.tei./Hem[the] two of/ themH8147H9028HNcfdc+Sp3mp בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeit[the] house ofH1004MHNcmsc יִשְׂרָאֵ֔לישרא֔ליִשְׂרָאֵלישראלYis.ra.'ElIsraelH3478HNpl חַ֣יִלח֣ילחַיִלחילCha.yilwealthH2428IHNcmsa בְּ/אֶפְרָ֔תָהב/אפר֔תהבְּ/אֶפְרָתָהב/אפרתהbe./'ef.Ra.tahin/ EphrathahH9003H0672HHR+Npf שֵׁ֖םש֖םשֵׁםשםshema nameH8034HNcmsa בְּ/בֵ֥יתב/ב֥יתבְּ/בֵיתב/ביתbe./Veitin/ Beth-H9003H1035GHR+Npl - Rdz 30,22-23.
- Rdz 29,32.
- Rdz 24,60.
12 Niech twój dom – przez potomstwo, które Pan da ci z tej młodej kobiety – będzie jak dom Faresa, którego Tamar1 urodziła Judzie.
וִ/יהִ֤יו/יה֤יוִ/יהִיו/יהיvi./Hiso/ may it beH9002H1961HC+Vqj3ms בֵֽיתְ/ךָ֙בית/ך֙בֵֽיתְ/ךָבית/ךvei.te./Khahousehold/ yourH1004MH9021HNcmsc+Sp2ms כְּ/בֵ֣יתכ/ב֣יתכְּ/בֵיתכ/ביתke./Veitlike/ [the] household ofH9004H1004MHR+Ncmsc פֶּ֔רֶץפ֔רץפֶּרֶץפרץPe.retzPerezH6557HNpm יָלְדָ֥הילד֥היָלְדָהילדהYal.dahshe boreH3205HVqp3fs תָמָ֖רתמ֖רתָמָרתמרta.MarTamarH8559GHNpf לִֽ/יהוּדָ֑הל/יהוד֑הלִֽ/יהוּדָהל/יהודהli./hu.Dahto/ JudahH9005H3063GHR+Npl הַ/זֶּ֗רַעה/ז֗רעהַ/זֶּרַעה/זרעha./Ze.ra'the/ offspringH9009H2233HHTd+Ncmsa אֲשֶׁ֨ראש֨ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr יִתֵּ֤ןית֤ןיִתֵּןיתןyi.Tenhe will giveH5414GHVqi3ms יְהוָה֙יהוה֙יְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt לְ/ךָ֔ל/ך֔לְ/ךָל/ךle./Khato <the>/ youH9005H9031HRd+Sp2ms הַֽ/נַּעֲרָ֖הה/נער֖ההַֽ/נַּעֲרָהה/נערהha./na.'a.Rahthe/ young womanH9009H5291HTd+Ncfsa - Rdz 38,11-30; Mt 1,3.
13 Boaz wziął więc sobie Rut i stała się jego żoną. A gdy z nią obcował1, Pan sprawił2, że poczęła i urodziła syna.
וַ/יִּקַּ֨חו/יק֨חוַ/יִּקַּחו/יקחva/i.yi.Kachand/ he tookH9001H3947GHc+Vqw3ms בֹּ֤עַזב֤עזבֹּעַזבעזBo.'azBoazH1162GHNpm רוּת֙רות֙רוּתרותrutRuthH7327HNpf וַ/תְּהִי\־ו/תהי\וַ/תְּהִי\־ו/תהי\va./te.hi-and/ she becameH9001H1961\H9014Hc+Vqw3fs לְ/אִשָּׁ֔הל/אש֔הלְ/אִשָּׁהל/אשהle./'i.Shah<into>/ a wifeH9005H0802HHR+Ncfsa וַ/יָּבֹ֖או/יב֖אוַ/יָּבֹאו/יבאva/i.ya.Vo'and/ he wentH9001H0935GHc+Vqw3ms אֵלֶ֑י/הָאל֑י/האֵלֶי/הָאלי/ה'e.Lei./hainto/ herH0413H9034HRd+Sp3fs וַ/יִּתֵּ֨ןו/ית֨ןוַ/יִּתֵּןו/יתןva/i.yi.Tenand/ he gaveH9001H5414GHc+Vqw3ms יְהוָ֥היהו֥היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt לָ֛/הּל֛/הלָ/הּל/הla/hto <the>/ herH9005H9034HRd+Sp3fs הֵרָי֖וֹןהרי֖וןהֵרָיוֹןהריוןhe.ra.YonconceptionH2032HNcmsa וַ/תֵּ֥לֶדו/ת֥לדוַ/תֵּלֶדו/תלדva./Te.ledand/ she boreH9001H3205Hc+Vqw3fs - Rdz 29,23; 2Sm 12,24.
- Rdz 20,17-18; 25,21; 30,22; Ps 113,9; 127,3.
14 Wtedy kobiety powiedziały do Noemi: Błogosławiony Pan, który nie zostawił cię dziś bez spokrewnionego, aby jego imię było znane w Izraelu.
וַ/תֹּאמַ֤רְנָהו/תאמ֤רנהוַ/תֹּאמַרְנָהו/תאמרנהva./to.Mar.nahand/ they saidH9001H0559Hc+Vqw3fp הַ/נָּשִׁים֙ה/נשים֙הַ/נָּשִׁיםה/נשיםha./na.Shimthe/ womenH9009H0802GHTd+Ncmpa נָעֳמִ֔ינעמ֔ינָעֳמִינעמיno.'o.MiNaomiH5281HNpf בָּר֣וּךְבר֣וךבָּרוּךְברוךba.Rukh[be] blessedH1288HVqsmsa יְהוָ֔היהו֔היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt אֲ֠שֶׁרא֠שראֲשֶׁראשר'a.SherwhoH0834AHTr לֹ֣אל֣אלֹאלאlo'notH3808HTn הִשְׁבִּ֥יתהשב֥יתהִשְׁבִּיתהשביתhish.Bithe has caused to ceaseH7673AHVhp3ms לָ֛/ךְל֛/ךלָ/ךְל/ךla/khto <the>/ youH9005H9032HRd+Sp2fs גֹּאֵ֖לגא֖לגֹּאֵלגאלgo.'Ela kinsman-redeemerH1350AHVqrmsa הַ/יּ֑וֹםה/י֑וםהַ/יּוֹםה/יוםhai./Yomthis/ dayH9009H3117LHTd+Ncmsa וְ/יִקָּרֵ֥או/יקר֥אוְ/יִקָּרֵאו/יקראve./yi.ka.Re'and/ may it be proclaimedH9002H7121HHC+VNu3ms שְׁמ֖/וֹשמ֖/ושְׁמ/וֹשמ/וshe.M/oname/ hisH8034H9023HNcmsc+Sp3ms בְּ/יִשְׂרָאֵֽל\׃ב/ישראל\בְּ/יִשְׂרָאֵֽל\׃ב/ישראל\be./Yis.ra.'Elin/ IsraelH9003H3478\H9016HR+Npl 15 On będzie pociechą dla twojej duszy i żywicielem w twojej starości. Urodziła go bowiem twoja synowa, która cię miłuje i która jest dla ciebie lepsza niż siedmiu synów.
וְ/הָ֤יָהו/ה֤יהוְ/הָיָהו/היהve./Ha.yahand/ he will becomeH9001H1961Hc+Vqq3ms לָ/ךְ֙ל/ך֙לָ/ךְל/ךlo/Khfor <the>/ youH9005H9032HRd+Sp2fs לְ/מֵשִׁ֣יבל/מש֣יבלְ/מֵשִׁיבל/משיבle./me.Shiv<into>/ [one who] restoresH9005H7725HHR+Vhrmsc נֶ֔פֶשׁנ֔פשנֶפֶשׁנפשNe.feshlifeH5315HHNcfsa וּ/לְ/כַלְכֵּ֖לו/ל/כלכ֖לוּ/לְ/כַלְכֵּלו/ל/כלכלu./le./khal.Keland/ to/ sustainH9002H9005H3557HC+R+Vpcc שֵׂיבָתֵ֑/ךְשיבת֑/ךשֵׂיבָתֵ/ךְשיבת/ךsei.va.Te/khold age/ yourH7872H9022HNcfsc+Sp2fs כַלָּתֵ֤/ךְכלת֤/ךכַלָּתֵ/ךְכלת/ךkha.la.Te/khdaughter-in-law/ yourH3618HH9022HNcfsc+Sp2fs אֲהֵבַ֙תֶ/ךְ֙אהב֙ת/ך֙אֲהֵבַתֶ/ךְאהבת/ך'a.he.Va.te/khshe loves/ youH0157GH9032HVqp3fs+Sp2fs יְלָדַ֔תּ/וּילד֔ת/ויְלָדַתּ/וּילדת/וye.la.Da.t/ushe has given birth to/ himH3205H9033HVqp3fs+Sp3ms הִיא֙היא֙הִיאהיאhi'sheH1931HPp3fs ט֣וֹבָהט֣ובהטוֹבָהטובהToah[is] goodH2896AHAafsa לָ֔/ךְל֔/ךלָ/ךְל/ךLa/khto <the>/ youH9005H9032HRd+Sp2fs מִ/שִּׁבְעָ֖המ/שבע֖המִ/שִּׁבְעָהמ/שבעהmi./shiv.'Ahmore than/ sevenH9006H7651HR+Ncbsa 16 Wzięła więc Noemi dziecko, położyła je na swym łonie i była dla niego piastunką.
וַ/תִּקַּ֨חו/תק֨חוַ/תִּקַּחו/תקחva./ti.Kachand/ she tookH9001H3947GHc+Vqw3fs נָעֳמִ֤ינעמ֤ינָעֳמִינעמיno.'o.MiNaomiH5281HNpf הַ/יֶּ֙לֶד֙ה/י֙לד֙הַ/יֶּלֶדה/ילדhai./Ye.ledthe/ childH9009H3206HTd+Ncmsa וַ/תְּשִׁתֵ֣/הוּו/תשת֣/הווַ/תְּשִׁתֵ/הוּו/תשת/הוva./te.shi.Te./huand/ she placed/ himH9001H7896HH9033Hc+Vqw3fs+Sp3ms בְ/חֵיקָ֔/הּב/חיק֔/הבְ/חֵיקָ/הּב/חיק/הve./chei.Ka/hon/ bosom/ herH9003H2436GH9024HR+Ncmsc+Sp3fs וַ/תְּהִי\־ו/תהי\וַ/תְּהִי\־ו/תהי\va./te.hi-and/ she becameH9001H1961\H9014Hc+Vqw3fs לְ/אֹמֶֽנֶת\׃ל/אמנת\לְ/אֹמֶֽנֶת\׃ל/אמנת\le./'o.Me.net<into>/ a nurseH9005H0539\H9016HR+Vqrfsa 17 I sąsiadki nadały mu imię. Mówiły bowiem: Narodził się syn Noemi. I nadały mu imię Obed1. On to jest ojcem Jessego, ojca Dawida.
וַ/תִּקְרֶאנָה֩ו/תקראנה֩וַ/תִּקְרֶאנָהו/תקראנהva./tik.re.Nahand/ they calledH9001H7121HHc+Vqw3fp ל֨/וֹל֨/ול/וֹל/וl/o<to> <the>/ himH9005H9033HRd+Sp3ms הַ/שְּׁכֵנ֥וֹתה/שכנ֥ותהַ/שְּׁכֵנוֹתה/שכנותha./she.khe.Notthe/ [female] neighborsH9009H7934HTd+Ncfpa שֵׁם֙שם֙שֵׁםשםshema nameH8034HNcmsa לֵ/אמֹ֔רל/אמ֔רלֵ/אמֹרל/אמרle./Mor<to>/ sayingH9005H0559HR+Vqcc יֻלַּד\־ילד\יֻלַּד\־ילד\yu.lad-he has been bornH3205\H9014HVPp3ms בֵּ֖ןב֖ןבֵּןבןbena sonH1121AHNcmsa לְ/נָעֳמִ֑יל/נעמ֑ילְ/נָעֳמִיל/נעמיle./no.'o.Mito/ NaomiH9005H5281HR+Npf וַ/תִּקְרֶ֤אנָֽהו/תקר֤אנהוַ/תִּקְרֶאנָֽהו/תקראנהva./tik.Re.nahand/ they calledH9001H7121HHc+Vqw3fp שְׁמ/וֹ֙שמ/ו֙שְׁמ/וֹשמ/וshe.M/oname/ hisH8034H9023HNcmsc+Sp3ms עוֹבֵ֔דעוב֔דעוֹבֵדעובדo.VedObedH5744GHNpm ה֥וּאה֥ואהוּאהואhu'heH1931HPp3ms אֲבִי\־אבי\אֲבִי\־אבי\'a.vi-[was] [the] father ofH0001G\H9014HNcmsc יִשַׁ֖ייש֖ייִשַׁיישיyi.ShaiJesseH3448HNpm אֲבִ֥יאב֥יאֲבִיאבי'a.Vi[the] father ofH0001GHNcmsc - Mt 1,5; Łk 3,32.
18 A oto potomkowie Peresa: Peres spłodził Chesrona;
וְ/אֵ֙לֶּה֙ו/א֙לה֙וְ/אֵלֶּהו/אלהve./'E.lehand/ theseH9002H0428HC+Tm תּוֹלְד֣וֹתתולד֣ותתּוֹלְדוֹתתולדותtol.Dot[are] [the] descendants ofH8435HNcfpc פָּ֔רֶץפ֔רץפָּרֶץפרץPa.retzPerezH6557HNpm פֶּ֖רֶץפ֖רץפֶּרֶץפרץPe.retzPerezH6557HNpm הוֹלִ֥ידהול֥ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms חֶצְרֽוֹן\׃חצרון\חֶצְרֽוֹן\׃חצרון\chetz.RonHezronH2696H\H9016HNpm 19 A Chesron spłodził Rama, a Ram spłodził Amminadaba;
וְ/חֶצְרוֹן֙ו/חצרון֙וְ/חֶצְרוֹןו/חצרוןve./chetz.rOnand/ HezronH9002H2696HHC+Npm הוֹלִ֣ידהול֣ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms הוֹלִ֥ידהול֥ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms עַמִּֽינָדָֽב\׃עמינדב\עַמִּֽינָדָֽב\׃עמינדב\'a.Mi.na.DavAmminadabH5992G\H9016HNpm 20 A Amminadab spłodził Nachszona, a Nachszon spłodził Salmona;
וְ/עַמִּֽינָדָב֙ו/עמינדב֙וְ/עַמִּֽינָדָבו/עמינדבve./'a.mi.na.Davand/ AmminadabH9002H5992GHC+Npm הוֹלִ֣ידהול֣ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms נַחְשׁ֔וֹןנחש֔וןנַחְשׁוֹןנחשוןnach.ShonNahshonH5177HNpm וְ/נַחְשׁ֖וֹןו/נחש֖וןוְ/נַחְשׁוֹןו/נחשוןve./nach.Shonand/ NahshonH9002H5177HC+Npm הוֹלִ֥ידהול֥ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms שַׂלְמָֽה\׃שלמה\שַׂלְמָֽה\׃שלמה\sal.MahSalmahH8009\H9016HNpm 21 A Salmon spłodził Boaza, a Boaz spłodził Obeda;
וְ/שַׂלְמוֹן֙ו/שלמון֙וְ/שַׂלְמוֹןו/שלמוןve./sal.mOnand/ SalmonH9002H8012HC+Npm הוֹלִ֣ידהול֣ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms בֹּ֔עַזב֔עזבֹּעַזבעזBo.'azBoazH1162GHNpm וּ/בֹ֖עַזו/ב֖עזוּ/בֹעַזו/בעזu./Vo.'azand/ BoazH9002H1162GHC+Npm הוֹלִ֥ידהול֥ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms 22 A Obed spłodził Jessego, a Jesse spłodził Dawida.
וְ/עֹבֵד֙ו/עבד֙וְ/עֹבֵדו/עבדve./'o.Vedand/ ObedH9002H5744GHC+Npm הוֹלִ֣ידהול֣ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms יִשָׁ֔ייש֔ייִשָׁיישיyi.ShaiJesseH3448HNpm וְ/יִשַׁ֖יו/יש֖יוְ/יִשַׁיו/ישיve./yi.Shaiand/ JesseH9002H3448HC+Npm הוֹלִ֥ידהול֥ידהוֹלִידהולידho.Lidhe fatheredH3205HVhp3ms