¹ Ai mij! want ik ben, als wanneer de zomervruchten zijn ingezameld; als wanneer de nalezingen in den wijnoogst geschied zijn; er is geen druif om te eten; mijn ziel begeert vroegrijpe vrucht.¹²³⁴⁵⁶

1. mij Dit is een weeklacht van den profeet, in naam der kerk, over de algemene boosheid van het volk.
2. want ik ben, Of, dat ik ben, enz.
3. als wanneer de zomervruchten zijn ingezameld; Hebr. als de inzamelingen der zomervruchten, [of des zomers] en als de nalezingen van den wijnoogst; dat is, het gaat mij als een reiziger, die na den oogst geen rijpe vruchten vindt om zich te verkwikken, dat hem zeer verdrietig valt; alzo [wil de profeet zeggen] verdriet het mij ten hoogste, dat ik niets goeds onder het volk zie of verneem, gelijk in het volgende verklaard wordt. Verg. hiermede Deu 32:32 ; Psa 12:2 , Psa 12:8 , en Psa 14:2-3 ; Isa 24:13 ; Jer 5:1 ; Eze 22:30 ; Hos 11:7 , enz.
4. druif om te eten; Of, tros van druiven, gelijk Num 13:23-24 .
5. mijn ziel begeert Anders: [noch] vroegrijpe vrucht, [die] mijne ziel begeert.
6. vroegrijpe vrucht Die zeer aangenaam is en waarnaar men zeer verlangt, en verblijd is als men ze vindt. Zie Isa 28:4 ; Jer 24:2 ; Hos 9:10 met de aantekening.

² De goedertierene is vergaan uit het land, en er is niemand oprecht onder de mensen; zij loeren altemaal op bloed, zij jagen, een iegelijk zijn broeder, met een jachtgaren.¹²³⁴⁵

1. goedertierene is vergaan Verg. Psa 12:2 ; Isa 57:1 met de aantekening aldaar.
2. uit het land, Anders: van de aarde.
3. oprecht onder de mensen; Hebr. recht, of richting. Zie Psa 7:11 . Hetzelfde woord staat ook in vs.4.
4. bloed, Hber. bloeden; dat is, doodslag en moordenarij. Zie Gen 4:10 , en Gen 37:26 .
5. jachtgaren Om hem met handelingen in het net te krijgen, te vangen, en als een roof te verslinden. Verg. Psa 10:8-11 , en Eze 19:3 , Eze 19:6 , enz.

³ Om met beide handen wel dapper kwaad te doen, zo eist de vorst, en de rechter oordeelt om vergelding; en de grote spreekt de verderving zijner ziel, en zij draaien ze dicht ineen.^1234567

1. Om met beide handen wel dapper kwaad te doen, Of, de handen zijn tot kwaad, om goed te doen, [dat is, iemands zaak te bevorderen] eist de vorst [te weten, geschenken] en de rechter [te weten, eist] tot vergelding. Of, ten kwade zijn de handen zeer kloek, enz. Of, opdat beide handen, enz. kwaad mogen doen. Of, beide handen [zijn er op uit, of zijn bezig], om dergelijk, [of] dapperlijk, meesterlijk, kunstiglijk kwaad te doen, dat is te beschadigen. Zij zijn met al hun verstand leggen zij zich daarop. Van het Hebr. woord, dat hier is overgezet wel dapper, zie Jon 4:4 .
2. eist de vorst, Te weten, giften, geschenken. Verg. Hos 4:18 .
3. vergelding; Dat is, om geschenken.
4. grote spreekt Zie 2Ki 25:9 .
5. verderving Dat is, hij durft wel onbeschaamd spreken wat verdriet, schade en jammer hij voorheeft anderen aan te doen; of hetgeen waardoor hij zijn eigen ziel in het verderf brengt.
6. ziel, Dat is, waar bij lust of begeerte toe heeft, wat hem slechts lust dat durft hij zeggen, bedenken en doen. Zie Psa 27:12 , en verg. Mic 2:2 .
7. draaien ze dicht ineen Te weten, de schenderij. Gelijk men verscheidene kleine koorden of zelen tezamen draait om een dik touw daarvan te maken, alzo draaien zij hun schendige praktijken met elkander vast en dicht ineen, samenspannende met elkander, en zich verbindende, sterkende, om zonder fout hunne boosheid uit te werken. Verg. Ecc 4:12 ; Psa 129:4 ; Isa 5:18 .

⁴ De beste van hen is als een doorn; de oprechtste is scherper dan een doornheg; de dag uwer wachters, uw bezoeking, is gekomen; nu zal hunlieder verwarring wezen.^{1234567891011}

1. beste van hen is Dat is, dien men voor den minste in boosheid zou rekenen.
2. doorn; Zie Eze 2:6 .
3. doornheg; Verg. Pro 15:19 .
4. dag uwer De bestemde tijd. Zie Joe 1:15 .
5. wachters, Dat is, profeten; versta, dien de profeten, u van God toegezonden, geprofeteerd hebben. Zie Eze 3:17 .
6. uw Of, uwer bezoeking; versta den dag uwer bezoeking.
7. bezoeking, Dat is, straf. Zie Gen 21:1 .
8. is gekomen; Dat is, zal zekerlijk komen, het is ophanden, dat u God bezoeken zal.
9. nu zal Dat is, al haast. Zie Hos 10:3 .
10. hunlieder Deze booswichten, die boven beschreven zijn.
11. verwarring wezen Gelijk zij alle verwarring hebben ingevoerd en alle boosheid samengedraaid, alzo zullen zij nu in de uiterste verwarring en verbijstering wederingewikkeld worden, zulks dat zij van benauwdheid niet zullen weten wat te doen of te laten, waaruit of waarin, gelijk men zegt. Verg. 2Ch 36 ; Jer 39 ; Eze 4 , en Eze 24:3-6 , Eze 24:9-11 .

⁵ Gelooft een vriend niet, vertrouwt niet op een voornaamsten vriend; bewaar de deuren uws monds voor haar, die in uw schoot ligt.¹²³⁴⁵⁶

1. Gelooft een vriend niet, Of, vertrouwt; geloof en trouw is weg, wil de profeet zeggen. Verg. Jer 9:4-5 . Sommigen nemen het als een heilzamen raad, dien den profeet den vromen geeft van hetgeen zij hadden te vermijden.
2. voornaamsten vriend; Of, leidsman, voorganger, leraar, die met raad en daad voorgaat en bijstaat. Zie Psa 55:14 ; Pro 16:28 , en Pro 17:9 met de aantekening.
3. bewaar de deuren uws monds Dat gij de geheimen van uw hart niet openbaart, om niet bedrogen en verraden te worden.
4. haar, Dat is, uw vrouw; verg. Deu 13:6 , en zie de aantekening aldaar. Hebr. de liggende, of liggeres van uwen schoot.
5. schoot Of, boezem.
6. ligt Of, slaapt, ligt te slapen; gelijk nederliggen voor slapen genomen wordt, en wijders ook voor sterven, of ontslapen; zie Deu 31:16 .

⁶ Want de zoon veracht den vader, de dochter staat op tegen haar moeder, de schoondochter tegen haar schoonmoeder; eens mans vijanden zijn zijn huisgenoten.¹²³

1. veracht den vader, Of, onteert, acht klein, of gering.
2. mans vijanden Of, eens mensen. Deze plaats heeft de Heere Christus gebruikt, Mat 10:35-36 ; hoewel tot een ander einde.
3. zijn huisgenoten Hber. mensen, of lieden van zijn huis; dat is, die van zijn eigen huisgezin zijn hem ontrouw, verraden hem.

⁷ Maar ik zal uitzien naar den Heere, ik zal wachten op den God mijns heils; mijn God zal mij horen.¹²³

1. Maar ik zal Of, daaRom.
2. uitzien naar den HEERE, Of, wacht houden. Verg. Psa 5:4 met de aantekening. Dit spreekt de profeet in den naam der kerk, of de kerk zelve, zich oprichtende door geloof op Gods genade en belofte.
3. wachten op de God mijns heils; Of, hopen.

⁸ Verblijd u niet over mij, o mijn vijandin! wanneer ik gevallen ben, zal ik weder opstaan; wanneer ik in duisternis zal gezeten zijn, zal de Heere mij een licht zijn.^1234567

1. mij, Omdat ik in kruis en lijden ben.
2. vijandin Gij gemeente der goddelozen, mijne vervolgster. De kerk vergelijkt zichzelf bij ene vrouw, en alzo ook hare vijanden.
3. gevallen ben, In kruis en tegenspoed. Zie Pro 24:16 .
4. zal ik weder opstaan; Of, sta ik, enz. Hebr. eigenlijk, ben ik weder opgestaan, dat is, zal ik zekerlijk weder opstaan, te weten, uit mijn kruis.
5. duisternis Zie Gen 15:12 .
6. zal gezeten zijn, Of, zitte, is mij de HEERE een licht.
7. licht zijn Zie Psa 27:1 .

⁹ Ik zal des Heeren gramschap dragen, want ik heb tegen Hem gezondigd; totdat Hij mijn twist twiste, en mijn recht uitvoere; Hij zal mij uitbrengen aan het licht; ik zal mijn lust zien aan Zijn gerechtigheid.¹²³⁴⁵⁶

1. gramschap Dat is, plagen, kastijden, uit zijne gramschap voortkomende; verg. Eze 7:3 .
2. dragen, Met een boetvaardig en geduldig hart, gelijk het volgende uitwijst.
3. twist twiste, en mijn recht uitvoere; Dat is, mijn rechtzaak, mijn proces, dat ik niet tegen God [voor wien ik mij schuldig ken] maar tegen mijne vijanden open heb staan. Zie Psa 35:1 .
4. brengen aan het licht; Of, hervoorbrengen, uitvoeren, uit de duisternis, gelijk in het voorgaande vers gezegd.
5. mijn lust Dit is hier ingevoegd om den zin der Hebr. manier van spreken uit te drukken. Zie Psa 22:18 ; alzo in het volgende vers. Anders: ik zal zijne gerechtigheid aanzien.
6. gerechtigheid Door welke Hij mij recht zal geven tegen mijne vijandin, mij verlossende en haar straffende; of aan zijn heil, dat Hij mij, naar zijne beloften, getrouwelijk zal bewijzen. Verg. Mic 6:5 met de aantekening.

¹⁰ En mijn vijandin zal het zien, en schaamte zal haar bedekken; die tot mij zegt: Waar is de Heere, uw God? Mijn ogen zullen aan haar zien; nu zal zij worden tot vertreding, als slijk der straten.¹²³⁴

1. mijn vijandin zal het zien, Anders: Gij [o Heere] zult mijne vijandin aanzien, [te weten, met een toornig aangezicht] en haar [met] schaamte bedekken.
2. zien; Te weten, mijne begeerte, verwachting; of Gods rechtvaardige wraak. Zie Psa 54:9 met de aantekening.
3. nu zal zij worden tot vertreding, Dat is, alhaast, het zal niet lang duren, gelijk in Mic 4:10 , en Mic 5:3 .
4. slijk der straten Dat is, tot de uiterste schande en versmaadheid gebracht worden. Zie Job 30:19 ; Isa 41:25 ; Psa 40:3 , met de aantekening; idem 2Sa 22:43 , en Psa 18:43 .

¹¹ Ten dage als Hij uw muren zal herbouwen, te dien dage zal het besluit verre heengaan.¹²³

1. uw Dit is een aanspraak tot de kerk van Christus.
2. muren zal herbouwen, Versta heiningmuren. Van het Hebr. woord, zie Psa 62:4 . Dit is een Evangelische belofte van de herstelling en verzameling der kerk ten tijde van het Nieuwe Testament door den Messias. Verg. Amo 9:11 ; idem Mic 4:1-3 , en Mic 5:3-5 .
3. besluit verre heengaan Of, inzetting, ordinantie, te weten, Gods, van zijn eniggeboren Zoon, den Messias; dat is, het Evangelie zal wijd en verre uitgebreid worden. Verg. Psa 2:7 , met de aantekening, en Psa 110:2 ; Isa 2:3 , en Mic 4:1 , enz., en zie hier van de verklaring in vs.14, enz. Anders: de schatting, of het tribuut, of bevel [des vijands tirannie en overlast] zal verre [van u] weggedaan worden. Het Hebr. woord, dat hier en Psa 2:7 gebruikt wordt van het Evangelische genadebesluit van God, wordt Eze 20:25 , gebruikt van goddelijke besluiten, of gezette vonnissen zijner straffen en oordelen, zie aldaar.

¹² Te dien dage zal het ook komen tot u toe, van Assur af, zelfs tot de vaste steden toe; en van de vestingen tot aan de rivier, en van zee tot zee, en van gebergte tot gebergte.¹²³⁴⁵⁶

1. het ook komen tot u toe, Te weten, het voorgemelde besluit. Of, men zal tot u komen, verstaande zulks van den toeloop der volken tot de kerk Gods. Verg. Isa 19:23-24 , enz. Anders: Hij [de] Messias zal tot u komen, enz.
2. Assur af, Noordwaarts van Kanaän gelegen.
3. vaste steden toe; Namelijk Egypte, gelegen in het zuiden, zijnde zeer vast door de natuurlijke gelegenheid van wateren en groten arbeid en kunst der mensen. Hebr. steden der vesting. Hebr. Mazor, dat enige gelijkheid heeft met Mizraïm, dat is Egypte. Verg. Isa 19:6 met de aantekening.
4. vestingen Hebr. vesting, of vastigheid.
5. rivier, Eufraat.
6. zee tot zee, Hebr. [tot] zee van zee; dat is, van de ene zee tot de andere, van het ene gebergte tot het andere; van het noorden tot het zuiden, van het oosten tot het westen. Kanaän had gebergten in het noorden, oosten en zuiden, en de Dode zee was in het oosten, de Middellandse in het westen; door welke ligging en grenzen van Kanaän de uitbreiding van het Evangelie door de ganse wereld en de vereniging der Joden en heidenen in Christus wordt afgebeeld.

¹³ Maar dit land zal worden tot een verwoesting, zijner inwoners halve, vanwege de vrucht hunner handelingen.¹²³

1. Maar dit land zal worden tot een verwoesting, Of, nadat, of als dit land zal geworden zijn, enz., of evenwel, nochtans zal dit land, versta Kanaän. Dit is eerst geschied ten tijde der Babylonische verwoesting, en naderhand bij de tijden van het Nieuwe Testament, en gaat voort nog vast ten huidigen dage. Verg. Dan 9:26-27 , enz.
2. zijner inwoners halve, Of, met zijne inwoners.
3. vrucht hunner handelingen Dat is, verdienste, loon. Zie Pro 1:31 .

¹⁴ Gij dan, weid Uw volk met Uw staf, de kudde Uwer erfenis, die alleen woont, in het woud, in het midden van een vruchtbaar land; laat ze weiden in Basan en Gilead, als in de dagen van ouds.^12345678

1. Gij dan, Hier spreekt de kerk [verheugd zijnde in den geest] den Messias, den oppersten Herder der kerk, Jezus Christus, aan alsof zij Hem zag staan weiden en zijn herdersambt verrichten; verg. Mic 5:3 ; dit dient tot verklaring en vervolg van vs.11,12.
2. volk Dat is, kerk, verstrooid op aarde en gehaat van de kinderen dezer wereld.
3. staf, Dat is, Woord en Geest. Verg. Psa 23:4 .
4. kudde De schaapskudde, waarbij de gelovigen hier en elders dikwijls worden vergeleken.
5. erfenis, Zie Deu 32:9 , met de aantekening.
6. alleen woont, Als een afgezonderd volk Gods, niet vermengd met de wereld, ketterijen en secten, [waarom zij ook dikwijls vervolgd en in eenzaamheid verdreven wordt] levende nochtans in zekerheid en vertrouwen tegen alle vijanden en de poorten der hel, onder bescherming van haren Herder; zie Num 23:9 ; Deu 33:28 ; Joh 15:19 ; 1Pe 2:9 ; 1Jo 5:19 , en verg. de manier van spreken met Jer 49:31 .
7. vruchtbaar land; Hebr. Karmel. Zie Jer 2:7 , met de aantekening.
8. Basan en Gilead, Overvloeiende van schone weiden. Zie Deu 32:14 ; Psa 22:13 ; Jer 50:19 , en van Gilead, Gen 31:21 ; Jer 22:6 , met de aantekening.

¹⁵ Ik zal haar wonderen doen zien, als in de dagen, toen gij uit Egypteland uittoogt.¹²

1. haar wonderen doen zien, Mijne kudde, dat is kerk, waarvan in het voorgaande vers. Dit is Jezus Christus' antwoord op de voorgaande aanspraak der kerk.
2. gij uit Egypteland uittoogt O Israël.

¹⁶ De heidenen zullen het zien, en beschaamd zijn, vanwege al hun macht; zij zullen de hand op den mond leggen; hun oren zullen doof worden.¹²³⁴

1. heidenen zullen het zien, Of, natiën, [te weten, de vijanden der kerk] zullen de heerlijkheid van het koninkrijk van Christus, of van zijne kerk moeten aanschouwen. Sommigen verstaan dit van de uitverkorenen onder de heidenen, die met schaamte en bekentenis hunner zonden tot gemeenschap der kerk zullen aankomen, uit vergelijking met Hos 3:5 , en Hos 11:10-11 ; idem Isa 45:14 .
2. vanwege al hun macht; Omdat al hun woelen en woeden tegen Gods werk en kerk vergeefs is; of [gelijk sommigen] om de geestelijke macht, die God zijne kerk bij de predikatie van het Evangelie zal verlenen. Zie 2Co 10:4-6 , en verg. Mic 5:5 , Mic 5:8 , enz.; Psa 149:6-9 , met de aantekening.
3. hand op den mond leggen; Niet kunnende of durvende tegenspreken. Zie Jdg 18:19 ; Job 21:5 .
4. doof worden Van hetgeen zij zullen moeten horen en niet kunnen verdragen; of [gelijk sommigen] de zaken, die zij zullen horen, zullen zo vreemd, wonderlijk en groot zijn, dat hun de oren van het horen, vermits verwondering [om zo te spreken] verdoven zullen.

¹⁷ Zij zullen het stof lekken, als de slang; als kruipende dieren der aarde, zullen zij zich beroeren uit hun sloten; zij zullen met vervaardheid komen tot den Heere, onzen God, en zullen voor U vrezen.¹²³⁴⁵

1. stof lekken, als de slang; Tot een teken van de uiterste vrees en onderwerping, zijnde hun pracht en hoogmoed als ter aarde nedergeworpen, gelijk men in de Oosterse landen zich placht ter aarde neder te buigen, tot een teken van onderwerping en nederigheid. Zie Psa 72:9 , met de aantekening, en verg. Isa 49:23 , alwaar desgelijks gezegd wordt van de bekeerde heidenen.
2. kruipende dieren der aarde, Of, slangen, wormen der aarde, enz. Zie Deu 32:24 met de aantekening.
3. zich beroeren uit hun sloten; Dat is, met beroerte, al vrezende, bevende en kruipende uit hunne sloten, of vaste, besloten plaatsen voortkomende [verg. 2Sa 22:46 ; Psa 18:46 , met de aantekening] gelijk slangen, of andere kruipende dieren, uit hare holen voortkruipen.
4. met vervaardheid komen tot den HEERE, onzen God, Hebr. zij zullen vervaard zijn, of vrezen tot den Heere, enz. gelijk Hos 3:5 ; zie aldaar, en verg. Hos 11:10-11 . Anders: zij zullen vrezen, of vervaard zijn voor den Heere, enz.
5. U vrezen Versta, [veranderende den persoon, gelijk elders] God zelf, den Messias, dien den profeet met opheffing des harten en verwondering aanspreekt, gelijk in het volgende; of de kerk, met de heerlijkheid en macht van haar Hoofd begenadigd zijnde; verg. Isa 19:16-18 , enz. met de aantekening.

¹⁸ Wie is een God gelijk Gij, Die de ongerechtigheid vergeeft, en de overtreding van het overblijfsel Zijner erfenis voorbij gaat? Hij houdt Zijn toorn niet in eeuwigheid; want Hij heeft lust aan goedertierenheid.¹²³⁴⁵

1. vergeeft, Of, wegneemt; zie Psa 25:18 .
2. overblijfsel Zijner erfenis Dat is, zijne uitverkorenen, gelovigen, of kerk; zie vs.14.
3. voorbijgaat? Dat is, overziet, niet toerekent, niet aanziet naar zijne gerechtigheid, of in toorn; verg. 2Sa 12:13 , met de aantekening.
4. houdt Zijn toorn niet in eeuwigheid; Verg. Jer 3:5 , Jer 3:12 , en zie het tegendeel ten aanzien van Gods en zijns volks vijanden, Nah 1:2 .
5. want Hij heeft lust aan goedertierenheid Of, maar.

¹⁹ Hij zal Zich onzer weder ontfermen; Hij zal onze ongerechtigheden dempen; ja, Gij zult al hun zonden in de diepten der zee werpen.¹²³⁴

1. weder ontfermen; Hebr. Hij zal wederkeren, Hij zal zich onzer ontfermen; verg. Psa 71:20 , en Psa 85:7 met de aantekening, idem Num 11:4 ; Psa 45:5 .
2. dempen; Of, tenonderbrengen, onderwerpen, zodat zij niet kunnen opkomen of opstaan tegen ons in het gericht; en voorts door zijne Geest de heerschappij en tirannie der zonden [onder welke wij als dienstknechten en slaven verkocht waren] afschaffen, en ons heilig maken en vernieuwen, hier aanvankelijk, hierna volkomenlijk op welke laatste weldaad dit sommigen alleen duiden. Zie Isa 52:1 ; Rom 6:7 .
3. hun zonden Der uitverkorenen en gelovigen.
4. diepten der zee werpen Een schone en zeer troostelijke gelijkenis, betekenende dat onze zonden van God niet aangezien, maar in eeuwige vergetenis gesteld, bedekt en als ongeacht en versmoord zullen zijn; verg. Psa 103:12 ; Isa 43:25 ; Jer 31:34 , Jer 31:37 , enz.

²⁰ Gij zult Jakob de trouw, Abraham de goedertierenheid geven, die Gij onzen vaderen van oude dagen af gezworen hebt.¹²³

1. Jakob de trouw, Dat is, Jakobs en Abrahams nakomelingen; zie Rom 9:6-8 . Of, de trouw, of waarheid van Jakob, de goedertierenheid, of weldadigheid van Abraham, dat is, die Gij hun beloofd hebt. Verg. Jer 2:2 , en versta hierdoor den Messias, den Middelaar van het genadeverbond, en alles met Hem. Verg. Luk 1:68-73 ; Rom 8:32 ; een heerlijk besluit der profetie, vol van geloof en verwachting van den Messias.
2. geven, Of, leveren; dat is, daarstellen, metterdaad bewijzen en volbrengen.
3. oude dagen af gezworen hebt Hebr. van de dagen der oudheid; dat is, voor langen tijd.