Chapter 9
1 ¶ Long wanem, olgeta dispela samting mi bin tingim na skelim long bel bilong mi, yes bilong tokaut long olgeta dispela, long ol stretpela man, na ol saveman, na ol wok bilong ol, i stap long han bilong God. I no gat man i save long laikim tru o pasin bilong i hetim long olgeta samting i stap bipo long ol.
זֶ֞הז֞הזֶהזהzehthisH2088HTm נָתַ֤תִּינת֤תינָתַתִּינתתיna.Ta.tiI have givenH5414HHVqp1cs לִבִּ/י֙לב/י֙לִבִּ/ילב/יli.B/iheart/ myH3820AH9020HNcmsc+Sp1bs וְ/לָ/ב֣וּרו/ל/ב֣ורוְ/לָ/בוּרו/ל/בורve./la./Vurand/ to/ make clearH9002H9005H0952HC+R+Vqcc זֶ֔הז֔הזֶהזהZehthisH2088HTm אֲשֶׁ֨ראש֨ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr הַ/צַּדִּיקִ֧יםה/צדיק֧יםהַ/צַּדִּיקִיםה/צדיקיםha./tza.di.Kimthe/ righteousH9009H6662HTd+Aampa וְ/הַ/חֲכָמִ֛יםו/ה/חכמ֛יםוְ/הַ/חֲכָמִיםו/ה/חכמיםve./ha./cha.kha.Mimand/ the/ wiseH9002H9009H2450HC+Td+Aampa וַ/עֲבָדֵי/הֶ֖םו/עבדי/ה֖םוַ/עֲבָדֵי/הֶםו/עבדי/הםva./'a.va.dei./Hemand/ deeds/ theirH9002H5652H9028HC+Ncmpc+Sp3mp בְּ/יַ֣דב/י֣דבְּ/יַדב/ידbe./Yad[are] in/ [the] hand ofH9003H3027HHR+Ncbsc הָ/אֱלֹהִ֑יםה/אלה֑יםהָ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa אַהֲבָ֣האהב֣האַהֲבָהאהבה'a.ha.VahloveH0160HNcfsa שִׂנְאָ֗השנא֗השִׂנְאָהשנאהsin.'AhhatredH8135HNcfsa אֵ֤יןא֤יןאֵיןאין'einnotH0369HNcmsc יוֹדֵ֙עַ֙יוד֙ע֙יוֹדֵעַיודעyo.De.a'[is] knowingH3045HVqrmsa הָֽ/אָדָ֔םה/אד֔םהָֽ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa הַ/כֹּ֖לה/כ֖להַ/כֹּלה/כלha./Kol<the>/ everythingH9009H3605HTd+Ncmsa לִ/פְנֵי/הֶֽם\׃ל/פני/הם\לִ/פְנֵי/הֶֽם\׃ל/פני/הם\li/f.nei./Hem[is] <to>/ before/ themH9005H6440GH9028\H9016HR+Ncmpc+Sp3mp 2 Olgeta samting i kamap wankain long olgeta. I gat wanpela kain samting long ol stretpela man, na long ol man nogut, long ol gutpela man na long ol klinpela man, na long ol man i no klin, long man husat i wokim sakrifais, na long man husat i no wokim sakrifais. Olsem gutpela man i stap, olsem tasol sinman i stap, na em husat i wokim strongpela promis, olsem em husat i pretim strongpela promis.
הַ/כֹּ֞לה/כ֞להַ/כֹּלה/כלha./Kol<the>/ allH9009H3605HTd+Ncmsa כַּ/אֲשֶׁ֣רכ/אש֣רכַּ/אֲשֶׁרכ/אשרka./'a.Sher[is] just/ asH9004H0834DHR+Tr לַ/כֹּ֗לל/כ֗ללַ/כֹּלל/כלla./Kolfor <the>/ allH9005H3605HRd+Ncmsa מִקְרֶ֨המקר֨המִקְרֶהמקרהmik.RehfateH4745HNcmsa אֶחָ֜דאח֜דאֶחָדאחד'e.ChadoneH0259HAcfsa לַ/צַּדִּ֤יקל/צד֤יקלַ/צַּדִּיקל/צדיקla./tza.Dik[belongs] to the/ righteousH9005H6662HRd+Aamsa וְ/לָ/רָשָׁע֙ו/ל/רשע֙וְ/לָ/רָשָׁעו/ל/רשעve./la./ra.Sha'and/ to the/ wickedH9002H9005H7563HC+Rd+Ncmsa לַ/טּוֹב֙ל/טוב֙לַ/טּוֹבל/טובla./tOvto the/ goodH9005H2896AHRd+Aamsa וְ/לַ/טָּה֣וֹרו/ל/טה֣ורוְ/לַ/טָּהוֹרו/ל/טהורve./la./ta.Horand/ to the/ cleanH9002H9005H2889HC+Rd+Aamsa וְ/לַ/טָּמֵ֔או/ל/טמ֔אוְ/לַ/טָּמֵאו/ל/טמאve./la./ta.Me'and/ to the/ uncleanH9002H9005H2931HC+Rd+Aamsa וְ/לַ/זֹּבֵ֔חַו/ל/זב֔חוְ/לַ/זֹּבֵחַו/ל/זבחve./la./zo.Ve.achand/ to the/ [one who] sacrificesH9002H9005H2076HC+Rd+Vqrmsa וְ/לַ/אֲשֶׁ֖רו/ל/אש֖רוְ/לַ/אֲשֶׁרו/ל/אשרve./la./'a.Sherand/ to/ [one] whoH9002H9005H0834AHC+R+Tr אֵינֶ֣/נּוּאינ֣/נואֵינֶ/נּוּאינ/נו'ei.Ne./nunot/ heH0369H9043HNcmsc+Sp3ms זֹבֵ֑חַזב֑חזֹבֵחַזבחzo.Ve.ach[is] sacrificingH2076HVqrmsa כַּ/טּוֹב֙כ/טוב֙כַּ/טּוֹבכ/טובka./tOvas the/ good [person]H9004H2896AHRd+Aamsa כַּֽ/חֹטֶ֔אכ/חט֔אכַּֽ/חֹטֶאכ/חטאka./cho.Te'as the/ sinnerH9004H2398HRd+Vqrmsa הַ/נִּשְׁבָּ֕עה/נשב֕עהַ/נִּשְׁבָּעה/נשבעha./nish.Ba'the/ [one who] swears an oathH9009H7650HTd+VNrmsa כַּ/אֲשֶׁ֖רכ/אש֖רכַּ/אֲשֶׁרכ/אשרka./'a.Sherjust/ asH9004H0834DHR+Tr שְׁבוּעָ֥השבוע֥השְׁבוּעָהשבועהshe.vu.'Ahan oathH7621HNcfsa יָרֵֽא\׃ירא\יָרֵֽא\׃ירא\ya.Re'[one] fearingH3373\H9016HVqrmsa 3 Dispela em i wanpela samting nogut namel long olgeta dispela samting ol i wokim aninit long san, long em i gat wanpela kain samting i go long olgeta. Yes, bel bilong ol pikinini man bilong ol man tu em i pulap long pasin nogut, na tingting i longlong i stap insait long bel bilong ol taim ol i stap laip, na bihain long taim ol i go long ol daiman.
רָ֗ער֗ערָערעRa'[is] an evilH7451BHAamsa בְּ/כֹ֤לב/כ֤לבְּ/כֹלב/כלbe./Kholin/ allH9003H3605HR+Ncmsa נַעֲשָׂה֙נעשה֙נַעֲשָׂהנעשהna.'a.Sahit is doneH6213AHVNp3ms תַּ֣חַתת֣חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/שֶּׁ֔מֶשׁה/ש֔משהַ/שֶּׁמֶשׁה/שמשha./She.meshthe/ sunH9009H8121HTd+Ncbsa מִקְרֶ֥המקר֥המִקְרֶהמקרהmik.RehfateH4745HNcmsa אֶחָ֖דאח֖דאֶחָדאחד'e.ChadoneH0259HAcfsa לַ/כֹּ֑לל/כ֑ללַ/כֹּלל/כלla./Kol[belongs] to <the>/ everyoneH9005H3605HRd+Ncmsa וְ/גַ֣םו/ג֣םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D לֵ֣בל֣בלֵבלבlev[the] heart ofH3820AHNcmsc בְּֽנֵי\־בני\בְּֽנֵי\־בני\be.nei-[the] children ofH1121A\H9014HNcmpc הָ֠/אָדָםה֠/אדםהָ/אָדָםה/אדםHa./'a.dom<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa מָלֵא\־מלא\מָלֵא\־מלא\ma.le'-[is] fullH4392\H9014HVqrmsa רָ֨ער֨ערָערעra'evilH7451HHAamsa וְ/הוֹלֵל֤וֹתו/הולל֤ותוְ/הוֹלֵלוֹתו/הוללותve./ho.le.Lotand/ madnessH9002H1947HC+Ncfpa בִּ/לְבָבָ/ם֙ב/לבב/ם֙בִּ/לְבָבָ/םב/לבב/םbi/l.va.Va/m[is] in/ heart/ theirH9003H3824H9028HR+Ncmsc+Sp3mp בְּ/חַיֵּי/הֶ֔םב/חיי/ה֔םבְּ/חַיֵּי/הֶםב/חיי/הםbe./chai.yei./Hemin/ lives/ theirH9003H2416EH9028HR+Ncmpc+Sp3mp וְ/אַחֲרָ֖י/וו/אחר֖י/ווְ/אַחֲרָי/וו/אחרי/וve./'a.cha.Ra/vand/ after/ itH9002H0310AH9033HC+Acmpc+Sp3ms הַ/מֵּתִֽים\׃ה/מתים\הַ/מֵּתִֽים\׃ה/מתים\ha./me.Timthe/ deadH9009H4191\H9016HTd+Vqrmpa 4 ¶ Long wanem, long man husat i pas wantaim olgeta man i stap laip, i gat hop. Long wanem, dok i gat laip i gutpela moa long laion i dai pinis.
מִי֙מי֙מִימיmiwho?H4310HPi אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.Sher[is [the] one] whoH0834AHTr יְחֻבַּ֔ריחב֔ריְחֻבַּריחברyi.ba.cherhe is unitedH2266HVPi3ms הַ/חַיִּ֖יםה/חי֖יםהַ/חַיִּיםה/חייםha./chai.Yimthe/ livingH9009H2416AHTd+Aampa יֵ֣שׁי֣שיֵשׁישyeshthereH3426HAcbsc בִּטָּח֑וֹןבטח֑וןבִּטָּחוֹןבטחוןbi.ta.Chon[is] hopeH0986HNcmsa לְ/כֶ֤לֶבל/כ֤לבלְ/כֶלֶבל/כלבle./Khe.levto/ a dogH9005H3611HR+Ncmsa חַי֙חי֙חַיחיchailivingH2416AHAamsa ה֣וּאה֣ואהוּאהואhu'itH1931HPp3ms ט֔וֹבט֔ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa הָ/אַרְיֵ֖הה/ארי֖ההָ/אַרְיֵהה/אריהha./'ar.Yehthe/ lionH9009H0738BHTd+Ncmsa 5 Long wanem, ol man i stap laip i save long ol bai dai, tasol ol daiman i no save long wanpela samting, na tu ol i no gat wanpela pe moa liklik. Long wanem, bilong tingim ol gen, ol man i lusim tingting.
הַֽ/חַיִּ֛יםה/חי֛יםהַֽ/חַיִּיםה/חייםha./chai.Yimthe/ livingH9009H2416AHTd+Aampa יוֹדְעִ֖יםיודע֖יםיוֹדְעִיםיודעיםyod.'Im[are] knowingH3045HVqrmpa שֶׁ/יָּמֻ֑תוּש/ימ֑תושֶׁ/יָּמֻתוּש/ימתוshei./ya.Mu.tuthat/ they will dieH9007H4191HTr+Vqi3mp וְ/הַ/מֵּתִ֞יםו/ה/מת֞יםוְ/הַ/מֵּתִיםו/ה/מתיםve./ha./me.Timand/ the/ deadH9002H9009H4191HC+Td+Vqrmpa אֵינָ֧/םאינ֧/םאֵינָ/םאינ/ם'ei.Na/mnot/ theyH0369H9048HNcmsc+Sp3mp יוֹדְעִ֣יםיודע֣יםיוֹדְעִיםיודעיםyod.'Im[are] knowingH3045HVqrmpa מְא֗וּמָהמא֗ומהמְאוּמָהמאומהme.'U.mahanythingH3972HNcfsa ע֤וֹדע֤ודעוֹדעודodstillH5750HAcmsa לָ/הֶם֙ל/הם֙לָ/הֶםל/הםla./Hem[belongs] to <the>/ themH9005H9038HRd+Sp3mp שָׂכָ֔רשכ֔רשָׂכָרשכרsa.Khara rewardH7939HNcmsa נִשְׁכַּ֖חנשכ֖חנִשְׁכַּחנשכחnish.Kachit is forgottenH7911HVNp3ms זִכְרָֽ/ם\׃זכר/ם\זִכְרָֽ/ם\׃זכר/ם\zikh.Ra/mmemory/ theirH2143H9028\H9016HNcmsc+Sp3mp 6 Na tu laikim tru bilong ol, na het bilong ol, na mangal tingting bilong ol, em i lus nau. Na tu ol i no gat wanpela hap skel moa liklik bilong oltaim oltaim long wanpela samting long ol man i wokim aninit long san.
גַּ֣םג֣םגַּםגםgambothH1571HD אַהֲבָתָ֧/םאהבת֧/םאַהֲבָתָ/םאהבת/ם'a.ha.va.Ta/mlove/ theirH0160H9028HNcfsc+Sp3mp שִׂנְאָתָ֛/םשנאת֛/םשִׂנְאָתָ/םשנאת/םsin.'a.Ta/mhatred/ theirH8135H9028HNcfsc+Sp3mp קִנְאָתָ֖/םקנאת֖/םקִנְאָתָ/םקנאת/םkin.'a.Ta/menvy/ theirH7068H9028HNcfsc+Sp3mp כְּבָ֣רכב֣רכְּבָרכברke.VaralreadyH3528HNcmsa אָבָ֑דָהאב֑דהאָבָדָהאבדה'a.Va.dahit has perishedH0006HVqp3fs וְ/חֵ֨לֶקו/ח֨לקוְ/חֵלֶקו/חלקve./Che.lekand/ a portionH9002H2506AHC+Ncmsc לָ/הֶ֥םל/ה֥םלָ/הֶםל/הםla./Hem[belongs] to <the>/ themH9005H9038HRd+Sp3mp עוֹד֙עוד֙עוֹדעוד'OdagainH5750HAcmsa לְ/עוֹלָ֔םל/עול֔םלְ/עוֹלָםל/עולםle./'o.Lamfor/ everH9005H5769GHR+Ncmsa בְּ/כֹ֥לב/כ֥לבְּ/כֹלב/כלbe./Kholin/ allH9003H3605HR+Ncmsa נַעֲשָׂ֖הנעש֖הנַעֲשָׂהנעשהna.'a.Sahit is doneH6213AHVNp3ms תַּ֥חַתת֥חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\ha./Sha.meshthe/ sunH9009H8121\H9016HTd+Ncbsa 7 Go long rot bilong yu, kaikai bret bilong yu wantaim amamas tru, na dringim wain bilong yu wantaim bel i amamas. Long wanem, nau God i orait long ol wok bilong yu.
לֵ֣ךְל֣ךלֵךְלךlekhgoH1980GHVqv2ms אֱכֹ֤לאכ֤לאֱכֹלאכל'e.KholeatH0398HVqv2ms בְּ/שִׂמְחָה֙ב/שמחה֙בְּ/שִׂמְחָהב/שמחהbe./sim.Chahwith/ gladnessH9003H8057HR+Ncfsa לַחְמֶ֔/ךָלחמ֔/ךלַחְמֶ/ךָלחמ/ךlach.Me./khafood/ yourH3899HH9021HNcmsc+Sp2ms וּֽ/שֲׁתֵ֥הו/שת֥הוּֽ/שֲׁתֵהו/שתהu./sha.Tehand/ drinkH9002H8354HC+Vqv2ms ט֖וֹבט֖ובטוֹבטובTovgoodH2896AHAamsa יֵינֶ֑/ךָיינ֑/ךיֵינֶ/ךָיינ/ךyei.Ne./khawine/ yourH3196H9021HNcmsc+Sp2ms כְבָ֔רכב֔רכְבָרכברkhe.VaralreadyH3528HNcmsa רָצָ֥הרצ֥הרָצָהרצהra.Tzahhe has taken pleasure inH7521HVqp3ms הָ/אֱלֹהִ֖יםה/אלה֖יםהָ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa מַעֲשֶֽׂי/ךָ\׃מעשי/ך\מַעֲשֶֽׂי/ךָ\׃מעשי/ך\ma.'a.Sei./khadeeds/ yourH4639KH9021\H9016HNcmpc+Sp2ms 8 Larim ol klos bilong yu stap waitpela oltaim. Na larim het bilong yu i no ken sot long wel i gat marasin.
עֵ֕תע֕תעֵתעת'ettimeH6256HNcbsa יִהְי֥וּיהי֥ויִהְיוּיהיוyih.Yulet them beH1961HVqi3mp בְגָדֶ֖י/ךָבגד֖י/ךבְגָדֶי/ךָבגדי/ךve.ga.Dei./khaclothes/ yourH0899BH9021HNcmpc+Sp2ms לְבָנִ֑יםלבנ֑יםלְבָנִיםלבניםle.va.NimwhiteH3836HAampa וְ/שֶׁ֖מֶןו/ש֖מןוְ/שֶׁמֶןו/שמןve./She.menand/ oilH9002H8081HC+Ncmsa רֹאשְׁ/ךָ֥ראש/ך֥רֹאשְׁ/ךָראש/ךro.she./Khahead/ yourH7218AH9021HNcmsc+Sp2ms יֶחְסָֽר\׃יחסר\יֶחְסָֽר\׃יחסר\yech.Sarit be lackingH2637\H9016HVqj3ms 9 Stap amamas tru wantaim meri bilong yu husat yu laikim tru olgeta de bilong dispela laip nating bilong yu, dispela Em i bin givim yu aninit long san, olgeta de bilong samting bilong nating yu. Long wanem, dispela em i hap skel bilong yu long dispela laip, na long hatwok bilong yu, dispela yu kisim aninit long san.
רְאֵ֨הרא֨הרְאֵהראהre.'EhseeH7200KHVqv2ms חַיִּ֜יםחי֜יםחַיִּיםחייםchai.YimlifeH2416EHNcmpa אִשָּׁ֣האש֣האִשָּׁהאשה'i.Shaha wifeH0802HHNcfsa אָהַ֗בְתָּאה֗בתאָהַבְתָּאהבת'a.Hav.tayou loveH0157GHVqp2ms יְמֵי֙ימי֙יְמֵיימיye.Mei[the] days ofH3117GHNcmpc חַיֵּ֣יחי֣יחַיֵּיחייchai.Yei[the] life ofH2416EHNcmpc הֶבְלֶ֔/ךָהבל֔/ךהֶבְלֶ/ךָהבל/ךhev.Le./khafutility/ yourH1892H9021HNcmsc+Sp2ms אֲשֶׁ֤ראש֤ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr נָֽתַן\־נתן\נָֽתַן\־נתן\na.tan-he has givenH5414G\H9014HVqp3ms לְ/ךָ֙ל/ך֙לְ/ךָל/ךle./Khato <the>/ youH9005H9031HRd+Sp2ms תַּ֣חַתת֣חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/שֶּׁ֔מֶשׁה/ש֔משהַ/שֶּׁמֶשׁה/שמשha./She.meshthe/ sunH9009H8121HTd+Ncbsa כֹּ֖לכ֖לכֹּלכלkolallH3605HNcmsc יְמֵ֣יימ֣ייְמֵיימיye.Mei[the] days ofH3117GHNcmpc הֶבְלֶ֑/ךָהבל֑/ךהֶבְלֶ/ךָהבל/ךhev.Le./khafutility/ yourH1892H9021HNcmsc+Sp2ms ה֤וּאה֤ואהוּאהואhu'thatH1931HPp3ms חֶלְקְ/ךָ֙חלק/ך֙חֶלְקְ/ךָחלק/ךchel.ke./Cha[is] portion/ yourH2506AH9021HNcmsc+Sp2ms בַּֽ/חַיִּ֔יםב/חי֔יםבַּֽ/חַיִּיםב/חייםba./chai.Yimin <the>/ lifeH9003H2416EHRd+Ncmpa וּ/בַ/עֲמָ֣לְ/ךָ֔ו/ב/עמ֣ל/ך֔וּ/בַ/עֲמָלְ/ךָו/ב/עמל/ךu./va./'a.Mal./khaand/ in/ toil/ yourH9002H9003H5999H9021HC+R+Ncbsc+Sp2ms אַתָּ֥האת֥האַתָּהאתה'a.TahyouH0859AHPp2ms עָמֵ֖לעמ֖לעָמֵלעמל'a.Mel[are] a laborerH6001BHAamsa תַּ֥חַתת֥חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\ha./Sha.meshthe/ sunH9009H8121\H9016HTd+Ncbsa 10 Wanem samting han bilong yu i painim bilong mekim, mekim dispela wantaim strong bilong yu. Long wanem, i no gat wok, o plen, o save, o save tru, long matmat, we yu bai go.
כֹּ֠לכ֠לכֹּלכלkolallH3605HNcmsa אֲשֶׁ֨ראש֨ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr תִּמְצָ֧אתמצ֧אתִּמְצָאתמצאtim.Tza'it findsH4672HVqi3fs יָֽדְ/ךָ֛יד/ך֛יָֽדְ/ךָיד/ךya.de./Khahand/ yourH3027GH9021HNcbsc+Sp2ms לַ/עֲשׂ֥וֹתל/עש֥ותלַ/עֲשׂוֹתל/עשותla./'a.Sotto/ doH9005H6213AHR+Vqcc בְּ/כֹחֲ/ךָ֖ב/כח/ך֖בְּ/כֹחֲ/ךָב/כח/ךbe./kho.cha./Khawith/ strength/ yourH9003H3581BH9021HR+Ncmsc+Sp2ms עֲשֵׂ֑העש֑העֲשֵׂהעשה'a.SehdoH6213AHVqv2ms אֵ֨יןא֨יןאֵיןאין'einthere notH0369HNcmsc מַעֲשֶׂ֤המעש֤המַעֲשֶׂהמעשהma.'a.Seh[is] workH4639GHNcmsa וְ/חֶשְׁבּוֹן֙ו/חשבון֙וְ/חֶשְׁבּוֹןו/חשבוןve./chesh.bOnand/ explanationH9002H2808HC+Ncmsa וְ/דַ֣עַתו/ד֣עתוְ/דַעַתו/דעתve./Da.'atand/ knowledgeH9002H1847HC+Ncfsa וְ/חָכְמָ֔הו/חכמ֔הוְ/חָכְמָהו/חכמהve./cha.khe.Mahand/ wisdomH9002H2451HC+Ncfsa בִּ/שְׁא֕וֹלב/שא֕ולבִּ/שְׁאוֹלב/שאולbi/sh.'olin/ SheolH9003H7585HR+Ncbsa אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherwhereH0834AHTr אַתָּ֖האת֖האַתָּהאתה'a.TahyouH0859AHPp2ms הֹלֵ֥ךְהל֥ךהֹלֵךְהלךho.Lekh[are] goingH1980GHVqrmsa 11 ¶ Mi bin go bek, na luksave aninit long san, long resis em i no bilong man bilong hariap, o pait long man i strong, na tu yet bret long saveman, o yet ol planti mani samting long ol man bilong gutpela save, o yet helpim long ol man i gat save long wok. Tasol taim na sans nating i kamap long ol olgeta.
שַׁ֜בְתִּיש֜בתישַׁבְתִּישבתיShav.tiI returnedH7725JHVqp1cs וְ/רָאֹ֣הו/רא֣הוְ/רָאֹהו/ראהve./ra.'Ohand/ I sawH9002H7200GHC+Vqaa הַ/שֶּׁ֗מֶשׁה/ש֗משהַ/שֶּׁמֶשׁה/שמשha./She.meshthe/ sunH9009H8121HTd+Ncbsa לֹא֩לא֩לֹאלאlo'notH3808HTn לַ/קַּלִּ֨יםל/קל֨יםלַ/קַּלִּיםל/קליםla./ka.Lim[belongs] to the/ swiftH9005H7031HRd+Aampa הַ/מֵּר֜וֹץה/מר֜וץהַ/מֵּרוֹץה/מרוץha./me.Rotzthe/ raceH9009H4793HTd+Ncmsa וְ/לֹ֧או/ל֧אוְ/לֹאו/לאve./Lo'and/ notH9002H3808HC+Tn לַ/גִּבּוֹרִ֣יםל/גבור֣יםלַ/גִּבּוֹרִיםל/גבוריםla./gi.bo.Rim[belongs] to the/ mighty [men]H9005H1368HRd+Ncmpa הַ/מִּלְחָמָ֗הה/מלחמ֗ההַ/מִּלְחָמָהה/מלחמהha./mil.cha.Mahthe/ battleH9009H4421HTd+Ncfsa וְ֠/גַםו֠/גםוְ/גַםו/גםVe./gamand/ alsoH9002H1571HC+D לֹ֣אל֣אלֹאלאlo'notH3808HTn לַ/חֲכָמִ֥יםל/חכמ֥יםלַ/חֲכָמִיםל/חכמיםla./cha.kha.Mim[belongs] to <the>/ wise [people]H9005H2450HRd+Aampa לֶ֙חֶם֙ל֙חם֙לֶחֶםלחםle.chemfoodH3899HHNcmsa וְ/גַ֨םו/ג֨םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D לֹ֤אל֤אלֹאלאlo'notH3808HTn לַ/נְּבֹנִים֙ל/נבנים֙לַ/נְּבֹנִיםל/נבניםla./ne.vo.Nim[belongs] to the/ understandingH9005H0995HRd+VNrmpa עֹ֔שֶׁרע֔שרעֹשֶׁרעשר'O.sherwealthH6239HNcmsa וְ/גַ֛םו/ג֛םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D לֹ֥אל֥אלֹאלאlo'notH3808HTn לַ/יֹּדְעִ֖יםל/ידע֖יםלַ/יֹּדְעִיםל/ידעיםla/i.yo.de.'Im[belongs] to the/ knowledgeableH9005H3045HRd+Vqrmpa חֵ֑ןח֑ןחֵןחןChenfavorH2580HNcmsa עֵ֥תע֥תעֵתעת'ettimeH6256HNcbsa וָ/פֶ֖גַעו/פ֖געוָ/פֶגַעו/פגעva./Fe.ga'and/ chanceH9002H6294HC+Ncmsa יִקְרֶ֥היקר֥היִקְרֶהיקרהyik.Rehit happens toH7136AHVqi3ms 12 Long wanem, man tu i no save long taim bilong em. Olsem ol pis husat ol i kisim long umben nogut, na olsem ol pisin husat ol i kisim long trap, olsem tasol ol i trapim ol pikinini man bilong ol man long wanpela taim nogut, taim dispela i kamap wantu antap long ol.
גַּם֩גם֩גַּםגםgamalsoH1571HD יֵדַ֨עיד֨עיֵדַעידעye.Da'he knowsH3045HVqi3ms הָ/אָדָ֜םה/אד֜םהָ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa עִתּ֗/וֹעת֗/ועִתּ/וֹעת/וi.T/otime/ hisH6256H9023HNcbsc+Sp3ms כַּ/דָּגִים֙כ/דגים֙כַּ/דָּגִיםכ/דגיםka./da.Gimlike <the>/ fish<es>H9004H1709HHRd+Ncmpa שֶׁ/נֶּֽאֱחָזִים֙ש/נאחזים֙שֶׁ/נֶּֽאֱחָזִיםש/נאחזיםshe./ne.'e.cha.Zimthat/ [are] caughtH9007H0270HTr+VNrmpa בִּ/מְצוֹדָ֣הב/מצוד֣הבִּ/מְצוֹדָהב/מצודהbi/m.tzo.Dahin/ a netH9003H4685CHR+Ncfsa רָעָ֔הרע֔הרָעָהרעהra.'AhevilH7451HHAafsa וְ/כַ֨/צִּפֳּרִ֔יםו/כ֨/צפר֔יםוְ/כַ/צִּפֳּרִיםו/כ/צפריםve./Kha/tz.tzi.po.Rimand/ like <the>/ birdsH9002H9004H6833HC+Rd+Ncbpa הָ/אֲחֻז֖וֹתה/אחז֖ותהָ/אֲחֻזוֹתה/אחזותha./'a.chu.Zotthat/ are caughtH9009H0270HTd+Vqsfpa בַּ/פָּ֑חב/פ֑חבַּ/פָּחב/פחba./Pachin <the>/ snareH9003H6341AHRd+Ncmsa כָּ/הֵ֗םכ/ה֗םכָּ/הֵםכ/הםka./Hemlike <the>/ themH9004H9038HRd+Sp3mp יֽוּקָשִׁים֙יוקשים֙יֽוּקָשִׁיםיוקשיםyu.ka.Shim[are] ensnaredH3369HVqsmpa בְּנֵ֣יבנ֣יבְּנֵיבניbe.Nei[the] children ofH1121AHNcmpc הָֽ/אָדָ֔םה/אד֔םהָֽ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa לְ/עֵ֣תל/ע֣תלְ/עֵתל/עתle./'Etto/ a timeH9005H6256HR+Ncbsc רָעָ֔הרע֔הרָעָהרעהra.'AhevilH7451HHNcfsa כְּ/שֶׁ/תִּפּ֥וֹלכ/ש/תפ֥ולכְּ/שֶׁ/תִּפּוֹלכ/ש/תפולke./she/t.ti.Polwhen/ that/ <it> fallsH9004H9007H5307GHR+Tr+Vqi3fs עֲלֵי/הֶ֖םעלי/ה֖םעֲלֵי/הֶםעלי/הם'a.lei./Hemon/ themH5921AH9038HRd+Sp3mp פִּתְאֹֽם\׃פתאם\פִּתְאֹֽם\׃פתאם\pit.'OmsuddenlyH6597\H9016HD 13 ¶ Dispela save tru mi bin lukim tu aninit long san, na dispela i luk olsem em i bikpela samting long mi.
זֹ֛הז֛הזֹהזהzohthisH2090HTm רָאִ֥יתִירא֥יתירָאִיתִיראיתיra.'I.tiI have seenH7200GHVqp1cs חָכְמָ֖החכמ֖החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa תַּ֣חַתת֣חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/שָּׁ֑מֶשׁה/ש֑משהַ/שָּׁמֶשׁה/שמשha./Sha.meshthe/ sunH9009H8121HTd+Ncbsa וּ/גְדוֹלָ֥הו/גדול֥הוּ/גְדוֹלָהו/גדולהu./ge.do.Lahand/ [was] greatH9002H1419AHC+Aafsa הִ֖יאה֖יאהִיאהיאhi'itH1931HPp3fs 14 I gat wanpela liklik biktaun i stap, na i no gat planti man insait long en. Na wanpela bikpela king i kam birua long en, na pasim biktaun, na wokim ol bikpela ples hait bilong pait i birua long en.
עִ֣ירע֣ירעִירעיר'ira cityH5892BHNcfsa קְטַנָּ֔הקטנ֔הקְטַנָּהקטנהke.ta.NahsmallH6996AHAafsa וַ/אֲנָשִׁ֥יםו/אנש֥יםוַ/אֲנָשִׁיםו/אנשיםva./'a.na.Shimand/ menH9002H0582HC+Ncmpa בָּ֖/הּב֖/הבָּ/הּב/הba/hin <the>/ itH9003H9034HRd+Sp3fs מְעָ֑טמע֑טמְעָטמעטme.'At[were] fewH4592HNcmsa אֵלֶ֜י/הָאל֜י/האֵלֶי/הָאלי/ה'e.Lei./haagainst/ itH0413H9034HRd+Sp3fs מֶ֤לֶךְמ֤לךמֶלֶךְמלךMe.lekha kingH4428GHNcmsa גָּדוֹל֙גדול֙גָּדוֹלגדולga.dOlgreatH1419AHAamsa וְ/סָבַ֣בו/סב֣בוְ/סָבַבו/סבבve./sa.Vavand/ he surroundedH9001H5437HHc+Vqq3ms אֹתָ֔/הּאת֔/האֹתָ/הּאת/ה'o.Ta/h<obj.>/ itH0853H9034HTo+Sp3fs וּ/בָנָ֥הו/בנ֥הוּ/בָנָהו/בנהu./va.Nahand/ he builtH9001H1129Hc+Vqq3ms עָלֶ֖י/הָעל֖י/העָלֶי/הָעלי/ה'a.Lei./haon/ itH5921AH9034HRd+Sp3fs מְצוֹדִ֥יםמצוד֥יםמְצוֹדִיםמצודיםme.tzo.Dimsiege worksH4685AHNcmpa גְּדֹלִֽים\׃גדלים\גְּדֹלִֽים\׃גדלים\ge.do.LimgreatH1419A\H9016HAampa 15 Nau ol i painim pinis insait long en wanpela saveman husat i rabisman, na em, long save tru bilong em, i kisim bek biktaun. Yet i no gat man i holim tingting long dispela rabisman stret.
וּ/מָ֣צָאו/מ֣צאוּ/מָצָאו/מצאu./Ma.tza'and/ someone foundH9001H4672Hc+Vqq3ms בָ֗/הּב֗/הבָ/הּב/הVa/hin <the>/ itH9003H9034HRd+Sp3fs אִ֤ישׁא֤ישאִישׁאיש'isha manH0376GHNcmsa מִסְכֵּן֙מסכן֙מִסְכֵּןמסכןmis.KenpoorH4542HAamsa חָכָ֔םחכ֔םחָכָםחכםcha.KhamwiseH2450HAamsa וּ/מִלַּט\־ו/מלט\וּ/מִלַּט\־ו/מלט\u./mi.lat-and/ he deliveredH9001H4422\H9014Hc+Vpq3ms ה֥וּאה֥ואהוּאהואhu'heH1931HPp3ms הָ/עִ֖ירה/ע֖ירהָ/עִירה/עירha./'Irthe/ cityH9009H5892BHTd+Ncfsa בְּ/חָכְמָת֑/וֹב/חכמת֑/ובְּ/חָכְמָת/וֹב/חכמת/וbe./cha.khe.ma.T/oby/ wisdom/ hisH9003H2451H9023HR+Ncfsc+Sp3ms וְ/אָדָם֙ו/אדם֙וְ/אָדָםו/אדםve./'a.Damand/ anyoneH9002H0120GHC+Ncmsa לֹ֣אל֣אלֹאלאlo'notH3808HTn זָכַ֔רזכ֔רזָכַרזכרza.Kharhe rememberedH2142HVqp3ms הָ/אִ֥ישׁה/א֥ישהָ/אִישׁה/אישha./'Ishthe/ manH9009H0376GHTd+Ncmsa הַ/מִּסְכֵּ֖ןה/מסכ֖ןהַ/מִּסְכֵּןה/מסכןha./mis.Ken<the>/ poorH9009H4542HTd+Aamsa 16 Nau mi tok, Save tru i gutpela moa long strong. Tasol ol man i tingim save tru bilong rabisman em i samting nating, na ol toktok bilong em ol i no harim.
וְ/אָמַ֣רְתִּיו/אמ֣רתיוְ/אָמַרְתִּיו/אמרתיve./'a.Mar.tiand/ I saidH9001H0559Hc+Vqq1cs אָ֔נִיא֔ניאָנִיאני'A.niIH0589HPp1bs טוֹבָ֥הטוב֥הטוֹבָהטובהto.Vah[is] goodH2896AHAafsa חָכְמָ֖החכמ֖החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa מִ/גְּבוּרָ֑המ/גבור֑המִ/גְּבוּרָהמ/גבורהmi./ge.vu.Rahmore than/ strengthH9006H1369HR+Ncfsa וְ/חָכְמַ֤תו/חכמ֤תוְ/חָכְמַתו/חכמתve./cha.khe.Matand/ [the] wisdom ofH9002H2451HC+Ncfsc הַ/מִּסְכֵּן֙ה/מסכן֙הַ/מִּסְכֵּןה/מסכןha./mis.Kenthe/ poor [person]H9009H4542HTd+Aamsa בְּזוּיָ֔הבזוי֔הבְּזוּיָהבזויהbe.zu.Yah[is] despisedH0959HVqsfsa וּ/דְבָרָ֖י/וו/דבר֖י/ווּ/דְבָרָי/וו/דברי/וu./de.va.Ra/vand/ words/ hisH9002H1697GH9023HC+Ncmpc+Sp3ms אֵינָ֥/םאינ֥/םאֵינָ/םאינ/ם'ei.Na/mnot/ theyH0369H9048HNcmsc+Sp3mp נִשְׁמָעִֽים\׃נשמעים\נִשְׁמָעִֽים\׃נשמעים\nish.ma.'Im[are] listened toH8085G\H9016HVNrmpa 17 Ol man i harim ol toktok bilong ol saveman long ples i no gat nois moa long singaut bilong man husat i bosim namel long ol krankiman.
דִּבְרֵ֣ידבר֣ידִּבְרֵידבריdiv.Rei[the] words ofH1697GHNcmpc חֲכָמִ֔יםחכמ֔יםחֲכָמִיםחכמיםcha.kha.Mimwise [people]H2450HAampa בְּ/נַ֖חַתב/נ֖חתבְּ/נַחַתב/נחתbe./Na.chatin/ quietnessH9003H5183AHR+Ncfsa נִשְׁמָעִ֑יםנשמע֑יםנִשְׁמָעִיםנשמעיםnish.ma.'Im[are] heardH8085GHVNrmpa מִ/זַּעֲקַ֥תמ/זעק֥תמִ/זַּעֲקַתמ/זעקתmi./za.'a.Katmore than/ [the] cry ofH9006H2201HR+Ncfsc מוֹשֵׁ֖למוש֖למוֹשֵׁלמושלmo.Shela rulerH4910HVqrmsa בַּ/כְּסִילִֽים\׃ב/כסילים\בַּ/כְּסִילִֽים\׃ב/כסילים\ba./ke.si.Limamong <the>/ foolsH9003H3684\H9016HRd+Aampa 18 Save tru em i gutpela moa long ol samting bilong pait bilong bikpela pait. Tasol wanpela sinman i bagarapim planti gutpela samting olgeta.
טוֹבָ֥הטוב֥הטוֹבָהטובהto.Vah[is] goodH2896AHAafsa חָכְמָ֖החכמ֖החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa מִ/כְּלֵ֣ימ/כל֣ימִ/כְּלֵימ/כליmi./ke.Leimore than/ weapons ofH9006H3627HR+Ncmpc קְרָ֑בקר֑בקְרָבקרבke.RavwarH7128HNcmsa וְ/חוֹטֶ֣או/חוט֣אוְ/חוֹטֶאו/חוטאve./cho.Te'and/ a sinnerH9002H2398HC+Vqrmsa אֶחָ֔דאח֔דאֶחָדאחד'e.ChadoneH0259HAcfsa יְאַבֵּ֥דיאב֥דיְאַבֵּדיאבדye.'a.Bedhe will destroyH0006HVpi3ms טוֹבָ֥הטוב֥הטוֹבָהטובהto.VahgoodH2896CHNcfsa הַרְבֵּֽה\׃הרבה\הַרְבֵּֽה\׃הרבה\har.BehmuchH7235A\H9016HVhaa