Chapter 7
1 ¶ Gutpela nem i gutpela moa long wel i gat marasin i dia tumas. Na de bilong i dai long de mama i karim man.
ט֥וֹבט֥ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa שֵׁ֖םש֖םשֵׁםשםshema nameH8034HNcmsa מִ/שֶּׁ֣מֶןמ/ש֣מןמִ/שֶּׁמֶןמ/שמןmi./She.menmore than/ ointmentH9006H8081HR+Ncmsa ט֑וֹבט֑ובטוֹבטובTovgoodH2896AHAamsa וְ/י֣וֹםו/י֣וםוְ/יוֹםו/יוםve./Yomand/ [the] day ofH9002H3117GHC+Ncmsc הַ/מָּ֔וֶתה/מ֔ותהַ/מָּוֶתה/מותha./Ma.vet<the>/ deathH9009H4194HTd+Ncmsa מִ/יּ֖וֹםמ/י֖וםמִ/יּוֹםמ/יוםmi./Yommore than/ [the] day ofH9006H3117GHR+Ncmsc הִוָּלְדֽ/וֹ\׃הולד/ו\הִוָּלְדֽ/וֹ\׃הולד/ו\hi.val.D/obeing born/ heH3205H9043\H9016HVNcc+Sp3ms 2 Em i mobeta long go long haus bilong soim sori, long go long haus bilong bikpela kaikai. Long wanem, dispela em i pinis bilong olgeta man. Na man i stap laip bai putim dispela long bel bilong em.
ט֞וֹבט֞ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa לָ/לֶ֣כֶתל/ל֣כתלָ/לֶכֶתל/לכתla./Le.khetto/ goH9005H1980GHR+Vqcc אֵ֗בֶלא֗בלאֵבֶלאבל'E.velmourningH0060HNcmsa מִ/לֶּ֙כֶת֙מ/ל֙כת֙מִ/לֶּכֶתמ/לכתmi./Le.khetmore than/ to goH9006H1980GHR+Vqcc בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeita house ofH1004BHNcmsc מִשְׁתֶּ֔המשת֔המִשְׁתֶּהמשתהmish.Teha feastH4960HNcmsa בַּ/אֲשֶׁ֕רב/אש֕רבַּ/אֲשֶׁרב/אשרba./'a.Sherin/ thatH9003H0834BHR+Tr ה֖וּאה֖ואהוּאהואhu'thisH1931HPp3ms ס֣וֹףס֣וףסוֹףסוףSof[is] [the] end ofH5490HNcmsc הָ/אָדָ֑םה/אד֑םהָ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ personH9009H0120GHTd+Ncmsa וְ/הַ/חַ֖יו/ה/ח֖יוְ/הַ/חַיו/ה/חיve./ha./Chaiand/ the/ living personH9002H9009H2416AHC+Td+Aamsa יִתֵּ֥ןית֥ןיִתֵּןיתןyi.Tenhe will giveH5414HHVqi3ms 3 Bel i pilim hevi em i gutpela moa long pasin bilong lap. Long wanem, long sori bilong pes bel i kamap gutpela moa.
ט֥וֹבט֥ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa כַּ֖עַסכ֖עסכַּעַסכעסKa.'asvexationH3708AHNcmsa מִ/שְּׂחֹ֑קמ/שח֑קמִ/שְּׂחֹקמ/שחקmi./se.Chokmore than/ laughterH9006H7814HR+Ncmsa בְ/רֹ֥עַב/ר֥עבְ/רֹעַב/רעve./Ro.a'by/ sadness ofH9003H7455HR+Ncmsc פָּנִ֖יםפנ֖יםפָּנִיםפניםpa.NimfaceH6440HHNcmpa יִ֥יטַבי֥יטביִיטַבייטבYi.tavit will be goodH3190HVqi3ms 4 Bel bilong ol saveman i stap long haus bilong soim sori, tasol bel bilong ol krankiman i stap long haus bilong wokim pani.
לֵ֤בל֤בלֵבלבlev[the] heart ofH3820AHNcmsc חֲכָמִים֙חכמים֙חֲכָמִיםחכמיםcha.kha.Mimwise peopleH2450HAampa בְּ/בֵ֣יתב/ב֣יתבְּ/בֵיתב/ביתbe./Veit[is] in/ a house ofH9003H1004BHR+Ncmsc אֵ֔בֶלא֔בלאֵבֶלאבל'E.velmourningH0060HNcmsa וְ/לֵ֥בו/ל֥בוְ/לֵבו/לבve./Levand/ [the] heart ofH9002H3820AHC+Ncmsc כְּסִילִ֖יםכסיל֖יםכְּסִילִיםכסיליםke.si.LimfoolsH3684HAampa בְּ/בֵ֥יתב/ב֥יתבְּ/בֵיתב/ביתbe./Veit[is] in/ a house ofH9003H1004BHR+Ncmsc שִׂמְחָֽה\׃שמחה\שִׂמְחָֽה\׃שמחה\sim.ChahgladnessH8057\H9016HNcfsa 5 Em i mobeta long harim hatim bilong saveman, long wanpela man i harim song bilong ol krankiman.
ט֕וֹבט֕ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa לִ/שְׁמֹ֖עַל/שמ֖עלִ/שְׁמֹעַל/שמעli/sh.Mo.a'to/ listen toH9005H8085GHR+Vqcc גַּעֲרַ֣תגער֣תגַּעֲרַתגערתga.'a.Rat[the] rebuke ofH1606HNcfsc חָכָ֑םחכ֑םחָכָםחכםcha.Khama wise [person]H2450HAamsa מֵ/אִ֕ישׁמ/א֕ישמֵ/אִישׁמ/אישme./'Ishmore than/ someoneH9006H0376IHR+Ncmsa שֹׁמֵ֖עַשמ֖עשֹׁמֵעַשמעsho.Me.a'[who] listens toH8085GHVqrmsa שִׁ֥ירש֥ירשִׁירשירshir[the] song ofH7892AHNcmsc כְּסִילִֽים\׃כסילים\כְּסִילִֽים\׃כסילים\ke.si.LimfoolsH3684\H9016HAampa 6 Long wanem, olsem nois bilong ol rop i gat nil taim ol i kuk long paia aninit long sospen, olsem tasol em lap bilong krankiman. Dispela tu em i samting nating.
כְ/ק֤וֹלכ/ק֤ולכְ/קוֹלכ/קולkhe./Kollike/ [the] sound ofH9004H6963HHR+Ncmsc הַ/סִּירִים֙ה/סירים֙הַ/סִּירִיםה/סיריםha./si.Rim<the>/ thornsH9009H5518BHTd+Ncmpa תַּ֣חַתת֣חתתַּחַתתחתTa.chatunderH8478GHNcmsc הַ/סִּ֔ירה/ס֔ירהַ/סִּירה/סירha./Sirthe/ potH9009H5518AHTd+Ncfsa שְׂחֹ֣קשח֣קשְׂחֹקשחקse.Chok[the] laughter ofH7814HNcmsc הַ/כְּסִ֑ילה/כס֑ילהַ/כְּסִילה/כסילha./ke.Silthe/ foolH9009H3684HTd+Aamsa זֶ֖הז֖הזֶהזהzehthisH2088HTm הָֽבֶל\׃הבל\הָֽבֶל\׃הבל\Ha.vel[is] futilityH1892\H9016HNcmsa 7 ¶ Tru tumas, pasin bilong givim hevi long narapela i mekim saveman longlong. Na wanpela presen i bagarapim bel olgeta.
הָ/עֹ֖שֶׁקה/ע֖שקהָ/עֹשֶׁקה/עשקha./'O.shek<the>/ oppressionH9009H6233HTd+Ncmsa יְהוֹלֵ֣ליהול֣ליְהוֹלֵליהוללye.ho.Lelit will make look foolishH1984IHVpi3ms חָכָ֑םחכ֑םחָכָםחכםcha.Khama wise [person]H2450HAamsa וִֽ/יאַבֵּ֥דו/יאב֥דוִֽ/יאַבֵּדו/יאבדvi./'a.Bedso/ it may destroyH9002H0006HC+Vpu3ms לֵ֖בל֖בלֵבלבleva heartH3820AHNcmsa מַתָּנָֽה\׃מתנה\מַתָּנָֽה\׃מתנה\ma.ta.Naha bribeH4979\H9016HNcfsa 8 Pinis bilong samting i gutpela moa long stat bilong en. Na man i sanap strong long traim long spirit sait em i gutpela moa long man i bikhet long spirit sait.
ט֛וֹבט֛ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa אַחֲרִ֥יתאחר֥יתאַחֲרִיתאחרית'a.cha.Rit[the] end ofH0319HNcfsc דָּבָ֖רדב֖רדָּבָרדברda.Vara matterH1697IHNcmsa מֵֽ/רֵאשִׁית֑/וֹמ/ראשית֑/ומֵֽ/רֵאשִׁית/וֹמ/ראשית/וme./re.shi.T/omore than/ beginning/ itsH9006H7225GH9023HR+Ncfsc+Sp3ms ט֥וֹבט֥ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa אֶֽרֶךְ\־ארך\אֶֽרֶךְ\־ארך\'e.rekh-a [person] patient ofH0750\H9014HAamsc ר֖וּחַר֖וחרוּחַרוחRu.achspiritH7307GHNcfsa מִ/גְּבַהּ\־מ/גבה\מִ/גְּבַהּ\־מ/גבה\mi./ge.vah-more than/ a [person] proud ofH9006H1364\H9014HR+Aamsc 9 Yu no ken hariap insait long spirit bilong yu long kamap belhat. Long wanem, belhat i slip long bros bilong ol krankiman.
תְּבַהֵ֥לתבה֥לתְּבַהֵלתבהלte.va.Helyou be hastyH0926HVpj2ms בְּ/רֽוּחֲ/ךָ֖ב/רוח/ך֖בְּ/רֽוּחֲ/ךָב/רוח/ךbe./ru.cha./Khain/ spirit/ yourH9003H7307JH9021HR+Ncfsc+Sp2ms לִ/כְע֑וֹסל/כע֑וסלִ/כְעוֹסל/כעוסli/kh.'osto/ become angryH9005H3707HR+Vqcc כַ֔עַסכ֔עסכַעַסכעסKha.'asangerH3708AHNcmsa בְּ/חֵ֥יקב/ח֥יקבְּ/חֵיקב/חיקbe./Cheikin/ [the] bosom ofH9003H2436GHR+Ncmsc כְּסִילִ֖יםכסיל֖יםכְּסִילִיםכסיליםke.si.LimfoolsH3684HAampa יָנֽוּחַ\׃ינוח\יָנֽוּחַ\׃ינוח\ya.Nu.achit settlesH5117\H9016HVqi3ms 10 Yu no ken tok, Wanem em i as long ol de bilong bipo i gutpela moa long dispela nau? Long wanem, yu no yusim save tru taim yu askim long sait bilong dispela.
תֹּאמַר֙תאמר֙תֹּאמַרתאמרto.Maryou sayH0559HVqj2ms מֶ֣המ֣המֶהמהmehwhy?H4100HPi הָיָ֔ההי֔ההָיָההיהha.Yahwas itH1961HVqp3ms שֶׁ֤/הַ/יָּמִים֙ש֤/ה/ימים֙שֶׁ/הַ/יָּמִיםש/ה/ימיםshe./hai./ya.mimthat/ the/ daysH9007H9009H3117GHTr+Td+Ncmpa הָ/רִ֣אשֹׁנִ֔יםה/ר֣אשנ֔יםהָ/רִאשֹׁנִיםה/ראשניםha./Ri.sho.Nim<the>/ formerH9009H7223HHTd+Aompa הָי֥וּהי֥והָיוּהיוha.Yuthey wereH1961HVqp3cp טוֹבִ֖יםטוב֖יםטוֹבִיםטוביםto.VimgoodH2896AHAampa מֵ/אֵ֑לֶּהמ/א֑להמֵ/אֵלֶּהמ/אלהme./'E.lehmore than/ theseH9006H0428HR+Tm לֹ֥אל֥אלֹאלאlo'notH3808HTn מֵ/חָכְמָ֖המ/חכמ֖המֵ/חָכְמָהמ/חכמהme./cha.khe.Mahfrom/ wisdomH9006H2451HR+Ncfsa שָׁאַ֥לְתָּשא֥לתשָׁאַלְתָּשאלתsha.'Al.tayou have askedH7592HVqp2ms 11 ¶ Save tru em i gutpela wantaim wanpela samting papa i givim pikinini. Na long dispela i gat helpim long ol lain husat i lukim san.
טוֹבָ֥הטוב֥הטוֹבָהטובהto.Vah[is] goodH2896AHAafsa חָכְמָ֖החכמ֖החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa נַחֲלָ֑הנחל֑הנַחֲלָהנחלהna.cha.Lahan inheritanceH5159HNcfsa וְ/יֹתֵ֖רו/ית֖רוְ/יֹתֵרו/יתרve./yo.Terand/ [is] an advantageH9002H3148HC+Ncmsa לְ/רֹאֵ֥יל/רא֥ילְ/רֹאֵיל/ראיle./ro.'Eito/ [those who] seeH9005H7200GHR+Vqrmpc הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\הַ/שָּֽׁמֶשׁ\׃ה/שמש\ha./Sha.mesh<of> the/ sunH9009H8121\H9016HTd+Ncbsa 12 Long wanem, save tru em i samting bilong lukautim nem, na mani em i samting bilong lukautim nem. Tasol gutpela samting olgeta bilong save em i olsem, long save tru i givim laip long ol husat i gat dispela.
בְּ/צֵ֥לב/צ֥לבְּ/צֵלב/צלbe./Tzel[is] <in>/ a shadeH9003H6738HR+Ncmsa הַֽ/חָכְמָ֖הה/חכמ֖ההַֽ/חָכְמָהה/חכמהha./cha.khe.Mah<the>/ wisdomH9009H2451HTd+Ncfsa בְּ/צֵ֣לב/צ֣לבְּ/צֵלב/צלbe./Tzel[is] <in>/ a shadeH9003H6738HR+Ncmsa הַ/כָּ֑סֶףה/כ֑סףהַ/כָּסֶףה/כסףha./Ka.sef<the>/ moneyH9009H3701GHTd+Ncmsa וְ/יִתְר֣וֹןו/יתר֣וןוְ/יִתְרוֹןו/יתרוןve./yit.Ronand/ [the] advantage ofH9002H3504HC+Ncmsc דַּ֔עַתד֔עתדַּעַתדעתDa.'atknowledgeH1847HNcfsa הַֽ/חָכְמָ֖הה/חכמ֖ההַֽ/חָכְמָהה/חכמהha./cha.khe.Mah<the>/ wisdomH9009H2451HTd+Ncfsa תְּחַיֶּ֥התחי֥התְּחַיֶּהתחיהte.chai.Yehit preserves aliveH2421HVpi3fs בְעָלֶֽי/הָ\׃בעלי/ה\בְעָלֶֽי/הָ\׃בעלי/ה\ve.'a.Lei./haowners/ itsH1167JH9024\H9016HNcmpc+Sp3fs 13 Tingim na skelim wok bilong God. Long wanem, husat i ken mekim samting i kamap stretpela, dispela Em i bin mekim krungut?
רְאֵ֖הרא֖הרְאֵהראהre.'EhconsiderH7200HHVqv2ms מַעֲשֵׂ֣המעש֣המַעֲשֵׂהמעשהma.'a.Seh[the] work ofH4639GHNcmsc הָ/אֱלֹהִ֑יםה/אלה֑יםהָ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa מִ֤ימ֤ימִימיmiwho?H4310HPi יוּכַל֙יוכל֙יוּכַליוכלyu.Khalis he ableH3201HVqi3ms לְ/תַקֵּ֔ןל/תק֔ןלְ/תַקֵּןל/תקןle./ta.Kento/ straightenH9005H8626HR+Vpcc אֵ֖תא֖תאֵתאת'et<obj.>H0853HTo אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.Sher[that] whichH0834AHTr עִוְּתֽ/וֹ\׃עות/ו\עִוְּתֽ/וֹ\׃עות/ו\i.ve.T/ohe has bent/ itH5791H9033\H9016HVpp3ms+Sp3ms 14 Long de bilong gutpela sindaun stap amamas tru, tasol long de bilong kain kain hevi tingim na skelim. God tu i bin putim wanpela i pas klostu long arapela, inap long dispela as, long man i no ken lukim wanpela samting bihain long em.
בְּ/י֤וֹםב/י֤וםבְּ/יוֹםב/יוםbe./Yomon/ a day ofH9003H3117GHR+Ncmsc טוֹבָה֙טובה֙טוֹבָהטובהto.VahgoodH2896CHNcfsa הֱיֵ֣ההי֣ההֱיֵההיהhe.YehbeH1961HVqv2ms בְ/ט֔וֹבב/ט֔ובבְ/טוֹבב/טובve./Tovin/ goodH9003H2896BHR+Aamsa וּ/בְ/י֥וֹםו/ב/י֥וםוּ/בְ/יוֹםו/ב/יוםu./ve./Yomand/ on/ a day ofH9002H9003H3117GHC+R+Ncmsc רָעָ֖הרע֖הרָעָהרעהra.'AhadversityH7451CHNcfsa רְאֵ֑הרא֑הרְאֵהראהre.'EhconsiderH7200HHVqv2ms גַּ֣םג֣םגַּםגםgamalsoH1571HD זֶ֤הז֤הזֶהזהzehthisH2088HTm לְ/עֻמַּת\־ל/עמת\לְ/עֻמַּת\־ל/עמת\le./'u.mat-<to>/ exactly asH9005H5980\H9014HR+Ncfsc זֶה֙זה֙זֶהזהzehthisH2088HTm עָשָׂ֣העש֣העָשָׂהעשה'a.Sahhe has madeH6213HHVqp3ms הָֽ/אֱלֹהִ֔יםה/אלה֔יםהָֽ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa דִּבְרַ֗תדבר֗תדִּבְרַתדברתdiv.RatreasonH1700HNcfsc שֶׁ/לֹּ֨אש/ל֨אשֶׁ/לֹּאש/לאshe./Lo'that/ notH9007H3808HTr+Tn יִמְצָ֧אימצ֧איִמְצָאימצאyim.Tza'he will find outH4672HVqi3ms הָֽ/אָדָ֛םה/אד֛םהָֽ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa אַחֲרָ֖י/ואחר֖י/ואַחֲרָי/ואחרי/ו'a.cha.Ra/vafter/ himH0310AH9033HAcmpc+Sp3ms מְאֽוּמָה\׃מאומה\מְאֽוּמָה\׃מאומה\me.'U.mahanythingH3972\H9016HNcfsa 15 Olgeta samting mi bin lukim long ol de bilong samting nating bilong mi. I gat wanpela stretpela man husat i dai olgeta insait long stretpela pasin bilong em, na i gat wanpela man nogut husat i mekim laip bilong em i stap longpela taim insait long pasin nogut bilong em.
הַ/כֹּ֥לה/כ֥להַ/כֹּלה/כלha./Kol<the>/ everythingH9009H3605HTd+Ncmsa רָאִ֖יתִירא֖יתירָאִיתִיראיתיra.'I.tiI have seenH7200GHVqp1cs בִּ/ימֵ֣יב/ימ֣יבִּ/ימֵיב/ימיbi./Meiin/ [the] days ofH9003H3117GHR+Ncmpc הֶבְלִ֑/יהבל֑/יהֶבְלִ/יהבל/יhev.L/ifutility/ myH1892H9020HNcmsc+Sp1bs יֵ֤שׁי֤שיֵשׁישyeshthereH3426HAcbsa צַדִּיק֙צדיק֙צַדִּיקצדיקtza.Dik[is] a righteous [person]H6662HAamsa אֹבֵ֣דאב֣דאֹבֵדאבד'o.Ved[who] perishesH0006HVqrmsa בְּ/צִדְק֔/וֹב/צדק֔/ובְּ/צִדְק/וֹב/צדק/וbe./tzid.K/oin/ righteousness/ hisH9003H6664GH9023HR+Ncmsc+Sp3ms וְ/יֵ֣שׁו/י֣שוְ/יֵשׁו/ישve./Yeshand/ thereH9002H3426HC+Acbsa רָשָׁ֔ערש֔ערָשָׁערשעra.Sha'[is] a wicked [person]H7563HNcmsa מַאֲרִ֖יךְמאר֖יךמַאֲרִיךְמאריךma.'a.Rikh[who] prolongsH0748HVhrmsa 16 Yu no ken stap stretpela antap long mak. Na tu yu no ken mekim yu yet i gat tumas save tru. Bilong wanem na yu ken bagarapim yu yet olgeta?
תְּהִ֤יתה֤יתְּהִיתהיte.Hiyou beH1961HVqj2ms צַדִּיק֙צדיק֙צַדִּיקצדיקtza.DikrighteousH6662HAamsa הַרְבֵּ֔ההרב֔ההַרְבֵּההרבהhar.BehgreatlyH7235AHVhaa תִּתְחַכַּ֖םתתחכ֖םתִּתְחַכַּםתתחכםtit.cha.Kamyou make yourself wiseH2449HVtj2ms יוֹתֵ֑ריות֑ריוֹתֵריותרyo.TerexcessH3148HNcmsa לָ֖/מָּהל֖/מהלָ/מָּהל/מהLa./mah<to>/ why?H9005H4100HR+Pi תִּשּׁוֹמֵֽם\׃תשומם\תִּשּׁוֹמֵֽם\׃תשומם\ti.sho.Memwill you destroy yourselfH8074G\H9016HVti2ms 17 Yu no ken stap nogut antap long mak, na tu yu no ken stap kranki. Bilong wanem na yu ken dai bipo long taim bilong yu?
תִּרְשַׁ֥עתרש֥עתִּרְשַׁעתרשעtir.Sha'you be wickedH7561HVqj2ms הַרְבֵּ֖ההרב֖ההַרְבֵּההרבהhar.BehgreatlyH7235AHVhaa תְּהִ֣יתה֣יתְּהִיתהיte.Hiyou beH1961HVqj2ms סָכָ֑לסכ֑לסָכָלסכלsa.Khala foolH5530HAamsa לָ֥/מָּהל֥/מהלָ/מָּהל/מהLa./mah<to>/ why?H9005H4100HR+Pi תָמ֖וּתתמ֖ותתָמוּתתמותta.Mutwill you dieH4191HVqi2ms בְּ/לֹ֥אב/ל֥אבְּ/לֹאב/לאbe./Lo'at/ notH9003H3808HR+Tn עִתֶּֽ/ךָ\׃עת/ך\עִתֶּֽ/ךָ\׃עת/ך\'i.Te./khatime/ yourH6256H9021\H9016HNcbsc+Sp2ms 18 Em i gutpela long yu ken holimpas dispela. Yes, yu no ken surikim han bilong yu long dispela tu. Long wanem, man husat i pret long God bai kam ausait long ol olgeta.
ט֚וֹבט֚ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr תֶּאֱחֹ֣זתאח֣זתֶּאֱחֹזתאחזte.'e.Chozyou will take holdH0270HVqi2ms בָּ/זֶ֔הב/ז֔הבָּ/זֶהב/זהba./Zehon/ thisH9003H2088HR+Tm מִ/זֶּ֖המ/ז֖המִ/זֶּהמ/זהmi./Zehfrom/ thisH9006H2088HR+Tm תַּנַּ֣חתנ֣חתַּנַּחתנחta.Nachyou give rest toH5117HVhj2ms יָדֶ֑/ךָיד֑/ךיָדֶ/ךָיד/ךya.De./khahand/ yourH3027GH9021HNcbsc+Sp2ms יְרֵ֥איר֥איְרֵאיראye.Re'[one] fearingH3373HAamsc אֱלֹהִ֖יםאלה֖יםאֱלֹהִיםאלהים'E.lo.Him<of> GodH0430GHNcmpa יֵצֵ֥איצ֥איֵצֵאיצאye.Tze'he will go outH3318GHVqi3ms 19 Save tru i strongim ol saveman moa long tenpela strongpela man husat i stap long biktaun.
הַֽ/חָכְמָ֖הה/חכמ֖ההַֽ/חָכְמָהה/חכמהha./cha.khe.Mah<the>/ wisdomH9009H2451HTd+Ncfsa תָּעֹ֣זתע֣זתָּעֹזתעזta.'Ozit gives strengthH5810HVqi3fs לֶ/חָכָ֑םל/חכ֑םלֶ/חָכָםל/חכםle./cha.Khamto the/ wise [person]H9005H2450HRd+Aamsa מֵֽ/עֲשָׂרָה֙מ/עשרה֙מֵֽ/עֲשָׂרָהמ/עשרהme./'a.sa.Rahmore than/ tenH9006H6235HR+Ncfsa שַׁלִּיטִ֔יםשליט֔יםשַׁלִּיטִיםשליטיםsha.li.TimrulersH7989HAampa אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherwhoH0834AHTr הָי֖וּהי֖והָיוּהיוha.Yuthey areH1961HVqp3cp 20 Long wanem, i no gat wanpela stretpela man long dispela graun, husat i mekim gutpela pasin, na i no mekim sin.
אָדָ֔םאד֔םאָדָםאדם'a.Dama personH0120GHNcmsa אֵ֥יןא֥יןאֵיןאין'einthere notH0369HNcmsc צַדִּ֖יקצד֖יקצַדִּיקצדיקtza.Dik[is] righteous [person]H6662HAamsa בָּ/אָ֑רֶץב/א֑רץבָּ/אָרֶץב/ארץba./'A.retzon the/ earthH9003H0776GHRd+Ncfsa אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherwhoH0834AHTr יַעֲשֶׂה\־יעשה\יַעֲשֶׂה\־יעשה\ya.'a.seh-he doesH6213A\H9014HVqi3ms טּ֖וֹבט֖ובטּוֹבטובTovgoodH2896BHAamsa וְ/לֹ֥או/ל֥אוְ/לֹאו/לאve./Lo'and/ notH9002H3808HC+Tn יֶחֱטָֽא\׃יחטא\יֶחֱטָֽא\׃יחטא\ye.che.Ta'he sinsH2398\H9016HVqi3ms 21 Na tu yu no ken putim ia long olgeta dispela toktok ol i toktok. Nogut yu harim wokboi bilong yu i tok nogut long yu.
גַּ֤םג֤םגַּםגםgamalsoH1571HD הַ/דְּבָרִים֙ה/דברים֙הַ/דְּבָרִיםה/דבריםha./de.va.Rimthe/ wordsH9009H1697IHTd+Ncmpa אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr יְדַבֵּ֔רוּידב֔רויְדַבֵּרוּידברוye.da.Be.rupeople speakH1696GHVpi3mp תִּתֵּ֖ןתת֖ןתִּתֵּןתתןti.Tenyou giveH5414HHVqj2ms לִבֶּ֑/ךָלב֑/ךלִבֶּ/ךָלב/ךli.Be./khaheart/ yourH3820AH9021HNcmsc+Sp2ms אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr תִשְׁמַ֥עתשמ֥עתִשְׁמַעתשמעtish.Ma'you will hearH8085GHVqi2ms עַבְדְּ/ךָ֖עבד/ך֖עַבְדְּ/ךָעבד/ך'av.de./Khaservant/ yourH5650H9021HNcmsc+Sp2ms מְקַלְלֶֽ/ךָ\׃מקלל/ך\מְקַלְלֶֽ/ךָ\׃מקלל/ך\me.ka.Le./chacursing/ youH7043H9031\H9016HVprmsc+Sp2ms 22 Long wanem, planti taim tu bel bilong yu yet i save long yu yet i bin tok nogut long ol arapela wankain olsem.
פְּעָמִ֥יםפעמ֥יםפְּעָמִיםפעמיםpe.'a.MimtimesH6471HNcmpa רַבּ֖וֹתרב֖ותרַבּוֹתרבותra.BotmanyH7227AHAafpa יָדַ֣עיד֣עיָדַעידעya.Da'it knowsH3045HVqp3ms לִבֶּ֑/ךָלב֑/ךלִבֶּ/ךָלב/ךli.Be./khaheart/ yourH3820AH9021HNcmsc+Sp2ms אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr אַתָּ֖האת֖האַתָּהאתה'atyouH0859AHPp2ms קִלַּ֥לְתָּקל֥לתקִלַּלְתָּקללתki.Lal.tayou have cursedH7043HVpp2ms אֲחֵרִֽים\׃אחרים\אֲחֵרִֽים\׃אחרים\'a.che.RimothersH0312\H9016HAampa 23 ¶ Olgeta dispela samting mi bin pruvim wantaim save tru. Mi tok, Mi bai stap saveman. Tasol dispela i stap longwe long mi.
זֹ֖הז֖הזֹהזהzohthisH2090HTm נִסִּ֣יתִינס֣יתינִסִּיתִינסיתיni.Si.tiI have put to [the] testH5254GHVpp1cs בַֽ/חָכְמָ֑הב/חכמ֑הבַֽ/חָכְמָהב/חכמהva./cha.khe.Mahby <the>/ wisdomH9003H2451HRd+Ncfsa אָמַ֣רְתִּיאמ֣רתיאָמַרְתִּיאמרתי'a.Mar.tiI saidH0559HVqp1cs אֶחְכָּ֔מָהאחכ֔מהאֶחְכָּמָהאחכמה'ech.Ka.mahlet me be wiseH2449HVqc1cs וְ/הִ֖יאו/ה֖יאוְ/הִיאו/היאve./Hi'and/ itH9002H1931HC+Pp3fs רְחוֹקָ֥הרחוק֥הרְחוֹקָהרחוקהre.cho.Kah[was] farH7350HAafsa 24 Dispela samting i stap longwe, na i dip planti moa yet, husat inap long painimaut dispela?
רָח֖וֹקרח֖וקרָחוֹקרחוקra.Chok[is] far awayH7350HAamsa שֶּׁ/הָיָ֑הש/הי֑השֶּׁ/הָיָהש/היהshe./ha.Yah[that] which/ <it> has beenH9007H1961HTr+Vqp3ms עָמֹ֖קעמ֖קעָמֹקעמק'a.MokdeepH6013HAamsa מִ֥ימ֥ימִימיmiwho?H4310HPi יִמְצָאֶֽ/נּוּ\׃ימצא/נו\יִמְצָאֶֽ/נּוּ\׃ימצא/נו\yim.tza.'E./nuwill he find out/ itH4672H9033\H9016HVqi3ms+Sp3ms 25 Mi givim strong bel bilong mi long save, na long painim tru, na long painimaut save tru, na as bilong ol samting, na long save long pasin nogut bilong kranki pasin, yes, longlong pasin na tingting i longlong.
סַבּ֨וֹתִֽיסב֨ותיסַבּוֹתִֽיסבותיsa.Bo.tiI turnedH5437GHVqp1cs אֲנִ֤יאנ֤יאֲנִיאני'a.NiIH0589HPp1bs וְ/לִבִּ/י֙ו/לב/י֙וְ/לִבִּ/יו/לב/יve./li.B/i<and>/ heart/ myH9002H3820AH9020HC+Ncmsc+Sp1bs לָ/דַ֣עַתל/ד֣עתלָ/דַעַתל/דעתla./Da.'atto/ knowH9005H3045HR+Vqcc וְ/לָ/ת֔וּרו/ל/ת֔ורוְ/לָ/תוּרו/ל/תורve./la./Turand/ to/ examineH9002H9005H8446HC+R+Vqcc וּ/בַקֵּ֥שׁו/בק֥שוּ/בַקֵּשׁו/בקשu./va.Keshand/ to seekH9002H1245HC+Vpcc חָכְמָ֖החכמ֖החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa וְ/חֶשְׁבּ֑וֹןו/חשב֑וןוְ/חֶשְׁבּוֹןו/חשבוןve./chesh.Bonand/ an explanationH9002H2808HC+Ncmsa וְ/לָ/דַ֙עַת֙ו/ל/ד֙עת֙וְ/לָ/דַעַתו/ל/דעתve./la./Da.'atand/ to/ knowH9002H9005H3045HC+R+Vqcc רֶ֣שַׁער֣שערֶשַׁערשעRe.sha'wickednessH7562HNcmsa כֶּ֔סֶלכ֔סלכֶּסֶלכסלKe.selstupidityH3689HNcmsa וְ/הַ/סִּכְל֖וּתו/ה/סכל֖ותוְ/הַ/סִּכְלוּתו/ה/סכלותve./ha./sikh.Lutand/ the/ follyH9002H9009H5531BHC+Td+Ncfsa הוֹלֵלֽוֹת\׃הוללות\הוֹלֵלֽוֹת\׃הוללות\ho.le.LotmadnessH1947\H9016HNcfpa 26 Na mi lukim samting i pait moa long i dai em i dispela meri, husat bel bilong em em i ol trap na ol umben, na tupela han bilong em i olsem ol baklain i holim. Husat i amamasim God bai ranawe long em. Tasol em bai kisim sinman.
וּ/מוֹצֶ֨או/מוצ֨אוּ/מוֹצֶאו/מוצאu./mo.Tze'and/ [was] findingH9002H4672HC+Vqrmsa אֲנִ֜יאנ֜יאֲנִיאני'a.NiIH0589HPp1bs מַ֣רמ֣רמַרמרmarbitterH4751HAamsa מִ/מָּ֗וֶתמ/מ֗ותמִ/מָּוֶתמ/מותmi./Ma.vetmore than/ deathH9006H4194HR+Ncmsa הָֽ/אִשָּׁה֙ה/אשה֙הָֽ/אִשָּׁהה/אשהha./'i.Shahthe/ womanH9009H0802GHTd+Ncfsa הִ֨יאה֨יאהִיאהיאhi'sheH1931HPp3fs מְצוֹדִ֧יםמצוד֧יםמְצוֹדִיםמצודיםme.tzo.Dim[is] snaresH4685BHNcmpa וַ/חֲרָמִ֛יםו/חרמ֛יםוַ/חֲרָמִיםו/חרמיםva./cha.ra.Mimand/ [is] netsH9002H2764BHC+Ncmpa לִבָּ֖/הּלב֖/הלִבָּ/הּלב/הli.Ba/hheart/ herH3820AH9024HNcmsc+Sp3fs אֲסוּרִ֣יםאסור֣יםאֲסוּרִיםאסורים'a.su.Rim[are] fettersH0612HNcmpa יָדֶ֑י/הָיד֑י/היָדֶי/הָידי/הya.Dei./hahands/ herH3027GH9024HNcbdc+Sp3fs ט֞וֹבט֞ובטוֹבטובTova [person] goodH2896AHAamsa לִ/פְנֵ֤יל/פנ֤ילִ/פְנֵיל/פניli/f.Nei<to>/ beforeH9005H6440GHR+Ncmpc הָ/אֱלֹהִים֙ה/אלהים֙הָ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa יִמָּלֵ֣טימל֣טיִמָּלֵטימלטyi.ma.Lethe escapesH4422HVNi3ms מִמֶּ֔/נָּהממ֔/נהמִמֶּ/נָּהממ/נהmi.Me./nahfrom/ herH4480AH9034HRd+Sp3fs וְ/חוֹטֵ֖או/חוט֖אוְ/חוֹטֵאו/חוטאve./cho.Te'and/ a sinnerH9002H2398HC+Vqrmsa יִלָּ֥כֶדיל֥כדיִלָּכֶדילכדyi.La.khedhe is capturedH3920HVNi3ms 27 Lukim, dispela mi bin lukim, man bilong autim tok i tok, taim mi kaunim wan wan, bilong painimaut namba bilong en.
רְאֵה֙ראה֙רְאֵהראהre.'EhconsiderH7200IHVqv2ms זֶ֣הז֣הזֶהזהzehthisH2088HTm מָצָ֔אתִימצ֔אתימָצָאתִימצאתיma.Tza.tiI have foundH4672HVqp1cs אָמְרָ֖האמר֖האָמְרָהאמרה'a.me.Rahshe saidH0559HVqp3fs קֹהֶ֑לֶתקה֑לתקֹהֶלֶתקהלתko.He.letTeacherH6953HNcfsa אַחַ֥תאח֥תאַחַתאחת'a.ChatoneH0259HAcfsa לְ/אַחַ֖תל/אח֖תלְ/אַחַתל/אחתle./'a.Chatto/ oneH9005H0259HR+Acfsa לִ/מְצֹ֥אל/מצ֥אלִ/מְצֹאל/מצאli/m.Tzo'to/ findH9005H4672HR+Vqcc חֶשְׁבּֽוֹן\׃חשבון\חֶשְׁבּֽוֹן\׃חשבון\chesh.Bonan explanationH2808\H9016HNcmsa 28 Tewel bilong mi i wok long painim dispela yet, tasol mi no lukim. Wanpela man namel long 1,000 mi bin lukim. Tasol wanpela meri namel long olgeta dispela mi no bin lukim.
אֲשֶׁ֛ראש֛ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr בִּקְשָׁ֥הבקש֥הבִּקְשָׁהבקשהbik.Shahit has soughtH1245HVpp3fs נַפְשִׁ֖/ינפש֖/ינַפְשִׁ/ינפש/יnaf.Sh/iself/ myH5315GH9020HNcfsc+Sp1bs וְ/לֹ֣או/ל֣אוְ/לֹאו/לאve./Lo'and/ notH9002H3808HC+Tn מָצָ֑אתִימצ֑אתימָצָאתִימצאתיma.Tza.tiI have foundH4672HVqp1cs אָדָ֞םאד֞םאָדָםאדם'a.Dama manH0120GHNcmsa אֶחָ֤דאח֤דאֶחָדאחד'e.ChadoneH0259HAcfsa מֵ/אֶ֙לֶף֙מ/א֙לף֙מֵ/אֶלֶףמ/אלףme./'E.lefof/ a thousandH9006H0505GHR+Acbsa מָצָ֔אתִימצ֔אתימָצָאתִימצאתיma.Tza.tiI have foundH4672HVqp1cs וְ/אִשָּׁ֥הו/אש֥הוְ/אִשָּׁהו/אשהve./'i.Shahand/ a womanH9002H0802GHC+Ncfsa אֵ֖לֶּהא֖להאֵלֶּהאלה'E.lehtheseH0428HTm לֹ֥אל֥אלֹאלאlo'notH3808HTn מָצָֽאתִי\׃מצאתי\מָצָֽאתִי\׃מצאתי\ma.Tza.tiI have foundH4672\H9016HVqp1cs 29 Harim, dispela tasol mi bin lukim, long God i bin wokim man i stretpela. Tasol ol i bin painim tru planti samting man i kamapim.
לְ/בַד֙ל/בד֙לְ/בַדל/בדle./Vad<to>/ onlyH9005H0905HHR+Ncmsa זֶ֣הז֣הזֶהזהzehthisH2088HTm מָצָ֔אתִימצ֔אתימָצָאתִימצאתיma.Tza.tiI have foundH4672HVqp1cs אֲשֶׁ֨ראש֨ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr עָשָׂ֧העש֧העָשָׂהעשה'a.Sahhe madeH6213HHVqp3ms הָ/אֱלֹהִ֛יםה/אלה֛יםהָ/אֱלֹהִיםה/אלהיםha./'E.lo.Him<the>/ GodH9009H0430GHTd+Ncmpa הָ/אָדָ֖םה/אד֖םהָ/אָדָםה/אדםha./'a.Dam<the>/ humankindH9009H0120GHTd+Ncmsa יָשָׁ֑ריש֑ריָשָׁרישרya.SharuprightH3477GHAamsa וְ/הֵ֥מָּהו/ה֥מהוְ/הֵמָּהו/המהve./He.mahand/ theyH9002H1992HC+Pp3mp בִקְשׁ֖וּבקש֖ובִקְשׁוּבקשוvik.Shuthey have soughtH1245HVpp3cp חִשְּׁבֹנ֥וֹתחשבנ֥ותחִשְּׁבֹנוֹתחשבנותchi.she.vo.NotschemesH2810HNcfpa