Chapter 21
1 Daarna ontsliep Josafat met zijn vaderen, en werd begraven bij zijn vaderen in de stad Davids; en zijn zoon Joram werd koning in zijn plaats.12
וַ/יִּשְׁכַּ֤בו/ישכ֤בוַ/יִּשְׁכַּבו/ישכבva/i.yish.Kavand/ he lay downH9001H7901JHc+Vqw3ms יְהֽוֹשָׁפָט֙יהושפט֙יְהֽוֹשָׁפָטיהושפטye.ho.sha.FatJehoshaphatH3092IHNpm אֲבֹתָ֔י/ואבת֔י/ואֲבֹתָי/ואבתי/ו'a.vo.Ta/vancestors/ hisH0001GH9023HNcfpc+Sp3ms וַ/יִּקָּבֵ֥רו/יקב֥רוַ/יִּקָּבֵרו/יקברva/i.yi.ka.Verand/ he was buriedH9001H6912Hc+VNw3ms אֲבֹתָ֖י/ואבת֖י/ואֲבֹתָי/ואבתי/ו'a.vo.Ta/vancestors/ hisH0001GH9023HNcfpc+Sp3ms בְּ/עִ֣ירב/ע֣ירבְּ/עִירב/עירbe./'Irin/ [the] city ofH9003H5892BHR+Ncfsc דָּוִ֑ידדו֑ידדָּוִידדוידda.VidDavidH1732HNpm וַ/יִּמְלֹ֛ךְו/ימל֛ךוַ/יִּמְלֹךְו/ימלךva/i.yim.Lokhand/ he became kingH9001H4427AHc+Vqw3ms יְהוֹרָ֥םיהור֥םיְהוֹרָםיהורםye.ho.RamJehoramH3088GHNpm בְּנ֖/וֹבנ֖/ובְּנ/וֹבנ/וbe.N/oson/ hisH1121AH9023HNcmsc+Sp3ms תַּחְתָּֽי/ו\׃תחתי/ו\תַּחְתָּֽי/ו\׃תחתי/ו\tach.Ta/vin place of/ himH8478HH9033\H9016HNcmpc+Sp3ms - ontsliep Jósafat Dat is, stierf. Breder verklaring dezer manier van spreken, zie Deu 31:16 , en 1Ki 1:21 .
- stad Davids; Zie 1Ki 2:10 .
2 En hij had broederen, Josafats zonen, Azarja, en Jehiel, en Zecharja, en Azarjahu, en Michaël, en Sefatja; deze allen waren zonen van Josafat, den koning van Israël.1
אַחִ֞יםאח֞יםאַחִיםאחים'a.ChimbrothersH0251GHNcmpa בְּנֵ֣יבנ֣יבְּנֵיבניbe.Nei[the] sons ofH1121AHNcmpc יְהוֹשָׁפָ֗טיהושפ֗טיְהוֹשָׁפָטיהושפטye.ho.sha.FatJehoshaphatH3092IHNpm עֲזַרְיָ֤העזרי֤העֲזַרְיָהעזריה'a.zar.YahAzariahH5838QHNpm וִֽ/יחִיאֵל֙ו/יחיאל֙וִֽ/יחִיאֵלו/יחיאלvi./chi.'Eland/ JehielH9002H3171JHC+Npm וּ/זְכַרְיָ֣הוּו/זכרי֣הווּ/זְכַרְיָהוּו/זכריהוu./ze.khar.Ya.huand/ ZechariahH9002H2148JHC+Npm וַ/עֲזַרְיָ֔הוּו/עזרי֔הווַ/עֲזַרְיָהוּו/עזריהוva./'a.zar.Ya.huand/ AzariahuH9002H5838RHC+Npm וּ/מִיכָאֵ֖לו/מיכא֖לוּ/מִיכָאֵלו/מיכאלu./mi.kha.'Eland/ MichaelH9002H4317OHC+Npm וּ/שְׁפַטְיָ֑הוּו/שפטי֑הווּ/שְׁפַטְיָהוּו/שפטיהוu./she.fat.Ya.huand/ ShephatiahH9002H8203KHC+Npm אֵ֕לֶּהא֕להאֵלֶּהאלה'E.lehtheseH0428HTm בְּנֵ֥יבנ֥יבְּנֵיבניbe.Nei[were] [the] sons ofH1121AHNcmpc יְהוֹשָׁפָ֖טיהושפ֖טיְהוֹשָׁפָטיהושפטye.ho.sha.FatJehoshaphatH3092IHNpm מֶ֥לֶךְ\־מ֥לך\מֶלֶךְ\־מלך\Me.lekh-[the] king ofH4428G\H9014HNcmsc יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\Yis.ra.'ElIsraelH3478\H9016HNpl - Israël Dat is, van de twee stammen van Israël, Juda en Benjamin, en der steden, die van het koninkrijk Israëls onder Juda sorteerden, van welke zie boven, 2Ch 13:19 , en 2Ch 15:9 , en 2Ch 19:4 ; alzo worden Josafats heren genaamd vorsten Israëls, onder, vs.4; zie ook boven, 2Ch 15:17 , en onder, 2Ch 23:2 .
3 En hun vader had hun vele gaven gegeven van zilver, en van goud, en van kostelijkheden, met vaste steden in Juda; maar het koninkrijk gaf hij Joram, omdat hij de eerstgeborene was.12
וַ/יִּתֵּ֣ןו/ית֣ןוַ/יִּתֵּןו/יתןva/i.yi.Tenand/ he had givenH9001H5414GHc+Vqw3ms אֲ֠בִי/הֶםא֠בי/הםאֲבִי/הֶםאבי/הם'A.vi./hemfather/ theirH0001GH9028HNcmsc+Sp3mp מַתָּנ֨וֹתמתנ֨ותמַתָּנוֹתמתנותma.ta.NotgiftsH4979HNcfpa רַבּ֜וֹתרב֜ותרַבּוֹתרבותra.BotmanyH7227AHAafpa לְ/כֶ֤סֶףל/כ֤סףלְ/כֶסֶףל/כסףle./Khe.sefto/ silverH9005H3701GHR+Ncmsa וּ/לְ/זָהָב֙ו/ל/זהב֙וּ/לְ/זָהָבו/ל/זהבu./le./za.Havand/ to/ goldH9002H9005H2091HC+R+Ncmsa וּ/לְ/מִגְדָּנ֔וֹתו/ל/מגדנ֔ותוּ/לְ/מִגְדָּנוֹתו/ל/מגדנותu./le./mig.da.Notand/ to/ excellent thingsH9002H9005H4030HC+R+Ncfpa עָרֵ֥יער֥יעָרֵיערי'a.Reicities ofH5892BHNcmpc מְצֻר֖וֹתמצר֖ותמְצֻרוֹתמצרותme.tzu.RotfortificationsH4694HNcfpa בִּֽ/יהוּדָ֑הב/יהוד֑הבִּֽ/יהוּדָהב/יהודהbi./hu.Dahin/ JudahH9003H3063GHR+Npl הַ/מַּמְלָכָ֛הה/ממלכ֛ההַ/מַּמְלָכָהה/ממלכהha./mam.la.Khahthe/ kingdomH9009H4467HTd+Ncfsa נָתַ֥ןנת֥ןנָתַןנתןna.Tanhe gaveH5414GHVqp3ms לִֽ/יהוֹרָ֖םל/יהור֖םלִֽ/יהוֹרָםל/יהורםli./ho.Ramto/ JehoramH9005H3088GHR+Npm ה֥וּאה֥ואהוּאהואhu'heH1931HPp3ms הַ/בְּכֽוֹר\׃\ \פה/בכור\\ \פהַ/בְּכֽוֹר\׃\ \פה/בכור\\ \פha./be.Khor[was] the/ firstbornH9009H1060\H9016\ \H9017HTd+Ncmsa - kostelijkheden, Zie van het Hebreeuwse woord Gen 24:53 .
- eerstgeborene Want tot het recht der eerstgeboorte behoorde ook de heerschappij over zijn broeders. Zie Gen 25:31 . En hieruit is af te nemen dat Josafat in het verkiezen van zijn opvolger meer gezien heeft op de wet Gods, Deu 21:15 , dan op de bekwaamheid des persoons, die goddeloos was door zijn goddeloze huisvrouw, onder, vs.9, en niet zo goed als zijn broeders, vs.13.
4 Als Joram tot het koninkrijk zijns vaders opgekomen was, en zich versterkt had, zo doodde hij al zijn broederen met het zwaard, mitsgaders ook enige van de vorsten van Israël.1
וַ/יָּ֨קָםו/י֨קםוַ/יָּקָםו/יקםva/i.Ya.komand/ he aroseH9001H6965BHc+Vqw3ms יְהוֹרָ֜םיהור֜םיְהוֹרָםיהורםye.ho.RamJehoramH3088GHNpm מַמְלֶ֤כַתממל֤כתמַמְלֶכַתממלכתmam.Le.khat[the] kingdom ofH4467HNcfsc אָבִי/ו֙אבי/ו֙אָבִי/ואבי/ו'a.Vi/vfather/ hisH0001GH9023HNcmsc+Sp3ms וַ/יִּתְחַזַּ֔קו/יתחז֔קוַ/יִּתְחַזַּקו/יתחזקva/i.yit.cha.Zakand/ he strengthened himselfH9001H2388GHc+Vtw3ms וַ/יַּהֲרֹ֥גו/יהר֥גוַ/יַּהֲרֹגו/יהרגva/i.ya.ha.Rogand/ he killedH9001H2026Hc+Vqw3ms אֶחָ֖י/ואח֖י/ואֶחָי/ואחי/ו'e.Cha/vbrothers/ hisH0251GH9023HNcmpc+Sp3ms בֶּ/חָ֑רֶבב/ח֑רבבֶּ/חָרֶבב/חרבbe./Cha.revwith the/ swordH9003H2719HRd+Ncfsa וְ/גַ֖םו/ג֖םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D מִ/שָּׂרֵ֥ימ/שר֥ימִ/שָּׂרֵימ/שריmi./sa.Reisome of/ [the] leaders ofH9006H8269HR+Ncmpc יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\Yis.ra.'ElIsraelH3478\H9016HNpl - Israël Zie boven, vs.2.
5 Twee en dertig jaar was Joram oud, toen hij koning werd, en hij regeerde acht jaren te Jeruzalem.12
שְׁלֹשִׁ֥יםשלש֥יםשְׁלֹשִׁיםשלשיםshe.lo.ShimthirtyH7970HNcmpa וּ/שְׁתַּ֛יִםו/שת֛יםוּ/שְׁתַּיִםו/שתיםu./she.Ta.yimand/ twoH9002H8147HC+Ncfda שָׁנָ֖השנ֖השָׁנָהשנהsha.Nahyear[s]H8141HNcfsa יְהוֹרָ֣םיהור֣םיְהוֹרָםיהורםye.ho.RamJehoramH3088GHNpm בְּ/מָלְכ֑/וֹב/מלכ֑/ובְּ/מָלְכ/וֹב/מלכ/וbe./ma.le.Kh/owhen/ became king/ heH9003H4427AH9043HR+Vqcc+Sp3ms וּ/שְׁמוֹנֶ֣הו/שמונ֣הוּ/שְׁמוֹנֶהו/שמונהu./she.mo.Nehand/ eightH9002H8083HC+Ncbsa שָׁנִ֔יםשנ֔יםשָׁנִיםשניםsha.NimyearsH8141HNcmpa מָלַ֖ךְמל֖ךמָלַךְמלךma.Lakhhe reignedH4427AHVqp3ms בִּ/ירוּשָׁלִָֽם\׃ב/ירושלם\בִּ/ירוּשָׁלִָֽם\׃ב/ירושלם\bi./ru.sha.Limin/ JerusalemH9003H3389\H9016HR+Npl - Twee en dertig jaar Hebreeuws, een zoon van twee en dertig jaar.
- acht jaren Te weten, daarin gerekend zijnde de jaren, dat hij met zijn vader geregeerd heeft. Want hij heeft een tijdlang de plaats zijns vaders bewaard. Zie 1Ki 22:42 , en 2Ki 8:16 .
6 En hij wandelde in den weg der koningen van Israël, gelijk als het huis van Achab deed; want hij had de dochter van Achab tot een vrouw; en hij deed dat kwaad was in de ogen des Heeren.123
וַ/יֵּ֜לֶךְו/י֜לךוַ/יֵּלֶךְו/ילךva/i.Ye.lekhand/ he walkedH9001H1980IHc+Vqw3ms בְּ/דֶ֣רֶךְ\׀ב/ד֣רך\בְּ/דֶרֶךְ\׀ב/דרך\be./De.rekhin/ [the] way ofH9003H1870G\H9015HR+Ncbsc מַלְכֵ֣ימלכ֣ימַלְכֵימלכיmal.Khei[the] kings ofH4428GHNcmpc יִשְׂרָאֵ֗לישרא֗ליִשְׂרָאֵלישראלYis.ra.'ElIsraelH3478HNpl כַּ/אֲשֶׁ֤רכ/אש֤רכַּ/אֲשֶׁרכ/אשרka./'a.Sherjust/ asH9004H0834DHR+Tr עָשׂוּ֙עשו֙עָשׂוּעשו'a.Suthey didH6213AHVqp3cp בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeit[the] house ofH1004MHNcmsc אַחְאָ֔באחא֔באַחְאָבאחאב'ach.'AvAhabH0256GHNpm אַחְאָ֔באחא֔באַחְאָבאחאב'ach.'AvAhabH0256GHNpm הָ֥יְתָהה֥יתההָיְתָההיתהHa.ye.tahshe wasH1961HVqp3fs אִשָּׁ֑האש֑האִשָּׁהאשה'i.ShahwifeH0802HHNcfsa וַ/יַּ֥עַשׂו/י֥עשוַ/יַּעַשׂו/יעשva/i.Ya.'asand/ he didH9001H6213AHc+Vqw3ms הָ/רַ֖עה/ר֖עהָ/רַעה/רעha./Ra'the/ evilH9009H7451HHTd+Aamsa בְּ/עֵינֵ֥יב/עינ֥יבְּ/עֵינֵיב/עיניbe./'ei.Neiin/ [the] eyes ofH9003H5869HHR+Ncfdc - wandelde Dat is, hij volgde hen na in hun afgoderij en goddeloosheid. Alzo 2Ki 16:3 , en onder, 2Ch 28:2 , enz.
- de dochter van Achab Genaamd Athalia, onder, 2Ch 22:2 , van wier afgodische goddeloosheid, boosheid en tirannie, zie in hetzelfde 2Ch 22:3 , 2Ch 22:10 , en 2Ch 24:7 .
- dat kwaad was Versta, voornamelijk afgoderij en tirannie. Zie 1Ki 11:6 .
7 Doch de Heere wilde het huis Davids niet verderven, om des verbonds wil, dat Hij met David gemaakt had; en gelijk als Hij gezegd had, hem en zijn zonen te allen dage een lamp te zullen geven.123
אָבָ֣האב֣האָבָהאבה'a.Vahhe was willingH0014HVqp3ms יְהוָ֗היהו֗היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt לְ/הַשְׁחִית֙ל/השחית֙לְ/הַשְׁחִיתל/השחיתle./hash.Chitto/ destroyH9005H7843HR+Vhcc בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeit[the] house ofH1004MHNcmsc דָּוִ֔ידדו֔ידדָּוִידדוידda.VidDavidH1732HNpm לְמַ֣עַןלמ֣עןלְמַעַןלמעןle.Ma.'anon account ofH4616HTc הַ/בְּרִ֔יתה/בר֔יתהַ/בְּרִיתה/בריתha./be.Ritthe/ covenantH9009H1285HTd+Ncfsa אֲשֶׁ֥ראש֥ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr כָּרַ֖תכר֖תכָּרַתכרתka.Rathe had madeH3772HHVqp3ms לְ/דָוִ֑ידל/דו֑ידלְ/דָוִידל/דוידle./da.Vidto/ DavidH9005H1732HR+Npm וְ/כַ/אֲשֶׁ֣רו/כ/אש֣רוְ/כַ/אֲשֶׁרו/כ/אשרve./kha./'a.Sherand/ <as>/ sinceH9002H9004H0834DHC+R+Tr אָמַ֗ראמ֗ראָמַראמר'a.Marhe had saidH0559HVqp3ms לָ/תֵ֨תל/ת֨תלָ/תֵתל/תתla./Tetto/ giveH9005H5414GHR+Vqcc נִ֛ירנ֛ירנִירנירnira lampH5216BHNcmsa וּ/לְ/בָנָ֖י/וו/ל/בנ֖י/ווּ/לְ/בָנָי/וו/ל/בני/וu./le./va.Na/vand/ to/ descendants/ hisH9002H9005H1121GH9023HC+R+Ncmpc+Sp3ms הַ/יָּמִֽים\׃ה/ימים\הַ/יָּמִֽים\׃ה/ימים\hai./ya.Mimthe/ daysH9009H3117K\H9016HTd+Ncmpa - huis Davids Dat is, het geslacht en de nakomelingen van David. Zie 1Ki 14:10 .
- te allen dage Zie 2Sa 7:13 .
- lamp Zie 1Ki 11:36 .
8 In zijn dagen vielen de Edomieten af van onder het gebied van Juda, en zij maakten over zich een koning.12
בְּ/יָמָי/ו֙ב/ימי/ו֙בְּ/יָמָי/וב/ימי/וbe./ya.Ma/vin/ days/ hisH9003H3117GH9023HR+Ncmpc+Sp3ms פָּשַׁ֣עפש֣עפָּשַׁעפשעpa.Sha'it rebelledH6586HVqp3ms אֱד֔וֹםאד֔וםאֱדוֹםאדום'e.DomEdomH0123GHNpm מִ/תַּ֖חַתמ/ת֖חתמִ/תַּחַתמ/תחתmi./Ta.chatfrom/ underH9006H8478KHR+Ncmsc יְהוּדָ֑היהוד֑היְהוּדָהיהודהye.hu.DahJudahH3063GHNpl וַ/יַּמְלִ֥יכוּו/ימל֥יכווַ/יַּמְלִיכוּו/ימליכוva/i.yam.Li.khuand/ they made kingH9001H4427AHc+Vhw3mp עֲלֵי/הֶ֖םעלי/ה֖םעֲלֵי/הֶםעלי/הם'a.lei./Hemover/ themH5921AH9038HR+Sp3mp - vielen En alzo werd vervuld de profetie van Izak; Gen 27:40 .
- het gebied Hebreeuws, hand; dat is, gebied, geweld; waaronder David hen gebracht had; 2Sa 8:14 .
9 Daarom toog Joram voort met zijn oversten, en al de wagenen met hem; en hij maakte zich des nachts op, en sloeg de Edomieten, die rondom hem waren, en de oversten der wagenen.12
וַ/יַּֽעֲבֹ֤רו/יעב֤רוַ/יַּֽעֲבֹרו/יעברva/i.ya.'a.Vorand/ he passed overH9001H5674AHc+Vqw3ms יְהוֹרָם֙יהורם֙יְהוֹרָםיהורםye.ho.RamJehoramH3088GHNpm שָׂרָ֔י/ושר֔י/ושָׂרָי/ושרי/וsa.Ra/vcommanders/ hisH8269H9023HNcmpc+Sp3ms הָ/רֶ֖כֶבה/ר֖כבהָ/רֶכֶבה/רכבha./Re.khevthe/ chariotryH9009H7393GHTd+Ncmsa עִמּ֑/וֹעמ֑/ועִמּ/וֹעמ/וi.M/owith/ himH5973AH9033HR+Sp3ms וַ/יְהִי֙ו/יהי֙וַ/יְהִיו/יהיva/y.Hiand/ it wasH9001H1961Hc+Vqw3ms קָ֣םק֣םקָםקםkamhe aroseH6965BHVqrmsa לַ֔יְלָהל֔ילהלַיְלָהלילהLay.lahnightH3915HNcmsa וַ/יַּ֗ךְו/י֗ךוַ/יַּךְו/יךva/i.Yakhand/ he struck downH9001H5221Hc+Vhw3ms אֱדוֹם֙אדום֙אֱדוֹםאדום'e.dOmEdomH0123GHNpm הַ/סּוֹבֵ֣בה/סוב֣בהַ/סּוֹבֵבה/סובבha./so.Vevwhich/ was surroundingH9009H5437HHTd+Vqrmsa אֵלָ֔י/ואל֔י/ואֵלָי/ואלי/ו'e.La/v<to>/ himH0413H9033HR+Sp3ms וְ/אֵ֖תו/א֖תוְ/אֵתו/אתve./'Etand/ <obj.>H9002H0853HC+To שָׂרֵ֥ישר֥ישָׂרֵישריsa.Rei[the] commanders ofH8269HNcmpc הָ/רָֽכֶב\׃ה/רכב\הָ/רָֽכֶב\׃ה/רכב\ha./Ra.khevthe/ chariotryH9009H7393G\H9016HTd+Ncmsa - voort met zijn oversten, Te weten, naar Seïr, een plaats in Idumea gelegen; 2Ki 8:21 .
- en hij maakte zich Hebreeuws, hij was zich opmakende, of hij was opstaande.
10 Evenwel vielen de Edomieten af van onder het gebied van Juda, tot op dezen dag; toen ter zelfder tijd viel Libna af, van onder zijn gebied, want hij had den Heere, den God zijner vaderen, verlaten.123
וַ/יִּפְשַׁ֨עו/יפש֨עוַ/יִּפְשַׁעו/יפשעva/i.yif.Sha'and/ it has rebelledH9001H6586Hc+Vqw3ms אֱד֜וֹםאד֜וםאֱדוֹםאדום'e.DomEdomH0123GHNpm מִ/תַּ֣חַתמ/ת֣חתמִ/תַּחַתמ/תחתmi./Ta.chatfrom/ underH9006H8478KHR+Ncmsc יְהוּדָ֗היהוד֗היְהוּדָהיהודהye.hu.DahJudahH3063GHNpl עַ֚דע֚דעַדעד'aduntilH5704HR הַ/יּ֣וֹםה/י֣וםהַ/יּוֹםה/יוםhai./Yomthe/ dayH9009H3117LHTd+Ncmsa הַ/זֶּ֔הה/ז֔ההַ/זֶּהה/זהha./Zeh<the>/ thisH9009H2088HTd+Tm תִּפְשַׁ֥עתפש֥עתִּפְשַׁעתפשעtif.Sha'it rebelledH6586HVqi3fs לִבְנָ֛הלבנ֛הלִבְנָהלבנהliv.NahLibnahH3841HHNpl בָּ/עֵ֥תב/ע֥תבָּ/עֵתב/עתba./'Etat the/ timeH9003H6256HRd+Ncbsa הַ/הִ֖יאה/ה֖יאהַ/הִיאה/היאha./Hi'<the>/ thatH9009H1931HTd+Pp3fs מִ/תַּ֣חַתמ/ת֣חתמִ/תַּחַתמ/תחתmi./Ta.chatfrom/ underH9006H8478KHR+Ncmsc יָד֑/וֹיד֑/ויָד/וֹיד/וya.D/ohand/ hisH3027WH9023HNcbsc+Sp3ms עָזַ֔בעז֔בעָזַבעזב'a.Zavhe had forsakenH5800AHVqp3ms יְהוָ֖היהו֖היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt אֱלֹהֵ֥יאלה֥יאֱלֹהֵיאלהי'e.lo.Hei[the] God ofH0430GHNcmpc אֲבֹתָֽי/ו\׃אבתי/ו\אֲבֹתָֽי/ו\׃אבתי/ו\'a.vo.Ta/vancestors/ hisH0001GH9023\H9016HNcfpc+Sp3ms - tot op dezen dag; Dat is, welke afval duurt tot op dezen dag. Versta, den tijd van de Babylonische wegvoering. Alzo 1Ch 4:41 .
- viel Libna af, Zie 2Ki 8:22 .
- verlaten Te weten, door gruwelijke afgoderij, die hij niet alleen zelf pleegde, maar waartoe hij ook zijn onderzaten openbaarlijk en met geweld dwong. Zie het volgende 11 vs..
11 Ook maakte hij hoogten op de bergen van Juda; en hij deed de inwoners van Jeruzalem hoereren, ja, hij dreef Juda daartoe.12
ה֥וּאה֥ואהוּאהואhu'heH1931HPp3ms בָמ֖וֹתבמ֖ותבָמוֹתבמותva.Mothigh placesH1116HNcfpa בְּ/הָרֵ֣יב/הר֣יבְּ/הָרֵיב/הריbe./ha.Reiin/ [the] mountains ofH9003H2022HHR+Ncmpc יְהוּדָ֑היהוד֑היְהוּדָהיהודהye.hu.DahJudahH3063GHNpl וַ/יֶּ֙זֶן֙ו/י֙זן֙וַ/יֶּזֶןו/יזןva/i.Ye.zenand/ he made prostitute [themselves]H9001H2181Hc+Vhw3ms יֹשְׁבֵ֣יישב֣ייֹשְׁבֵיישביyo.she.Vei[the] inhabitants ofH3427HVqrmpc יְרוּשָׁלִַ֔םירושל֔םיְרוּשָׁלִַםירושלםye.ru.sha.LimJerusalemH3389HNpl וַ/יַּדַּ֖חו/יד֖חוַ/יַּדַּחו/ידחva/i.ya.Dachand/ he thrust asideH9001H5080Hc+Vhw3ms - hoogten Zie Lev 26:30 .
- hoereren, Dat is, afgoderij bedrijven, welke is de geestelijke hoererij; alzo onder, vs.13. Zie Lev 17:7 , en Lev 20:5 .
12 Zo kwam een schrift tot hem van den profeet Elia, zeggende: Alzo zegt de Heere, de God van uw vader David: Omdat gij in de wegen van uw vader Josafat, en in de wegen van Asa, den koning van Juda, niet gewandeld hebt;12
וַ/יָּבֹ֤או/יב֤אוַ/יָּבֹאו/יבאva/i.ya.Vo'and/ it cameH9001H0935GHc+Vqw3ms אֵלָי/ו֙אלי/ו֙אֵלָי/ואלי/ו'e.La/vto/ himH0413H9033HR+Sp3ms מִכְתָּ֔במכת֔במִכְתָּבמכתבmikh.Tava writingH4385HNcmsa מֵֽ/אֵלִיָּ֥הוּמ/אלי֥הומֵֽ/אֵלִיָּהוּמ/אליהוme./'e.li.Ya.hufrom/ ElijahH9006H0452GHR+Npm הַ/נָּבִ֖יאה/נב֖יאהַ/נָּבִיאה/נביאha./na.Vi'the/ prophetH9009H5030HTd+Ncmsa לֵ/אמֹ֑רל/אמ֑רלֵ/אמֹרל/אמרle./Mor<to>/ sayingH9005H0559HR+Vqcc אָמַ֣ראמ֣ראָמַראמר'a.Marhe saysH0559HVqp3ms יְהוָ֗היהו֗היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt אֱלֹהֵי֙אלהי֙אֱלֹהֵיאלהי'e.lo.Hei[the] God ofH0430GHNcmpc דָּוִ֣ידדו֣ידדָּוִידדוידda.VidDavidH1732HNpm אָבִ֔י/ךָאב֔י/ךאָבִי/ךָאבי/ך'a.Vi./khaancestor/ yourH0001GH9021HNcmsc+Sp2ms תַּ֗חַתת֗חתתַּחַתתחתTa.chatbecauseH8478JHNcmsc אֲשֶׁ֤ראש֤ראֲשֶׁראשר'a.SherthatH0834AHTr הָלַ֙כְתָּ֙הל֙כת֙הָלַכְתָּהלכתha.Lakh.tayou have walkedH1980IHVqp2ms בְּ/דַרְכֵי֙ב/דרכי֙בְּ/דַרְכֵיב/דרכיbe./dar.Kheiin/ [the] ways ofH9003H1870GHR+Ncbpc יְהוֹשָׁפָ֣טיהושפ֣טיְהוֹשָׁפָטיהושפטye.ho.sha.FatJehoshaphatH3092IHNpm אָבִ֔י/ךָאב֔י/ךאָבִי/ךָאבי/ך'a.Vi./khafather/ yourH0001GH9021HNcmsc+Sp2ms וּ/בְ/דַרְכֵ֖יו/ב/דרכ֖יוּ/בְ/דַרְכֵיו/ב/דרכיu./ve./dar.Kheiand/ in/ [the] ways ofH9002H9003H1870GHC+R+Ncbpc אָסָ֥אאס֥אאָסָאאסא'a.Sa'AsaH0609GHNpm מֶֽלֶךְ\־מלך\מֶֽלֶךְ\־מלך\Me.lekh-[the] king ofH4428G\H9014HNcmsc יְהוּדָֽה\׃יהודה\יְהוּדָֽה\׃יהודה\ye.hu.DahJudahH3063G\H9016HNpl - een schrift Versta, een geschrift, geschreven van den profeet Elia als Josafat nog leefde, vóór wiens dood Elia al in den hemel opgenomen was, gelijk af te nemen is uit 2Ki 3:11 . Hierin had Elia geprofeteerd van den staat van het rijk van Juda onder Joram, gelijk de man Gods, die te Bethel kwam, langen tijd tevoren van den koning Josia geprofeteerd heeft, 1Ki 13:2 , en Jesaja van Cyrus, Isa 44 , Isa 45 , en Daniël van de morarchiën en koninkrijken der aarde, Dan 2 , Dan 7 , enz. Tenware men meende dat dit een andere Elia is geweest dan de Thisbiet.
- in de wegen van uw vader Jósafat, Zie 1Ki 15:26 .
13 Maar hebt gewandeld in den weg der koningen van Israël, en hebt Juda en de inwoners van Jeruzalem doen hoereren, achtervolgens het hoereren van het huis van Achab; en ook uw broederen, van uws vaders huis, gedood hebt, die beter waren dan gij;1
וַ/תֵּ֗לֶךְו/ת֗לךוַ/תֵּלֶךְו/תלךva./Te.lekhand/ you have walkedH9001H1980IHc+Vqw2ms בְּ/דֶ֙רֶךְ֙ב/ד֙רך֙בְּ/דֶרֶךְב/דרךbe./De.rekhin/ [the] way ofH9003H1870GHR+Ncbsc מַלְכֵ֣ימלכ֣ימַלְכֵימלכיmal.Khei[the] kings ofH4428GHNcmpc יִשְׂרָאֵ֔לישרא֔ליִשְׂרָאֵלישראלYis.ra.'ElIsraelH3478HNpl וַ/תַּזְנֶ֤הו/תזנ֤הוַ/תַּזְנֶהו/תזנהva./taz.Nehand/ you have made prostitute [themselves]H9001H2181Hc+Vhw2ms יְהוּדָה֙יהודה֙יְהוּדָהיהודהye.hu.DahJudahH3063GHNpl יֹשְׁבֵ֣יישב֣ייֹשְׁבֵיישביyo.she.Vei[the] inhabitants ofH3427HVqrmpc יְרוּשָׁלִַ֔םירושל֔םיְרוּשָׁלִַםירושלםye.ru.sha.LimJerusalemH3389HNpl כְּ/הַזְנ֖וֹתכ/הזנ֖ותכְּ/הַזְנוֹתכ/הזנותke./haz.Notas/ made [them] prostitute [themselves]H9004H2181HR+Vhcc בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeit[the] house ofH1004MHNcmsc אַחְאָ֑באחא֑באַחְאָבאחאב'ach.'AvAhabH0256GHNpm וְ/גַ֨םו/ג֨םוְ/גַםו/גםve./Gamand/ alsoH9002H1571HC+D אַחֶ֧י/ךָאח֧י/ךאַחֶי/ךָאחי/ך'a.Chei./khabrothers/ yourH0251GH9021HNcmpc+Sp2ms אָבִ֛י/ךָאב֛י/ךאָבִי/ךָאבי/ך'a.Vi./khafather/ yourH0001GH9021HNcmsc+Sp2ms הַ/טּוֹבִ֥יםה/טוב֥יםהַ/טּוֹבִיםה/טוביםha./to.Vim<the>/ goodH9009H2896AHTd+Aampa מִמְּ/ךָ֖ממ/ך֖מִמְּ/ךָממ/ךmi.me./Khamore than/ youH4480AH9031HR+Sp2ms הָרָֽגְתָּ\׃הרגת\הָרָֽגְתָּ\׃הרגת\ha.Ra.ge.tayou killedH2026\H9016HVqp2ms - achtervolgens Of, gelijk het huis Achabs [Israël] heeft doen hoereren.
14 Zie, de Heere zal u plagen met een grote plage aan uw volk, en aan uw kinderen, en aan uw vrouwen, en aan al uw have.12
הִנֵּ֣ההנ֣ההִנֵּההנהhi.Nehhere!H2009HTj יְהוָ֗היהו֗היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt נֹגֵ֛ףנג֛ףנֹגֵףנגףno.Gef[is] about to strikeH5062HVqrmsa מַגֵּפָ֥המגפ֥המַגֵּפָהמגפהma.ge.Faha blowH4046HNcfsa גְדוֹלָ֖הגדול֖הגְדוֹלָהגדולהge.do.LahgreatH1419AHAafsa בְּ/עַמֶּ֑/ךָב/עמ֑/ךבְּ/עַמֶּ/ךָב/עמ/ךbe./'a.Me./khaon/ people/ yourH9003H5971AH9021HR+Ncmsc+Sp2ms וּ/בְ/בָנֶ֥י/ךָו/ב/בנ֥י/ךוּ/בְ/בָנֶי/ךָו/ב/בני/ךu./ve./va.Nei./khaand/ on/ sons/ yourH9002H9003H1121AH9021HC+R+Ncmpc+Sp2ms וּ/בְ/נָשֶׁ֖י/ךָו/ב/נש֖י/ךוּ/בְ/נָשֶׁי/ךָו/ב/נשי/ךu./ve./na.Shei./khaand/ on/ wives/ yourH9002H9003H0802HH9021HC+R+Ncmpc+Sp2ms רְכוּשֶֽׁ/ךָ\׃רכוש/ך\רְכוּשֶֽׁ/ךָ\׃רכוש/ך\re.khu.She./khaproperty/ yourH7399H9021\H9016HNcmsc+Sp2ms - Zie, Zie de vervulling van dit dreigemen, onder, vs.16, enz.
- zal u plagen Deze manier van spreken wordt vol en zonder invoegsel gevonden onder, vs.19. Anders, de Heere zal uw volk en uw kinderen, enz., met een grote plaag plagen.
15 Gij zult ook in grote krankheden zijn, door de krankheid uwer ingewanden, totdat uw ingewanden uitgaan vanwege de krankheid, jaar op jaar.12
וְ/אַתָּ֛הו/את֛הוְ/אַתָּהו/אתהve./'a.Tahand/ youH9002H0859AHC+Pp2ms בָּ/חֳלָיִ֥יםב/חלי֥יםבָּ/חֳלָיִיםב/חלייםbo./cho.la.Yim[will be] in/ sickness<es>H9003H2483HR+Ncmpa רַבִּ֖יםרב֖יםרַבִּיםרביםra.BimgreatH7227AHAampa בְּ/מַחֲלֵ֣הב/מחל֣הבְּ/מַחֲלֵהב/מחלהbe./ma.cha.Lehin/ [the] sickness ofH9003H4245AHR+Ncmsc מֵעֶ֑י/ךָמע֑י/ךמֵעֶי/ךָמעי/ךme.'Ei./khabowels/ yourH4578H9021HNcmpc+Sp2ms יֵצְא֤וּיצא֤ויֵצְאוּיצאוye.tze.'Uthey will come outH3318LHVqi3mp מֵעֶ֙י/ךָ֙מע֙י/ך֙מֵעֶי/ךָמעי/ךme.'Ei./khabowels/ yourH4578H9021HNcmpc+Sp2ms הַ/חֹ֔לִיה/ח֔ליהַ/חֹלִיה/חליha./Cho.lithe/ sicknessH9009H2483HTd+Ncmsa יָמִ֖יםימ֖יםיָמִיםימיםya.MimdaysH3117GHNcmpa - grote krankheden zijn, Of, vele.
- jaar op jaar Hebreeuws, dagen op dagen; dat is, jaar op jaar, te weten, twee jaren. Want deze waren de gezette tijd dezer ziekte, onder, vs.19. Het woord dagen is somtijds voor een vol jaar genomen, hebbende al zijn dagen. Alzo onder, vs.19. Zie Lev 25:29 . Anderen verstaan dit alzo, dat deze ziekte hem dagelijks overvallen zou.
16 Zo verwekte de Heere tegen Joram den geest der Filistijnen en der Arabiëren, die aan de zijde der Moren zijn.123
וַ/יָּ֨עַרו/י֨ערוַ/יָּעַרו/יערva/i.Ya.'arand/ he stirred upH9001H5782Hc+Vhw3ms יְהוָ֜היהו֜היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt יְהוֹרָ֗םיהור֗םיְהוֹרָםיהורםye.ho.RamJehoramH3088GHNpm אֵ֣תא֣תאֵתאת'et<obj.>H0853HTo ר֤וּחַר֤וחרוּחַרוחRu.ach[the] spirit ofH7307JHNcfsc הַ/פְּלִשְׁתִּים֙ה/פלשתים֙הַ/פְּלִשְׁתִּיםה/פלשתיםha./pe.lish.Timthe/ PhilistinesH9009H6430GHTd+Ngmpa וְ/הָ֣/עַרְבִ֔יםו/ה֣/ערב֔יםוְ/הָ/עַרְבִיםו/ה/ערביםve./Ha./'ar.Vimand/ the/ ArabsH9002H9009H6163BHC+Td+Ngmpa אֲשֶׁ֖ראש֖ראֲשֶׁראשר'a.SherwhoH0834AHTr יַ֥די֥דיַדידyad[the] handH3027KHNcbsc כּוּשִֽׁים\׃כושים\כּוּשִֽׁים\׃כושים\ku.Shim[the] CushitesH3569G\H9016HNgmpa - geest Dat is, zin, wil, voornemen, moed. Zie 2Ki 19:7 .
- Arabieren, Versta, de inwoners van het steenachtig en rijk Arabië.
- de zijde Hebreeuws, aan de hand. Het woord hand betekent somtijds de zijde ergens van, gelijk Job 1:14 .
17 Die togen op in Juda, en braken daarin, en voerden alle have weg, die in het huis des konings gevonden werd, zelfs ook zijn kinderen, en zijn vrouwen; zodat hem geen zoon overgelaten werd, dan Joahaz, de kleinste zijner zonen.12
וַ/יַּעֲל֤וּו/יעל֤ווַ/יַּעֲלוּו/יעלוva/i.ya.'a.Luand/ they came upH9001H5927GHc+Vqw3mp בִֽ/יהוּדָה֙ב/יהודה֙בִֽ/יהוּדָהב/יהודהvi./hu.Dahon/ JudahH9003H3063GHR+Npl וַ/יִּבְקָע֔וּ/הָו/יבקע֔ו/הוַ/יִּבְקָעוּ/הָו/יבקעו/הva/i.yiv.ka.'U./haand/ they broke into/ itH9001H1234H9034Hc+Vqw3mp+Sp3fs וַ/יִּשְׁבּ֗וּו/ישב֗ווַ/יִּשְׁבּוּו/ישבוva/i.yish.Buand/ they took captiveH9001H7617Hc+Vqw3mp אֵ֤תא֤תאֵתאת'et<obj.>H0853HTo הָ/רְכוּשׁ֙ה/רכוש֙הָ/רְכוּשׁה/רכושha./re.Khushthe/ propertyH9009H7399HTd+Ncmsa הַ/נִּמְצָ֣אה/נמצ֣אהַ/נִּמְצָאה/נמצאha./nim.Tza'which/ was foundH9009H4672HTd+VNrmsa הַ/מֶּ֔לֶךְה/מ֔לךהַ/מֶּלֶךְה/מלךha./Me.lekhthe/ kingH9009H4428GHTd+Ncmsa בָּנָ֖י/ובנ֖י/ובָּנָי/ובני/וba.Na/vsons/ hisH1121AH9023HNcmpc+Sp3ms וְ/נָשָׁ֑י/וו/נש֑י/ווְ/נָשָׁי/וו/נשי/וve./na.Sha/vand/ wives/ hisH9002H0802HH9023HC+Ncmpc+Sp3ms וְ/לֹ֤או/ל֤אוְ/לֹאו/לאve./Lo'and/ notH9002H3808HC+Tn נִשְׁאַר\־נשאר\נִשְׁאַר\־נשאר\nish.'ar-he remainedH7604\H9014HVNp3ms בֵּ֔ןב֔ןבֵּןבןBena sonH1121AHNcmsa יְהוֹאָחָ֖זיהואח֖זיְהוֹאָחָזיהואחזye.ho.'a.ChazJehoahazH3059IHNpm קְטֹ֥ןקט֥ןקְטֹןקטןke.Ton[the] young [one] ofH6996HHAamsc - braken daarin, Te weten, door geweld van wapenen alles doorlopende en doordringende tot Jeruzalem toe; ja ook de stad innemende en die plunderende, gelijk uit het volgende blijkt.
- Jóahaz, Ook genoemd Ahazia, onder, 2Ch 22:1 , en Azarai, onder, 2Ch 22:6 .
18 En na dit alles plaagde hem de Heere in zijn ingewand met een krankheid, daar geen genezen aan was.1
וְ/אַחֲרֵ֖יו/אחר֖יוְ/אַחֲרֵיו/אחריve./'a.cha.Reiand/ afterH9002H0310AHC+Acmpc זֹ֑אתז֑אתזֹאתזאתZotthisH2063HTm נְגָפ֨/וֹנגפ֨/ונְגָפ/וֹנגפ/וne.ga.F/ohe struck/ himH5062H9033HVqp3ms+Sp3ms בְּ/מֵעָ֛י/וב/מע֛י/ובְּ/מֵעָי/וב/מעי/וbe./me.'A/vin/ bowels/ hisH9003H4578H9023HR+Ncmpc+Sp3ms לָ/חֳלִ֖יל/חל֖ילָ/חֳלִיל/חליlo./cho.Lito/ a sicknessH9005H2483HR+Ncmsa לְ/אֵ֥יןל/א֥יןלְ/אֵיןל/איןle./'Einto/ there notH9005H0369HR+Ncmsc מַרְפֵּֽא\׃מרפא\מַרְפֵּֽא\׃מרפא\mar.Pe'[was] healingH4832\H9016HNcmsa - ene krankheid, Te weten, welke Elia hem gedreigd had, boven, vs.15.
19 Dit geschiedde van jaar tot jaar, zodat, wanneer de tijd van het einde der twee jaren uitging, zijn ingewanden met de krankheid uitgingen, dat hij stierf van boze krankheden; en zijn volk maakte hem gene branding, als de branding zijner vaderen.123
וַ/יְהִ֣יו/יה֣יוַ/יְהִיו/יהיva/y.Hiand/ it wasH9001H1961Hc+Vqw3ms מִ/יָּמִ֡יםמ/ימ֡יםמִ/יָּמִיםמ/ימיםmi./ya.Mimfrom/ daysH9006H3117GHR+Ncmpa וּ/כְ/עֵת֩ו/כ/עת֩וּ/כְ/עֵתו/כ/עתu./khe./'Etand/ about/ [the] time ofH9002H9004H6256HC+R+Ncbsc צֵ֨אתצ֨אתצֵאתצאתtzet[the] going out ofH3318IHVqcc הַ/קֵּ֜ץה/ק֜ץהַ/קֵּץה/קץha./Ketzthe/ endH9009H7093HTd+Ncmsa לְ/יָמִ֣יםל/ימ֣יםלְ/יָמִיםל/ימיםle./ya.Mimof/ daysH9005H3117IHR+Ncmpa שְׁנַ֗יִםשנ֗יםשְׁנַיִםשניםshe.Na.yimtwoH8147HNcbda יָצְא֤וּיצא֤ויָצְאוּיצאוya.tze.'Uthey came outH3318GHVqp3cp מֵעָי/ו֙מעי/ו֙מֵעָי/ומעי/וme.'A/vbowels/ hisH4578H9023HNcmpc+Sp3ms חָלְי֔/וֹחלי֔/וחָלְי/וֹחלי/וchal.Y/osickness/ hisH2483H9023HNcmsc+Sp3ms וַ/יָּ֖מָתו/י֖מתוַ/יָּמָתו/ימתva/i.Ya.motand/ he diedH9001H4191Hc+Vqw3ms בְּ/תַחֲלֻאִ֣יםב/תחלא֣יםבְּ/תַחֲלֻאִיםב/תחלאיםbe./ta.cha.lu.'Imin/ diseasesH9003H8463HR+Ncmpa רָעִ֑יםרע֑יםרָעִיםרעיםra.'ImharmfulH7451AHAampa עָ֨שׂוּע֨שועָשׂוּעשו'A.suthey madeH6213HHVqp3cp עַמּ֛/וֹעמ֛/ועַמּ/וֹעמ/וa.M/opeople/ hisH5971AH9023HNcmsc+Sp3ms שְׂרֵפָ֖השרפ֖השְׂרֵפָהשרפהse.re.Faha burningH8316HNcfsa כִּ/שְׂרֵפַ֥תכ/שרפ֥תכִּ/שְׂרֵפַתכ/שרפתki/s.re.Fatlike/ [the] burning ofH9004H8316HR+Ncfsc אֲבֹתָֽי/ו\׃אבתי/ו\אֲבֹתָֽי/ו\׃אבתי/ו\'a.vo.Ta/vancestors/ hisH0001GH9023\H9016HNcfpc+Sp3ms - van jaar tot jaar, Dat is, van het eerste jaar tot het tweede.
- de tijd Welken Elia in dat schrift gesteld had.
- geen branding, Te weten, van welriekende, of kostelijke specerijen. Zie boven, 2Ch 16:14 .
20 Hij was twee en dertig jaren oud, als hij koning werd, en regeerde acht jaren te Jeruzalem; en hij ging henen zonder begeerd te zijn; en zij begroeven hem in de stad Davids, maar niet in de graven der koningen.1
שְׁלֹשִׁ֤יםשלש֤יםשְׁלֹשִׁיםשלשיםshe.lo.ShimthirtyH7970HNcmpa וּ/שְׁתַּ֙יִם֙ו/שת֙ים֙וּ/שְׁתַּיִםו/שתיםu./she.Ta.yimand/ two [years]H9002H8147HC+Ncfda הָיָ֣ההי֣ההָיָההיהha.Yahhe wasH1961HVqp3ms בְ/מָלְכ֔/וֹב/מלכ֔/ובְ/מָלְכ/וֹב/מלכ/וve./ma.le.Kh/owhen/ became king/ heH9003H4427AH9043HR+Vqcc+Sp3ms וּ/שְׁמוֹנֶ֣הו/שמונ֣הוּ/שְׁמוֹנֶהו/שמונהu./she.mo.Nehand/ eightH9002H8083HC+Ncbsa שָׁנִ֔יםשנ֔יםשָׁנִיםשניםsha.NimyearsH8141HNcmpa מָלַ֖ךְמל֖ךמָלַךְמלךma.Lakhhe reignedH4427AHVqp3ms בִּ/ירוּשָׁלִָ֑םב/ירושל֑םבִּ/ירוּשָׁלִָםב/ירושלםbi./ru.sha.Limin/ JerusalemH9003H3389HR+Npl וַ/יֵּ֙לֶךְ֙ו/י֙לך֙וַ/יֵּלֶךְו/ילךva/i.Ye.lekhand/ he wentH9001H1980GHc+Vqw3ms בְּ/לֹ֣אב/ל֣אבְּ/לֹאב/לאbe./Lo'with/ notH9003H3808HR+Tn חֶמְדָּ֔החמד֔החֶמְדָּהחמדהchem.DahdesireH2532AHNcfsa וַֽ/יִּקְבְּרֻ֙/הוּ֙ו/יקבר֙/הו֙וַֽ/יִּקְבְּרֻ/הוּו/יקבר/הוva/i.yik.be.Ru./huand/ people buried/ himH9001H6912H9033Hc+Vqw3mp+Sp3ms בְּ/עִ֣ירב/ע֣ירבְּ/עִירב/עירbe./'Irin/ [the] city ofH9003H5892BHR+Ncfsc דָּוִ֔ידדו֔ידדָּוִידדוידda.VidDavidH1732HNpm וְ/לֹ֖או/ל֖אוְ/לֹאו/לאve./Lo'and/ notH9002H3808HC+Tn בְּ/קִבְר֥וֹתב/קבר֥ותבְּ/קִבְרוֹתב/קברותbe./kiv.Rotin/ [the] graves ofH9003H6913HR+Ncfpc הַ/מְּלָכִֽים\׃ה/מלכים\הַ/מְּלָכִֽים\׃ה/מלכים\ha./me.la.Khimthe/ kingsH9009H4428G\H9016HTd+Ncmpa - hij ging henen Te weten, den weg der gehele aarde, gelijk staat Jos 23:14 ; 1Ki 2:2 . Dat is, hij stierf. Of, hij ging heen zonder begeerd te zijn; dat is, hij leefde ongeëerd, of in onlust en smart.