¹ Manasse was twaalf jaren oud, als hij koning werd, en regeerde vijf en vijftig jaren te Jeruzalem.¹²

1. was Zie bredere verklaring, tot dit hfdst. behorende, 2Ki 21:1-2 , enz. alwaar deze historie eerst beschreven is.
2. twaalf jaren oud, Hebreeuws, een zoon van twaalf jaar.

² En hij deed dat kwaad was in de ogen des Heeren, naar de gruwelen der heidenen, die de Heere voor het aangezicht der kinderen Israëls uit de bezitting verdreven had.¹

1. de gruwelen Zie van deze Deu 18:9-10 , enz.

³ Want hij bouwde de hoogten weder op, die zijn vader Jehizkia afgebroken had, en richtte den Baäls altaren op, en maakte bossen, en boog zich neder voor al het heir des hemels, en diende ze;¹²³⁴⁵

1. hij bouwde Hebreeuws, hij keerde weder en bouwde; dat is, hij bouwde weder. Zie Num 11:4 .
2. afgebroken had, En dat naar Gods uitgedrukt bevel; Exo 34:13 ; Num 33:53 ; Deu 12:3 .
3. richtte Hij wordt 2Ki 21:3 in afgoderij bij Achab vergeleken; van wiens gruwelijke afgoderij, zie 1Ki 16:31-33 .
4. Baäls Zie Jdg 2:11 .
5. heir des hemels, Zie Deu 4:19 , en 2Ki 21:3 , alzo onder, vs.5.

⁴ En bouwde altaren in het huis des Heeren, van hetwelk de Heere gezegd had: Te Jeruzalem zal Mijn Naam zijn tot in eeuwigheid.¹²

1. Mijn Naam Zie 1Ki 8:16 .
2. eeuwigheid Dat is, gedurende den tijd der wet. Zie Gen 13:15 .

⁵ Daartoe bouwde hij altaren voor al het heir des hemels, in beide de voorhoven van het huis des Heeren.¹

1. beide Namelijk, in het voorhof der priesters en het voorhof des volks. Zie van deze 1Ki 6:36 , en 1Ki 7:9 .

⁶ En hij deed zijn zonen door het vuur gaan, in het dal des zoons van Hinnom, en pleegde guichelarij, en gaf op vogelgeschrei acht, en toverde, en hij stelde waarzeggers en duivelskunstenaren; en hij deed zeer veel kwaads in de ogen des Heeren, om Hem tot toorn te verwekken.¹²

1. zijn zonen 2Ki 21:6 staat maar van een zoon, dien hij door het vuur deed gaan. Dat zal men verstaan van een bijzonderlijk, of deze plaats van een zijner zonen; gelijk het veelvoudig getal voor het enkele aldus meermalen genomen wordt. Zie Gen 19:29 .
2. en hij deed Hebreeuws, hij vermenigvuldigde kwaad te doen; alzo Exo 36:5 ; het volk vermenigvuldigt te brengen; dat is, brengt zeer veel; 1Sa 1:12 ; vermenigvuldigde te bidden; dat is, bad zeer veel; 2Ch 36:14 ; vermenigvuldigde met overtreding te overtreden; dat is, maakte des overtredens zeer veel; Isa 55:7 ; hij vermenigvuldigt te vergeven; dat is, vergeeft veel en dikwijls; Amo 4:4 ; vermenigvuldigt te overtreden; dat is, maakt des overtredens veel.

⁷ Hij stelde ook de gelijkenis van een gesneden beeld, die hij gemaakt had, in het huis Gods, van hetwelk God gezegd had tot David en tot zijn zoon Salomo: In dit huis, en te Jeruzalem, dat Ik uit alle stammen van Israël verkoren heb, zal Ik Mijn Naam zetten tot in eeuwigheid.¹²³

1. Hij stelde ook Tegen Gods bevel; Exo 20:4 ; Lev 26:1 ; Deu 5:8 , en Deu 16:22 , enz.
2. gesneden beeld, Dit beeld wordt 2Ki 21:7 genaamd het beeld van het bos, of bosgod, omdat het gestaan had in een afgodisch bos, hetwelk Manasse den afgoden ter ere gemaakt had. Zie boven, vs.3.
3. tot David Zie boven, vs.4.

⁸ En Ik zal den voet van Israël niet meer doen wijken van het land, dat Ik uw vaderen besteld heb; alleenlijk zo zij waarnemen te doen, al hetgeen Ik hun geboden heb, naar de ganse wet, en inzettingen, en rechten, door de hand van Mozes.¹²³

1. doen wijken Dat is, uit hun land doen ruimen en wegvoeren gelijk den tien stammen door Salmanasser, den koning van Assyrië, geschied was; 2Ch 18:11 . Vergelijk 2Ki 21:8 .
2. wet, Versta door het woord wet, de wet der zeden; door de inzettingen de wet der ceremoniën; door de rechten, de burgerlijke rechten; dat is, al wat God geboden had, gelijk er staat 2Ki 21:8 . Vergelijk de aantekening Gen 26:5 ; Deu 5:31 ; 1Ki 2:3 .
3. door de hand Dat is, die Ik door den dienst van Mozes gegeven en geboden heb. Vergelijk 2Ki 21:8 .

⁹ Zo deed Manasse Juda en de inwoners te Jeruzalem dwalen, dat zij erger deden dan de heidenen, die de Heere voor het aangezicht der kinderen Israëls verdelgd had.¹

1. erger Zie 2Ki 21:9 .

¹⁰ De Heere sprak wel tot Manasse en tot zijn volk; maar zij merkten daar niet op.¹

1. sprak Te weten, door zijn knechten de profeten; 2Ki 21:10 .

¹¹ Daarom bracht de Heere over hen de krijgsoversten, die de koning van Assyrië had, dewelke Manasse gevangen namen onder de doornen; en zij bonden hem met twee koperen ketenen, en voerden hem naar Babel.¹

1. de doornen; Waarin hij zich verstoken had, als hij op het veld door deze rovers is verrast geworden. Vergelijk 1Sa 13:6 .

¹² En als hij hem benauwde, bad hij het aangezicht des Heeren, zijns Gods, ernstelijk aan, en vernederde zich zeer voor het aangezicht van den God zijner vaderen,¹²

1. hij hem benauwde, Namelijk, de heer, of de koning van Assyrië. Anders, als hij in benauwdheid was.
2. en vernederde Te weten, met bewijs van berouw over zijn voorgaand leven en belofte van betering in het toekomende.

¹³ En bad Hem; en Hij liet Zich van hem verbidden, en hoorde zijn smeking, en Hij bracht hem weder te Jeruzalem, in zijn koninkrijk. Toen erkende Manasse, dat de Heere God is.¹²³

1. Hem; Namelijk, den Heere.
2. Hij liet Zich Zie gelijke manier van spreken Gen 25:21 .
3. kende Manasse, Dat is, werd gewaar, en bevond metterdaad, en werd overtuigd in zijn conscientie dat de Heere alleen de ware God was en niet de afgoden. Alzo is het Hebreeuwse woord genomen Gen 3:7 , en boven, 2Ch 32:31 .

¹⁴ En na dezen bouwde hij den buitenmuur aan de stad Davids, aan de westzijde van Gihon in het dal, en tot den ingang van de Vispoort, en omsingelde Ofel, en verhief dien zeer; hij leide ook krijgsoversten in alle vaste steden in Juda.¹²³⁴⁵

1. bouwde hij Dat is, volbouwde den muur, dien Hizkia begonnen had, boven, 2Ch 32:5 , of beterde en vermaakte den muur, die misschien enige schade geleden had.
2. Gihon Zie 1Ki 1:33 , en boven, 2Ch 32:4 , 2Ch 32:30 .
3. Vispoort, Zie Neh 3:3 .
4. Ofel, Zie boven, 2Ch 27:3 .
5. dien zeer; Te weten, muur.

¹⁵ En hij nam de vreemde goden en die gelijkenis uit het huis des Heeren weg, mitsgaders al de altaren, die hij gebouwd had op den berg van het huis des Heeren, en te Jeruzalem; en hij wierp ze buiten de stad.¹²³

1. vreemde goden Zie Gen 35:2 .
2. die gelijkenis Van welke gesproken is boven, vs.7; zie de aantekening daarop.
3. berg Dat is, de berg waarop het huis des Heeren stond, genaamd Moria; zie boven, 2Ch 3:1 .

¹⁶ En hij richtte het altaar des Heeren toe, en offerde daarop dankofferen en lofofferen, en zeide tot Juda, dat zij den Heere, den God Israëls, dienen zouden.¹

1. hij richtte Of, herbouwde het altaar; te weten, opdat hij bekwaam mocht zijn om daarop te offeren.

¹⁷ Maar het volk offerde nog op de hoogten, hoewel aan den Heere, hun God.¹

1. hoewel Vergelijk 1Ki 3:2-3 .

¹⁸ Het overige nu der geschiedenissen van Manasse, en zijn gebed tot zijn God, ook de woorden der zieners, die tot hem gesproken hebben in den Naam van den Heere, den God Israëls, ziet, die zijn in de geschiedenissen der koningen van Israël;¹²³

1. zieners, Dat is, der profeten; zie boven, 2Ch 9:29 .
2. in den Naam Dat is, door des Heeren last en bevel; alzo Deu 18:19-20 , en 2Ki 2:24 . Zie in deze laatste plaats de aantekening.
3. geschiedenissen Dat is, in de memorie van de geschiedenissen der koningen Israëls.

¹⁹ En zijn gebed, en hoe God Zich van hem heeft laten verbidden, ook al zijn zonde, en zijn overtreding, en de plaatsen, waarop hij hoogten gebouwd, en bossen en gesneden beelden gesteld heeft, eer hij vernederd werd, ziet, dat is beschreven in de woorden der zieners.¹²

1. zijn gebed, Hetwelk sommigen menen te zijn dat in de Apocriefe boeken gelezen wordt.
2. der zieners Dat is, der profeten, gelijk boven, vs.18, zodat hier Hosai zou zijn voor Hosim. De profeten hebben dan meest de historiën en memoriën der dingen, die geschiedden, gesteld en uitgegeven, opdat zij der gemeente tot vermaningen en waarschuwingen mochten dienen. Anders, in de geschiedenissen van Hosai, houdende dit woord de naam geweest te zijn van een profeet, van wien men nergens leest.

²⁰ En Manasse ontsliep met zijn vaderen, en zij begroeven hem in zijn huis; en zijn zoon Amon werd koning in zijn plaats.¹

1. in zijn huis; Dat is, in den hof van zijn huis; 2Ki 21:18 .

²¹ Amon was twee en twintig jaren oud, als hij koning werd, en regeerde twee jaren te Jeruzalem.¹

1. twee en twintig Hebreeuws, een zoon van twee en twintig jaar.

²² En hij deed dat kwaad was in de ogen des Heeren, gelijk als zijn vader Manasse gedaan had; want Amon offerde al den gesneden beelden, die zijn vader Manasse gemaakt had, en diende ze.

²³ Maar hij vernederde zich niet voor het aangezicht des Heeren, gelijk Manasse, zijn vader, zich vernederd had; maar deze Amon vermenigvuldigde de schuld.¹

1. vermenigvuldigde Of, vermeerderde. Vergelijk boven, vs.6, en in de aantekening een bijna gelijke manier van spreken.

²⁴ En zijn knechten maakten een verbintenis tegen hem, en doodden hem in zijn huis.

²⁵ Maar het volk des lands sloeg hen allen, die de verbintenis tegen den koning Amon gemaakt hadden; en het volk des lands maakte zijn zoon Josia koning in zijn plaats.¹

1. sloeg hen allen, Dat is, doodde hen. Zie Gen 8:21 .