Chapter 34
1 Toen ging Mozes op uit de vlakke velden van Moab, naar den berg Nebo, op de hoogten van Pisga, welke recht tegenover Jericho is; en de Heere wees hem dat ganse land, Gilead tot Dan toe;123456
וַ/יַּ֨עַלו/י֨עלוַ/יַּעַלו/יעלva/i.Ya.'aland/ he went upH9001H5927GHc+Vqw3ms מֹשֶׁ֜המש֜המֹשֶׁהמשהmo.ShehMosesH4872HNpm מֵֽ/עַרְבֹ֤תמ/ערב֤תמֵֽ/עַרְבֹתמ/ערבתme./'ar.Votfrom/ [the] desert plains ofH9006H6160IHR+Npl מוֹאָב֙מואב֙מוֹאָבמואבmo.'AvMoabH4124IHNpl הַ֣רה֣רהַרהרhar[the] mountain ofH2022GHNcmsc נְב֔וֹנב֔ונְבוֹנבוne.VoNeboH5015HHNpl רֹ֚אשׁר֚אשרֹאשׁראשrosh[the] top ofH7218IHNcmsc הַ/פִּסְגָּ֔הה/פסג֔ההַ/פִּסְגָּהה/פסגהha./pis.Gah<the>/ PisgahH9009H6449HTd+Npl אֲשֶׁ֖ראש֖ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr פְּנֵ֣יפנ֣יפְּנֵיפניpe.Nei[the] face ofH6440GHNcmpc יְרֵח֑וֹירח֑ויְרֵחוֹירחוye.re.ChoJerichoH3405GHNpl וַ/יַּרְאֵ֨/הוּו/ירא֨/הווַ/יַּרְאֵ/הוּו/ירא/הוva/i.yar.'E./huand/ he showed/ himH9001H7200GH9033Hc+Vhw3ms+Sp3ms יְהוָ֧היהו֧היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt הָ/אָ֛רֶץה/א֛רץהָ/אָרֶץה/ארץha./'A.retzthe/ landH9009H0776GHTd+Ncfsa הַ/גִּלְעָ֖דה/גלע֖דהַ/גִּלְעָדה/גלעדha./gil.'Ad<the>/ GileadH9009H1568GHTd+Npl - Dit hoofdstuk is [naar het gevoelen van de meesten] na Mozes' dood van enig ander man Gods [hetzij Jozua, Eleazar of een ander] door een bijzondere openbaring en ingeven des Heiligen Geestes beschreven. Zonder dat had de auteur van dit hoofdstuk [alsook de apostel Judas, hetgeen hij in zijn Zendbrief verhaalt] deze zaken, die tussen God en Mozes alleen gepasseerd waren, niet kunnen weten.
- ging Mozes op, Door Gods openbaring tevoren wetende dat hij aldaar zou sterven, ging hij gewillig naar zijn sterfplaats.
- Nebo, gelegen aan de zuidzijde van Pisga, dicht bij de stad Nebo, door de Rubenieten opgebouwd, Num 32:38. Vergelijk boven, Deu 32:49.
- hoogten van Pisga, Hebreeuws, hoofd. Dit was een zeer hoge berg, gelegen aan Nebo, die veel lager was, dienende als tot een opgang naar de spits van Pisga.
- Gilead Zie Gen 31:21, Num 32:1, Num 32:29, enz.
- Dan toe; Gelegen in het noordeinde van Kanaän, tevoren genoemd Leschem of Laïs, ingenomen en vernoemd door den stam Dan; Jos 19:47; Jdg 18:29.
2 En het ganse Nafthali, en het land van Efraïm en Manasse, en het ganse land van Juda, tot aan de achterste zee;12
וְ/אֵת֙ו/את֙וְ/אֵתו/אתve./'Etand/ <obj.>H9002H0853HC+To נַפְתָּלִ֔ינפתל֔ינַפְתָּלִינפתליnaf.ta.LiNaphtaliH5321GHNpm אֶ֥רֶץא֥רץאֶרֶץארץ'E.retz[the] land ofH0776GHNcfsc אֶפְרַ֖יִםאפר֖יםאֶפְרַיִםאפרים'ef.Ra.yimEphraimH0669GHNpm וּ/מְנַשֶּׁ֑הו/מנש֑הוּ/מְנַשֶּׁהו/מנשהu./me.na.Shehand/ ManassehH9002H4519GHC+Npm וְ/אֵת֙ו/את֙וְ/אֵתו/אתve./'Etand/ <obj.>H9002H0853HC+To אֶ֣רֶץא֣רץאֶרֶץארץ'E.retz[the] land ofH0776GHNcfsc יְהוּדָ֔היהוד֔היְהוּדָהיהודהye.hu.DahJudahH3063GHNpl הַ/יָּ֥םה/י֥םהַ/יָּםה/יםhai./Yamthe/ seaH9009H3220GHTd+Ncmsa הָ/אַחֲרֽוֹן\׃ה/אחרון\הָ/אַחֲרֽוֹן\׃ה/אחרון\ha./'a.cha.Ron<the>/ westernH9009H0314\H9016HTd+Aamsa - Nafthali, Dat is, land van Nafthali.
- achterste zee; Zie boven, Deu 11:24.
3 En het Zuiden, en het effen veld der vallei van Jericho, de palmstad, tot Zoar toe.12
הַ/נֶּ֗גֶבה/נ֗גבהַ/נֶּגֶבה/נגבha./Ne.gevthe/ NegevH9009H5045GHTd+Npl הַ/כִּכָּ֞רה/ככ֞רהַ/כִּכָּרה/ככרha./ki.Karthe/ districtH9009H3603GHTd+Ncfsa בִּקְעַ֧תבקע֧תבִּקְעַתבקעתbik.'Atin [the] valley ofH1237GHNcfsc יְרֵח֛וֹירח֛ויְרֵחוֹירחוye.re.ChoJerichoH3405HHNpl עִ֥ירע֥ירעִירעיר'ir[the] city ofH5899HNcfsc הַ/תְּמָרִ֖יםה/תמר֖יםהַ/תְּמָרִיםה/תמריםha./te.ma.Rimthe/ palm treesH9009H5899HTd+Ncmpa - palmstad, Omdat in de vallei van Jericho veel palmbomen wiessen, alsook balsem, waarvan deze stad vermaard was, en den naam Jericho, vanwege den goeden reuk, had. Zie ook Jdg 1:16, 2Ch 28:15.
- Zoar toe Zie Gen 19:20.
4 En de Heere zeide tot hem: Dit is het land, dat Ik Abraham, Izak en Jakob gezworen heb, zeggende: Aan uw zaad zal Ik het geven! Ik heb het u met uw ogen doen zien, maar gij zult daarheen niet overgaan.1
וַ/יֹּ֨אמֶרו/י֨אמרוַ/יֹּאמֶרו/יאמרva/i.Yo.merand/ he saidH9001H0559Hc+Vqw3ms יְהוָ֜היהו֜היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt אֵלָ֗י/ואל֗י/ואֵלָי/ואלי/ו'e.La/vto/ himH0413H9033HR+Sp3ms זֹ֤אתז֤אתזֹאתזאתzotthisH2063HTm הָ/אָ֙רֶץ֙ה/א֙רץ֙הָ/אָרֶץה/ארץha./'A.retz[is] the/ landH9009H0776GHTd+Ncfsa אֲשֶׁ֣ראש֣ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr נִ֠שְׁבַּעְתִּינ֠שבעתינִשְׁבַּעְתִּינשבעתיNish.ba'.tiI sworeH7650HVNp1cs לְ/אַבְרָהָ֨םל/אברה֨םלְ/אַבְרָהָםל/אברהםle./'av.ra.Hamto/ AbrahamH9005H0085HR+Npm לְ/יִצְחָ֤קל/יצח֤קלְ/יִצְחָקל/יצחקle./yitz.Chakto/ IsaacH9005H3327HR+Npm וּֽ/לְ/יַעֲקֹב֙ו/ל/יעקב֙וּֽ/לְ/יַעֲקֹבו/ל/יעקבu./le./ya.'a.Koand/ to/ JacobH9002H9005H3290HC+R+Npm לֵ/אמֹ֔רל/אמ֔רלֵ/אמֹרל/אמרle./Mor<to>/ sayingH9005H0559HR+Vqcc לְ/זַרְעֲ/ךָ֖ל/זרע/ך֖לְ/זַרְעֲ/ךָל/זרע/ךle./zar.'a./Khato/ offspring/ yourH9005H2233HH9021HR+Ncmsc+Sp2ms אֶתְּנֶ֑נָּ/האתנ֑נ/האֶתְּנֶנָּ/האתננ/ה'et.te.Ne./nahI will give/ itH5414GH9034HVqi1cs+Sp3fs הֶרְאִיתִ֣י/ךָהראית֣י/ךהֶרְאִיתִי/ךָהראיתי/ךher.'i.Ti./khaI have let see [it]/ youH7200GH9031HVhp1cs+Sp2ms בְ/עֵינֶ֔י/ךָב/עינ֔י/ךבְ/עֵינֶי/ךָב/עיני/ךve./'ei.Nei./khawith/ own eyes/ yourH9003H5869AH9021HR+Ncfdc+Sp2ms וְ/שָׁ֖מָּ/הו/ש֖מ/הוְ/שָׁמָּ/הו/שמ/הve./Sha.ma/hand/ there/ towardsH9002H8033GH9011HC+D+Sd לֹ֥אל֥אלֹאלאlo'notH3808HTn תַעֲבֹֽר\׃תעבר\תַעֲבֹֽר\׃תעבר\ta.'a.Voryou will pass overH5674A\H9016HVqi2ms - overgaan Over de Jordaan.
5 Alzo stierf Mozes, de knecht des Heeren, aldaar in het land van Moab, naar des Heeren mond.1
וַ/יָּ֨מָתו/י֨מתוַ/יָּמָתו/ימתva/i.Ya.motand/ he diedH9001H4191Hc+Vqw3ms שָׁ֜םש֜םשָׁםשםshamthereH8033GHD מֹשֶׁ֧המש֧המֹשֶׁהמשהmo.ShehMosesH4872HNpm עֶֽבֶד\־עבד\עֶֽבֶד\־עבד\'e.ved-[the] servant ofH5650\H9014HNcmsc יְהוָ֛היהו֛היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt בְּ/אֶ֥רֶץב/א֥רץבְּ/אֶרֶץב/ארץbe./'E.retzin/ [the] land ofH9003H0776GHR+Ncfsc מוֹאָ֖במוא֖במוֹאָבמואבmo.'AvMoabH4124GHNpl פִּ֥יפ֥יפִּיפיpi[the] mouth ofH6310IHNcmsc - mond Dat is, woord, zeggen, of, ordinantie.
6 En Hij begroef hem in een dal, in het land van Moab, tegenover Beth-peor; en niemand heeft zijn graf geweten, tot op dezen dag.1234
וַ/יִּקְבֹּ֨רו/יקב֨רוַ/יִּקְבֹּרו/יקברva/i.yik.Borand/ he buriedH9001H6912Hc+Vqw3ms אֹת֤/וֹאת֤/ואֹת/וֹאת/ו'o.T/o<obj.>/ himH0853H9033HTo+Sp3ms בַ/גַּיְ֙ב/גי֙בַ/גַּיְב/גיva./gaYin the/ valleyH9003H1516RHRd+Ncbsa בְּ/אֶ֣רֶץב/א֣רץבְּ/אֶרֶץב/ארץbe./'E.retzin/ [the] land ofH9003H0776GHR+Ncfsc מוֹאָ֔במוא֔במוֹאָבמואבmo.'AvMoabH4124GHNpl מ֖וּלמ֖ולמוּלמולmulopposite toH4136HNcmsc בֵּ֣יתב֣יתבֵּיתביתbeitBethH1047HNpl פְּע֑וֹרפע֑ורפְּעוֹרפעורpe.'orPeorH1047HNpl יָדַ֥עיד֥עיָדַעידעya.Da'he knowsH3045HVqp3ms אִישׁ֙איש֙אִישׁאיש'ishanyoneH0376IHNcmsa קְבֻ֣רָת֔/וֹקב֣רת֔/וקְבֻרָת/וֹקברת/וke.Vu.ra.T/oburial place/ hisH6900H9023HNcfsc+Sp3ms עַ֖דע֖דעַדעד'aduntilH5704HR הַ/יּ֥וֹםה/י֥וםהַ/יּוֹםה/יוםhai./Yomthe/ dayH9009H3117LHTd+Ncmsa - Hij begroef hem in een dal, De HEERE.
- Beth-péor; Zie boven, Deu 3:29.
- graf geweten, De plaats, waar Hem de HEERE begraven had; zie den Zendbrief van Jud 1:9. Dit heeft God zonder twijfel gewild om alle aanleiding van superstitie of afgoderij [waartoe dit volk zeer genegen was] voor te komen, gelijk de duivel het ter contrarie gaarne ontdekt had.
- tot op dezen dag Uit deze woorden blijkt klaarlijk dat Deu 34 na Mozes' dood geschreven is.
7 Mozes nu was honderd en twintig jaren oud, als hij stierf; zijn oog was niet donker geworden, en zijn kracht was niet vergaan.1234
וּ/מֹשֶׁ֗הו/מש֗הוּ/מֹשֶׁהו/משהu./mo.Shehand/ MosesH9002H4872HC+Npm מֵאָ֧המא֧המֵאָהמאהme.'Ahone hundredH3967HNcfsa וְ/עֶשְׂרִ֛יםו/עשר֛יםוְ/עֶשְׂרִיםו/עשריםve./'es.Rimand/ twentyH9002H6242HC+Ncmpa שָׁנָ֖השנ֖השָׁנָהשנהsha.Nahyear[s]H8141HNcfsa בְּ/מֹת֑/וֹב/מת֑/ובְּ/מֹת/וֹב/מת/וbe./mo.T/owhen/ dying/ heH9003H4191H9043HR+Vqcc+Sp3ms כָהֲתָ֥הכהת֥הכָהֲתָהכהתהkha.ha.Tahit had grown dimH3543AHVqp3fs עֵינ֖/וֹעינ֖/ועֵינ/וֹעינ/וei.N/oeye/ hisH5869AH9023HNcfsc+Sp3ms נָ֥סנ֥סנָסנסnasit had fledH5127HVqp3ms - honderd en twintig jaren oud, Hebreeuws, een zoon van honder en twintig jaar
- zijn oog was niet donker geworden, Vergelijk Jos 14:10-11.
- kracht was niet vergaan Dat is, frisheid, jeugdigheid. Hebreeuws eigenlijk, groente, groenigheid; een gelijkenis van groene kruiden, die vol sap en bloeiende zijn. Desniettegenstaande heeft God hem, nog fris en sterk zijnde, doen sterven.
- vergaan Hebreeuws, weggevloden.
8 En de kinderen Israëls beweenden Mozes, in de vlakke velden van Moab, dertig dagen; en de dagen des wenens, van den rouw over Mozes, werden voleindigd.1
וַ/יִּבְכּוּ֩ו/יבכו֩וַ/יִּבְכּוּו/יבכוva/i.yiv.Kuand/ they wept forH9001H1058Hc+Vqw3mp בְנֵ֨יבנ֨יבְנֵיבניve.Nei[the] people ofH1121GHNcmpc יִשְׂרָאֵ֧לישרא֧ליִשְׂרָאֵלישראלYis.ra.'ElIsraelH3478HNpl מֹשֶׁ֛המש֛המֹשֶׁהמשהmo.ShehMosesH4872HNpm בְּ/עַֽרְבֹ֥תב/ערב֥תבְּ/עַֽרְבֹתב/ערבתbe./'ar.Votin/ [the] desert plains ofH9003H6160IHR+Npl מוֹאָ֖במוא֖במוֹאָבמואבmo.'AvMoabH4124IHNpl שְׁלֹשִׁ֣יםשלש֣יםשְׁלֹשִׁיםשלשיםshe.lo.ShimthirtyH7970HNcmpa י֑וֹםי֑וםיוֹםיוםYomday[s]H3117GHNcmsa וַֽ/יִּתְּמ֔וּו/יתמ֔ווַֽ/יִּתְּמוּו/יתמוva/i.yi.te.Muand/ they were completedH9001H8552Hc+Vqw3mp יְמֵ֥יימ֥ייְמֵיימיye.Mei[the] days ofH3117GHNcmpc בְכִ֖יבכ֖יבְכִיבכיve.Khi[the] weeping ofH1065HNcmsc אֵ֥בֶלא֥בלאֵבֶלאבל'E.vel[the] mourning ofH0060HNcmsc - dertig dagen; Vergelijk Gen 50:3, Gen 50:10, en Num 20:29.
9 Jozua nu, de zoon van Nun, was vol van den Geest der wijsheid; want Mozes had zijn handen op hem gelegd; zo hoorden de kinderen Israëls naar hem, en deden gelijk als de Heere Mozes geboden had.12
וִֽ/יהוֹשֻׁ֣עַו/יהוש֣עוִֽ/יהוֹשֻׁעַו/יהושעvi./ho.Shu.a'and/ JoshuaH9002H3091GHC+Npm נ֗וּןנ֗וןנוּןנוןNunNunH5126HNpm מָלֵא֙מלא֙מָלֵאמלאma.Le'he was fullH4392HAamsa ר֣וּחַר֣וחרוּחַרוחRu.acha spirit ofH7307GHNcfsc חָכְמָ֔החכמ֔החָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa סָמַ֥ךְסמ֥ךסָמַךְסמךsa.Makhhe had laidH5564HVqp3ms מֹשֶׁ֛המש֛המֹשֶׁהמשהmo.ShehMosesH4872HNpm יָדָ֖י/ויד֖י/ויָדָי/וידי/וya.Da/vhands/ hisH3027GH9023HNcbdc+Sp3ms עָלָ֑י/ועל֑י/ועָלָי/ועלי/ו'a.La/von/ himH5921AH9033HR+Sp3ms וַ/יִּשְׁמְע֨וּו/ישמע֨ווַ/יִּשְׁמְעוּו/ישמעוva/i.yish.me.'Uand/ they listenedH9001H8085HHc+Vqw3mp אֵלָ֤י/ואל֤י/ואֵלָי/ואלי/ו'e.La/vto/ himH0413H9033HR+Sp3ms בְּנֵֽי\־בני\בְּנֵֽי\־בני\be.nei-[the] people ofH1121G\H9014HNcmpc יִשְׂרָאֵל֙ישראל֙יִשְׂרָאֵלישראלYis.ra.'ElIsraelH3478HNpl וַֽ/יַּעֲשׂ֔וּו/יעש֔ווַֽ/יַּעֲשׂוּו/יעשוva/i.ya.'a.Suand/ they didH9001H6213AHc+Vqw3mp כַּ/אֲשֶׁ֛רכ/אש֛רכַּ/אֲשֶׁרכ/אשרka./'a.Sherjust/ asH9004H0834DHR+Tr צִוָּ֥הצו֥הצִוָּהצוהtzi.Vahhe had commandedH6680HVpp3ms יְהוָ֖היהו֖היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt - Geest der wijsheid; Dat is, van de gave der wijsheid, die de Heilige Geest in hem tot verrichting van zulk een ambt gewerkt had.
- handen op hem gelegd; Hebreeuws eigenlijk, had met zijn handen op hem gesteund. Zie hiervan, Gen 48:14; Num 8:10, en Num 27:18.
10 En er stond geen profeet meer op in Israël, gelijk Mozes, dien de Heere gekend had, van aangezicht tot aangezicht,12
קָ֨םק֨םקָםקםkamhe has arisenH6965BHVqp3ms נָבִ֥יאנב֥יאנָבִיאנביאna.Vi'a prophetH5030HNcmsa ע֛וֹדע֛ודעוֹדעודodagainH5750HAcmsa בְּ/יִשְׂרָאֵ֖לב/ישרא֖לבְּ/יִשְׂרָאֵלב/ישראלbe./Yis.ra.'Elin/ IsraelH9003H3478HR+Npl כְּ/מֹשֶׁ֑הכ/מש֑הכְּ/מֹשֶׁהכ/משהke./mo.Shehlike/ MosesH9004H4872HR+Npm אֲשֶׁר֙אשר֙אֲשֶׁראשר'a.SherwhomH0834AHTr יְדָע֣/וֹידע֣/ויְדָע/וֹידע/וye.da.'/Ohe knew/ himH3045H9033HVqp3ms+Sp3ms יְהוָ֔היהו֔היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt פָּנִ֖יםפנ֖יםפָּנִיםפניםpa.NimfaceH6440HHNcmpa - dien de HEERE gekend had, Anders, die den HEERE, enz.
- van aangezicht tot aangezicht, Zie Exo 33:11; Num 12:8, en boven, Deu 5:4.
11 In al de tekenen en de wonderen, waartoe hem de Heere gezonden heeft, om die in Egypteland te doen aan Farao, en aan al zijn knechten, en aan al zijn land;
הָ֨/אֹת֜וֹתה֨/את֜ותהָ/אֹתוֹתה/אתותha./'o.Totthe/ signsH9009H0226GHTd+Ncfpa וְ/הַ/מּוֹפְתִ֗יםו/ה/מופת֗יםוְ/הַ/מּוֹפְתִיםו/ה/מופתיםve./ha./mof.Timand/ the/ wondersH9002H9009H4159HC+Td+Ncmpa אֲשֶׁ֤ראש֤ראֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr שְׁלָח/וֹ֙שלח/ו֙שְׁלָח/וֹשלח/וshe.la.Ch/ohe sent/ himH7971GH9033HVqp3ms+Sp3ms יְהוָ֔היהו֔היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt לַ/עֲשׂ֖וֹתל/עש֖ותלַ/עֲשׂוֹתל/עשותla./'a.Sotto/ doH9005H6213AHR+Vqcc בְּ/אֶ֣רֶץב/א֣רץבְּ/אֶרֶץב/ארץbe./'E.retzin/ [the] land ofH9003H0776GHR+Ncfsc מִצְרָ֑יִםמצר֑יםמִצְרָיִםמצריםmitz.Ra.yimEgyptH4714GHNpl לְ/פַרְעֹ֥הל/פרע֥הלְ/פַרְעֹהל/פרעהle./far.'Ohto/ PharaohH9005H6547JHR+Ntmsa עֲבָדָ֖י/ועבד֖י/ועֲבָדָי/ועבדי/ו'a.va.Da/vservants/ hisH5650H9023HNcmpc+Sp3ms 12 En in al die sterke hand, en in al die grote verschrikking, die Mozes gedaan heeft voor de ogen van gans Israël.123
וּ/לְ/כֹל֙ו/ל/כל֙וּ/לְ/כֹלו/ל/כלu./le./Kholand/ to/ allH9002H9005H3605HC+R+Ncmsc הַ/יָּ֣דה/י֣דהַ/יָּדה/ידhai./Yadthe/ handH9009H3027HHTd+Ncbsa הַ/חֲזָקָ֔הה/חזק֔ההַ/חֲזָקָהה/חזקהha./cha.za.Kah<the>/ mightyH9009H2389HTd+Aafsa וּ/לְ/כֹ֖לו/ל/כ֖לוּ/לְ/כֹלו/ל/כלu./le./Kholand/ to/ allH9002H9005H3605HC+R+Ncmsc הַ/מּוֹרָ֣אה/מור֣אהַ/מּוֹרָאה/מוראha./mo.Ra'the/ terrorH9009H4172AHTd+Ncmsa הַ/גָּד֑וֹלה/גד֑ולהַ/גָּדוֹלה/גדולha./ga.Dol<the>/ greatH9009H1419AHTd+Aamsa אֲשֶׁר֙אשר֙אֲשֶׁראשר'a.SherwhichH0834AHTr עָשָׂ֣העש֣העָשָׂהעשה'a.Sahhe didH6213AHVqp3ms מֹשֶׁ֔המש֔המֹשֶׁהמשהmo.ShehMosesH4872HNpm לְ/עֵינֵ֖יל/עינ֖ילְ/עֵינֵיל/עיניle./'ei.Neito/ [the] eyes ofH9005H5869HHR+Ncfdc יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\יִשְׂרָאֵֽל\׃ישראל\Yis.ra.'ElIsraelH3478\H9016HNpl - sterke hand, Dat is, de werken der goddelijke kracht. Vergelijk boven, Deu 4:34.
- verschrikking, Dat is, schrikkelijke mirakeleuze daden.
- Mozes gedaan heeft God, door de hand of den dienst van Mozes.