¹ En er was honger in dat land, behalve den eersten honger, die in de dagen van Abraham geweest was; daarom toog Izak tot Abimelech, de koning der Filistijnen, naar Gerar.¹²³⁴

1. in dat Te weten, in het land Kanaän, waar Izak destijds woonde.
2. in de Zie boven, Gen 12:10.
3. Abimélech, Zie boven, Gen 20:2. Het is onzeker of deze dezelfde geweest is van wien in het voorgaande hfdst. gesproken is, daar hij dan een zeer groten ouderdom zou moeten gehad hebben. Het schijnt dat hij zijn opvolger in de regering geweest is.
4. Gerar Zie boven, Gen 10:19, en Gen 20:1.

² En de Heere verscheen hem en zeide: Trek niet af naar Egypte; woon in het land, dat Ik u aanzeggen zal;¹²

1. Trek niet Gelijk gij voorgenomen hebt te doen, naar het exempel uws vaders; boven, Gen 12:10.
2. u aanzeggen Zie het volgende vers vs.3.

³ Woon als vreemdeling in dat land, en Ik zal met u zijn, en zal u zegenen; want aan u en uw zaad zal Ik al deze landen geven, en Ik zal den eed bevestigen, dien Ik Abraham uw vader gezworen heb.¹²

1. al deze Die op het einde van het 15e hoofdstuk verhaald en genoemd worden ( Gen 15:18).
2. dien Ik Zie boven, Gen 22:16-17.

⁴ En Ik zal uw zaad vermenigvuldigen, als de sterren des hemels, en zal aan uw zaad al deze landen geven; en in uw zaad zullen gezegend worden alle volken der aarde,¹

1. uw zaad Zie de aantekening boven, Gen 22:18.

⁵ Daarom dat Abraham Mijn stem gehoorzaam geweest is, en heeft onderhouden Mijn bevel, Mijn geboden, Mijn inzettingen en Mijn wetten.¹²

1. Daarom Zie boven, Gen 22:16.
2. mijn bevel, Hebr. onderhouding, bewaring, waarneming; dat is, wat Ik hem bevolen had te onderhouden; alzo Lev 18:30; Deu 11:1. Men houdt dat deze vier woorden aldus moeten onderscheiden worden: dat het eerste algemeen is, betekenende al hetgeen God bevolen en verordineerd heeft, en de andere drie in het bijzonder op enige dingen onderscheidenlijk betrekking hebben: als, de geboden op de wet der zeden; de inzettingen op de wet der ceremoniën; de wetten op de leer van hetgeen men schuldig is te geloven, enz. Elders worden hier bijgevoegd de rechten, waardoor verstaan worden de burgerlijke wetten; Deu 11:1.

⁶ Alzo woonde Izak te Gerar.

⁷ En als de mannen van die plaats hem vraagden van zijn huisvrouw, zeide hij: Zij is mijn zuster; want hij vreesde te zeggen, mijn huisvrouw; opdat mij misschien, zeide hij de mannen dezer plaats niet doden, om Rebekka; want zij was schoon van aangezicht.¹²

1. als de Zie soortgelijke exempelen in Abraham; boven Gen 12:13, en Gen 20:2.
2. zeide hij Dit wordt hier bijgevoegd uit het 9e vs .. Zie dergelijk bijvoegsel, 1Ki 20:34; 2Co 9:6.

⁸ En het geschiedde, als hij een langen tijd daar geweest was, dat Abimelech, de koning der Filistijnen, ten venster uitkeek, en hij zag, dat, ziet, Izak was jokkende met Rebekka zijn huisvrouw.¹²

1. als hij Hebr. Als de dagen hem aldaar verlengd, of lang geworden waren.
2. jokkende Versta, enige vrije, doch eerlijke gebaarden gebruikende, waaruit de koning kon afnemen, dat zij man en vrouw waren.

⁹ Toen riep Abimelech Izak, en zeide: Voorwaar, zie, zij is uw huisvrouw! hoe hebt gij dan gezegd: Zij is mijn zuster? En Izak zeide tot hem: Want ik zeide: Dat ik niet misschien om harentwil sterve.¹

1. ik zeide Te weten, bij mijzelven, dat is, ik dacht. Zie boven, Gen 20:11.

¹⁰ En Abimelech zeide: Wat is dit, dat gij ons gedaan hebt? Lichtelijk had een van dit volk bij uw huisvrouw gelegen, zodat gij een schuld over ons zoudt gebracht hebben.¹

1. schuld Dat is, een misdaad, die straf verdient. Zie boven Gen 20:9.

¹¹ En Abimelech gebood het ganse volk, zeggende: Zo wie deze man of zijn huisvrouw aanroert, zal voorzeker gedood worden!¹²

1. aanroert, Dat is, beschadigt, hetzij met woorden of werken, aan lijf, eer of goed. Aanroeren, voor: beschadigen, wordt ook gebruikt onder, vs.29; Jos 9:19; Rth 2:9; Job 1:11; Psa 105:15; Zec 2:8.
2. zal voorzeker Hebr. stervende gedood worden, of met den dood gedood worden.

¹² En Izak zaaide in datzelve land, en hij vond in datzelve jaar honderd maten; want de Heere zegende hem.¹²

1. vond in Dat is, hij kreeg, ontving, bekwam.
2. honderd Dat is, voor één maat, die hij gezaaid had, kreeg hij honderd maten in den oogst. Het Hebreeuwse woord betekent publieke bekende maten van droge waren.

¹³ En die man werd groot, ja, hij werd doorgaans groter, totdat hij zeer groot geworden was.¹²

1. groot, Dat is, rijk en machtig, gelijk boven, Gen 24:35.
2. ja hij Hebr. en hij ging gaande en groot wordende; zie zulke manier van spreken boven, Gen 8:3; 2Sa 3:1; Jon 1:11, in de aantekening.

¹⁴ En hij had bezitting van schapen, en bezitting van runderen, en groot gezin; zodat hem de Filistijnen benijdden.¹²

1. schapen, Dat is, verscheidenheid van klein en groot vee; ze boven, Gen 12:16.
2. groot Dat is, veel werkvolk en grote bouwerij van akkers, wijngaarden, hoven, boomgaarden. Zie Job 1:3.

¹⁵ En al de putten, die de knechten van zijn vader, in de dagen van zijn vader Abraham, gegraven hadden, die stopten de Filistijnen, en vulden dezelve met aarde.¹²

1. die zijns Zie boven, Gen 21:25.
2. met aarde Hebr. met stof.

¹⁶ Ook zeide Abimelech tot Izak: Trek van ons; want gij zijt veel machtiger geworden, dan wij.¹

1. van ons Hebr. van met ons.

¹⁷ Toen toog Izak van daar, en hij legerde zich in het dal van Gerar, en woonde aldaar.¹²

1. legerde Zie gelijke manier van spreken onder, Gen 33:18, en elders.
2. in het Dat is, in een laag land, een eindwegs van daar gelegen.

¹⁸ Als nu Izak wedergekeerd was, groef hij die waterputten op, die zij ten tijde van Abraham, zijn vader, gegraven, en die de Filistijnen na Abrahams dood toegestopt hadden; en hij noemde derzelver namen naar de namen, waarmede zijn vader die genoemd had.¹

1. Als nu Hebr. en Izak keerde weder en groefop. Anders, en Izak groef weder op.

¹⁹ De knechten van Izak dan groeven in dat dal, en zij vonden aldaar een put van levend water.¹

1. van levend Dat voortkwam uit verborgen aders, altijd klaar, vers en drinkbaar water opwellende. Verg. Lev 14:5, Lev 14:50, en Lev 15:13; Num 19:17; Son 4:15.

²⁰ En de herders van Gerar twistten met Izaks herders, zeggende: Dit water hoort ons toe! Daarom noemde hij den naam van dien put Esek, omdat zij met hem gekeven hadden.¹²

1. hij Te weten, Izak.
2. Esek, Dat is, twist, gekijf.

²¹ Toen groeven zij een anderen put, en daar twistten zij ook over; daarom noemde hij deszelfs naam Sitna.¹

1. Sitna Dat is, vijandschap, haat, wederstand. Van hetzelfde Hebreeuwse woord wordt de duivel genoemd Satan, dat is, wederpartijder, hater.

²² En hij brak op van daar, en groef een anderen put, en zij twistten over dien niet; daarom noemde hij deszelfs naam Rehoboth, en zeide: Want nu heeft ons de Heere ruimte gemaakt, en wij zijn gewassen in dit land.¹²

1. Rehobôth, Dat is, ruimten, uitbreidingen.
2. en wij Anders, opdat wij wassen; of, wij zullen wassen.

²³ Daarna toog hij van daar op naar Ber-seba.¹²

1. vandaar Te weten, uit het dal van Gerar.
2. Ber-séba. Waar zijn vader langen tijd gewoond had. Zie boven, Gen 21:31-33.

²⁴ En de Heere verscheen hem in denzelven nacht, en zeide: Ik ben de God van Abraham, uw vader; vrees niet; want Ik ben met u; en Ik zal u zegenen, en uw zaad vermenigvuldigen, om Abrahams, Mijns knechts, wil.¹²³⁴⁵⁶

1. in dienzelfden Te weten, toen hij eerst te Berseba gekomen was. God de HEERE is niet lang met zijn troost uitgebleven.
2. Ik ben de Zie boven, Gen 17:7.
3. uw vader Wien Ik mijn woord en beloften gegeven heb, gelijk hij die ook heeft aangenomen. Zie onder, Gen 31:5, Gen 31:42.
4. vrees niet Te weten, voor deze Filistijnen. Verg. boven, Gen 15:1.
5. Ik ben met u; Zie Gen 21:22.
6. om Abrahams Dat is, niet om zijn verdienste, maar om het verbond, dat Ik met hem gemaakt heb.

²⁵ Toen bouwde hij daar een altaar, en riep den Naam des Heeren aan. En hij sloeg aldaar zijn tent op; en Izaks knechten groeven daar een put.¹²

1. bouwde Om daarmee te tonen dat hij geen anderen God eren noch dienen wilde dan den God zijns vaders Abrahams.
2. riep den Zie boven, Gen 4:26.

²⁶ En Abimelech trok tot hem van Gerar, met Ahuzzat, zijn vriend, en Pichol, zijn krijgsoverste.¹

1. Pichol, Zie boven, Gen 21:22. Dit schijnt een ander geweest te zijn van denzelfden naam. Eenigen menen dat deze naam den krijgsoversten in dat land gemeen is geweest, gelijk de naam Abimélech den koningen.

²⁷ En Izak zeide tot hen: Waarom zijt gij tot mij gekomen, daar gij mij haat, en hebt mij van u weggezonden?¹

1. en hebt Zie boven, vs.16.

²⁸ En zij zeiden: Wij hebben merkelijk gezien, dat de Heere met u is; daarom hebben wij gezegd: Laat toch een eed tussen ons zijn, tussen ons en tussen u, en laat ons een verbond met u maken:¹²³

1. merkelijk Hebr. ziende gezien.
2. eed Of, vloek, zie boven, Gen 14:23, en Gen 24:41.
3. maken Zie boven, Gen 15:10, Gen 15:17-18.

²⁹ Zo gij bij ons kwaad doet, gelijk als wij u niet aangeroerd hebben, en gelijk als wij bij u alleenlijk goed gedaan hebben, en hebben u in vrede laten trekken! Gij zijt nu de gezegende des Heeren!¹²³⁴

1. Zo gij Of, zo gij bij ons kwaad doet! naardien wij u niet, enz., naardien wij bij u, enz. Een vorm van eedzweren waarbij de straf verzwegen wordt; zie boven, Gen 14:23.
2. niet aangeroerd Dat is, niet beschadigd. Zie boven, vs.11. Maar wat Izak integendeel wedervaren is; zie vs.14-16.
3. in vrede Dat is, wij hebben noch uw persoon, noch uw huisgezin, noch uw goederen beschadigd.
4. zijt nu Dit is een afgebroken reden. Het schijnt dat zij willen zeggen: dewijl gij zo opmerkelijk door God gezegend zijt, bedenk dan een klein leed niet, dat u wedervaren is.

³⁰ Toen maakte hij hun een maaltijd, en zij aten en dronken.

³¹ En zij stonden des morgens vroeg op, en zwoeren de een den ander; daarna liet Izak hen gaan, en zij togen van hem in vrede.¹

1. de een Hebr. de man zijn broeder.

³² En het geschiedde ten zelfden dage, dat Izaks knechten kwamen, en boodschapten hem van de zaak des puts, dien zij gegraven hadden, en zij zeiden hem: Wij hebben water gevonden.¹

1. dien zij Zie vs.25.

³³ En hij noemde denzelven Seba; daarom is de naam dier stad Ber-seba, tot op dezen dag.¹²³

1. hij noemde Zie boven, Gen 21:31.
2. Seba Hebr. Schiba, dat is, eed.
3. Ber-séba, Dat is, Eed-bron, of put van den eed. Boven, Gen 21:31, wordt gezegd dat het land Ber-séba heet, om den eed, dien Abraham en Abimélech daar elkander deden; maar hier wordt gesproken van een stad in dat land, die ook dezen naam verkregen heeft van den eed van Izak en Abimélech.

³⁴ Als nu Ezau veertig jaren oud was, nam hij tot een vrouw Judith, de dochter van Beëri, den Hethiet, en Basmath, de dochter van Elon, den Hethiet.¹²³⁴

1. veertig Hebr. een zoon van veertig jaar; zo oud was ook zijn vader Izak, toen hij trouwde, boven Gen 25:20.
2. Judith, Hebr. Jehudith. Eenigen menen dat deze dezelfde geweest is, die onder, Gen 36:2, Aholibama genoemd wordt. Zodat zij twee namen gehad zou hebben, gelijk ook haar vader, die hier Beëri, en Gen. 36 Ana geheten wordt. Maar zij kunnen wel onderscheiden vrouwen geweest zijn, daar het blijkt dat Ezau tot het misbruik van meer vrouwen tegelijk te hebben genegen was.
3. den Hethiet, Ee van de Kanaänietische volken, zie boven, Gen 10:15. Deze huwelijken deed Ezau tegen den dank en den wil van zijn ouders; zie boven, Gen 24:3, en onder, Gen 27:24, en Gen 28:2.
4. Basmath, Onder, Gen 36:2, genaamd, Ada.

³⁵ En deze waren voor Izak en Rebekka een bitterheid des geestes.¹

1. een bitterheid Ten eerste, om haar gruwelijke afgoderij; ten tweede, om haar kwade, dartele, wereldse, trotse en wederspannige manieren; ten derde, omdat zij afkomstig waren uit een vervloekte natie, die God verderven en uitroeien wilde.