¹ En Jakob woonde in het land der vreemdelingschappen zijns vaders, in het land Kanaän.¹

1. der Zie boven, Gen 17:8.

² Dit zijn Jakobs geschiedenissen. Jozef, zijnde een zoon van zeventien jaren, weidde de kudde met zijn broeders (en hij was een jongeling), met de zonen van Bilha, en de zonen van Zilpa, zijns vaders vrouwen; en Jozef bracht hun kwaad gerucht tot hun vader.¹²

1. geschiedenissen Hebr. geboorten; dat is, hetgeen Jakob in zijn geslacht en nakomelingen wedervaren is. Zo wordt het Hebreeuwse woord somtijds genomen. Zie boven, Gen 6:8.
2. kwaad gerucht Dat is, wat zij kwaads mochten zeggen, of bedrijven, strekkende tot ontering van henzelven en het ganse huis.

³ En Israël had Jozef lief, boven al zijn zonen; want hij was hem een zoon des ouderdoms; en hij maakte hem een veelvervigen rok.¹²

1. des ouderdoms; Omdat hij hem omtrent een en negentig jaren oud zijnde gewonnen had, alsook omdat hij de eerstgeborene uit Rachel was, dien zij na lange en verdrietige onvruchtbaarheid Jakob gebaard had; verg. onder, Gen 44:20.
2. veelvervigen Hebr. van verscheidene stukken, te weten, die van onderscheiden kleuren waren; verg. 2Sa 13:18.

⁴ Als nu zijn broeders zagen, dat hun vader hem boven al zijn broederen liefhad, haatten zij hem, en konden hem niet vredelijk toespreken.¹

1. vredelijk Hebr. tot, of ten vrede; dat is, wat uit een zachtmoedig en vreedzaam hart voortgaande tot onderhouding van liefde en vrede diende.

⁵ Ook droomde Jozef een droom, dien hij aan zijn broederen vertelde; daarom haatten zij hem nog te meer.¹

1. haatten Hebr. zij deden, of voegden toe, of, voeren voort hem nog, of, te meer te haten; alzo onder, vs.8; zij namen drie oorzaken om hem te haten. Eerst, omdat hij hun kwaad gerucht tot Jakob bracht, vs.2. Ten tweede, omdat de vader hem liever had dan zijn broeders, vs.4. Ten derde, om zijn dromen, die hij hun vertelde, hier vs.6, enz.

⁶ En hij zeide tot hen: Hoort toch dezen droom, dien ik gedroomd heb.

⁷ En ziet, wij waren schoven bindende in het midden des velds; en ziet, mijn schoof stond op, en bleef ook staande; en ziet, uw schoven kwamen rondom, en bogen zich neder voor mijn schoof.¹²³

1. en ziet, God heeft door dezen en den volgenden droom willen openbaren wat namaals geschieden zou, om te weten dat het niet bij toeval, maar door zijn regering geschiedde.
2. bleef ook Anders, stond ook overeind.
3. en ziet, Dit woordje ziet, gebruikt Jozef hier tot driemalen toe, daarmede tonende, dat deze droom hem zeer zeldzaam voorkwam, en zeer bewoog. Zie de vervulling daarvan onder, Gen 42:6.

⁸ Toen zeiden zijn broeders tot hem: Zult gij dan ganselijk over ons regeren: zult gij dan ganselijk over ons heersen? Zo haatten zij hem nog te meer, om zijn dromen en om zijn woorden.¹

1. Zult gij dan ganselijk over ons regeren Of, zekerlijk. Hebr. zult, of, zoudt gij regerende regeren? en zo in het vervolg, heersende heersen, Jozefs broeders dulden dezen droom op zichzelven gelijk de Midianieten, Jdg 7:13.

⁹ En hij droomde nog een anderen droom, en verhaalde dien aan zijn broederen; en hij zeide: Ziet, ik heb nog een droom gedroomd, en ziet, de zon, en de maan, en elf sterren bogen zich voor mij neder.¹

1. droom gedroomd, Zie de vervulling hiervan, onder, Gen 46:29, enz.

¹⁰ En als hij het aan zijn vader en aan zijn broederen verhaalde, bestrafte hem zijn vader, en zeide tot hem: Wat is dit voor een droom, dien gij gedroomd hebt; zullen wij dan ganselijk komen, ik, en uw moeder, en uw broeders, om ons voor u ter aarde te buigen?¹²

1. bestrafte Meer om zijn andere zonen wat te verzachten, dan dat hij inderdaad op Jozef zou vergramd zijn; want hij bemerkte wel dat deze droom wat bijzonders, gelijk blijkt uit het volgende vs., in had.
2. moeder, en Versta, zijn stiefmoeder Lea of Bilha, Rachels dienstmaagd. Wil men het nemen van Rachel, zijn eigen moeder, die overleden was, het zal dan zijn, alsof Jakob zeide: zal uw moeder uit de doden opstaan, en zich voor u ter aarde buigen?

¹¹ Zijn broeders dan benijdden hem; doch zijn vader bewaarde deze zaak.¹

1. deze zaak Anders, dit woord; dat is, deze woorden. De zin is dat hij Jozefs dromen overlegde en in zijn hart opsloot, oordelende dat zij wat beduiden, en verwachtende wat met den tijd daarvan geworden zou; verg. Luk 2:19.

¹² En zijn broeders gingen heen, om de kudde van hun vader te weiden bij Sichem.¹

1. Sichem Zie boven, Gen 12:6. Omtrent deze plaats had Jakob tevoren een stuk land gekocht; boven, Gen 33:19.

¹³ Zo zeide Israël tot Jozef: Weiden uw broeders niet bij Sichem? Kom, dat ik u tot hen zende. En hij zeide tot hem: Zie, hier ben ik!¹

1. Zie, hier Zie boven, Gen 22:1, en de aanteek.

¹⁴ En hij zeide tot hem: Ga toch heen, zie naar den welstand van uw broederen, en naar den welstand van de kudde, en breng mij een woord wederom. Zo zond hij hem uit het dal Hebron, en hij kwam te Sichem.¹²³

1. welstand Hebr. vrede. Dit woord betekent allerlei welvaart der mensen, niet alleen in het algemeen, Lev 26:6; 1Ki 2:33; Psa 125:5; Jer 29:7, maar ook in het bijzonder, ten aanzien van hun lichamelijke gezondheid en sterkte, 2Sa 18:32; Psa 38:4, en hier; idem vanhun ziel, Num 6:26; Isa 48:22; Luk 2:14; Joh 14:27, mitsgaders van al hun goederen, roerende en onroerende; 1Sa 25:6; Job 5:24 en hier in de volgende woorden.
2. breng mij Of, breng mij de zaak weder over, dat is, breng mij van alles bescheid.
3. Hebron, Zie boven, Gen 23:2.

¹⁵ En een man vond hem (want ziet, hij was dwalende in het veld); zo vraagde hem deze man, zeggende: Wat zoekt gij?

¹⁶ En hij zeide: Ik zoek mijn broederen; geef mij toch te kennen, waar zij weiden.

¹⁷ Zo zeide die man: Zij zijn van hier gereisd; want ik hoorde hen zeggen: Laat ons naar Dothan gaan. Jozef dan ging zijn broederen na, en vond hen te Dothan.¹

1. Dothan gaan Een plaats, gelegen niet ver van Sichem en Samaria, waar met den tijd een stad gebouwd is, hebbende denzelfden naam, 2Ki 6:13.

¹⁸ En zij zagen hem van verre; en eer hij tot hen naderde, sloegen zij tegen hem een listigen raad, om hem te doden.¹²

1. sloegen zij Het Hebreeuwse woord betekent, enig kwaad tegen iemand arglistiglijk uit te vinden, of practiseren.
2. te doden Een bedroevend en deerlijk schandaal in Israels huis; hoewel God, die uit de duisternis het licht trekt, het wonderlijk heeft geregeerd tot zijn eer en de voltrekking van zijn raad over Jakobs huisgezin; gelijk dit blijkt uit het volgende.

¹⁹ En zij zeiden de een tot den ander: Ziet, daar komt die meesterdromer aan!¹²

1. de een tot Hebr. de man tot zijn broeder.
2. meesterdromer Of, opperdromer. Hebr. meester der dromen. Zie boven, Gen 14:13.

²⁰ Nu komt dan, en laat ons hem doodslaan, en hem in een dezer kuilen werpen; en wij zullen zeggen: een boos dier heeft hem opgegeten; zo zullen wij zien, wat van zijn dromen worden zal.¹²

1. zullen zeggen Te weten, tot onzen vader en anderen. Aldus zoeken zij die schandelijke daad met een leugen te verbergen.
2. wat van zijn Hebr. wat zijn dromen zijn zullen.

²¹ Ruben hoorde dat, en verloste hem uit hun hand; en hij zeide: Laat ons hem niet aan het leven slaan.¹²³

1. Ruben hoorde Of, toen Ruben dat gehoord had, en zo vervolgens. Het schijnt dat Ruben, bemerkende dat zijn broeders Jozef wilden doden, deze manier in het voorafgaande vs. voorgeslagen, liever heeft willen toestaan, omdat hij voornemens was hem naderhand uit den kuil te verlossen, zoals in het volgende vs. verhaald is.
2. en verloste Dat is, hij zocht hem te verlossen.
3. leven slaan Hebr. ziel; dat is leven. Hij wil zeggen, laat ons hem het leven met onze eigen handen niet benemen. Het woord ziel wordt aldus elders ook gebruikt. Zie boven, Gen 19:17.

²² Ook zeide Ruben tot hen: Vergiet geen bloed; werpt hem in dezen kuil die in de woestijn is, en legt de hand niet aan hem; opdat hij hem uit hun hand verloste, om hem tot zijn vader weder te brengen.¹

1. en legt Dat is, doodt hem niet met eigen hand; zie dergelijke manier van spreken, boven, Gen 22:12, alwaar de hand aan iemand te leggen, is hem te doden met zijn hand, gelijk Abraham voorhad met zijn zoon te doen. Dezelfde uitdrukking vindt men onder, vs.27, onze hand zij niet aan hem.

²³ En het geschiedde, als Jozef tot zijn broederen kwam, zo togen zij Jozef zijn rok uit, den veelvervigen rok, dien hij aanhad.¹

1. den veelvervigen Zie boven, vs.3; waarom zij dit gedaan hebben, zie onder, vs.31.

²⁴ En zij namen hem, en wierpen hem in den kuil; doch de kuil was ledig; er was geen water in.¹

1. En zij namen Hoe zich Jozef in deze gelegenheid gedragen heeft, zieonder, Gen 42:21.

²⁵ Daarna zaten zij neder om brood te eten, en hieven hun ogen op, en zagen, en ziet, een reisgezelschap van Ismaëlieten kwam uit Gilead; en hun kemelen droegen specerijen en balsem, en mirre, reizende, om dat af te brengen naar Egypte.^1234567

1. om brood Dat is, om hun maal te houden; zie boven, Gen 31:54.
2. Ismaëlieten Een volk, afkomstig van Ismael, den zoon van Abraham uit Hagar; van welks land men zien mag, boven, Gen 25:18. Beneden worden ook genoemd Midianieten en Medanieten, vs.28, 36, waaruit blijkt dat het een gezelschap geweest is van onderscheiden natiën, woonachtig in Arabië.
3. Gilead; Zie boven, Gen 31:21.
4. specerijen Het Hebreeuwse woord betekent in het algemeen allerlei soort van specerij.
5. balsem, Anders, hars, terpentijn.
6. mirre, Anders, mastik, of balsem; zie van deze specerij ook onder, Gen 43:11.
7. Egypte Zie boven, Gen 12:10.

²⁶ Toen zeide Juda tot zijn broederen: Wat gewin zal het zijn, dat wij onzen broeder doodslaan, en zijn bloed verbergen?¹

1. bloed verbergen? Dat is, zijn dood of moord. Aldus is het woord bloed genomen Deu 17:8; 2Sa 1:16, en 2Sa 3:28.

²⁷ Komt, en laat ons hem aan deze Ismaëlieten verkopen, en onze hand zij niet aan hem; want hij is onze broeder, ons vlees, en zijn broederen hoorden hem.¹

1. onze hand Zie boven, vs.22.

²⁸ Als nu de Midianietische kooplieden voorbijtogen, zo trokken en hieven zij Jozef op uit den kuil, en verkochten Jozef aan deze Ismaëlieten voor twintig zilverlingen; die brachten Jozef naar Egypte.¹²

1. Midianietische Een volk, afkomstig uit Midian, den zoon van Abraham uit Ketura; zie boven, Gen 25:2, en Gen 36:35.
2. twintig zilverlingen; Hebr. twintig zilvers; dat is, omtrent vijf rijksdaalders (f 12,50); zie boven, Gen 20:16, en Gen 23:15.

²⁹ Als nu Ruben tot den kuil wederkeerde, ziet, zo was Jozef niet in den kuil; toen scheurde hij zijn klederen.¹²

1. Als nu Ruben Want hij had zich van zijn broeders verstoken, om Jozef daarna heimelijk uit den kuil te trekken; maar middelerwijl werd hij verkocht.
2. scheurde hij Dit was een gebruik bij de ouden, wanneer hun iets zwaars en bedroevends voorkwam of wedervoer; zieonder, vs.34; Num 14:6; 2Ki 19:1; Ezr 9:3; Job 1:20, en Job 2:12; Mat 26:65.

³⁰ En hij keerde weder tot zijn broederen, en zeide: De jongeling is er niet; en ik, waar zal ik heengaan?¹²

1. De jongeling Jozef was omtrent dezen tijd zeventien jaren oud; zie boven, vs.2.
2. waar zal ik Ruben is zeer ontsteld, uit vrees voor zijn vader, diehem als den oudste, zonder twijfel, rekenschap zou afeischen over het verlies van Jozef, en dit hem te meer kwalijk afnemen omdat hij zich onlangs zeer vergrepen en zijn vader grotelijks vertoornd had; boven, Gen 35:22.

³¹ Toen namen zij Jozefs rok, en zij slachtten een geitenbok, en zij doopten den rok in het bloed.¹

1. en zij doopten Niet twijfelende, of de vader zou daaruit oordelen dat Jozef door een wild dier verscheurd was, gelijk hij ook geoordeeld heeft; onder, vs.33.

³² En zij zonden den veelvervigen rok, en deden hem tot hun vader brengen, en zeiden: Dezen hebben wij gevonden; beken toch, of deze uws zoons rok zij, of niet.

³³ En hij bekende hem, en zeide: Het is mijns zoons rok! een boos dier heeft hem opgegeten! voorzeker is Jozef verscheurd!¹

1. voorzeker is Hebr. is verscheurende verscheurd; dat is, gewisselijk en buiten allen twijfel, of, gans en ten enenmale verscheurd; zie boven, Gen 2:16-17.

³⁴ Toen scheurde Jakob zijn klederen, en legde een zak om zijn lenden; en hij bedreef rouw over zijn zoon vele dagen.¹²³⁴

1. scheurde Zie boven, vs.29.
2. zak om Dat is, een zeer grof, slecht en onkostbaar kleed, [wel niet juist als een rechte zak], waarmede de ouden zich plachten te bewinden, als met een zak, tot bewijs van groten rouw en droefheid. Zie 2Sa 3:31; 1Ki 20:32, en 1Ki 21:27; Psa 35:13; Lam 2:10; Mat 11:21.
3. bedreef rouw Of, droeg; alzo 1Sa 15:35, en 2Sa 13:37.
4. vele dagen Dat is, langen tijd, meer dan men gewoon was te doen.

³⁵ En al zijn zonen, en al zijn dochteren maakten zich op, om hem te troosten; maar hij weigerde zich te laten troosten, en zeide: Want ik zal, rouw bedrijvende, tot mijn zoon in het graf nederdalen. Alzo beweende hem zijn vader.¹²³⁴

1. zijn dochteren Zijn dochter Dina, zijn aangehuwde dochters en de dochters van zijn zonen.
2. maar hij Niet dat Jakob geen geestelijken troost zou gehad of toegelaten hebben, maar dat hij uit menselijke zwakheid en de grootheid van zijn liefde tot Jozef, zijn rouw niet zo kon afleggen en matigen, of hij zou daarvan enig overblijfsel zijn levenlang behouden.
3. tot mijn zoon Anders, om mijns zoons wil; verg. 1Sa 4:19, 1Sa 4:21; 2Sa 21:1.
4. graf nederdalen Het Hebr. woord betekent somtijds het graf gelijk hier en onder, Gen 42:38, en Gen 44:29, Gen 44:31; Psa 6:6, en Psa 16:10; Ecc 9:10; Isa 38:18; idem allerlei grote diepten, of diepe, verborgen plaatsen; Job 26:6; Psa 139:8; Amo 9:2; somtijds de hel, of plaats der verdoemden, gelijk Job 11:8; Pro 15:11. Aldus kan het hier niet genomen worden; want Jakob geloofde het tegendeel van zijn zoon. Somtijds betekent het ook overgrote en uiterste benauwdheden, en het gevoel van Gods toorn, gelijk 1Sa 2:6; Psa 18:6, en Psa 86:13.

³⁶ En de Midianieten verkochten hem in Egypte, aan Potifar, een hoveling van Farao, overste der trawanten.¹²³

1. Medanieten Zie boven Gen 25:2.
2. hoveling Het Hebr. woord betekent eigenlijk een gesneden man, gelijk Isa 56:3-4; en daarom ook een kamerling, omdat de kamerlingen der grote vrouwen gesneden waren, Est 4:4; voorts betekent het ook hovelingen of officieren in herenhoven, gelijk hier en onder, Gen 40:2, en 2Ki 8:6.
3. der trawanten Die gesteld waren om de misdadigers op des konings bevel te straffen. Zie onder, Gen 40:3; 1Sa 22:17; Mar 6:27. Het Hebreeuwse woord betekent slachters van beesten en mensen.