Rozdział 1

¹ Pierwszą księgę napisałem, Teofilu¹, o wszystkim, co Jezus zaczął czynić i czego nauczać;

1. Łk 1,3.

² Aż do dnia, w którym został wzięty w górę¹ po tym, jak przez Ducha Świętego udzielił poleceń apostołom, których wybrał.

1. Mk 16,19; Łk 24,51.

³ Im też po swojej męce objawił się jako żywy w wielu¹ niewątpliwych dowodach, przez czterdzieści dni ukazując się im i mówiąc o królestwie Bożym.

1. Dz 13,31; Mk 16,10-14; Łk 24,1-53; J 20,1-31; 1Kor 15,5-8; 1J 1,1.

⁴ A gdy byli zebrani razem, nakazał im: Nie odchodźcie z Jerozolimy, ale oczekujcie obietnicy Ojca¹, o której słyszeliście ode mnie.

1. Dz 2,33; Łk 11,13; 24,49; J 14,16.26.

⁵ Jan bowiem chrzcił wodą, ale wy po niewielu dniach będziecie ochrzczeni Duchem Świętym¹.

1. Mt 3,11; Łk 3,16; 1Kor 12,13.

⁶ Tak więc zebrani pytali go: Panie, czy w tym czasie przywrócisz królestwo Izraelowi¹?

1. Rdz 49,10; Iz 9,6-7; Jr 23,5-6; Dn 7,27.

⁷ Lecz on im odpowiedział: Nie do was należy znać czasy¹ i pory, które Ojciec ustanowił swoją władzą.

1. Dz 17,26; Pwt 29,29; Mt 24,36.

⁸ Ale przyjmiecie moc¹ Ducha Świętego, który zstąpi na was, i będziecie mi świadkami² w Jerozolimie, w całej Judei, w Samarii i aż po krańce ziemi.

1. Dz 6,8; Mi 3,8; Łk 10,19; Rz 15,19.
2. Łk 24,48; J 15,27.

⁹ Kiedy to powiedział, a oni patrzyli, został uniesiony w górę i obłok zabrał go sprzed ich oczu.

¹⁰ A gdy się wpatrywali w niebo, jak wstępował, oto stanęli przy nich dwaj mężowie w białych szatach¹;

1. Mk 16,5; J 20,12; Obj 3,4; 7,14.

¹¹ I powiedzieli: Mężowie z Galilei, dlaczego stoicie, wpatrując się w niebo? Ten Jezus, który został od was wzięty w górę do nieba, przyjdzie¹ tak samo, jak go widzieliście wstępującego do nieba.

1. 1Tes 4,16; Obj 1,7.

¹² Wtedy wrócili do Jerozolimy z góry zwanej Oliwną¹, która leży blisko Jerozolimy, w odległości drogi szabatowej.

1. Za 14,4.

¹³ A gdy przyszli, weszli do sali na górze, gdzie przebywali Piotr i Jakub, Jan i Andrzej, Filip i Tomasz, Bartłomiej i Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Szymon Zelota oraz Juda, brat Jakuba.

¹⁴ Ci wszyscy trwali jednomyślnie¹ w modlitwie i prośbach razem z kobietami, z Marią, matką Jezusa, i jego braćmi.

1. Dz 2,46; 4,24; Flp 2,2.

¹⁵ W tych dniach Piotr stanął pośród uczniów (a było zgromadzonych około stu dwudziestu osób) i powiedział:

¹⁶ Mężowie bracia, musiało się wypełnić słowo Pisma, w którym Duch Święty zapowiedział przez usta Dawida¹ o Judaszu², który był przewodnikiem tych, którzy schwytali Jezusa.

1. 2Sm 23,2; Mk 12,36; Dz 28,25; 1P 1,11.
2. Ps 41,9; J 13,18.

¹⁷ Zaliczał się on bowiem do nas i miał udział w tym posługiwaniu.

¹⁸ On nabył pole za zapłatę¹ za nieprawość i spadłszy głową w dół, pękł na pół i wypłynęły wszystkie jego wnętrzności.

1. Za 11,12-13; Mt 27,5.

¹⁹ Rozniosło się to wśród wszystkich mieszkańców Jerozolimy, tak że nazwano to pole w ich języku Hakeldamach, to znaczy: Pole Krwi.

²⁰ Jest bowiem napisane w Księdze Psalmów¹: Niech jego dom będzie pusty, niech nikt w nim nie mieszka; oraz: Jego biskupstwo² niech przejmie inny.

1. Ps 69,25.
2. Ps 109,8; Tt 1,5-9.

²¹ Trzeba więc, aby jeden z tych mężczyzn, którzy z nami byli przez cały czas, kiedy Pan Jezus przebywał wśród nas;

²² Począwszy od chrztu Jana aż do dnia, w którym został wzięty od nas w górę, stał się wraz z nami świadkiem jego zmartwychwstania.

²³ I wybrali dwóch: Józefa, zwanego Barsabą, z przydomkiem Justus, i Macieja.

²⁴ I tak się modlili: Ty, Panie, który znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego wybrałeś¹;

1. Dz 13,2-3; Łk 6,12-13; Prz 3,5-6; Lb 27,16; 1Sm 16,7.

²⁵ Aby zajął miejsce w tym posługiwaniu i apostolstwie¹, któremu sprzeniewierzył się Judasz, aby odejść na swoje miejsce.

1. Rz 1,5; 1Kor 9,2; Ga 2,8.

²⁶ I dali im losy¹, a los padł na Macieja. I został przyłączony do jedenastu apostołów.

1. Kpł 16,8; Joz 18,10; 1Sm 14,41-42; Jon 1,7.

Rozdział 2

¹ A gdy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy¹, wszyscy byli jednomyślnie na tym samym miejscu.

1. Kpł 23,15-16; Pwt 16,9; 1Kor 16,8.

² Nagle powstał odgłos z nieba, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i wypełnił cały dom, w którym siedzieli.

³ Ukazały się im rozdzielone języki jakby z ognia, które spoczęły na każdym z nich.

⁴ I wszyscy zostali napełnieni¹ Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami², tak jak im Duch pozwalał mówić.

1. Dz 4,31; Ef 5,18.
2. Rdz 10,20; Iz 66,18; 1Kor 12,10; Obj 7,9.

⁵ A przebywali w Jerozolimie Żydzi, mężczyźni pobożni, ze wszystkich narodów pod niebem.

⁶ A kiedy powstał ten szum, zeszło się mnóstwo ludzi i zdumieli się, bo każdy z nich słyszał ich mówiących w jego własnym języku.

⁷ I pytali się nawzajem zdziwieni i pełni zdumienia: Czy ci wszyscy, którzy mówią, nie są Galilejczykami?

⁸ Jak to jest, że każdy z nas słyszy swój własny język ojczysty?

⁹ Partowie, Medowie, Elamici i ci, którzy mieszkają w Mezopotamii, Judei, Kapadocji, w Poncie i Azji;

¹⁰ We Frygii, w Pamfilii, Egipcie i w częściach Libii, które leżą obok Cyreny, a także przybysze z Rzymu, zarówno Żydzi, jak i prozelici¹;

1. Dz 6,5; 13,43; Est 8,17; Za 8,20-23.

¹¹ Kreteńczycy i Arabowie – słyszymy ich głoszących w naszych językach wielkie dzieła Boże.

¹² I zdumiewali się wszyscy, i dziwili, mówiąc jeden do drugiego: Co to ma znaczyć?

¹³ Lecz inni naśmiewali się i mówili: Upili się młodym winem¹.

1. 1Sm 1,14.

¹⁴ Wtedy stanął Piotr z jedenastoma, podniósł swój głos¹ i przemówił do nich: Mężowie z Judei i wszyscy, którzy mieszkacie w Jerozolimie, przyjmijcie do wiadomości i posłuchajcie uważnie moich słów.

1. Iz 40,9; 58,1.

¹⁵ Oni bowiem nie są pijani, jak sądzicie, bo jest dopiero trzecia godzina dnia.

¹⁶ Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela¹:

1. Jl 2,28.

¹⁷ I stanie się w ostatecznych dniach¹ – mówi Bóg – że wyleję z mego Ducha na wszelkie ciało i będą prorokować wasi synowie i córki², wasi młodzieńcy będą mieć widzenia, a starcy będą śnić sny.

1. Iz 2,2; Mi 4,1; 2Tm 3,1; Hbr 1,2; 2P 3,3.
2. Dz 21,9; 1Kor 14,31.

¹⁸ Nawet na moje sługi i służebnice wyleję w tych dniach z mego Ducha i będą prorokować.

¹⁹ I ukażę cuda na niebie w górze¹ i znaki na ziemi na dole, krew, ogień i kłęby dymu.

1. Jl 2,30.

²⁰ Słońce zamieni się w ciemność, a księżyc w krew, zanim nadejdzie ten dzień Pański¹, wielki i okazały.

1. Iz 2,12; 13,9; 24,23; Ml 4,5; 1Tes 5,2; 2P 3,10.

²¹ I stanie się, że każdy, kto wezwie imienia Pana, będzie zbawiony¹.

1. Jl 2,32; Rz 10,13; 1Kor 1,2.

²² Mężowie izraelscy, słuchajcie tych słów: Jezusa z Nazaretu, męża potwierdzonego¹ przez Boga wśród was mocami, cudami i znakami, których Bóg dokonał przez niego wśród was, o czym sami wiecie;

1. Łk 7,20-22; Mk 16,20; Hbr 2,4.

²³ Wydanego zgodnie z powziętym postanowieniem¹ Boga oraz tym, co przedtem wiedział², wzięliście i rękami bezbożników ukrzyżowaliście i zabiliście.

1. Łk 22,22; Hi 14,5.
2. Rz 8,29; 11,2; 1P 1,2.

²⁴ Jego to Bóg wskrzesił¹, uwolniwszy od boleści śmierci, bo było niemożliwe, aby ta mogła go zatrzymać.

1. J 10,18; Rz 8,11; 2Kor 4,14; Ga 1,1; Hbr 13,20; 1P 1,21.

²⁵ Dawid bowiem mówi o nim¹: Patrzyłem na Pana zawsze przed moim obliczem, bo jest po mojej prawicy, żebym się nie zachwiał.

1. Ps 16,8-11.

²⁶ Dlatego rozweseliło się moje serce i rozradował się mój język, a także moje ciało będzie spoczywać w nadziei.

²⁷ Nie zostawisz bowiem mojej duszy w piekle¹ i nie dasz swojemu Świętemu² doznać zniszczenia.

1. Ps 16,10; 86,13; Łk 16,23-31; 23,43; Ef 4,8-10.
2. Ps 71,22; 78,41; Iz 40,25; 43,3.14-15; 45,11; 47,4; Mk 1,24.

²⁸ Dałeś mi poznać drogi życia, a twoje oblicze napełni mnie radością.

²⁹ Mężowie bracia, mogę swobodnie mówić do was o patriarsze Dawidzie¹, że umarł i został pogrzebany, a jego grobowiec znajduje się u nas aż do dziś.

1. 1Krl 2,10; Dz 13,36.

³⁰ Będąc więc prorokiem i wiedząc, że Bóg zaręczył mu przysięgą, iż z owocu jego bioder, według ciała, wzbudzi Chrystusa i posadzi na jego tronie¹;

1. Ps 89,3-4; 132,11.

³¹ Przepowiadał to i mówił o zmartwychwstaniu Chrystusa, że jego dusza nie pozostanie w piekle, a jego ciało nie dozna zniszczenia.

³² Tego to Jezusa wskrzesił Bóg, czego my wszyscy jesteśmy świadkami¹.

1. Dz 1,8; Iz 43,12; Łk 24,48.

³³ Będąc więc wywyższony prawicą Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i wylał to, co wy teraz widzicie i słyszycie.

³⁴ Dawid bowiem nie wstąpił do nieba, a jednak sam mówi¹: Powiedział Pan memu Panu: Siądź po mojej prawicy;

1. Ps 110,1; Mt 22,42-45.

³⁵ Aż położę twoich nieprzyjaciół jako podnóżek pod twoje stopy¹.

1. Łk 20,42-43; 1Kor 15,25; Ef 1,22; Hbr 1,13.

³⁶ Niech więc cały dom Izraela wie z pewnością, że tego Jezusa, którego wy ukrzyżowaliście¹, Bóg uczynił i Panem, i Chrystusem.

1. Dz 2,23; 5,30; 10,39.

³⁷ A słysząc to, przerazili się do głębi¹ serca i zapytali Piotra i pozostałych apostołów: Co mamy robić, mężowie bracia?

1. Dz 7,54; J 8,9.

³⁸ Wtedy Piotr powiedział do nich: Pokutujcie¹ i niech każdy z was ochrzci² się w imię Jezusa Chrystusa na przebaczenie grzechów³, a otrzymacie dar⁴ Ducha Świętego.

1. Dz 3,19; 17,30; 26,20.
2. Dz 8,12.36-37; 10,48; 16,31-33; Mt 28,19.
3. Mt 26,28; Łk 24,47; Dz 10,43; Rz 3,25.
4. Dz 8,20; 10,45; Rz 6,23; Ef 4,7.

³⁹ Obietnica ta bowiem dotyczy was, waszych dzieci i wszystkich, którzy są daleko, każdego, kogo powoła Pan, nasz Bóg.

⁴⁰ W wielu też innych słowach dawał świadectwo i napominał ich: Ratujcie się od tego przewrotnego pokolenia.

⁴¹ Ci więc, którzy chętnie przyjęli jego słowa, zostali ochrzczeni¹. I przyłączyło się tego dnia około trzech tysięcy dusz.

1. Dz 8,37-38; 10,47; 16,31-34.

⁴² Trwali oni w nauce apostołów¹, w społeczności, w łamaniu chleba i w modlitwach.

1. J 8,31; Ef 2,20; 2Tm 3,14; 2P 3,2.

⁴³ I strach ogarnął każdą duszę, gdyż wiele znaków¹ i cudów działo się przez apostołów.

1. Dz 5,12; Mk 16,17.

⁴⁴ A wszyscy, którzy uwierzyli, byli razem i wszystko mieli wspólne¹.

1. Dz 4,32; 5,4.

⁴⁵ Sprzedawali posiadłości i dobra i rozdzielali je wszystkim według potrzeb¹.

1. Dz 4,34-36.

⁴⁶ Każdego dnia trwali zgodnie w świątyni, a łamiąc chleb po domach, przyjmowali pokarm z radością i w prostocie serca¹;

1. Joz 9,2; Dz 1,14; 4,24; 15,25; Flp 2,2.

⁴⁷ Chwaląc Boga i ciesząc się przychylnością wszystkich ludzi. A Pan dodawał¹ kościołowi każdego dnia tych, którzy mieli być zbawieni.

1. Dz 5,14; 11,24.

Rozdział 3

¹ Piotr i Jan weszli razem do świątyni w godzinie modlitwy, o dziewiątej.

² A wnoszono właśnie pewnego mężczyznę, chromego od urodzenia¹, którego każdego dnia sadzano u bramy świątyni, zwanej Piękną, żeby wchodzących do świątyni prosił o jałmużnę².

1. Dz 14,8.
2. Mt 6,1-4; Łk 11,41; Dz 10,2-4.

³ Gdy zobaczył Piotra i Jana, jak mieli wejść do świątyni, prosił ich o jałmużnę.

⁴ A Piotr, przypatrując mu się wraz z Janem, powiedział: Spójrz na nas.

⁵ On więc spojrzał na nich uważnie, spodziewając się, że coś od nich otrzyma.

⁶ Wtedy Piotr powiedział: Nie mam srebra ani złota, lecz co mam, to ci daję: W imieniu¹ Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź!

1. Mt 7,22; Dz 4,10; 5,40; 8,12; 16,18; 1Kor 1,2; Flp 2,10.

⁷ A ująwszy go za prawą rękę, podniósł go. I natychmiast¹ wzmocniły się jego nogi i kostki.

1. Mt 8,3; 20,34; Mk 1,31; 2,12.

⁸ A on zerwał się, wstał i chodził. Wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc¹ i chwaląc Boga.

1. Iz 35,6.

⁹ A wszyscy¹ ludzie widzieli go chodzącego i chwalącego Boga.

1. Dz 4,16.21.

¹⁰ I rozpoznali w nim tego człowieka, który dla jałmużny siadał przy Pięknej Bramie świątyni, i ogarnęło ich zdumienie i zachwyt nad tym, co mu się przydarzyło.

¹¹ A gdy ten chromy, który został uzdrowiony, trzymał się Piotra i Jana, wszyscy ludzie zdumieni zbiegli się do nich w przedsionku¹, który zwano Salomonowym.

1. J 10,23; Dz 5,12.

¹² Kiedy Piotr to zobaczył, przemówił do ludzi: Mężowie izraelscy, dlaczego¹ się temu dziwicie i dlaczego się nam tak uważnie przypatrujecie, jakbyśmy własną mocą albo pobożnością sprawili, że on chodzi?

1. Dz 14,15.

¹³ Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba, Bóg naszych ojców, uwielbił Jezusa, swego Syna, którego wy wydaliście i wyparliście się przed Piłatem, gdy postanowił go uwolnić.

¹⁴ A wy wyparliście się Świętego¹ i Sprawiedliwego² i prosiliście o uwolnienie wam mordercy.

1. Mk 1,24; Ps 71,22; Iz 43,3.
2. Dz 7,52; 22,14.

¹⁵ I zabiliście Dawcę życia, którego Bóg wskrzesił z martwych, czego my jesteśmy świadkami.

¹⁶ A przez wiarę w jego imię¹, temu, którego widzicie i znacie, imię to przywróciło siły. To wiara, która jest przez niego, dała mu pełne zdrowie na oczach was wszystkich.

1. Dz 4,10; Dz 16,18.

¹⁷ Ale teraz, bracia, wiem, że uczyniliście to z nieświadomości, tak jak wasi przełożeni.

¹⁸ Lecz Bóg w ten sposób wypełnił to, co przepowiedział przez usta wszystkich swoich proroków, że jego Chrystus będzie cierpiał¹.

1. Dz 17,2-3.

¹⁹ Dlatego pokutujcie¹ i nawróćcie się², aby wasze grzechy były zgładzone, gdy nadejdą od obecności Pana czasy ochłody;

1. Dz 2,38; 2Tm 2,25.
2. Mt 13,15; Jk 5,19.

²⁰ I pośle tego, który był wam głoszony, Jezusa Chrystusa¹;

1. Mt 16,27; Hbr 9,28.

²¹ Którego niebo musi przyjąć aż do czasu odnowienia wszystkich rzeczy, jak Bóg od wieków przepowiadał przez usta wszystkich swoich świętych proroków.

²² Mojżesz¹ bowiem powiedział do ojców: Proroka jak ja wzbudzi wam Pan, wasz Bóg, spośród waszych braci. Jego² będziecie słuchać we wszystkim, co wam powie.

1. Pwt 18,15-19.
2. Dz 7,37.

²³ I stanie się, że każda dusza, która nie będzie słuchać tego proroka, będzie wytracona spośród ludu.

²⁴ Przepowiadali te dni także wszyscy prorocy, którzy przemawiali od czasów Samuela¹ i inni po nim.

1. 1Sm 3,20; Ps 99,6; Jr 15,1.

²⁵ Wy jesteście synami proroków i przymierza¹, które Bóg zawarł z naszymi ojcami, mówiąc do Abrahama: W twoim potomstwie będą błogosławione wszystkie narody ziemi.

1. Rdz 9,9; 17,2-21.

²⁶ Wzbudziwszy swego Syna, Jezusa, Bóg najpierw posłał go do was, aby wam błogosławił w odwracaniu się każdego z was od swoich nieprawości.

Rozdział 4

¹ A gdy mówili to do ludzi, nadeszli kapłani, dowódca straży świątynnej i saduceusze¹;

1. Mt 22,23.

² Oburzeni, że nauczają ludzi i głoszą w Jezusie powstanie z martwych.

³ Schwytali ich i wtrącili do więzienia aż do następnego dnia, bo był już wieczór.

⁴ A wielu z tych, którzy słyszeli słowo¹, uwierzyło. A mężczyzn było w liczbie około pięciu tysięcy.

1. Dz 10,44; Ef 1,13.

⁵ Nazajutrz zebrali się w Jerozolimie ich przełożeni, starsi i uczeni w Piśmie;

⁶ I Annasz¹, najwyższy kapłan, i Kajfasz, Jan, Aleksander i ilu ich było z rodu najwyższych kapłanów.

1. J 18,13.

⁷ Postawili ich na środku i pytali: Jaką mocą albo w czyim imieniu to uczyniliście¹?

1. Wj 2,14; Mt 21,23; J 2,18.

⁸ Wtedy Piotr, pełen Ducha Świętego, powiedział¹ do nich: Przełożeni ludu i starsi Izraela;

1. Łk 12,11-12.

⁹ Jeśli my dziś mamy być przesłuchiwani z powodu dobrodziejstwa wyświadczonego choremu człowiekowi, dzięki czemu został on uzdrowiony;

¹⁰ Niech wam wszystkim i całemu ludowi Izraela będzie wiadomo, że w imieniu¹ Jezusa Chrystusa z Nazaretu, którego wy ukrzyżowaliście, a którego Bóg wskrzesił z martwych, przez niego on stoi przed wami zdrowy.

1. Dz 3,6; 4,30; 1Kor 1,10.

¹¹ On jest tym kamieniem¹ odrzuconym przez was, budujących, który stał się kamieniem węgielnym.

1. Ps 118,22; Iz 28,16; Mt 21,42; 1P 2,6-8.

¹² I nie ma w nikim innym zbawienia¹. Nie ma bowiem pod niebem żadnego innego imienia danego ludziom, przez które moglibyśmy być zbawieni.

1. Mt 1,21; J 4,42; Hbr 2,3; Iz 12,2; 43,11.

¹³ Gdy zobaczyli odwagę Piotra i Jana i zrozumieli, że są ludźmi nieuczonymi i prostymi¹, dziwili się. Rozpoznali również, że byli z Jezusem.

1. Mt 11,25; 1Kor 1,27.

¹⁴ Widząc też, że stoi z nimi uzdrowiony człowiek, nie mogli nic przeciwko temu powiedzieć.

¹⁵ Rozkazali im więc opuścić Radę i naradzali się między sobą.

¹⁶ Mówili: Co zrobimy¹ z tymi ludźmi? Bo to, że dokonali oczywistego cudu, wiadomo wszystkim mieszkańcom Jerozolimy i nie możemy temu zaprzeczyć.

1. Mt 27,22; J 11,47.

¹⁷ Lecz żeby się to bardziej nie rozchodziło wśród ludzi, zabrońmy im pod groźbą mówić do kogokolwiek w to imię.

¹⁸ A przywoławszy ich, nakazali, aby w ogóle nie mówili ani nie nauczali w imię Jezusa¹.

1. Łk 24,47; Dz 5,40.

¹⁹ Lecz Piotr i Jan odpowiedzieli im: Rozsądźcie, czy to sprawiedliwe w oczach Boga bardziej was¹ słuchać niż Boga.

1. Dz 5,29; Ga 1,10.

²⁰ My bowiem nie możemy nie mówić o tym, co widzieliśmy i słyszeliśmy¹.

1. Lb 22,38; Jr 1,7; 1J 1,1-3.

²¹ A oni zagrozili im, a nie znajdując żadnej podstawy do ich ukarania, wypuścili ich ze względu na ludzi, bo wszyscy chwalili Boga za to, co się stało.

²² Człowiek bowiem, na którym dokonał się cud uzdrowienia, miał ponad czterdzieści lat.

²³ A gdy ich wypuszczono, przyszli do swoich i opowiedzieli im wszystko, co do nich mówili naczelni kapłani i starsi.

²⁴ A gdy oni to usłyszeli, jednomyślnie podnieśli swój głos do Boga i powiedzieli: Panie, ty jesteś Bogiem, który uczynił¹ niebo, ziemię, morze i wszystko, co w nich jest;

1. Iz 51,12-13; Jr 32,17.

²⁵ Który¹ przez usta swego sługi Dawida powiedziałeś²: Dlaczego burzą się narody, a ludzie knują próżne rzeczy?

1. BG Duchem Świętym
2. Ps 2,1-6.

²⁶ Królowie ziemi powstali i książęta zebrali się razem przeciw Panu i przeciw jego Chrystusowi¹.

1. Pomazańcowi; Ps 2,2.

²⁷ Rzeczywiście bowiem Herod i Poncjusz Piłat¹ z poganami i ludem Izraela zebrali się przeciwko twemu świętemu Synowi, Jezusowi, którego namaściłeś;

1. Łk 23,8-12.

²⁸ Aby uczynić to, co twoja ręka i twój wyrok przedtem postanowiły¹, że ma się stać.

1. Hi 14,5; Iz 19,17; Łk 22,22.

²⁹ A teraz, Panie, spójrz na ich groźby i daj twoim sługom z całą odwagą¹ głosić twoje słowo;

1. 1Tes 2,2.

³⁰ Gdy ty wyciągniesz swoją rękę, aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów¹ przez imię twego świętego Syna, Jezusa.

1. Pwt 4,34; Dz 5,12; Rz 15,19; Hbr 2,4.

³¹ A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i z odwagą głosili słowo Boże.

³² A to mnóstwo wierzących miało jedno serce i jedną duszę. Nikt nie nazywał swoim tego, co posiadał, ale wszystko mieli wspólne.

³³ Apostołowie zaś z wielką mocą dawali świadectwo o zmartwychwstaniu Pana Jezusa i wielka łaska była nad nimi wszystkimi.

³⁴ Nie było też wśród nich nikogo, kto by cierpiał niedostatek, gdyż ci, którzy mieli pola albo domy, sprzedawali je i przynosili pieniądze za to, co posprzedawali;

³⁵ I kładli u stóp apostołów. Rozdzielano to każdemu według potrzeb.

³⁶ Także Józef, nazwany przez apostołów Barnabą – co się tłumaczy: Syn Pocieszenia – lewita rodem z Cypru;

³⁷ Sprzedał ziemię, którą posiadał, a pieniądze przyniósł i położył u stóp apostołów.

Rozdział 5

¹ A pewien człowiek, imieniem Ananiasz, ze swoją żoną Safirą, sprzedał swą posiadłość;

² I za wiedzą swojej żony odłożył sobie część pieniędzy¹, a pewną część przyniósł i złożył u stóp apostołów.

1. Joz 7,11; Ml 3,8-9; 1Tm 6,10.

³ Lecz Piotr powiedział: Ananiaszu, dlaczego szatan¹ tak napełnił twoje serce, abyś okłamał Ducha Świętego i odłożył sobie część pieniędzy za ziemię?

1. 1Krn 21,1; Mt 13,19; J 13,2; Ef 6,11; 1P 5,8.

⁴ Czy to, co miałeś, nie było twoje? A to, co otrzymałeś za sprzedaż, czy nie pozostawało w twojej mocy? Dlaczego dopuściłeś to do swego serca? Nie okłamałeś ludzi, lecz Boga¹.

1. Lb 16,11; 1Sm 8,7; 2Krl 5,25-27; Łk 10,16; 1Tes 4,8.

⁵ Ananiasz zaś, usłyszawszy te słowa, padł nieżywy¹. I wielki strach ogarnął wszystkich, którzy to słyszeli.

1. Lb 16,26-33; 2Krl 1,10-14.

⁶ Młodsi wstali, owinęli go, wynieśli i pogrzebali.

⁷ A po około trzech godzinach weszła także jego żona, nie wiedząc, co się stało.

⁸ I zapytał ją Piotr: Powiedz mi, czy za tyle sprzedaliście ziemię? A ona odpowiedziała: Tak, za tyle.

⁹ Wtedy Piotr powiedział do niej: Dlaczego się ze sobą zmówiliście, aby wystawić na próbę¹ Ducha Pańskiego? Oto są przed drzwiami ci, którzy pogrzebali twego męża, i ciebie wyniosą.

1. Ps 78,18-19; Mt 4,7; 1Kor 10,9.

¹⁰ I natychmiast padła nieżywa u jego stóp. A gdy młodzieńcy weszli, znaleźli ją martwą. Wynieśli ją więc i pogrzebali obok męża.

¹¹ I wielki strach ogarnął cały kościół i wszystkich, którzy to słyszeli.

¹² A przez ręce apostołów działo się wiele znaków i cudów¹ wśród ludu. (I byli wszyscy jednomyślnie w przedsionku Salomona.

1. Dz 4,29-30.

¹³ I z pozostałych nikt nie śmiał się do nich przyłączyć, ale ludzie bardzo ich wychwalali.

¹⁴ Przybywało też Panu mnóstwo wierzących, mężczyzn i kobiet).

¹⁵ Tak, że nawet na ulice wynoszono chorych i kładziono ich na noszach i posłaniach, aby przynajmniej cień przechodzącego Piotra padł na niektórych z nich¹.

1. Dz 19,11-12.

¹⁶ Schodziło się też z okolicznych miast do Jerozolimy mnóstwo ludzi, przynosząc chorych i dręczonych przez duchy nieczyste, a wszyscy zostali uzdrowieni¹.

1. Mt 4,24; Mk 16,17.

¹⁷ Wtedy najwyższy kapłan i wszyscy, którzy z nim byli, należący do stronnictwa saduceuszy, pełni zazdrości, powstali;

¹⁸ I schwytali apostołów, których wtrącili do publicznego więzienia.

¹⁹ Lecz anioł Pana¹ w nocy otworzył drzwi więzienia i wyprowadziwszy ich, powiedział:

1. Ps 34,7; Dz 12,7; Ga 4,14.

²⁰ Idźcie i wystąpiwszy, mówcie do ludzi w świątyni wszystkie słowa tego życia.

²¹ Kiedy to usłyszeli, weszli o świcie do świątyni i nauczali. Tymczasem najwyższy kapłan i ci, którzy z nim byli, przyszli, zwołali Radę oraz wszystkich starszych spośród synów Izraela i posłali do więzienia, aby ich przyprowadzono.

²² Lecz gdy słudzy przyszli i nie znaleźli ich w więzieniu, wrócili i oznajmili:

²³ Wprawdzie zastaliśmy więzienie starannie zamknięte, a strażników stojących na zewnątrz, przed drzwiami, po otwarciu jednak nie znaleźliśmy w nim nikogo.

²⁴ A gdy najwyższy kapłan i dowódca straży świątynnej oraz naczelni kapłani usłyszeli te słowa, zastanawiali się, co z tego będzie.

²⁵ Wówczas nadszedł ktoś i oznajmił im: Ludzie, których wtrąciliście do więzienia, stoją w świątyni i nauczają lud.

²⁶ Wtedy dowódca straży poszedł ze sługami i przyprowadził ich bez użycia siły. Bali się bowiem ludu, żeby ich nie ukamienowali.

²⁷ Gdy ich przyprowadzili, postawili ich przed Radą. I zapytał ich najwyższy kapłan:

²⁸ Czy nie zakazaliśmy wam surowo, żebyście w tym imieniu nie nauczali? A oto napełniliście Jerozolimę waszą nauką¹ i chcecie na nas ściągnąć krew tego człowieka.

1. Mt 7,28; 15,9; J 7,16-17; Dz 2,42; Rz 6,17; 1Tm 4,1; 2Tm 3,16.

²⁹ Wtedy Piotr i apostołowie odpowiedzieli: Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi.

³⁰ Bóg naszych ojców wskrzesił Jezusa, którego wy zabiliście, zawiesiwszy na drzewie.

³¹ Tego Bóg wywyższył swoją prawicą, aby był władcą¹ i zbawicielem, aby ludowi Izraela dać pokutę² i przebaczenie grzechów³.

1. Dn 9,25; Dz 3,15.
2. Łk 24,47; 2Tm 2,25.
3. Dz 13,38; Ef 1,7; Kol 1,14.

³² A my jesteśmy jego świadkami¹ w tym, a także Duch Święty, którego Bóg dał tym, którzy są mu posłuszni.

1. Łk 24,48; J 15,27.

³³ A oni, słysząc to, wpadli w gniew¹ i naradzali się nad tym, jakby ich zabić.

1. Dz 2,37; 7,54.

³⁴ Wtedy pewien faryzeusz, imieniem Gamaliel, nauczyciel prawa, szanowany przez wszystkich ludzi, powstał na Radzie i nakazał, aby na chwilę wyprowadzono apostołów;

³⁵ I powiedział do nich: Mężowie izraelscy, zastanówcie się dobrze, co zamierzacie zrobić z tymi ludźmi.

³⁶ Niedawno bowiem wystąpił Teudas, podając się za nie byle kogo, do którego przyłączyło się około czterystu ludzi. Zabito go, a wszyscy jego zwolennicy rozproszyli się i ślad po nich zaginął.

³⁷ Po nim w dniach spisu wystąpił Judasz Galilejczyk i pociągnął za sobą wielu ludzi¹. Lecz i on zginął, a wszyscy jego zwolennicy rozproszyli się.

1. Łk 13,1-2.

³⁸ Dlatego teraz mówię wam: Odstąpcie od tych ludzi i zostawcie ich. Jeśli bowiem ten zamysł czy ta sprawa pochodzi od ludzi, obróci się wniwecz¹;

1. Iz 8,9-10; Mt 15,13.

³⁹ Ale jeśli pochodzi od Boga¹, nie będziecie mogli tego zniszczyć, aby się czasem nie okazało, że walczycie z Bogiem.

1. Iz 46,10; 1Kor 1,25.

⁴⁰ I posłuchali go. A przywoławszy apostołów, ubiczowali¹ ich i zabronili im mówić w imię Jezusa, a potem ich wypuścili.

1. Mt 10,17.

⁴¹ A oni odchodzili sprzed Rady, ciesząc się, że stali się godni znosić zniewagę dla imienia¹ Jezusa.

1. 1J 2,12; 3J 1,7.

⁴² Nie przestawali też codziennie w świątyni i po domach nauczać i głosić Jezusa Chrystusa¹.

1. Dz 8,5.35; 9,20; 1Kor 2,2.

Rozdział 6

¹ A w tych dniach, gdy liczba uczniów wzrastała, helleniści¹ zaczęli szemrać przeciwko Żydom, że zaniedbywano w codziennym posługiwaniu ich wdowy.

1. Jl 3,6; Dz 9,29; 11,20.

² Wtedy dwunastu, zwoławszy całe mnóstwo uczniów, powiedziało: Nie jest rzeczą słuszną, żebyśmy porzucili słowo Boże, a obsługiwali stoły.

³ Upatrzcie więc, bracia, spośród siebie siedmiu mężczyzn, mających dobre świadectwo, pełnych Ducha Świętego i mądrości, którym zlecimy tę sprawę¹.

1. Pwt 1,13; 1Tm 3,8-10.

⁴ My zaś oddamy się modlitwie i posłudze słowa.

⁵ I spodobało się to całej gromadzie zebranych. Wybrali więc Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, Filipa, Prochora, Nikanora, Tymona, Parmenasa i Mikołaja, prozelitę¹ z Antiochii.

1. Mt 23,15.

⁶ Przedstawili ich apostołom, którzy modląc się, położyli na nich ręce¹.

1. Dz 13,3; Mk 16,18; Hbr 6,2; Wj 29,10.

⁷ I rozszerzało się słowo Boże¹, i liczba uczniów w Jerozolimie bardzo się pomnażała; także bardzo wielu kapłanów stawało się posłusznych wierze.

1. Dz 12,24; 19,20; 2Tm 2,9.

⁸ A Szczepan, pełen wiary i mocy, czynił cuda i wielkie znaki wśród ludzi.

⁹ Wtedy niektórzy z synagogi zwanej synagogą Libertynów i Cyrenejczyków, i Aleksandryjczyków oraz tych, którzy pochodzili z Cylicji i Azji, wystąpili do rozprawy ze Szczepanem.

¹⁰ Lecz nie mogli sprostać mądrości i duchowi, z którym mówił.

¹¹ Podstawili więc ludzi¹, którzy zeznali: Słyszeliśmy, jak mówił bluźnierstwa przeciwko Mojżeszowi i przeciwko Bogu.

1. 1Krl 21,10-13; Mt 26,59-60.

¹² I tak podburzyli lud, starszych i uczonych w Piśmie; a gdy przybiegli do niego, porwali go i przyprowadzili do Rady.

¹³ I podstawili fałszywych świadków, którzy zeznali: Ten człowiek nie przestaje mówić bluźnierstw przeciwko temu świętemu miejscu i przeciwko prawu.

¹⁴ Słyszeliśmy bowiem, jak mówił, że ten Jezus z Nazaretu zburzy to miejsce i zmieni zwyczaje, które nam przekazał Mojżesz.

¹⁵ A wszyscy, którzy zasiadali w Radzie, przyglądali mu się uważnie i zobaczyli, że jego twarz jest jak oblicze anioła¹.

1. Wj 34,29-30; Kaz 8,1; Mt 17,2.

Rozdział 7

¹ Wtedy najwyższy kapłan zapytał: Czy tak się sprawy mają?

² A on odpowiedział: Mężowie bracia i ojcowie, słuchajcie! Bóg chwały¹ ukazał się naszemu ojcu Abrahamowi, gdy był w Mezopotamii, zanim zamieszkał w Charanie².

1. Ps 29,3.
2. Rdz 11,31.

³ I powiedział¹ do niego: Opuść swoją ziemię i swoją rodzinę i idź do ziemi, którą ci wskażę.

1. Rdz 12,1; Hbr 11,8-10.

⁴ Wtedy wyszedł z ziemi chaldejskiej i zamieszkał w Charanie. A stamtąd, gdy umarł jego ojciec, Bóg przeniósł go do tej ziemi, w której wy teraz mieszkacie.

⁵ I nie dał mu w niej dziedzictwa¹ nawet na stopę jego nogi. Obiecał² tylko, że da ją w posiadanie jemu i jego potomstwu po nim, gdy jeszcze nie miał dziecka.

1. Rdz 23,4; Hbr 11,9-10.
2. Rdz 12,7; 15,7; 17,8.

⁶ I tak mu Bóg powiedział¹: Twoje potomstwo będzie przebywać w obcej ziemi, wezmą je w niewolę i będą je uciskać przez czterysta lat².

1. Rdz 15,13.
2. Wj 12,40-41; Ga 3,17.

⁷ Lecz ten naród, u którego będzie w niewoli, ja będę sądził¹ – powiedział Bóg. A potem wyjdą i będą mi służyć na tym miejscu.

1. Wj 14,29-30.

⁸ I zawarł z nim przymierze obrzezania¹. Tak to Abraham spłodził Izaaka i obrzezał go ósmego dnia, a Izaak Jakuba, a Jakub dwunastu patriarchów.

1. Rdz 17,9-14; J 7,22.

⁹ A patriarchowie z zawiści sprzedali Józefa do Egiptu¹. Lecz Bóg był z nim².

1. Rdz 37,4-28.
2. Rdz 39,2.

¹⁰ I wyrwał go ze wszystkich jego utrapień, i dał mu łaskę i mądrość w oczach faraona, króla Egiptu, który ustanowił go przełożonym nad Egiptem i nad całym swoim domem.

¹¹ Potem nastał głód¹ i wielka niedola w całej ziemi Egiptu i Kanaan, a nasi ojcowie nie znajdowali żywności.

1. Rdz 41,54; Ps 105,16.

¹² A gdy Jakub usłyszał, że w Egipcie jest zboże, wysłał naszych ojców pierwszy raz¹.

1. Rdz 42,1-2.

¹³ A za drugim razem Józef dał się poznać swoim braciom i faraon dowiedział się o rodzie Józefa¹.

1. Rdz 45,1-16.

¹⁴ Potem Józef posłał po swego ojca Jakuba i całą swoją rodzinę liczącą siedemdziesiąt pięć dusz¹.

1. Rdz 46,26; Pwt 10,22.

¹⁵ Jakub przybył do Egiptu i tam umarł on sam i nasi ojcowie.

¹⁶ I zostali przeniesieni do Sychem i złożeni w grobie, który Abraham kupił za pieniądze¹ u synów Chamora, ojca Sychema.

1. Rdz 23,4.

¹⁷ A gdy zbliżył się czas obietnicy, którą Bóg złożył Abrahamowi, lud w Egipcie rozrodził się i rozmnożył¹;

1. Wj 1,7-19; Ps 105,24-25.

¹⁸ Aż nastał inny król, który nie znał Józefa.

¹⁹ Ten, działając podstępnie wobec naszego narodu, uciskał naszych ojców tak, że musieli porzucać swoje niemowlęta, żeby nie zostawały przy życiu.

²⁰ W tym czasie urodził się Mojżesz, a był miły¹ Bogu i wychowywano go przez trzy miesiące w domu jego ojca.

1. Wj 2,2.

²¹ A gdy go porzucono, wzięła go córka faraona i wychowała go jak syna¹.

1. Wj 2,5-10.

²² I wyuczono Mojżesza całej mądrości egipskiej, i był potężny w słowach i czynach¹.

1. Łk 24,19.

²³ A gdy miał czterdzieści lat¹, przyszło mu na myśl odwiedzić swych braci, synów Izraela.

1. Wj 2,11-22.

²⁴ A kiedy zobaczył, że jednemu z nich wyrządzano krzywdę, ujął się za nim i pomścił skrzywdzonego, zabijając Egipcjanina.

²⁵ Sądził bowiem, że jego bracia zrozumieją, że Bóg przez jego ręce daje im wybawienie. Lecz oni nie zrozumieli.

²⁶ Następnego dnia zjawił się wśród nich, gdy się ze sobą bili, i próbował ich pogodzić, mówiąc: Ludzie, jesteście braćmi¹, dlaczego krzywdzicie jeden drugiego?

1. Ps 133,1; J 15,17; 1J 3,11-15.

²⁷ Lecz ten, który krzywdził bliźniego, odepchnął go, mówiąc: Kto cię ustanowił wodzem i sędzią nad nami¹?

1. Łk 12,14.

²⁸ Czy chcesz mnie zabić, tak jak wczoraj zabiłeś Egipcjanina?

²⁹ Na te słowa Mojżesz uciekł¹ i był cudzoziemcem w ziemi Madian, gdzie spłodził dwóch synów.

1. Hbr 11,27.

³⁰ Po czterdziestu latach ukazał¹ mu się na pustyni góry Synaj anioł Pana² w płomieniu ognia w krzaku.

1. Wj 3,1; Mk 12,26.
2. Rdz 16,7; 22,15.

³¹ Kiedy Mojżesz to ujrzał, zdziwił się na ten widok. A gdy podszedł, aby się temu przyjrzeć, rozległ się głos Pana:

³² Ja jestem Bogiem twoich ojców, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. A Mojżesz zadrżał i nie śmiał się przypatrywać¹.

1. Wj 3,6; Mt 22,32.

³³ Wtedy Pan powiedział do niego: Zdejmij z nóg obuwie, bo miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą¹.

1. Joz 5,15.

³⁴ Patrząc, widziałem utrapienie mego ludu¹, który jest w Egipcie, i słyszałem jego wzdychanie, i zstąpiłem, żeby go wybawić. Dlatego teraz chodź, poślę² cię do Egiptu.

1. Wj 3,7.
2. Ps 105,26; Mi 6,4.

³⁵ Tego Mojżesza, którego się wyparli, mówiąc: Któż cię ustanowił wodzem i sędzią? – tego Bóg posłał jako wodza i wybawiciela przez rękę anioła, który mu się ukazał w krzaku.

³⁶ On wyprowadził ich, czyniąc cuda i znaki¹ w ziemi Egiptu, nad Morzem Czerwonym i na pustyni przez czterdzieści lat.

1. Pwt 6,22; Ne 9,10; Ps 78,13.43; 105,27; Mk 16,20.

³⁷ To jest ten Mojżesz, który powiedział synom Izraela: Proroka jak ja wzbudzi wam Pan, wasz Bóg, spośród waszych braci. Jego będziecie słuchać¹.

1. Pwt 18,15-19.

³⁸ On to był w zgromadzeniu¹ na pustyni z aniołem, który mówił do niego na górze Synaj i z naszymi ojcami. On przyjął żywe słowa Boże², aby nam je przekazać.

1. Dz 14,27; Ef 1,22-23; 4,13-16; Hbr 3,16-19.
2. Rz 3,1-3; Ga 3,19; Hbr 4,12.

³⁹ Lecz nasi ojcowie nie chcieli mu być posłuszni, ale odepchnęli go i zwrócili swoje serca ku Egiptowi.

⁴⁰ Powiedzieli do Aarona¹: Zrób nam bogów, którzy będą szli przed nami, bo nie wiemy, co się stało z tym Mojżeszem, który nas wyprowadził z ziemi Egiptu.

1. Wj 32,1.

⁴¹ I zrobili cielca w tych dniach, i złożyli ofiarę temu bożkowi, i cieszyli się dziełami swoich rąk¹.

1. Wj 32,6.18; Ps 106,19-21.

⁴² Wtedy Bóg odwrócił¹ się od nich i oddał ich w służbę zastępom nieba², jak jest napisane w księdze proroków: Czy mi składaliście zabite zwierzęta i inne ofiary na pustyni przez czterdzieści lat, domu Izraela?

1. Sdz 2,11-14; Ps 81,12; Rz 1,24.
2. Pwt 4,19; 17,3; 1Krl 22,19; 2Krl 17,16; Jr 8,2.

⁴³ Raczej obnosiliście namiot Molocha i gwiazdę waszego boga Remfana, wizerunki, które sobie zrobiliście, żeby oddawać im cześć¹. Dlatego zaprowadzę was poza Babilon.

1. Kpł 20,2-5; Am 5,26.

⁴⁴ Nasi ojcowie mieli na pustyni Namiot Świadectwa¹, jak zarządził ten, który powiedział Mojżeszowi, aby go uczynił według wzoru, który widział.

1. Wj 38,21; Lb 9,15; Joz 18,1; Hbr 8,5.

⁴⁵ Nasi ojcowie z Jozuem¹ wzięli go i wnieśli do posiadłości pogan, których Bóg wypędził sprzed oblicza naszych ojców, aż do dni Dawida²;

1. Joz 3,1-14; 18,1.
2. Dz 13,22.

⁴⁶ Który znalazł łaskę przed Bogiem i prosił, aby mógł znaleźć przybytek dla Boga Jakuba¹.

1. 1Krl 8,17; 1Krn 22,7; Ps 132,1-5.

⁴⁷ Lecz Salomon zbudował mu dom¹.

1. 2Sm 7,1-13; 1Krl 8,20.

⁴⁸ Najwyższy jednak nie mieszka w świątyniach uczynionych ręką, jak mówi prorok¹:

1. Iz 66,1; 1Krl 8,27; 2Krn 6,18; Dz 17,24.

⁴⁹ Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich stóp¹. Jakiż dom mi zbudujecie², mówi Pan, albo gdzie jest miejsce mego odpoczynku?

1. Iz 66,1-2.
2. Dz 17,24; 1Krl 8,27.

⁵⁰ Czy tego wszystkiego nie uczyniła moja ręka¹?

1. Ps 102,25-27; Iz 44,24; Jr 32,17; J 1,3.

⁵¹ Ludzie twardego karku¹, nieobrzezanego serca i uszu²! Wy zawsze sprzeciwiacie się Duchowi Świętemu. Jak wasi ojcowie, tak i wy!

1. Pwt 31,27; 2Krn 30,8; Ne 9,16; Jr 17,23.
2. Pwt 10,16; Jr 6,10; Ez 44,9.

⁵² Którego z proroków nie prześladowali wasi ojcowie? Pozabijali też tych, którzy przepowiadali przyjście Sprawiedliwego¹, którego wy staliście się teraz zdrajcami i mordercami.

1. Dz 22,14.

⁵³ Wy, którzy otrzymaliście prawo przez rozporządzenie aniołów, lecz nie przestrzegaliście go.

⁵⁴ Gdy to usłyszeli, wpadli w gniew i zgrzytali na niego zębami¹.

1. Ps 35,16.

⁵⁵ A on, pełen Ducha Świętego, patrzył uważnie w niebo i ujrzał chwałę Boga i Jezusa stojącego po prawicy Boga¹.

1. Ps 110,1; Hbr 1,3; 8,1.

⁵⁶ I powiedział: Oto widzę niebiosa otwarte i Syna Człowieczego stojącego po prawicy Boga.

⁵⁷ A oni podnieśli wielki krzyk, zatkali sobie uszy i jednomyślnie się na niego rzucili.

⁵⁸ Wyrzucili go poza miasto i kamienowali, a świadkowie złożyli swoje szaty u stóp młodzieńca zwanego Saulem¹.

1. Dz 22,20.

⁵⁹ Tak kamienowali Szczepana, modlącego się tymi słowy: Panie Jezu, przyjmij¹ mojego ducha.

1. Łk 23,46; 1P 4,19.

⁶⁰ A upadłszy na kolana, zawołał donośnym głosem: Panie, nie poczytaj im tego za grzech. A gdy to powiedział, zasnął¹.

1. Dz 13,36; Łk 8,52; 1Tes 4,13-18.

Rozdział 8

¹ A Saul zgodził się na zabicie go. W tym czasie zaczęło się wielkie prześladowanie kościoła w Jerozolimie i wszyscy oprócz apostołów rozproszyli się po okolicach Judei i Samarii.

² Szczepana zaś pogrzebali bogobojni ludzie i bardzo go opłakiwali.

³ Tymczasem Saul niszczył kościół. Wchodził do domów, wywlekał mężczyzn i kobiety i wtrącał ich do więzienia.

⁴ A ci, którzy się rozproszyli¹, szli wszędzie, głosząc słowo Boże.

1. Mt 10,23; Dz 11,19.

⁵ Filip¹ przybył do miasta Samarii i głosił im Chrystusa².

1. Dz 6,5.
2. w. 35; Dz 5,42; 9,20; 1Kor 1,23.

⁶ A lud jednomyślnie przyjmował to, co mówił Filip, gdy go słyszeli i widzieli cuda, które czynił.

⁷ Duchy nieczyste bowiem wychodziły z donośnym krzykiem z wielu, którzy je mieli. Wielu też sparaliżowanych¹ i ułomnych zostało uzdrowionych.

1. Łk 5,18; Dz 9,33; Hbr 12,12.

⁸ I wielka radość zapanowała w tym mieście.

⁹ A pewien człowiek o imieniu Szymon, który wcześniej w tym mieście zajmował się czarami¹, mamił lud Samarii, twierdząc, że jest kimś wielkim.

1. Dz 13,6; Wj 7,11; Kpł 20,6; Pwt 18,10-12.

¹⁰ Liczyli się z nim wszyscy od najmniejszego do największego, mówiąc: Ten człowiek jest tą wielką mocą Boga.

¹¹ A liczyli się z nim dlatego, że od dłuższego czasu mamił ich swoimi czarami.

¹² A gdy uwierzyli Filipowi, który głosił o królestwie Bożym¹ i o imieniu Jezusa Chrystusa², chrzcili³ się zarówno mężczyźni, jak i kobiety.

1. Mt 6,33; Łk 17,21; J 3,5; Rz 14,17.
2. Dz 2,38; 4,10; 10,43; Flp 2,10.
3. Dz 8,36; 10,48; 16,33.

¹³ Uwierzył też sam Szymon, a gdy się ochrzcił, trzymał się Filipa i zdumiewał się, widząc cuda i wielkie znaki, jakie się działy.

¹⁴ Kiedy apostołowie¹, którzy byli w Jerozolimie, usłyszeli, że Samaria przyjęła słowo Boże, wysłali do nich Piotra i Jana;

1. Dz 1,2; 2,42; 4,33; 5,12.

¹⁵ Którzy przyszli tam i modlili się za nich, aby otrzymali Ducha Świętego.

¹⁶ Na żadnego z nich bowiem jeszcze nie zstąpił. Byli tylko ochrzczeni w imię Pana Jezusa.

¹⁷ Wtedy kładli na nich ręce¹, a oni otrzymywali Ducha Świętego.

1. Dz 6,6; 13,3; 1Tm 4,14; Hbr 6,2.

¹⁸ A gdy Szymon zobaczył, że Duch Święty był udzielany przez nakładanie rąk apostołów, przyniósł im pieniądze;

¹⁹ Mówiąc: Dajcie i mnie tę moc, aby ten, na kogo nałożę ręce, otrzymał Ducha Świętego.

²⁰ I powiedział mu Piotr: Niech zginą z tobą twoje pieniądze, bo sądziłeś, że dar Boży¹ można nabyć za pieniądze.

1. 2Krl 5,26-27; Dn 5,17; Hbr 13,5.

²¹ Nie masz w tej sprawie części ani udziału, bo twoje serce¹ nie jest prawe przed Bogiem.

1. 2Krn 25,2; Ps 78,37; Mt 15,19; Mk 7,21.

²² Dlatego pokutuj z tej twojej nieprawości¹ i proś Boga², a może ci przebaczy zamysł twego serca.

1. 1Krl 8,47; Jr 8,6; Dz 17,30.
2. Jl 2,13; Mk 2,7; 1Tm 2,5; 1J 1,9; 2,1-2.

²³ Widzę bowiem, że jesteś pogrążony w goryczy żółci i w więzach nieprawości.

²⁴ Wtedy Szymon odpowiedział: Módlcie się za mnie do Pana¹, aby nic z tego, co powiedzieliście, mnie nie spotkało.

1. Wj 8,8; 1Sm 12,19; 1Krl 13,6.

²⁵ A gdy dali świadectwo i opowiedzieli słowo Pana¹, udali się w drogę powrotną do Jerozolimy i głosili ewangelię w wielu wioskach samarytańskich.

1. Łk 20,1; Dz 14,7.21; Rz 15,19; Ga 4,13.

²⁶ Lecz anioł Pana¹ powiedział do Filipa: Wstań i idź na południe, na drogę, która prowadzi z Jerozolimy do Gazy. Jest to droga pustynna.

1. Rdz 16,7; Wj 3,2; Ps 34,7; Mt 1,20; Dz 5,19.

²⁷ Wstał więc i poszedł. A oto przyjechał do Jerozolimy¹ oddać cześć Bogu Etiopczyk², eunuch, dostojnik królowej etiopskiej Kandaki, który zarządzał jej wszystkimi skarbami;

1. 1Krl 8,41-42; J 12,20.
2. Ps 68,31; Jr 38,7.

²⁸ I wracał, a siedząc na swoim wozie, czytał proroka Izajasza.

²⁹ A Duch powiedział¹ do Filipa: Podejdź i przyłącz się do tego wozu.

1. Dz 10,19; 13,2; 1Tm 4,1.

³⁰ Kiedy Filip podbiegł, usłyszał, jak tamten czyta proroka Izajasza, i zapytał: Rozumiesz, co czytasz¹?

1. Łk 24,45; 2Kor 3,15.

³¹ A on odpowiedział: Jak mogę rozumieć, jeśli mi nikt nie wyjaśni¹? I zaprosił Filipa, aby wszedł i przy nim usiadł.

1. J 5,7; Dz 10,5; Rz 10,14.

³² A czytał ten fragment Pisma¹: Jak owca na rzeź był prowadzony i jak baranek milczący wobec tego, który go strzyże, tak on nie otworzył swoich ust.

1. Iz 53,7-8.

³³ W jego poniżeniu pozbawiono go sądu, a któż wypowie jego ród? Jego życie bowiem zostało zabrane z ziemi.

³⁴ I zapytał eunuch Filipa: Proszę cię, o kim to prorok mówi¹? Sam o sobie czy o kimś innym?

1. Dz 2,30-31; 1P 1,10-11.

³⁵ Wtedy Filip otworzył swe usta i zaczynając od tego fragmentu Pisma, głosił mu Jezusa¹.

1. Łk 24,27; Dz 10,43; 1Kor 2,2.

³⁶ A gdy jechali drogą, przybyli nad jakąś wodę¹. Wówczas eunuch powiedział: Oto woda; co stoi na przeszkodzie, żebym mógł być ochrzczony?

1. Dz 10,47; J 3,23.

³⁷ I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz¹. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.

1. Dz 8,12; 10,47; Łk 3,7-8.

³⁸ Kazał więc zatrzymać wóz. Obaj, Filip i eunuch, zeszli do wody i ochrzcił go¹.

1. Dz 16,33.

³⁹ A gdy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa i eunuch go więcej nie widział, ale jechał swoją drogą, radując się.

⁴⁰ Filip zaś znalazł się w Azocie, a obchodząc wszystkie miasta, głosił ewangelię, aż dotarł do Cezarei.

Rozdział 9

¹ A Saul, dysząc jeszcze groźbą i chęcią mordu wobec uczniów Pana¹, poszedł do najwyższego kapłana;

1. Dz 8,1-3; 26,10-11.

² I prosił go o listy do synagog w Damaszku, aby mógł, jeśliby znalazł tam zwolenników tej drogi, zarówno mężczyzn, jak i kobiety, przyprowadzić ich związanych do Jerozolimy.

³ A gdy jadąc, zbliżał się do Damaszku, nagle olśniła go światłość z nieba¹.

1. Dz 22,6-11; 26,12-16.

⁴ Upadł na ziemię i usłyszał głos, który mówił do niego: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz¹?

1. Za 2,8; Mt 25,40; J 15,20; Ef 5,29-30.

⁵ Wtedy zapytał: Kim jesteś, Panie? A Pan odpowiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz. Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi.

⁶ A Saul, drżąc i bojąc się, powiedział: Panie, co chcesz, abym zrobił? A Pan do niego: Wstań i idź do miasta, a tam ci powiedzą, co masz robić.

⁷ A mężczyźni, którzy byli z nim w drodze, stanęli oniemiali. Słyszeli bowiem głos, lecz nikogo nie widzieli.

⁸ I podniósł się Saul z ziemi, a gdy otworzył oczy, nikogo nie mógł widzieć. Wtedy wzięli go za rękę i zaprowadzili do Damaszku.

⁹ Trzy dni nic nie widział i nie jadł ani nie pił.

¹⁰ A w Damaszku był pewien uczeń, imieniem Ananiasz¹. I powiedział do niego Pan w widzeniu: Ananiaszu! A on odpowiedział: Oto ja, Panie.

1. Dz 22,12.

¹¹ A Pan powiedział do niego: Wstań i idź na ulicę, którą nazywają Prostą, i zapytaj w domu Judy o Saula z Tarsu, oto bowiem się modli.

¹² I ujrzał w widzeniu człowieka imieniem Ananiasz, wchodzącego i kładącego na nim rękę, aby odzyskał wzrok.

¹³ Ananiasz zaś odpowiedział: Panie, słyszałem od wielu, ile złego wyrządził ten człowiek twoim świętym w Jerozolimie.

¹⁴ Tutaj także ma władzę od najwyższych kapłanów uwięzić wszystkich, którzy wzywają twego imienia¹.

1. Rz 10,12-13; 1Kor 1,2; 2Tm 2,22.

¹⁵ Lecz Pan powiedział do niego: Idź, bo on jest moim wybranym naczyniem¹, aby zanieść moje imię do pogan², królów i synów Izraela.

1. Jr 1,5; J 15,16; Rz 9,21-24; Ga 1,15.
2. Rz 1,5; 11,13; Ef 3,7-8.

¹⁶ Ja bowiem pokażę mu, jak wiele musi wycierpieć dla mego imienia¹.

1. Dz 20,23; 2Kor 11,23-28; Flp 1,29.

¹⁷ Wtedy Ananiasz poszedł, wszedł do domu, położył na nim ręce i powiedział: Saulu, bracie, Pan mnie posłał – Jezus, który ci się ukazał w drodze, którą jechałeś – żebyś odzyskał wzrok i został napełniony Duchem Świętym.

¹⁸ I natychmiast spadły z jego oczu jakby łuski, i zaraz przejrzał, wstał i został ochrzczony.

¹⁹ A gdy zjadł, odzyskał siły. I Saul przebywał przez kilka dni z uczniami, którzy byli w Damaszku.

²⁰ I zaraz w synagogach zaczął głosić Chrystusa, że on jest Synem Bożym¹.

1. Mt 16,16; 26,63; J 20,31; 6,69; Rz 1,4; 1J 4,14-15.

²¹ A wszyscy, którzy go słuchali, ze zdziwieniem pytali: Czy to nie jest ten, który w Jerozolimie tępił tych, którzy wzywali tego imienia, i przybył tu po to, aby ich związać i zaprowadzić do naczelnych kapłanów?

²² A Saul coraz bardziej się wzmacniał i wprawiał w zakłopotanie Żydów, którzy mieszkali w Damaszku, dowodząc, że ten jest Chrystusem¹.

1. Dz 17,3; 18,5.

²³ A po upływie wielu dni Żydzi postanowili go zabić.

²⁴ Saul jednak dowiedział się o ich zasadzce. A strzegli bram we dnie i w nocy, aby go zabić.

²⁵ Lecz uczniowie zabrali go w nocy i spuścili w koszu po sznurze przez mur.

²⁶ A gdy Saul przybył do Jerozolimy, usiłował przyłączyć się do uczniów, ale wszyscy się go bali, nie wierząc, że jest uczniem.

²⁷ Lecz Barnaba¹ przyjął go, zaprowadził do apostołów i opowiedział im, jak on w drodze ujrzał Pana, który mówił do niego, i jak w Damaszku z odwagą głosił w imieniu Jezusa².

1. Dz 4,36; 11,22-26.
2. Łk 24,47; Dz 8,12.

²⁸ I przebywał z nimi w Jerozolimie.

²⁹ Z odwagą też mówił w imieniu Pana Jezusa i rozprawiał z hellenistami, a oni usiłowali go zabić.

³⁰ Bracia jednak dowiedzieli się o tym, wyprawili go do Cezarei i odesłali do Tarsu.

³¹ A tak kościoły¹ w całej Judei, Galilei i Samarii cieszyły się pokojem, budując się i żyjąc w bojaźni Pańskiej², i rozrastały się przez pociechę Ducha Świętego.

1. Rz 16,16; 1Kor 11,16; 14,33.
2. Hbr 12,28.

³² I stało się, gdy Piotr odwiedzał wszystkich, że przyszedł też do świętych, którzy mieszkali w Liddzie.

³³ Spotkał tam pewnego człowieka imieniem Eneasz, który był sparaliżowany¹ i od ośmiu lat leżał w łóżku.

1. Mt 9,2.

³⁴ I powiedział mu Piotr: Eneaszu, Jezus Chrystus cię uzdrawia¹. Wstań i zaściel swoje łóżko. I natychmiast wstał.

1. Dz 3,6.16; 4,10.

³⁵ A wszyscy mieszkańcy Liddy i Saronu widzieli go i nawrócili¹ się do Pana.

1. Dz 11,21.

³⁶ Mieszkała też w Jafie pewna uczennica o imieniu Tabita, co znaczy Dorkas. Jej życie wypełnione było dobrymi uczynkami¹ i udzielaniem jałmużny.

1. Mt 5,16; Ef 2,10; 1Tm 2,10; 6,18; 2Tm 3,17; Tt 2,14; 1P 2,12.

³⁷ I stało się w tych dniach, że zachorowała i umarła. Obmyto ją i położono w sali na piętrze.

³⁸ A ponieważ Lidda leży blisko Jafy, gdy uczniowie usłyszeli, że jest tam Piotr, posłali do niego dwóch ludzi, prosząc, aby nie zwlekał z przyjściem do nich.

³⁹ Wtedy Piotr wstał i poszedł z nimi, a gdy przyszedł, wprowadzili go do sali na piętrze. Obstąpiły go wszystkie wdowy, płacząc i pokazując tuniki i płaszcze, które Dorkas im robiła, gdy była z nimi.

⁴⁰ A Piotr wygonił wszystkich, klęknął i modlił się. Potem zwrócił się do zmarłej i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła oczy i zobaczywszy Piotra, usiadła.

⁴¹ On podał jej rękę i podniósł ją, a zawoławszy świętych i wdowy, pokazał ją żywą.

⁴² I rozniosło się to po całej Jafie, i wielu uwierzyło w Pana¹.

1. J 11,45; 12,11.

⁴³ Piotr zaś został przez wiele dni w Jafie u niejakiego Szymona, garbarza.

Rozdział 10

¹ A w Cezarei był pewien człowiek imieniem Korneliusz, setnik¹ z oddziału zwanego Italskim;

1. Dz 27,1; Mt 8,5.

² Pobożny i bojący się Boga wraz z całym swoim domem. Dawał on wielkie jałmużny ludowi i zawsze modlił¹ się do Boga.

1. Łk 18,1; 1Tes 5,17.

³ Około dziewiątej godziny dnia ujrzał wyraźnie w widzeniu anioła Boga¹, który przyszedł do niego i powiedział: Korneliuszu!

1. Rdz 31,11; Sdz 13,6; 2Sm 14,17; Ga 4,14.

⁴ A on uważnie patrzył na niego i będąc przestraszonym, zapytał: Co, Panie? I odpowiedział mu: Twoje modlitwy i jałmużny¹ dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie².

1. Mt 6,1-4; Łk 11,41; 12,33.
2. Mt 26,13; Hbr 6,10; Ml 3,16.

⁵ Dlatego teraz poślij mężczyzn do Jafy i sprowadź Szymona, zwanego Piotrem.

⁶ Zatrzymał się on u pewnego Szymona, garbarza, który ma dom nad morzem. On ci powie, co masz robić.

⁷ A gdy anioł, który mówił z Korneliuszem, odszedł, ten zawołał dwóch swoich sług i pobożnego żołnierza spośród tych, którzy stale mu posługiwali;

⁸ I opowiedziawszy im wszystko, posłał ich do Jafy.

⁹ A nazajutrz, gdy byli w drodze i zbliżali się do miasta, około godziny szóstej Piotr wszedł na dach, aby się modlić.

¹⁰ A będąc głodnym, chciał coś zjeść. Gdy zaś przygotowywano mu posiłek, wpadł w zachwycenie.

¹¹ Zobaczył otwarte niebo¹ i zstępujący na niego jakiś przedmiot, podobny do wielkiego płótna, związany ze sobą czterema końcami i spuszczany ku ziemi.

1. Dz 7,56; Łk 3,21; Obj 4,1.

¹² Były w nim wszelkie czworonożne zwierzęta ziemskie, bestie, gady i ptaki nieba.

¹³ I odezwał się do niego głos: Wstań, Piotrze, zabijaj i jedz.

¹⁴ A Piotr odpowiedział: Żadną miarą, Panie, bo nigdy nie jadłem niczego pospolitego¹ lub nieczystego.

1. Kpł 11,1-17; 20,25; 1Sm 21,4; Ez 4,14.

¹⁵ Wtedy znowu, po raz drugi dobiegł go głos: Tego, co Bóg oczyścił, ty nie uważaj za nieczyste¹.

1. Mt 15,11; Rz 14,14-20; 1Tm 4,4-5; Tt 1,15.

¹⁶ I stało się tak trzy razy. Wówczas ten przedmiot został z powrotem wzięty do nieba.

¹⁷ A gdy Piotr zastanawiał się, co ma oznaczać widzenie, które miał, oto mężczyźni wysłani przez Korneliusza, dopytawszy się o dom Szymona, stanęli przed bramą;

¹⁸ I zawołali, pytając, czy tam przebywa Szymon, zwany Piotrem.

¹⁹ A gdy Piotr rozmyślał o tym widzeniu, powiedział do niego Duch: Szukają cię trzej mężczyźni.

²⁰ Dlatego wstań, zejdź i idź¹ z nimi bez wahania, bo ja ich posłałem.

1. Dz 8,26; 22,10; Mk 16,15.

²¹ Wtedy Piotr zszedł do mężczyzn, którzy zostali do niego posłani przez Korneliusza, i powiedział: Ja jestem tym, którego szukacie. Z jakiego powodu przyszliście?

²² A oni odpowiedzieli: Setnik Korneliusz, człowiek sprawiedliwy¹ i bojący się Boga, mający dobre świadectwo od całego narodu żydowskiego, w widzeniu otrzymał przez świętego anioła polecenie², aby cię wezwał do swego domu i wysłuchał twoich słów.

1. Rdz 6,9; Hi 1,1; Ha 2,4; Mt 1,19; Mk 6,20; Łk 2,25.
2. Mt 2,12.22; Łk 2,26; Hbr 8,5; 11,7.

²³ Wtedy zawołał ich do domu i udzielił gościny. A następnego dnia Piotr wyruszył z nimi i niektórzy bracia z Jafy towarzyszyli mu.

²⁴ A nazajutrz weszli do Cezarei. Korneliusz zaś czekał na nich, zwoławszy swoich krewnych i bliskich przyjaciół.

²⁵ A gdy Piotr wchodził, Korneliusz wyszedł mu naprzeciw, padł mu do nóg i oddał mu pokłon¹.

1. Dn 2,46; Obj 19,10; 22,8.

²⁶ Lecz Piotr podniósł go, mówiąc: Wstań, ja też jestem człowiekiem¹.

1. Mt 4,10; Dz 14,14-15; Obj 19,10; 22,9.

²⁷ A rozmawiając z nim, wszedł i zastał wielu zebranych.

²⁸ I powiedział do nich: Wiecie, że nie wolno Żydowi przestawać z cudzoziemcem albo przychodzić do niego¹. Lecz Bóg mi pokazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym.

1. J 4,9; 18,28; Dz 11,2-3; Ga 2,12-13.

²⁹ Dlatego też, będąc wezwany, przyszedłem bez sprzeciwu. Pytam więc: Dlaczego mnie wezwaliście?

³⁰ A Korneliusz odpowiedział: Cztery dni temu pościłem aż do tej godziny, a gdy o godzinie dziewiątej modliłem się w swoim domu, stanął przede mną pewien mąż w jasnej szacie¹;

1. Łk 24,4.

³¹ I powiedział: Korneliuszu, twoja modlitwa została wysłuchana¹, a twoje jałmużny dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie.

1. Dn 10,12; Łk 1,13.

³² Dlatego poślij do Jafy i wezwij Szymona, zwanego Piotrem. Zatrzymał się on w domu Szymona, garbarza, nad morzem. Gdy przyjdzie, będzie z tobą mówić.

³³ Natychmiast więc posłałem po ciebie, a ty dobrze zrobiłeś, że przyszedłeś. A teraz jesteśmy tu wszyscy obecni przed Bogiem, aby słuchać wszystkiego, co ci Bóg nakazał.

³⁴ Wtedy Piotr otworzył usta i powiedział: Prawdziwie dostrzegam, że Bóg nie ma względu na osoby¹;

1. Pwt 10,17; Hi 34,19; Rz 2,11; Jk 2,9; 1P 1,17.

³⁵ Ale w każdym narodzie¹ miły jest mu ten, kto się go boi i czyni to, co sprawiedliwe².

1. Dz 15,9; Rz 2,27-29; 10,12-13.
2. Ps 15,1-2; Iz 56,3-8.

³⁶ A jeśli chodzi o słowo, które posłał synom Izraela¹, zwiastując pokój² przez Jezusa Chrystusa, który jest Panem wszystkich;

1. Dz 2,39; 3,25; Rz 3,1-2.
2. Ef 2,17; Kol 1,20.

³⁷ Wy wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan¹;

1. Dz 13,25; Mk 1,4.

³⁸ Jak Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą Jezusa z Nazaretu, który chodził, czyniąc dobrze i uzdrawiając wszystkich opanowanych przez diabła¹, bo Bóg był z nim².

1. 1J 3,8.
2. J 3,2; 16,32.

³⁹ A my jesteśmy świadkami¹ tego wszystkiego, co czynił w ziemi judzkiej i w Jerozolimie. Jego to zabili, zawiesiwszy na drzewie².

1. Dz 1,8; 5,32; Łk 24,48.
2. Dz 3,15; 5,30.

⁴⁰ Jego też wskrzesił Bóg¹ trzeciego dnia i sprawił, żeby się objawił;

1. Dz 13,30; J 10,18; Rz 4,24; Hbr 13,20; 1P 1,21.

⁴¹ Nie całemu ludowi, ale świadkom przedtem wybranym¹ przez Boga, nam, którzy z nim jedliśmy i piliśmy po jego zmartwychwstaniu.

1. Mt 22,14; J 6,70; 15,16.

⁴² Nakazał nam też głosić¹ ludowi i świadczyć, że on jest ustanowionym przez Boga sędzią żywych i umarłych².

1. Mk 16,15; Łk 24,47.
2. 2Tm 4,1; 1P 4,5.

⁴³ Temu wszyscy prorocy wydają świadectwo¹, że przez jego imię² każdy, kto w niego wierzy, otrzyma przebaczenie grzechów³.

1. Łk 24,25-27; J 1,45; 5,39; Hbr 10,7.
2. J 20,31; 1J 2,12.
3. Mt 26,28; Rz 3,25.

⁴⁴ A gdy jeszcze Piotr mówił te słowa, Duch Święty zstąpił na wszystkich słuchających tej mowy¹.

1. Rz 10,17; Ef 1,13.

⁴⁵ I zdziwili się ci wierzący pochodzący z obrzezania, którzy przyszli z Piotrem, że dar Ducha Świętego¹ został wylany także na pogan.

1. Dz 2,38; J 4,10-14; 7,38-39.

⁴⁶ Słyszeli ich bowiem mówiących językami¹ i wielbiących Boga. Wtedy Piotr się odezwał:

1. Dz 2,4.11; 11,15; 19,6; 1Kor 14,21; Iz 28,11.

⁴⁷ Czy ktoś może odmówić wody, żeby byli ochrzczeni ci, którzy otrzymali Ducha Świętego jak i my¹?

1. Dz 8,36; Mt 3,7-9.

⁴⁸ I nakazał ochrzcić ich w imię Pana¹. I prosili go, aby u nich został kilka dni.

1. Mt 28,19; Dz 2,38; 8,16; 19,5; 1Kor 1,13.

Rozdział 11

¹ Apostołowie i bracia¹, którzy byli w Judei, usłyszeli, że również poganie przyjęli słowo Boże².

1. Dz 15,2; 16,4; Ef 2,20; 3,5; Obj 18,20.
2. Dz 8,14; 17,11; 1Tes 1,6; 2,13.

² A gdy Piotr przybył do Jerozolimy, spierali się z nim ci, którzy pochodzili z obrzezania;

³ Mówiąc: Wszedłeś do ludzi nieobrzezanych i jadłeś z nimi.

⁴ Wtedy Piotr zaczął po kolei im wyjaśniać:

⁵ Będąc w mieście Jafie¹, modliłem się i w zachwyceniu miałem widzenie – jakiś przedmiot zstępujący, jakby wielkie płótno, za cztery rogi uwiązane i spuszczone z nieba, i dotarło aż do mnie.

1. Jafie

⁶ Wpatrzywszy się w nie uważnie, przyjrzałem się i zobaczyłem czworonożne zwierzęta ziemskie, bestie, gady i ptaki nieba.

⁷ I usłyszałem głos mówiący do mnie: Wstań, Piotrze, zabijaj i jedz.

⁸ I odpowiedziałem: Żadną miarą, Panie, bo nigdy niczego pospolitego lub nieczystego nie wziąłem do ust.

⁹ Wtedy głos z nieba odezwał się po raz drugi: Tego, co Bóg oczyścił, nie uważaj za nieczyste.

¹⁰ A to się stało trzy razy, po czym to wszystko zostało wciągnięte z powrotem do nieba.

¹¹ I zaraz trzej mężczyźni posłani do mnie z Cezarei stanęli przed domem, w którym byłem.

¹² I powiedział mi Duch¹, abym z nimi poszedł bez wahania. Szło też ze mną tych sześciu braci i weszliśmy do domu tego człowieka.

1. Dz 8,29; J 16,13.

¹³ On nam opowiedział, jak ujrzał w swoim domu anioła, który stanął i powiedział do niego: Poślij ludzi do Jafy i przywołaj Szymona, zwanego Piotrem.

¹⁴ On ci powie słowa¹, przez które będziesz zbawiony, ty i cały twój dom².

1. Ps 19,7; J 6,63.68; 20,31; Rz 10,9-17.
2. Dz 16,31.

¹⁵ A gdy zacząłem mówić, zstąpił na nich Duch Święty, tak jak na nas na początku¹.

1. Dz 2,1-4; 10,44.

¹⁶ I przypomniałem słowo Pana, gdy powiedział¹: Jan chrzcił wodą, ale wy będziecie ochrzczeni Duchem Świętym².

1. J 14,26; Dz 1,5; 19,4.
2. Mk 1,8; J 1,33; Dz 10,47; Rz 6,1-5.

¹⁷ Jeśli więc Bóg dał¹ im ten sam dar² co nam, którzy uwierzyliśmy w Pana Jezusa Chrystusa, kim ja jestem, abym mógł zabronić Bogu?

1. J 3,16.
2. Rz 5,5; 6,23.

¹⁸ A usłyszawszy to, uspokoili się i chwalili Boga, mówiąc: A więc i poganom dał Bóg pokutę¹ ku życiu.

1. Mk 2,17; Łk 15,7; 24,47; Dz 20,21; 26,20; 2Tm 2,25; Hbr 6,1.

¹⁹ Lecz ci, których rozproszyło prześladowanie, jakie wybuchło z powodu Szczepana, dotarli aż do Fenicji, na Cypr i do Antiochii, nie głosząc słowa¹ Bożego nikomu, tylko Żydom.

1. Dz 8,4; 15,25.

²⁰ A niektórzy z nich, mężczyźni z Cypru i Cyreny, gdy przybyli do Antiochii, mówili do hellenistów, głosząc Pana Jezusa¹.

1. Dz 5,42; 8,35; 17,3.18; Rz 16,25; 2Kor 4,5; 11,4.

²¹ I była z nimi ręka Pana, a wielka ich liczba uwierzyła i nawróciła się do Pana.

²² I wieść o nich dotarła do uszu kościoła, który był w Jerozolimie. I posłano Barnabę aż do Antiochii.

²³ Gdy tam przybył i ujrzał łaskę Boga, uradował się i zachęcał wszystkich, aby zgodnie z postanowieniem serca trwali przy Panu.

²⁴ Był to bowiem mąż dobry¹, pełen Ducha Świętego i wiary. I przybyło Panu mnóstwo ludzi.

1. Ps 37,23; Prz 13,22; Mt 12,35; Łk 23,50.

²⁵ Potem Barnaba udał się do Tarsu, aby szukać Saula.

²⁶ A gdy go znalazł, przyprowadził go do Antiochii. Przez cały rok zbierali się z tym kościołem i nauczali wielu ludzi. W Antiochii też po raz pierwszy uczniów nazwano chrześcijanami.

²⁷ A w tych dniach przybyli z Jerozolimy do Antiochii prorocy.

²⁸ I jeden z nich, imieniem Agabos, powstał i oznajmił przez Ducha, że w całej ziemi nastanie wielki głód. Nastał on za cesarza Klaudiusza.

²⁹ Wtedy uczniowie, każdy z nich według swoich możliwości¹, postanowili posłać pomoc do braci, którzy mieszkali w Judei.

1. Ezd 2,69; 1Kor 16,2; 2Kor 8,12; 1P 4,10.

³⁰ Tak też zrobili, posyłając ją starszym¹ przez ręce Barnaby i Saula.

1. Dz 14,23; 15,4; 1Tm 5,17; Tt 1,5; Jk 5,14.

Rozdział 12

¹ W tym czasie król Herod zaczął gnębić niektórych członków kościoła.

² I zabił mieczem Jakuba, brata Jana¹.

1. Mt 4,21; Mk 10,35.

³ Widząc, że to podobało się Żydom, postanowił schwytać także Piotra. A były to dni Przaśników¹.

1. Wj 12,14-20; 13,3-7; 23,15; Kpł 23,6-14.

⁴ Kiedy go schwytał, wtrącił go do więzienia i oddał pod straż szesnastu żołnierzom, zamierzając po święcie Paschy¹ wydać go ludowi.

1. Ez 45,21; Łk 22,1.

⁵ Strzeżono więc Piotra w więzieniu, a kościół nieustannie¹ modlił się za niego do Boga.

1. Ef 6,18; 1Tes 5,17.

⁶ A tej nocy, kiedy Herod miał go wydać, Piotr spał między dwoma żołnierzami, związany dwoma łańcuchami, a przed drzwiami strażnicy strzegli więzienia.

⁷ Wtedy zjawił się anioł Pana¹ i w więzieniu zajaśniało światło. Trącił Piotra w bok i obudził go, mówiąc: Wstań szybko. I opadły łańcuchy z jego rąk.

1. Dz 5,19; Ps 34,7; Dn 6,22.

⁸ I powiedział do niego anioł: Przepasz się i włóż sandały. Tak też zrobił. I powiedział mu: Narzuć płaszcz i chodź za mną.

⁹ Piotr więc wyszedł i udał się za nim, a nie wiedział, że to, co się działo za sprawą anioła, działo się naprawdę, lecz sądził, że to widzenie.

¹⁰ A gdy minęli pierwszą i drugą straż, doszli do żelaznej bramy, która prowadzi do miasta, a ta sama się przed nimi otworzyła. Kiedy wyszli i przeszli jedną ulicę, natychmiast anioł odstąpił od niego.

¹¹ Kiedy Piotr doszedł do siebie¹, powiedział: Teraz wiem na pewno, że Pan posłał swego anioła i wyrwał mnie z ręki Heroda i z tego wszystkiego, czego oczekiwał lud żydowski.

1. Łk 15,17.

¹² Gdy to sobie uświadomił, przyszedł do domu Marii, matki Jana, którego nazywano Markiem¹, gdzie wielu zebrało się na modlitwie².

1. Dz 12,25.
2. Iz 65,24; Dn 9,21-23; Mt 18,19-20.

¹³ I zapukał Piotr do drzwi w bramie, i wyszła dziewczyna imieniem Rode, aby nasłuchiwać:

¹⁴ Gdy poznała głos Piotra, z radości nie otworzyła bramy, lecz pobiegła i oznajmiła¹, że Piotr stoi przed bramą.

1. Dz 1,14; Mt 28,8; Łk 2,36-38; 1Kor 14,26.34.

¹⁵ A oni powiedzieli do niej: Oszalałaś! Jednak ona twierdziła, że tak jest istotnie. Odpowiedzieli: To jego anioł.

¹⁶ Piotr zaś nie przestał pukać. A gdy otworzyli, zobaczyli go i zdumieli się.

¹⁷ A dawszy im ręką znak, aby zamilkli, opowiedział¹ im, jak Pan wyprowadził go z więzienia, i powiedział: Powiadomcie o tym Jakuba i braci. Potem wyszedł i udał się w inne miejsce.

1. Ps 66,16.

¹⁸ A gdy nastał dzień, powstało niemałe poruszenie wśród żołnierzy z powodu tego, co się stało z Piotrem.

¹⁹ Herod zaś poszukiwał go, a gdy go nie znalazł, przesłuchał strażników i kazał ich stracić. Potem wyjechał z Judei do Cezarei i tam mieszkał.

²⁰ A Herod był bardzo zagniewany na mieszkańców Tyru i Sydonu. Lecz oni jednomyślnie przyszli do niego, zjednali sobie Blasta, podkomorzego królewskiego, i prosili o pokój, ponieważ ich kraj zaopatrywał się w żywność z ziem królewskich.

²¹ W wyznaczonym dniu Herod ubrany w szaty królewskie zasiadł na tronie i wygłosił do nich mowę.

²² A lud wołał: Głos Boga, a nie człowieka¹!

1. Dz 14,10-15.

²³ W tej chwili uderzył go anioł Pana¹, dlatego że nie oddał chwały Bogu, i wyzionął ducha, stoczony przez robactwo.

1. 2Sm 24,17; 2Krl 19,35; Iz 37,36.

²⁴ A słowo Pana rozrastało się¹ i rozmnażało.

1. Dz 6,7; 19,20.

²⁵ Barnaba zaś i Saul po wykonaniu posługi wrócili z Jerozolimy, zabierając ze sobą Jana, którego nazywano Markiem.

Rozdział 13

¹ A w kościele w Antiochii¹ byli pewni prorocy i nauczyciele²: Barnaba, Szymon, zwany Nigrem, Lucjusz Cyrenejczyk i Manaen, który wychowywał się z tetrarchą Herodem, i Saul.

1. Dz 8,1; Rz 16,1; 1Kor 1,2; 1P 5,13.
2. 1Kor 12,28-29; Ef 4,11.

² A gdy jawnie pełnili służbę Panu¹ i pościli², powiedział im Duch Święty³: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.

1. Pwt 10,8; Kol 4,17; 2Tm 4,5.
2. Dn 9,3; Mt 6,16; 1Kor 7,5.
3. Dz 8,29; 10,19.

³ Wtedy po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce¹ i wyprawili ich.

1. Lb 27,23; Dz 6,6; 1Tm 4,14; 5,22.

⁴ A oni, posłani przez Ducha Świętego, przybyli do Seleucji, a stamtąd odpłynęli na Cypr.

⁵ Gdy dotarli do Salaminy, głosili słowo Boże¹ w synagogach żydowskich. Mieli też ze sobą Jana do pomocy.

1. Mk 2,2; Dz 8,4; 2Tm 4,2; Tt 1,3.

⁶ A kiedy przeszli wyspę aż do Pafos, spotkali tam pewnego czarownika¹, fałszywego proroka, Żyda imieniem Bar-Jezus;

1. Dz 8,9; Wj 7,11; 22,18; Kpł 20,6; Pwt 18,10-12; Iz 8,19-20; Dn 2,2.

⁷ Który należał do otoczenia prokonsula Sergiusza Pawła, człowieka roztropnego. On to, wezwawszy Barnabę i Saula, pragnął słuchać słowa Bożego.

⁸ Lecz sprzeciwił się im Elimas, czarownik – tak bowiem tłumaczy się jego imię – usiłując odwieść prokonsula od wiary¹.

1. Mt 23,13; Łk 11,52.

⁹ Wtedy Saul, zwany też Pawłem, napełniony Duchem Świętym¹, spojrzał na niego uważnie;

1. Dz 2,4; 4,8; Łk 1,67.

¹⁰ I powiedział: O, synu diabła¹, pełny wszelkiego podstępu i przewrotności, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości! Czy nie przestaniesz wykrzywiać² prostych dróg Pana?

1. J 8,44; 1J 3,8-10.
2. Ga 1,6.

¹¹ Oto teraz ręka Pana na tobie: oślepniesz i nie będziesz widział słońca przez pewien czas. I natychmiast ogarnęły go mrok i ciemność, i chodząc wkoło, szukał kogoś, kto by go poprowadził za rękę.

¹² Wtedy prokonsul, widząc, co się stało, uwierzył, zdumiewając się nauką Pana¹.

1. Mt 7,28-29; Dz 2,42.

¹³ A Paweł i jego towarzysze opuścili Pafos i przybyli do Perge w Pamfilii. Jan zaś odłączył się od nich i wrócił do Jerozolimy.

¹⁴ A oni opuścili Perge, dotarli do Antiochii Pizydyjskiej, a w dzień szabatu weszli do synagogi i usiedli.

¹⁵ Po odczytaniu Prawa i Proroków¹ przełożeni synagogi posłali do nich z prośbą: Mężowie bracia, jeśli macie jakieś słowo zachęty² dla ludu, to mówcie.

1. Dz 13,27; 15,21; Łk 4,16.
2. 1Kor 14,3.26; Hbr 10,25.

¹⁶ Wtedy Paweł wstał, dał im ręką znak i powiedział: Mężowie Izraelici i wy, którzy boicie się Boga, słuchajcie.

¹⁷ Bóg tego ludu Izraela wybrał naszych ojców i wywyższył lud, gdy był na obczyźnie w ziemi Egiptu i wyprowadził go z niej wyciągniętym ramieniem.

¹⁸ Przez około czterdzieści lat znosił ich obyczaje na pustyni.

¹⁹ A gdy wytępił siedem narodów w ziemi Kanaan, rozdzielił przez losowanie między nich ich ziemię.

²⁰ A potem przez około czterysta pięćdziesiąt lat dawał im sędziów¹, aż do proroka Samuela².

1. Sdz 2,16; Rt 1,1.
2. 1Sm 3,20.

²¹ Później prosili o króla. I na czterdzieści lat dał im Bóg Saula, syna Kisza, męża z pokolenia Beniamina¹.

1. 1Sm 8,5-22; 12,12-19; 15,1.

²² A kiedy go odrzucił, wzbudził im na króla Dawida, o którym dał świadectwo w słowach: Znalazłem Dawida, syna Jessego, męża według mego serca, który wypełni całą moją wolę¹.

1. 1Sm 13,14; Ps 89,20.

²³ Z jego potomstwa¹, zgodnie z obietnicą, Bóg wzbudził Izraelowi Zbawiciela², Jezusa.

1. Dz 2,30; 2Sm 7,12; Ps 132,11; Iz 11,1; Jr 23,5; Łk 1,31-33; Rz 1,3.
2. Iz 43,11; Mt 1,21; J 4,42.

²⁴ Przed jego przyjściem Jan głosił chrzest pokuty całemu ludowi Izraela.

²⁵ A gdy Jan dopełniał swego biegu, powiedział: Za kogo mnie uważacie? Nie jestem nim. Ale idzie za mną ten, któremu nie jestem godny rozwiązać obuwia na nogach.

²⁶ Mężowie bracia, synowie rodu Abrahama i ci z was¹, którzy boją się Boga, do was zostało posłane słowo o tym zbawieniu.

1. Iz 51,1.

²⁷ Mieszkańcy Jerozolimy bowiem i ich przełożeni, nie znając tego Jezusa ani głosów proroków, które są czytane w każdy szabat, wypełnili je, osądzając go.

²⁸ Chociaż nie znaleźli w nim żadnego powodu, żeby skazać go na śmierć, prosili Piłata, aby go stracił.

²⁹ A gdy wykonali wszystko, co było o nim napisane, zdjęli go z drzewa i złożyli w grobie.

³⁰ Lecz Bóg wskrzesił go z martwych¹.

1. Dz 2,24.32; 3,15; 4,10.

³¹ A on przez wiele dni był widziany¹ przez tych, którzy razem z nim przyszli z Galilei do Jerozolimy, a teraz są jego świadkami przed ludem.

1. Dz 1,3.11.

³² I my głosimy wam dobrą nowinę o obietnicy złożonej ojcom;

³³ Że Bóg wypełnił ją wobec nas, ich dzieci, wskrzeszając Jezusa, jak też jest napisane w psalmie drugim: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem¹.

1. Ps 2,7; Hbr 1,5; 5,5.

³⁴ A to, że go wskrzesił z martwych, aby już nigdy nie uległ zniszczeniu, tak wyraził: Dam wam pewne miłosierdzia Dawida¹.

1. Iz 55,3.

³⁵ Dlatego w innym miejscu mówi: Nie dasz twemu Świętemu doznać zniszczenia¹.

1. Dz 2,27; Ps 16,10; 49,9.

³⁶ Dawid bowiem za swego pokolenia służył woli Boga, zasnął i został przyłączony do swoich ojców, i doznał zniszczenia.

³⁷ Lecz ten, którego Bóg wskrzesił, nie doznał zniszczenia.

³⁸ Niech więc będzie wam wiadomo, mężowie bracia, że przez niego¹ zwiastuje się wam przebaczenie grzechów;

1. Ps 130,4; Łk 24,47; Ef 1,7.

³⁹ I przez niego każdy, kto uwierzy, jest usprawiedliwiony we wszystkim, w czym nie mogliście być usprawiedliwieni przez Prawo Mojżesza¹.

1. Rz 3,24-30; 4,5-8; 5,1; 10,4.10.

⁴⁰ Uważajcie więc, aby nie spotkało was to, co zostało powiedziane u Proroków:

⁴¹ Patrzcie, szydercy, dziwcie się i przepadnijcie, bo ja za waszych dni dokonuję dzieła, w które nie uwierzycie, choćby wam ktoś o nim opowiedział.

⁴² A kiedy wychodzili z synagogi żydowskiej, poganie prosili ich, aby również w następny szabat głosili im te same słowa.

⁴³ Kiedy zgromadzenie się rozeszło, wielu Żydów i pobożnych prozelitów poszło za Pawłem i Barnabą, którzy w rozmowie radzili im, aby trwali w łasce Boga.

⁴⁴ A w następny szabat niemal całe miasto zebrało się, aby słuchać słowa Bożego.

⁴⁵ Kiedy Żydzi zobaczyli tłumy, pełni zawiści¹ sprzeciwiali się słowom Pawła, występując przeciwko nim i bluźniąc.

1. Dz 17,5; Mt 27,18; Łk 15,25-30; Rz 1,29.

⁴⁶ A Paweł i Barnaba powiedzieli odważnie: Wam najpierw miało być zwiastowane słowo Boże. Skoro jednak je odrzucacie i uważacie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan.

⁴⁷ Tak bowiem nakazał nam Pan: Ustanowiłem cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi¹.

1. Iz 42,6; 49,6.

⁴⁸ Kiedy poganie to usłyszeli, radowali się i wielbili słowo Pańskie, a uwierzyli wszyscy, którzy byli przeznaczeni do życia wiecznego.

⁴⁹ I słowo Pańskie rozchodziło się po całej krainie.

⁵⁰ A Żydzi podburzali pobożne i poważane kobiety oraz znaczących obywateli miasta, wzniecili prześladowanie Pawła i Barnaby i wypędzili ich ze swoich granic.

⁵¹ A oni, strząsnąwszy na nich pył ze swoich nóg¹, przyszli do Ikonium.

1. Mt 10,14; Mk 6,11.

⁵² Uczniowie zaś byli pełni radości i Ducha Świętego.

Rozdział 14

¹ W Ikonium również weszli do synagogi żydowskiej i mówili tak, że uwierzyła wielka liczba Żydów i Greków.

² Lecz Żydzi, którzy nie uwierzyli, podburzyli i rozjątrzyli serca pogan przeciwko braciom.

³ I byli tam przez długi czas, odważnie mówiąc w Panu, który dawał świadectwo słowu swojej łaski, sprawiając, że przez ich ręce dokonywały się znaki i cuda¹.

1. Mk 16,20; Hbr 2,4.

⁴ I mieszkańcy miasta podzielili się: jedni byli z Żydami, a drudzy z apostołami.

⁵ Kiedy jednak wszczął się rozruch zarówno wśród pogan, jak i Żydów wraz z przełożonymi, i chcieli ich znieważyć, i ukamienować;

⁶ Dowiedzieli się o tym i uciekli do miast Likaonii: do Listry i Derbe oraz w ich okolice;

⁷ I tam głosili ewangelię.

⁸ A w Listrze był pewien człowiek o bezwładnych nogach, chromy już w łonie swojej matki i nigdy nie chodził.

⁹ Słuchał on przemawiającego Pawła, który przyglądając mu się uważnie i widząc, że ma wiarę¹, aby zostać uzdrowionym;

1. Mk 2,5.

¹⁰ Powiedział donośnym głosem: Stań prosto na nogach! A on zerwał się i zaczął chodzić.

¹¹ A ludzie, widząc, co uczynił Paweł, zaczęli wołać po likaońsku: Bogowie przybrali postać ludzi i zstąpili do nas!

¹² I nazwali Barnabę Jowiszem, a Pawła Merkurym, ponieważ on był głównym mówcą.

¹³ Wtedy kapłan ze świątyni Jowisza¹, która była przed miastem, przyprowadził do wrót woły i wieńce i razem z ludem chciał złożyć ofiarę².

1. Dz 19,35.
2. Dz 10,25; Dn 2,46.

¹⁴ Gdy usłyszeli o tym apostołowie Barnaba i Paweł, rozdarli swoje szaty i wpadli między tłum, wołając;

¹⁵ Ludzie, co robicie? My też jesteśmy ludźmi¹, podlegamy tym samym doznaniom co wy. Głosimy wam, abyście się odwrócili² od tych marności³ do Boga żywego, który stworzył niebo, ziemię, morze i wszystko, co się w nich znajduje.

1. Dz 3,12-13; 10,26; Obj 22,9.
2. Dz 17,30.
3. Iz 44,9-10; 1Kor 8,4.

¹⁶ Za czasów minionych pozwalał on, aby wszystkie narody chodziły własnymi drogami.

¹⁷ Nie przestawał jednak dawać o sobie świadectwa, czyniąc dobrze. Zsyłał nam z nieba deszcz i urodzajne lata, karmił nas i napełniał radością nasze serca.

¹⁸ Tymi słowami ledwie powstrzymali lud od złożenia im ofiary.

¹⁹ Tymczasem z Antiochii i Ikonium nadeszli Żydzi, którzy namówiwszy lud, ukamienowali Pawła i wywlekli go za miasto, myśląc, że umarł.

²⁰ Lecz gdy otoczyli go uczniowie, podniósł się i wrócił do miasta, a nazajutrz udał się z Barnabą do Derbe.

²¹ Kiedy głosili ewangelię¹ temu miastu i pozyskali wielu uczniów, wrócili do Listry, Ikonium i do Antiochii;

1. Łk 20,1; Dz 8,25; 1P 1,12.

²² Umacniając dusze uczniów i zachęcając do trwania w wierze, mówili, że przez wiele utrapień musimy wejść do królestwa Bożego.

²³ A gdy w każdym kościele ustanowili¹ starszych, modląc się i poszcząc, powierzyli ich Panu, w którego uwierzyli.

1. Dz 1,22; Mk 3,14; Tt 1,5.

²⁴ Potem przeszli przez Pizydię i przybyli do Pamfilii.

²⁵ I opowiedziawszy¹ słowo Boże w Perge, zeszli do Attalii.

1. Dz 8,25; 13,5; 15,36; Mk 2,2.

²⁶ Stamtąd popłynęli do Antiochii, gdzie przedtem zostali poruczeni łasce Boga do dzieła, które wykonali.

²⁷ A gdy tam przyszli i zebrali¹ kościół², opowiedzieli, co Bóg przez nich uczynił i jak otworzył poganom drzwi wiary.

1. Dz 20,8; 1Kor 5,4; 14,23; Hbr 10,25.
2. Dz 2,47; 20,28; 1Kor 10,32; 11,18; Ef 1,22.

²⁸ I mieszkali tam dość długo z uczniami.

Rozdział 15

¹ A niektórzy przybysze z Judei¹ nauczali braci: Jeśli nie zostaniecie obrzezani² według zwyczaju Mojżesza³, nie możecie być zbawieni.

1. Dz 21,20; Ga 2,2.12.
2. Rz 4,9-12; Ga 5,1-6; 6,15-16; Kol 2,8-12.
3. Rdz 17,10-14; Kpł 12,3; J 7,22; 1Kor 7,18-19.

² Kiedy doszło do niemałych sporów i zatargów między nimi a Pawłem i Barnabą, postanowili, że Paweł i Barnaba oraz jeszcze kilku z nich pójdą w sprawie tego sporu do apostołów i starszych do Jerozolimy.

³ Wyprawieni przez kościół, szli przez Fenicję i Samarię, opowiadając o nawróceniu pogan, czym sprawili wielką radość wszystkim braciom.

⁴ A gdy przybyli do Jerozolimy, zostali przyjęci przez kościół, apostołów i starszych. I opowiedzieli o wszystkim, czego Bóg przez nich dokonał.

⁵ Lecz niektórzy ze stronnictwa faryzeuszy¹, którzy uwierzyli, powstali i powiedzieli: Trzeba ich obrzezać i nakazać, żeby zachowywali Prawo Mojżesza.

1. Dz 26,5; Flp 3,5.

⁶ Apostołowie i starsi zebrali się więc, aby rozstrzygnąć tę sprawę.

⁷ A gdy był wielki spór o to, Piotr powstał i powiedział do nich: Mężowie bracia, wiecie, że Bóg już dawno wybrał mnie spośród was, aby z moich ust poganie usłyszeli słowa ewangelii i uwierzyli.

⁸ A Bóg, który zna serca, wydał im świadectwo, dając im Ducha Świętego, tak samo jak nam.

⁹ I nie uczynił żadnej różnicy między nami a nimi, oczyszczając przez wiarę ich serca.

¹⁰ Dlaczego więc teraz wystawiacie Boga na próbę¹, wkładając na kark uczniów jarzmo², którego ani nasi ojcowie, ani my nie mogliśmy udźwignąć?

1. Wj 17,2; Iz 7,12; Mt 4,7.
2. Mt 11,28-29; 23,4.

¹¹ Lecz wierzymy, że przez łaskę¹ Pana Jezusa Chrystusa będziemy zbawieni, tak samo i oni.

1. Rz 3,24; Ga 2,16; Ef 2,7-9.

¹² I całe zgromadzenie umilkło, a potem słuchali Barnaby i Pawła, którzy opowiadali, jak wielkie znaki i cuda Bóg uczynił przez nich wśród pogan.

¹³ A gdy i oni umilkli, odezwał się Jakub: Mężowie bracia, posłuchajcie mnie.

¹⁴ Szymon powiedział, jak najpierw Bóg wejrzał na pogan, aby z nich wybrać lud dla swego imienia.

¹⁵ A z tym się zgadzają słowa proroków, jak jest napisane¹:

1. Am 9,11-12.

¹⁶ Potem powrócę i odbuduję upadły przybytek Dawida; odbuduję jego ruiny i wzniosę go;

¹⁷ Aby ludzie, którzy pozostali, szukali Pana, i wszystkie narody¹, nad którymi wzywane jest moje imię – mówi Pan, który to wszystko sprawia.

1. Rdz 22,18; Iz 2,3; 11,10; 24,15; 49,6-7; 66,19-20; Ml 1,11.

¹⁸ Znane są Bogu od wieków wszystkie jego sprawy.

¹⁹ Dlatego uważam, że nie należy czynić trudności tym spośród pogan, którzy się nawracają¹ do Boga;

1. Dz 26,20; Iz 55,7; Oz 14,2; 1Tes 1,9.

²⁰ Ale napisać im, aby wstrzymywali się od splugawienia bożków¹, od nierządu², od tego, co uduszone, i od krwi³.

1. w. 29.
2. BG wszeteczeństwa; Ef 5,3; Kol 3,5; 1Tes 4,3.
3. Rdz 9,4; Kpł 3,17; 7,26-27; Ez 33,25.

²¹ Mojżesz bowiem od dawien dawna ma w każdym mieście takich, którzy go głoszą, gdyż w synagogach co szabat czytają¹ go.

1. Wj 24,7; Pwt 17,9; Ne 8,1-12; Łk 4,16.

²² Wtedy apostołowie i starsi wraz z całym kościołem uznali za słuszne posłać do Antiochii z Pawłem i Barnabą wybranych spośród siebie ludzi: Judę, zwanego Barsabą, i Sylasa, przodujących wśród braci.

²³ Posłali przez nich takie pismo: Apostołowie, starsi¹ i bracia przesyłają pozdrowienia braciom pochodzącym z pogan, którzy są w Antiochii, Syrii i Cylicji.

1. Dz 16,4; 20,17; 1Tm 5,17; Tt 1,5.

²⁴ Ponieważ słyszeliśmy, że pewni ludzie wyszli od nas i zaniepokoili was słowami, i wzburzyli wasze dusze, mówiąc, że musicie zostać obrzezani i zachowywać prawo¹, czego im nie przykazaliśmy;

1. Kol 2,14; Hbr 10,1.

²⁵ Zgromadzeni jednomyślnie, postanowiliśmy posłać do was wybranych ludzi wraz z naszymi umiłowanymi Barnabą i Pawłem;

²⁶ Ludźmi, którzy poświęcili¹ swe życie dla imienia naszego Pana Jezusa Chrystusa.

1. Dz 13,50; 14,19; 2Kor 11,23-26; Flp 2,30.

²⁷ Dlatego posłaliśmy Judę i Sylasa, którzy powtórzą wam ustnie to samo.

²⁸ Uznał bowiem Duch Święty za słuszne, i my też, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne.

²⁹ Wstrzymujcie się od ofiar składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu¹. Dobrze uczynicie, jeśli będziecie się tego wystrzegać. Bywajcie zdrowi.

1. BG wszeteczeństwa

³⁰ Tak więc oni, będąc odprawieni, przybyli do Antiochii, zwołali zgromadzenie i oddali list.

³¹ Gdy go przeczytali, uradowali się z tego pocieszania.

³² A Juda i Sylas, którzy również byli prorokami, w licznych mowach zachęcali i umacniali braci.

³³ A gdy przebywali tam jakiś czas, zostali odprawieni z życzeniem pokoju od braci do apostołów.

³⁴ Lecz upodobało się Sylasowi tam pozostać.

³⁵ Również Paweł i Barnaba przebywali w Antiochii, nauczając i głosząc z wieloma innymi słowo Pana.

³⁶ Po kilku dniach Paweł powiedział do Barnaby: Wróćmy i odwiedźmy naszych braci we wszystkich miastach, w których głosiliśmy słowo Pańskie, aby zobaczyć, jak się mają.

³⁷ Barnaba chciał również wziąć ze sobą Jana, zwanego Markiem.

³⁸ Ale Paweł nie chciał zabrać ze sobą tego, który odszedł od nich w Pamfilii i nie uczestniczył z nimi w tej pracy.

³⁹ I doszło między nimi do ostrej kłótni, tak że się rozdzielili: Barnaba wziął ze sobą Marka i popłynął na Cypr;

⁴⁰ Paweł zaś wybrał sobie Sylasa i wyruszył, polecony przez braci łasce Boga.

⁴¹ I przechodził Syrię i Cylicję, umacniając kościoły¹.

1. Rz 16,16; 1Kor 11,16; 14,33.

Rozdział 16

¹ Przybył do Derbe i Listry. A oto był tam pewien uczeń imieniem Tymoteusz¹, syn pewnej Żydówki, która uwierzyła, ojca natomiast Greka.

1. 1Kor 4,17; Flp 1,1; 1Tes 3,2; 1Tm 1,2; 2Tm 1,5; 3,15.

² Bracia z Listry i Ikonium dawali o nim dobre świadectwo.

³ Paweł chciał go zabrać ze sobą, więc obrzezał¹ go ze względu na Żydów, którzy mieszkali w tamtych stronach. Wszyscy bowiem wiedzieli, że jego ojciec był Grekiem.

1. 1Kor 9,19-20; Ga 2,3; 5,6; 6,15.

⁴ A gdy chodzili po miastach, przekazywali im nakazy ustanowione przez apostołów i starszych w Jerozolimie, których mieli przestrzegać.

⁵ I tak kościoły utwierdzały się w wierze i każdego dnia wzrastały liczebnie.

⁶ Gdy przeszli Frygię i krainę galacką, Duch Święty zabronił im głosić słowo Boże w Azji.

⁷ Gdy przybyli do Myzji, próbowali pójść do Bitynii, ale im Duch¹ nie pozwolił.

1. BG Jezusowy

⁸ Przeszli więc Myzję i zeszli do Troady.

⁹ I w nocy Paweł miał widzenie¹: jakiś Macedończyk stał i prosił go: Przepraw się do Macedonii i pomóż nam!

1. Dz 9,10; 10,3; 18,9.

¹⁰ Zaraz po tym widzeniu staraliśmy się wyruszyć do Macedonii, będąc tego pewni, że Pan nas powołał, abyśmy im głosili ewangelię¹.

1. Mk 16,15.

¹¹ Odpłynąwszy więc z Troady, zdążaliśmy wprost do Samotraki, a nazajutrz do Neapolu;

¹² Stamtąd zaś do Filippi, rzymskiej kolonii i głównego miasta tej części Macedonii, i zostaliśmy w tym mieście przez kilka dni.

¹³ A w dzień szabatu wyszliśmy za miasto nad rzekę, gdzie zwykle odbywały się modlitwy¹. Usiedliśmy i rozmawialiśmy z kobietami, które się tam zeszły.

1. Dz 21,5.

¹⁴ Przysłuchiwała się temu też pewna bogobojna¹ kobieta, imieniem Lidia, z miasta Tiatyry, sprzedająca purpurę, której to serce otworzył² Pan, aby uważnie słuchała tego, co mówił Paweł.

1. Dz 18,7.
2. J 6,44; Dz 11,18.

¹⁵ A gdy została ochrzczona razem ze swoim domem¹, poprosiła: Jeśli uznaliście mnie za wierną² Panu, wejdźcie do mojego domu i zamieszkajcie w nim. I wymogła³ to na nas.

1. Dz 16,33.
2. Lb 12,7; 2Sm 20,16-19.
3. Łk 14,23; 24,29; 2Kor 5,14.

¹⁶ I stało się, gdy szliśmy na modlitwę, że zabiegła nam drogę pewna dziewczyna, która miała ducha wieszczego¹ i swoimi wróżbami przynosiła wielki dochód swoim panom.

1. Pwt 18,10-11; 1Sm 28,7.

¹⁷ A chodząc za Pawłem i za nami, wołała: Ci ludzie są sługami Boga Najwyższego i zwiastują nam drogę zbawienia.

¹⁸ A robiła to przez wiele dni. Lecz Paweł, bolejąc nad tym, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł¹. I w tej chwili wyszedł.

1. Dz 3,6; Mk 5,8.

¹⁹ Gdy jej panowie zobaczyli, że przepadła nadzieja ich zysku, schwytali Pawła i Sylasa, zawlekli ich na rynek przed władzę;

²⁰ Stawili ich przed pretorami i powiedzieli: Ci ludzie, którzy są Żydami, sieją zamęt¹ w naszym mieście.

1. 1Krl 18,17; Dz 17,6.

²¹ I głoszą zwyczaje, których nam, jako Rzymianom, nie wolno przyjmować ani zachowywać.

²² I wystąpił tłum przeciwko nim, a pretorzy zdarli z nich szaty i kazali wychłostać ich rózgami.

²³ Po wymierzeniu wielu razów wtrącili ich do więzienia, przykazując strażnikowi, żeby ich dobrze pilnował.

²⁴ Otrzymawszy taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznego lochu, a ich nogi zakuł w dyby.

²⁵ O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga¹, a więźniowie słyszeli ich.

1. Ps 42,8; 119,62; Łk 6,22-23; Flp 4,4; Jk 5,13.

²⁶ Nagle powstało silne trzęsienie ziemi, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. I natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi i wszystkim rozwiązały się więzy.

²⁷ A gdy strażnik więzienia obudził się i zobaczył otwarte drzwi więzienia, dobył miecz i chciał się zabić, sądząc, że więźniowie pouciekali.

²⁸ Lecz Paweł zawołał donośnym głosem: Nie rób sobie nic złego, bo jesteśmy tu wszyscy.

²⁹ Wtedy zażądał światła i wskoczył do środka, a drżąc, padł do nóg Pawła i Sylasa.

³⁰ A wyprowadziwszy ich z więzienia, powiedział: Panowie, co mam czynić, abym był zbawiony¹?

1. Hi 25,4; Dz 9,6; Łk 3,10; J 3,4; 6,28.

³¹ A oni odpowiedzieli: Uwierz w Pana Jezusa Chrystusa¹, a będziesz zbawiony, ty i twój dom.

1. Dz 8,37; 13,38-39; Mk 16,16; J 1,12; 3,36; Rz 10,9-13.

³² I głosili słowo Pańskie¹ jemu i wszystkim jego domownikom.

1. Dz 4,31.

³³ Tej samej godziny w nocy wziął ich ze sobą, obmył ich rany i natychmiast się ochrzcił¹, on i wszyscy jego domownicy.

1. Dz 8,38; 1Kor 1,16.

³⁴ Wprowadził ich do swego domu, zastawił przed nimi stół i weselił się, uwierzywszy Bogu z całym swoim domem.

³⁵ Kiedy nastał dzień, pretorzy posłali służbę miejską ze słowami: Zwolnij tych ludzi.

³⁶ I strażnik więzienia oznajmił Pawłowi: Pretorzy przysłali polecenie, żeby was wypuścić. Teraz więc wyjdźcie i idźcie w pokoju.

³⁷ Lecz Paweł powiedział do nich: Publicznie, bez sądu biczowali i wtrącili do więzienia nas, obywateli rzymskich, a teraz potajemnie nas wyrzucają? Nic z tego! Niech sami przyjdą i wyprowadzą nas.

³⁸ Słudzy miejscy przekazali te słowa pretorom. A gdy tamci usłyszeli, że są Rzymianami, przestraszyli się.

³⁹ Przyszli, przeprosili ich i wyprowadziwszy, prosili, aby opuścili miasto.

⁴⁰ Kiedy wyszli z więzienia, wstąpili do domu Lidii, a gdy zobaczyli się z braćmi, pocieszyli ich i odeszli.

Rozdział 17

¹ A gdy przeszli Amfipolis i Apolonię, przybyli do Tesaloniki, gdzie była synagoga żydowska.

² Wtedy Paweł według swego zwyczaju wszedł do nich i przez trzy szabaty rozprawiał¹ z nimi na podstawie Pisma;

1. Dz 18,4; 19,8; 24,25; 1Sm 12,7; Iz 1,18.

³ Wyjaśniając i nauczając, że Chrystus musiał cierpieć i powstać z martwych¹ oraz: Ten Jezus, którego wam głoszę, jest Chrystusem².

1. Łk 24,26.44-46; 1Kor 15,3.
2. Mt 16,16; Łk 2,11; J 4,29; 20,31; 1J 2,22.

⁴ I niektórzy z nich uwierzyli¹ i przyłączyli się do Pawła i Sylasa, również mnóstwo pobożnych Greków i niemało znamienitych kobiet.

1. Dz 28,24.

⁵ Ale ci Żydzi, którzy nie uwierzyli, zdjęci zazdrością¹, dobrali sobie niektórych niegodziwych próżniaków, a kiedy zebrali dużą grupę, podburzyli miasto. Naszli dom Jazona i szukali ich, aby wyprowadzić ich przed lud.

1. Dz 7,9; 13,45; Ga 5,21.26.

⁶ Gdy jednak ich nie znaleźli, zaciągnęli Jazona i niektórych braci przed przełożonych miasta, krzycząc: Oto ci, którzy cały świat wzburzyli, przyszli też tutaj;

⁷ A Jazon ich przyjął. Oni wszyscy postępują wbrew dekretom cesarza, mówiąc, że jest inny król, Jezus.

⁸ W ten sposób zaniepokoili lud i przełożonych miasta, którzy to słyszeli.

⁹ Ale po wzięciu poręczenia od Jazona i innych wypuścili ich.

¹⁰ Zaraz w nocy bracia wysłali Pawła i Sylasa do Berei. Kiedy tam przybyli, weszli do synagogi żydowskiej.

¹¹ Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo¹ Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma², czy tak się sprawy mają.

1. Dz 8,14; 11,1; 1Tes 1,6; 1Tes 2,13.
2. Mt 22,29; J 5,39; 2Tm 2,15.

¹² Wielu więc z nich uwierzyło¹, również niemało wpływowych greckich kobiet i mężczyzn.

1. J 2,23; 8,30; 12,42.

¹³ A gdy Żydzi z Tesaloniki dowiedzieli się, że i w Berei Paweł głosi słowo Boże, przyszli też tam i podburzali lud.

¹⁴ Wtedy bracia natychmiast wysłali Pawła w drogę ku morzu, a Sylas i Tymoteusz tam zostali.

¹⁵ Ci, którzy towarzyszyli Pawłowi, odprowadzili go aż do Aten i powrócili, otrzymawszy polecenie dla Sylasa i Tymoteusza, żeby jak najszybciej przyszli do niego.

¹⁶ A gdy Paweł czekał na nich w Atenach, burzył się w duchu¹ na widok miasta oddanego bałwochwalstwu².

1. Wj 32,19; Lb 25,6-11; Ps 69,9.
2. 1Sm 15,23; 1Kor 10,14; Kol 3,5.

¹⁷ Rozprawiał¹ więc w synagodze z Żydami i ludźmi pobożnymi oraz codziennie na rynku ze wszystkimi, których spotkał.

1. Dz 9,29; 19,8-9.

¹⁸ Wtedy niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich spierali się z nim. Jedni mówili: Co chce powiedzieć ten nowinkarz? A inni: Zdaje się, że jest zwiastunem obcych bogów. Głosił im bowiem Jezusa i zmartwychwstanie.

¹⁹ Zabrali go, zaprowadzili na Areopag i zapytali: Czy możemy się dowiedzieć, co to za nowa nauka, którą głosisz?

²⁰ Bo przynosisz jakieś rzeczy obce naszym uszom. Chcemy więc wiedzieć, o co właściwie chodzi.

²¹ (A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam cudzoziemcy nie poświęcali czasu na nic innego, tylko na opowiadanie lub słuchanie czegoś nowego¹).

1. 2Tes 3,11; 2Tm 4,3-4.

²² Wtedy Paweł stanął pośrodku Areopagu i powiedział: Mężowie ateńscy, widzę, że pod każdym względem jesteście nadzwyczaj religijni¹.

1. Dz 25,19; Jr 10,2-3.

²³ Przechadzając się bowiem i przypatrując waszym świętościom, znalazłem też ołtarz, na którym było napisane: Nieznanemu Bogu. Ja głoszę wam tego, którego nie znając, czcicie.

²⁴ Bóg, który stworzył świat i wszystko¹ na nim, ten, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką².

1. Dz 4,24; 14,15; Rdz 1,1; Jr 10,11; J 1,1-3.
2. Dz 7,48; Iz 66,1.

²⁵ Ani nie jest czczony rękoma ludzkimi¹ tak, jakby czegoś potrzebował, ponieważ sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko.

1. J 4,24.

²⁶ I z jednej krwi¹ uczynił wszystkie narody ludzkie, żeby mieszkały na całej powierzchni ziemi, określiwszy czasy wcześniej wyznaczone i zamierzone granice ich zamieszkania²;

1. Rdz 3,20; 9,19; Rz 5,12; 1Kor 15,22.
2. Pwt 32,8.

²⁷ Żeby szukali Pana¹, czy go nie znajdą po omacku, chociaż nie jest daleko od nikogo z nas.

1. Pwt 4,29; 1Krn 22,19; Mt 6,33.

²⁸ Bo w nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: I my bowiem jesteśmy z jego rodu.

²⁹ Będąc więc z rodu Boga, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo¹ jest podobne do złota, srebra lub kamienia, misternie wyrzeźbionych według wyobrażenia ludzkiego.

1. Rz 1,20; Kol 2,9.

³⁰ Bóg wprawdzie pomijał czasy tej nieświadomości, teraz jednak nakazuje wszędzie wszystkim ludziom pokutować;

³¹ Gdyż wyznaczył dzień, w którym będzie sprawiedliwie sądził¹ cały świat przez człowieka, którego do tego przeznaczył, zapewniając o tym wszystkich przez wskrzeszenie go z martwych.

1. Dz 10,42; Rz 2,5.16; 2Tm 4,1.

³² Gdy usłyszeli o zmartwychwstaniu, jedni się naśmiewali¹, a inni mówili: Posłuchamy cię o tym ponownie.

1. Łk 22,63; Hbr 11,36.

³³ I tak Paweł wyszedł spośród nich.

³⁴ Lecz niektórzy ludzie przyłączyli się do niego i uwierzyli. Był też wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris oraz inni z nimi.

Rozdział 18

¹ Potem Paweł opuścił Ateny i przybył do Koryntu.

² Spotkał tam pewnego Żyda, imieniem Akwila, rodem z Pontu, który niedawno przybył z Italii¹ razem ze swoją żoną Pryscyllą² (ponieważ Klaudiusz zarządził, żeby wszyscy Żydzi opuścili Rzym), i poszedł do nich;

1. BG Włoch
2. Dz 18,26; Rz 16,3-4; 1Kor 16,19; 2Tm 4,19.

³ A ponieważ znał to samo rzemiosło, zamieszkał u nich i pracował. Zajmowali się bowiem wyrobem namiotów¹.

1. Dz 20,34; 1Kor 4,12; 1Tes 2,9; 2Tes 3,8.

⁴ W każdy szabat rozprawiał w synagodze i przekonywał¹ i Żydów, i Greków.

1. 2Kor 5,11.

⁵ A gdy przyszli z Macedonii Sylas i Tymoteusz, Paweł był napierany w duchu i świadczył Żydom, że Jezus jest Chrystusem¹.

1. Dz 2,36; 9,22; 17,3.

⁶ Lecz gdy się sprzeciwiali i bluźnili¹, otrząsnął szaty i powiedział do nich: Krew wasza na waszą głowę, ja jestem czysty². Od tej chwili pójdę do pogan³.

1. Dz 13,45.
2. Dz 20,26; Ez 3,18-19; 33,4-9.
3. Dz 28,28; Rz 11,11-15.

⁷ Odszedł stamtąd i wszedł do domu pewnego człowieka, imieniem Justus, który czcił Boga, a którego dom przylegał do synagogi.

⁸ A przełożony synagogi, Kryspus, uwierzył w Pana wraz z całym swoim domem. Także wielu Koryntian, którzy słuchali, uwierzyło i zostało ochrzczonych¹.

1. Dz 8,12-13; Mk 16,16.

⁹ Wtedy w nocy Pan powiedział do Pawła w widzeniu: Nie bój się, lecz mów i nie milcz;

¹⁰ Bo ja jestem z tobą¹ i nikt się na ciebie nie targnie, aby cię skrzywdzić. Mam bowiem liczny lud w tym mieście.

1. Mt 28,20.

¹¹ I mieszkał tam przez rok i sześć miesięcy, nauczając u nich słowa Bożego¹.

1. Dz 15,35; Ga 6,6; Kol 3,16.

¹² A gdy Gallio był prokonsulem w Achai, Żydzi jednomyślnie powstali przeciw Pawłowi i przyprowadzili go przed sąd;

¹³ Mówiąc: On namawia ludzi, aby niezgodnie z prawem czcili Boga.

¹⁴ Kiedy Paweł miał już otworzyć usta, Gallio powiedział do Żydów: O Żydzi, gdyby się działo bezprawie albo jakaś niegodziwość, znosiłbym was, jak należy;

¹⁵ Lecz jeśli spór dotyczy słów, imion i waszego prawa¹, sami to rozpatrzcie. Ja bowiem nie chcę być sędzią w tych sprawach.

1. Dz 23,29; 25,19.

¹⁶ I wypędził ich z sądu.

¹⁷ Wtedy wszyscy Grecy schwytali Sostenesa, przełożonego synagogi, i bili go przed sądem, lecz Gallio na to nie zważał.

¹⁸ A Paweł mieszkał tam jeszcze przez wiele dni, potem pożegnał się z braćmi i popłynął do Syrii, a z nim Pryscylla i Akwila. W Kenchrach ostrzygł głowę, bo złożył ślub¹.

1. Dz 21,24; Lb 6,18.

¹⁹ Potem przybył do Efezu i tam ich zostawił. Sam zaś wszedł do synagogi i rozprawiał¹ z Żydami.

1. Dz 17,2.

²⁰ A gdy go prosili, żeby u nich pozostał dłużej, nie zgodził się;

²¹ Ale żegnając się z nimi, powiedział: Nadchodzące święto muszę koniecznie obchodzić w Jerozolimie, lecz jeśli taka będzie wola Boga, wrócę do was. I odpłynął z Efezu.

²² Po przybyciu do Cezarei udał się do Jerozolimy, gdzie pozdrowił kościół¹, a potem odszedł do Antiochii.

1. Rz 16,5; 1Kor 16,19.

²³ Mieszkał tam przez pewien czas i wyruszył, przemierzając krainę galacką i Frygię i umacniając wszystkich uczniów.

²⁴ A do Efezu przybył pewien Żyd, imieniem Apollos¹, rodem z Aleksandrii, człowiek wymowny i biegły w Piśmie².

1. Dz 19,1; 1Kor 1,12; 16,12.
2. Dz 7,22.

²⁵ Był on obeznany z drogą Pana¹, a pałając duchem, mówił i nauczał starannie o Panu, wiedząc tylko o chrzcie Jana².

1. Dz 13,10; 19,9.23; Sdz 2,22; Iz 40,3; Mk 1,3.
2. Mt 21,25; Dz 1,22.

²⁶ Zaczął on odważnie mówić w synagodze. Gdy go usłyszeli Akwila i Pryscylla, przyjęli go do siebie i dokładniej wytłumaczyli drogę Boga.

²⁷ Kiedy chciał udać się do Achai, bracia go zachęcili i napisali do uczniów, aby go przyjęli. Gdy tam przybył, bardzo pomagał tym, którzy uwierzyli dzięki łasce Bożej.

²⁸ Dzielnie bowiem przekonywał¹ Żydów, publicznie dowodząc z Pisma, że Jezus jest Chrystusem.

1. Tt 1,9.

Rozdział 19

¹ I stało się, że gdy Apollos przebywał w Koryncie, Paweł obszedł okolice wyżej położone i dotarł do Efezu. I znalazłszy tam niektórych uczniów;

² Zapytał ich: Czy otrzymaliście Ducha Świętego¹, kiedy uwierzyliście? A oni mu odpowiedzieli: Nawet nie słyszeliśmy, że jest Duch Święty.

1. Dz 2,38; 8,15-17; 11,15-17; J 7,39; Ef 1,13.

³ Wtedy zapytał ich: W czym więc byliście ochrzczeni? A oni odpowiedzieli: W chrzcie Jana¹.

1. Mt 21,25; Mk 1,4.

⁴ Paweł zaś powiedział: Jan chrzcił chrztem pokuty¹, mówiąc ludziom, aby uwierzyli w tego, który przyjdzie po nim, to znaczy w Jezusa Chrystusa.

1. Mt 3,11; Mk 1,4; Dz 20,21.

⁵ Gdy to usłyszeli, zostali ochrzczeni w imię Pana Jezusa¹.

1. Dz 2,38; 8,16; Mt 28,19; 1Kor 1,13.

⁶ A kiedy Paweł położył na nich ręce¹, zstąpił na nich Duch Święty i mówili językami, i prorokowali.

1. Dz 6,6; 8,17; Kpł 4,15; 24,14; 1Tm 5,22; 2Tm 1,6; Hbr 6,2.

⁷ Wszystkich mężczyzn było około dwunastu.

⁸ Potem przez trzy miesiące przychodził do synagogi i odważnie mówił, rozprawiając i przekonując¹ o królestwie Bożym².

1. Dz 1,3; 8,12; 14,22; 28,31.
2. Mt 6,33; Mk 1,14; J 3,5; 1Kor 4,20; Rz 14,17.

⁹ Gdy jednak niektórzy się upierali i nie chcieli uwierzyć, i mówili źle o tej drodze wobec tłumów, odstąpił od nich, odłączył uczniów i codziennie rozprawiał w szkole niejakiego Tyrannosa.

¹⁰ Działo się tak przez dwa lata, tak że wszyscy mieszkańcy Azji usłyszeli słowo Pana Jezusa¹, zarówno Żydzi, jak i Grecy.

1. 2Tes 3,1; 1P 1,25.

¹¹ A Bóg dokonywał niezwykłych cudów¹ przez ręce Pawła;

1. Dz 5,12; Mk 16,17-20; Rz 15,19; 2Kor 12,12; Hbr 2,4.

¹² Tak że nawet chustki albo przepaski z jego ciała kładziono na chorych, a choroby ich opuszczały i wychodziły z nich złe duchy.

¹³ A niektórzy wędrowni żydowscy egzorcyści ważyli się wzywać imienia Pana Jezusa nad opętanymi przez złe duchy, mówiąc: Zaklinamy was przez Jezusa, którego głosi Paweł.

¹⁴ Robiło tak siedmiu synów pewnego Żyda, imieniem Skewas, który był naczelnikiem kapłanów.

¹⁵ Zły duch im odpowiedział: Znam Jezusa i wiem, kim jest Paweł, ale wy coście za jedni?

¹⁶ I rzucił się na nich człowiek, w którym był zły duch, powalił i pokonał¹ ich, tak że nadzy i zranieni wybiegli z tego domu.

1. Łk 11,21-22; 1J 4,4.

¹⁷ Dowiedzieli się o tym wszyscy, zarówno Żydzi, jak i Grecy, którzy mieszkali w Efezie. A na nich wszystkich padł strach i było uwielbione imię Pana Jezusa.

¹⁸ Wielu też tych, którzy uwierzyli, przychodziło i wyznawało¹, i ujawniało swoje uczynki.

1. Kpł 16,21; 26,40; Prz 28,13; Mt 3,6; 1J 1,9.

¹⁹ I wielu z tych, którzy się zajmowali sztukami magicznymi, znosiło księgi i paliło je wobec wszystkich. Obliczono ich wartość i stwierdzono, że wynosi pięćdziesiąt tysięcy srebrników.

²⁰ Tak potężnie rosło i umacniało się słowo Pańskie¹.

1. Dz 6,7; 12,24; Iz 55,11.

²¹ Po tych wydarzeniach Paweł postanowił¹ w duchu, że po przejściu Macedonii i Achai pójdzie do Jerozolimy, mówiąc: Potem, gdy się tam dostanę, muszę zobaczyć także Rzym.

1. Dz 20,3; Rz 1,13; 2Kor 1,17.

²² Wysłał więc do Macedonii dwóch z tych, którzy mu służyli, Tymoteusza i Erasta, a sam pozostał jeszcze przez jakiś czas w Azji.

²³ W tym czasie doszło do niemałych rozruchów z powodu tej¹ drogi.

1. BG Bożej; Dz 24,14.22; J 14,5-6; Rz 3,12; 2P 2,21.

²⁴ Bo pewien złotnik, imieniem Demetriusz, który wyrabiał ze srebra świątyńki Diany, zapewniał rzemieślnikom niemały zarobek.

²⁵ Zebrał ich i innych, zajmujących się podobnym rzemiosłem, i powiedział: Mężowie, wiecie, że nasz dobrobyt płynie z tego rzemiosła.

²⁶ Widzicie też i słyszycie, że ten Paweł nie tylko w Efezie, ale prawie w całej Azji przekonał i odwiódł wielu ludzi, mówiąc, że nie są bogami ci, którzy rękami ludzkimi są uczynieni¹.

1. Dz 14,15; 17,29; Ps 115,4-8; 135,15-18; Iz 44,10-20.

²⁷ Należy więc obawiać się nie tylko tego, że nasze rzemiosło zostanie zlekceważone, ale też że świątynia wielkiej bogini Diany, czczonej w całej Azji i w całym świecie, zostanie poczytana za nic i zostanie zniszczony jej majestat.

²⁸ Gdy to usłyszeli, ogarnął ich gniew i zaczęli krzyczeć: Wielka jest Diana Efeska!

²⁹ I całe miasto napełniło się wrzawą. Porwawszy Gajusa i Arystarcha, Macedończyków, towarzyszy podróży Pawła, jednomyślnie ruszyli do teatru.

³⁰ Gdy Paweł chciał wejść między lud, uczniowie mu nie pozwolili.

³¹ Również niektórzy dostojnicy Azji, będący jego przyjaciółmi, posłali do niego prośbę, aby nie wszedł do teatru.

³² Tymczasem jedni krzyczeli tak, a drudzy inaczej. W zgromadzeniu bowiem zapanował zamęt, a większość z nich nie wiedziała, po co się zebrali.

³³ Z tłumu wyciągnięto Aleksandra, którego Żydzi wysunęli do przodu. Aleksander dał znak ręką, bo chciał zdać sprawę ludowi.

³⁴ Gdy jednak poznali, że jest Żydem, rozległ się jeden krzyk i wszyscy wołali przez około dwie godziny: Wielka jest Diana Efeska!

³⁵ Wtedy sekretarz miejski uspokoił tłum i powiedział: Mężowie efescy, kto z ludzi nie wie, że miasto Efez jest opiekunem świątyni wielkiej bogini Diany i jej posągu, który spadł od Jowisza?

³⁶ Skoro nikt temu nie może zaprzeczyć, powinniście się uspokoić i niczego nie czynić pochopnie¹.

1. Dz 5,35; Prz 14,29; 25,8.

³⁷ Przyprowadziliście bowiem tych ludzi, którzy nie są ani świętokradcami, ani też nie bluźnią waszej bogini.

³⁸ A jeśli Demetriusz i rzemieślnicy, którzy są z nim, mają coś przeciwko komuś, są przecież sądy, są też prokonsulowie, niech pozywają jedni drugich.

³⁹ Jeśli zaś chodzi o coś innego, zostanie to rozpatrzone na prawomocnym zebraniu.

⁴⁰ Grozi nam bowiem oskarżenie o dzisiejsze rozruchy, bo nie ma żadnego powodu, którym moglibyśmy wytłumaczyć to zbiegowisko.

⁴¹ Po tych słowach rozwiązał zebranie.

Rozdział 20

¹ A gdy ustały rozruchy, Paweł przywołał uczniów, pożegnał się z nimi i wyruszył do Macedonii.

² Przeszedł tamte okolice, udzielając wielu napomnień. Potem przybył do Grecji.

³ Kiedy po trzymiesięcznym pobycie zamierzał odpłynąć do Syrii, Żydzi urządzili na niego zasadzkę, więc postanowił powrócić przez Macedonię.

⁴ Razem z nim do Azji wyruszyli Sopater z Berei, z Tesaloniczan Arystarch i Sekundus, i Gajus z Derbe, i Tymoteusz, a z Azji Tychikus i Trofim.

⁵ Ci poszli pierwsi i czekali na nas w Troadzie.

⁶ My zaś po święcie Przaśników¹ odpłynęliśmy z Filippi i po pięciu dniach przybyliśmy do nich do Troady, gdzie spędziliśmy siedem dni.

1. Dz 12,3; Wj 12,8-20; 13,6-7; 23,15; Kpł 23,6; Pwt 16,3-16; 1Kor 5,8.

⁷ A pierwszego dnia po szabacie¹, gdy uczniowie zebrali się na łamanie chleba², Paweł, który miał nazajutrz odjechać, przemawiał do nich i przeciągnął mowę aż do północy.

1. J 20,19.26; 1Kor 16,2.
2. Dz 2,42; Mt 26,26; 1Kor 11,20-34.

⁸ A w sali na piętrze, w której byli zebrani, paliło się wiele lamp.

⁹ Pewien młodzieniec, imieniem Eutych, siedział w oknie pogrążony w głębokim śnie. Kiedy Paweł długo przemawiał, zmorzony snem spadł z trzeciego piętra na dół. Gdy go podniesiono, był martwy.

¹⁰ Paweł zszedł na dół, przypadł do niego, objął go i powiedział: Nie bójcie się, bo jest w nim życie.

¹¹ Wrócił na górę, łamał chleb i jadł, a głosił im długo, aż do świtu. Potem ruszył w drogę.

¹² I przyprowadzili młodzieńca żywego, i byli wielce pocieszeni.

¹³ My zaś, wsiadłszy wcześniej na statek, popłynęliśmy do Assos, skąd mieliśmy zabrać Pawła. Tak bowiem postanowił, sam chcąc iść pieszo.

¹⁴ Kiedy spotkał się z nami w Assos, zabraliśmy go i przybyliśmy do Mityleny.

¹⁵ Odpłynąwszy stamtąd, nazajutrz znaleźliśmy się naprzeciw Chios, a następnego dnia przypłynęliśmy do Samos. Przenocowaliśmy w Trogillium, a dzień później dotarliśmy do Miletu;

¹⁶ Gdyż Paweł postanowił ominąć Efez, żeby nie spędzić czasu w Azji. Spieszył się bowiem, aby, jeśli to możliwe, być na dzień Pięćdziesiątnicy¹ w Jerozolimie.

1. Dz 2,1; 1Kor 16,8.

¹⁷ Z Miletu posłał do Efezu, wzywając do siebie starszych¹ kościoła.

1. Dz 20,28; 14,23; 15,2; 16,4; 1Tm 5,17.19; Tt 1,5; Jk 5,14; 1P 5,1-5.

¹⁸ A gdy przybyli do niego, powiedział: Wy wiecie, jaki byłem przez cały czas wśród was od pierwszego dnia, kiedy przybyłem do Azji;

¹⁹ Jak służyłem Panu¹ z całą pokorą wśród wielu łez i doświadczeń, które mnie spotykały z powodu zasadzek Żydów;

1. J 12,26; Rz 1,9; Ga 1,10; 1Tes 1,9.

²⁰ Jak nie uchylałem się od niczego, co pożyteczne, od przemawiania i nauczania was publicznie i po domach;

²¹ Oświadczając zarówno Żydom, jak i Grekom o pokucie¹ wobec Boga i o wierze w naszego Pana Jezusa Chrystusa².

1. Dz 5,31; 11,18; 26,20; Mt 3,8; 9,13; Łk 15,7; 24,47.
2. Hbr 6,1.

²² A teraz, związany w duchu, idę do Jerozolimy, nie wiedząc, co mnie tam spotka.

²³ Wiem tylko, że Duch Święty poświadcza w każdym mieście, iż czekają mnie więzy i utrapienia.

²⁴ Lecz ja o to nie dbam, a moje życie nie jest mi tak drogie, bylebym tylko z radością dokończył mój bieg¹ i posługę, którą otrzymałem od Pana Jezusa, by dać świadectwo o ewangelii łaski Bożej.

1. 1Kor 9,26; Flp 3,13-14; 2Tm 4,7-8.

²⁵ A teraz wiem, że wy wszyscy, wśród których przebywałem, głosząc królestwo Boże, już więcej nie zobaczycie mojej twarzy.

²⁶ Dlatego oświadczam wam dzisiaj, że nie jestem winien niczyjej krwi¹.

1. Ez 3,17-20.

²⁷ Nie uchylałem się bowiem od zwiastowania wam całej rady Bożej¹.

1. Sdz 20,18; 1Sm 14,37; Łk 7,30; Ef 1,9-12.

²⁸ Uważajcie na samych siebie i na całe stado¹, w którym was Duch Święty ustanowił biskupami², abyście paśli kościół Boga, który on nabył własną krwią³.

1. Iz 40,11; Ez 34,31; Łk 12,32; 1P 5,2.
2. Flp 1,1; 1Tm 3,1-2; Tt 1,7; 1P 2,25.
3. Ef 1,7; Kol 1,14; 1P 1,18-19; Obj 5,9.

²⁹ Gdyż wiem, że po moim odejściu wejdą między was wilki¹ drapieżne, które nie będą oszczędzać stada.

1. Ez 22,27; Mt 7,15; Łk 10,3; J 10,12.

³⁰ Także spośród was samych powstaną ludzie mówiący rzeczy przewrotne, aby pociągnąć za sobą uczniów¹.

1. Mt 26,21; 2P 2,1; 1J 2,19.

³¹ Dlatego czuwajcie, pamiętając, że przez trzy lata we dnie i w nocy nie przestawałem ze łzami napominać każdego z was.

³² A teraz, bracia, polecam was Bogu¹ i słowu jego łaski, które może zbudować was i dać wam dziedzictwo wśród wszystkich, którzy są uświęceni.

1. Dz 14,23.

³³ Nie pożądałem srebra, złota ani szaty niczyjej.

³⁴ Przeciwnie, sami wiecie, że te ręce służyły zaspokajaniu potrzeb moich i tych, którzy są ze mną.

³⁵ We wszystkim wam pokazałem, że tak pracując, musimy wspierać słabych i pamiętać o słowach Pana Jezusa, który powiedział: Bardziej błogosławioną rzeczą jest dawać niż brać¹.

1. Łk 14,12-14; 2Kor 9,6-12; Hbr 13,16.

³⁶ Po tych słowach ukląkł i modlił się¹ z nimi wszystkimi.

1. Dz 9,40; 21,5; Łk 22,41.

³⁷ Wtedy wszyscy wybuchnęli wielkim płaczem i rzucając się Pawłowi na szyję, całowali go;

³⁸ Smucąc się najbardziej z powodu tych słów, które im powiedział, że już więcej nie zobaczą jego twarzy. I odprowadzili go na statek.

Rozdział 21

¹ Po rozstaniu z nimi odpłynęliśmy i prostym kursem przybyliśmy na Kos, a nazajutrz na Rodos, stamtąd zaś do Patary.

² Znalazłszy tam statek, który miał płynąć do Fenicji, wsiedliśmy na niego i odpłynęliśmy.

³ A gdy zobaczyliśmy Cypr, zostawiliśmy go po lewej stronie, popłynęliśmy do Syrii i przybyliśmy do Tyru. Tam bowiem miano wyładować towary ze statku.

⁴ Odszukawszy uczniów, pozostaliśmy tam siedem dni, a oni pod wpływem Ducha mówili Pawłowi, żeby nie szedł do Jerozolimy.

⁵ Po upływie tych dni odeszliśmy i wyruszyliśmy w drogę, a wszyscy z żonami i dziećmi odprowadzili nas za miasto. A uklęknąwszy na wybrzeżu, modliliśmy się.

⁶ A gdy pożegnaliśmy się ze sobą, weszliśmy na statek, a oni wrócili do domu.

⁷ Pod koniec żeglugi z Tyru przypłynęliśmy do Ptolemaidy i powitawszy braci, spędziliśmy u nich jeden dzień.

⁸ A wyszedłszy nazajutrz, Paweł i my, jego towarzysze, dotarliśmy do Cezarei. Weszliśmy do domu Filipa¹ ewangelisty², który był jednym z siedmiu, i zatrzymaliśmy się u niego.

1. Dz 6,5; 8,5.
2. Ef 4,11; 2Tm 4,5.

⁹ A miał on cztery córki, dziewice, które prorokowały¹.

1. Dz 2,17; Wj 15,20; Sdz 4,4; 2Krl 22,14; Ne 6,14; 1Kor 11,5; Obj 2,20.

¹⁰ Kiedy tam mieszkaliśmy przez wiele dni, przyszedł z Judei pewien prorok, imieniem Agabos.

¹¹ Przybył do nas, wziął pas Pawła, związał sobie ręce i nogi i powiedział: To mówi Duch Święty: Tak Żydzi zwiążą w Jerozolimie i wydadzą w ręce pogan człowieka, do którego należy ten pas.

¹² Gdy to usłyszeliśmy, prosiliśmy my i miejscowi bracia, aby nie szedł do Jerozolimy.

¹³ Wtedy Paweł odpowiedział: Co czynicie, płacząc i rozdzierając mi serce? Ja bowiem dla imienia Pana Jezusa jestem gotowy nie tylko dać się związać, ale i umrzeć w Jerozolimie.

¹⁴ A gdy nie dał się przekonać, ustąpiliśmy, mówiąc: Niech się stanie wola Pana¹.

1. Rdz 43,14; 1Sm 3,18; 2Sm 15,26; Mt 6,10; 26,39; Jk 4,15.

¹⁵ Po upływie tych dni wzięliśmy swoje rzeczy i ruszyliśmy do Jerozolimy.

¹⁶ Szli z nami niektórzy uczniowie z Cezarei, prowadząc niejakiego Mnazona Cypryjczyka, starego ucznia, u którego mieliśmy się zatrzymać.

¹⁷ A gdy przybyliśmy do Jerozolimy, bracia przyjęli nas z radością.

¹⁸ Nazajutrz Paweł poszedł z nami do Jakuba, gdzie zebrali się wszyscy starsi¹.

1. Dz 20,17.

¹⁹ Powitawszy ich, opowiedział im szczegółowo, czego Bóg dokonał wśród pogan przez jego posługę.

²⁰ Gdy to usłyszeli, chwalili Pana i powiedzieli: Widzisz, bracie, ile tysięcy Żydów uwierzyło, a wszyscy gorliwie¹ trzymają się prawa.

1. Rz 10,2-4; Ga 1,14.

²¹ Lecz o tobie słyszeli, że odwodzisz od Mojżesza wszystkich Żydów, którzy są wśród pogan, mówiąc, że nie mają obrzezywać dzieci ani żyć według swoich zwyczajów.

²² Cóż więc czynić? Z pewnością zejdzie się lud, bo usłyszą, że przybyłeś.

²³ Zrób zatem to, co ci mówimy. Mamy tu czterech mężczyzn, którzy złożyli ślub¹.

1. Lb 6,1-6.

²⁴ Weź ich ze sobą, poddaj się wraz z nimi oczyszczeniu i pokryj za nich koszty, aby mogli ostrzyc głowy. Wtedy wszyscy poznają, że w tym, co o tobie słyszeli, nie ma nic z prawdy, ale że i ty sam postępujesz porządnie, przestrzegając prawa¹.

1. 1Kor 9,20.

²⁵ A co do pogan, którzy uwierzyli, napisaliśmy, postanawiając, aby niczego takiego nie zachowywali, tylko żeby się wystrzegali tego, co ofiarowane bożkom, i krwi, i tego, co uduszone, i nierządu¹.

1. BG wszeteczeństwa; Ez 16,26; Mt 15,19; J 8,41; 1Kor 6,13.18; 7,2; 10,8; Ef 5,3; Kol 3,5; 1Tes 4,3.

²⁶ Wtedy Paweł wziął ze sobą tych mężczyzn, a następnego dnia poddał się razem z nimi oczyszczeniu i wszedł do świątyni, zgłaszając wypełnienie dni oczyszczenia¹, aż za każdego z nich złożona zostanie ofiara.

1. Lb 6,13-20; 19,6-20; Łk 2,22.

²⁷ Kiedy zaś te siedem dni dobiegało końca, zobaczyli go w świątyni Żydzi z Azji, podburzyli tłum i rzucili się na niego;

²⁸ Wołając: Mężowie Izraelici, pomóżcie! To jest człowiek, który wszędzie wszystkich naucza przeciwko ludowi i prawu, i temu miejscu, a nadto jeszcze i Greków wprowadził do świątyni i splugawił to święte miejsce.

²⁹ Przedtem bowiem widzieli z nim w mieście Trofima z Efezu i sądzili, że Paweł wprowadził go do świątyni.

³⁰ I poruszyło się całe miasto, i zbiegł się lud. A schwytawszy Pawła, wyciągnęli go ze świątyni i natychmiast zamknięto drzwi.

³¹ A gdy usiłowali go zabić, dano znać dowódcy oddziału, że cała Jerozolima jest wzburzona.

³² Natychmiast wziął żołnierzy i setników i zbiegł do nich na dół. A kiedy zobaczyli dowódcę i żołnierzy, przestali bić Pawła.

³³ Wtedy dowódca zbliżył się, zatrzymał go, kazał związać dwoma łańcuchami i wypytywał, kim jest i co zrobił.

³⁴ I jedni z tłumu krzyczeli tak, a drudzy inaczej. A gdy z powodu zgiełku nie mógł dowiedzieć się niczego pewnego, rozkazał zaprowadzić go do twierdzy.

³⁵ Kiedy znalazł się na schodach, doszło do tego, że żołnierze musieli go nieść z powodu naporu tłumu.

³⁶ Wielki tłum bowiem szedł za nim, wołając: Zgładź go¹!

1. Łk 23,18; J 19,15.

³⁷ A gdy Paweł miał być wprowadzony do twierdzy, zapytał dowódcę: Czy wolno mi coś do ciebie powiedzieć? A on odpowiedział: Mówisz po grecku¹?

1. Dz 6,1; 9,29; 11,20; Łk 23,38; J 19,20; Obj 9,11.

³⁸ Czy nie jesteś tym Egipcjaninem, który przed tymi dniami wzniecił rozruchy i wyprowadził na pustynię cztery tysiące zabójców?

³⁹ A Paweł powiedział: Jestem Żydem z Tarsu, obywatelem znacznego miasta w Cylicji¹. Dlatego proszę cię, pozwól mi przemówić do ludu.

1. Dz 22,3.25-28.

⁴⁰ Gdy pozwolił, Paweł, stojąc na schodach, dał ręką znak ludowi, a gdy nastała wielka cisza, przemówił po hebrajsku:

Rozdział 22

¹ Mężowie bracia i ojcowie, słuchajcie mojej obrony¹, jaką teraz do was kieruję.

1. Łk 12,11; 1P 3,15.

² Gdy usłyszeli, że mówił do nich po hebrajsku¹, jeszcze bardziej się uciszyli. A on powiedział:

1. Dz 21,40; 26,14; J 5,2; Obj 9,11; 16,16.

³ Jestem Żydem, urodzonym w Tarsie w Cylicji, lecz wychowanym w tym mieście, u stóp Gamaliela¹, starannie wykształconym w prawie ojczystym i byłem gorliwym względem Boga jak i wy wszyscy dzisiaj.

1. Dz 5,34.

⁴ Prześladowałem tę drogę¹ aż na śmierć, wiążąc i wtrącając do więzienia zarówno mężczyzn, jak i kobiety;

1. Dz 8,3; 26,9-11; 1Kor 15,9; 1Tm 1,13.

⁵ Czego mi świadkiem jest najwyższy kapłan oraz wszyscy starsi. Od nich też otrzymałem listy do braci i pojechałem do Damaszku, aby tych, którzy tam byli, przyprowadzić związanych do Jerozolimy, żeby zostali ukarani.

⁶ A gdy byłem w drodze i zbliżałem się do Damaszku około południa, nagle ogarnęła mnie wielka światłość z nieba¹.

1. Dz 9,3; 26,13.

⁷ I upadłem na ziemię, i usłyszałem głos, który mówił do mnie: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz¹?

1. Mt 25,45; 1Kor 12,26.

⁸ A ja odpowiedziałem: Kim jesteś, Panie? I powiedział do mnie: Ja jestem Jezus z Nazaretu, którego ty prześladujesz.

⁹ A ci, którzy byli ze mną, wprawdzie widzieli światłość i przestraszyli się, ale głosu tego, który do mnie mówił, nie słyszeli¹.

1. Dz 9,7; Dn 10,7; J 12,29.

¹⁰ Zapytałem: Co mam robić, Panie¹? A Pan powiedział do mnie: Wstań i idź do Damaszku, a tam ci powiedzą o wszystkim, co postanowiono, abyś uczynił.

1. Dz 2,37; 16,30.

¹¹ A ponieważ zaniewidziałem z powodu blasku tej światłości, przyszedłem do Damaszku prowadzony za rękę przez tych, którzy byli ze mną.

¹² Tam niejaki Ananiasz, człowiek pobożny według prawa, mający dobre świadectwo¹ u wszystkich Żydów, którzy tam mieszkali;

1. Dz 9,10; 1Tm 3,7; Hbr 11,2; 3J 1,12.

¹³ Przyszedł, podszedł do mnie i powiedział: Bracie Saulu, przejrzyj! I w tej chwili spojrzałem na niego.

¹⁴ A on powiedział: Bóg naszych ojców wybrał¹ cię, żebyś poznał jego wolę, oglądał Sprawiedliwego i słuchał głosu z jego ust.

1. Mt 20,16; J 15,16; Dz 1,24.

¹⁵ Będziesz mu bowiem wobec wszystkich ludzi świadkiem¹ tego, co widziałeś i słyszałeś.

1. Dz 1,22; 10,39; 26,16; Łk 24,48; J 15,27.

¹⁶ Dlaczego teraz zwlekasz? Wstań, ochrzcij się i obmyj swoje grzechy¹, wzywając imienia Pana².

1. Dz 2,38; 1Kor 6,11; Tt 3,5.
2. Rdz 4,26; 1Krn 16,8; Ps 105,1; 116,4; Rz 10,13.

¹⁷ A gdy wróciłem do Jerozolimy i modliłem się w świątyni, wpadłem w zachwycenie.

¹⁸ I widziałem go, jak mówił do mnie: Pospiesz się i wyjdź szybko z Jerozolimy, ponieważ nie przyjmą twego świadectwa o mnie.

¹⁹ A ja odpowiedziałem: Panie, oni wiedzą, że wtrącałem do więzienia i biczowałem w synagogach tych, którzy w ciebie wierzyli.

²⁰ A kiedy przelewano krew Szczepana, twojego świadka, ja też byłem przy tym i zgodziłem się na jego zabicie, i pilnowałem szat tych, którzy go zabili¹.

1. Dz 7,58-Dz 8,1.

²¹ I powiedział mi: Idź, bo ja cię poślę daleko, do pogan¹.

1. Dz 13,47; Rz 11,13; Ga 2,7-8; Ef 3,8.

²² Słuchali go aż do tego słowa, potem podnieśli swój głos, mówiąc: Zgładź z ziemi takiego człowieka, bo nie godzi się, żeby żył!

²³ A gdy oni krzyczeli, rozrzucali szaty i ciskali proch w powietrze;

²⁴ Dowódca rozkazał go zaprowadzić do twierdzy i polecił przesłuchać go z zastosowaniem biczowania, żeby się dowiedzieć, dlaczego tak przeciwko niemu krzyczano.

²⁵ A gdy go związano, aby go ubiczować, Paweł powiedział do setnika, który stał obok: Czy wolno wam biczować Rzymianina¹ i to bez sądu?

1. Dz 16,37; 25,6.

²⁶ Kiedy setnik to usłyszał, podszedł do dowódcy i powiedział mu: Uważaj, co robisz, bo ten człowiek jest Rzymianinem.

²⁷ Dowódca podszedł i zapytał go: Powiedz mi, czy ty jesteś Rzymianinem? A on odpowiedział: Tak.

²⁸ I powiedział dowódca: Ja kupiłem to obywatelstwo za wielką sumę. Paweł zaś rzekł: A ja mam je od urodzenia.

²⁹ I natychmiast odstąpili od niego ci, którzy mieli go przesłuchać. Nawet i dowódca przestraszył się, kiedy się dowiedział, że jest Rzymianinem, a on kazał go związać.

³⁰ A nazajutrz, chcąc się dokładnie dowiedzieć, o co Żydzi go oskarżali, uwolnił go z więzów i rozkazał zebrać się naczelnym kapłanom i całej Radzie, przyprowadził Pawła i stawił go przed nimi.

Rozdział 23

¹ Paweł, patrząc uważnie na Radę, powiedział: Mężowie bracia, aż do dziś żyłem przed Bogiem z zupełnie czystym sumieniem.

² Lecz Ananiasz, najwyższy kapłan, rozkazał tym, którzy przy nim stali, uderzyć go w twarz.

³ Wtedy Paweł powiedział do niego: Uderzy cię Bóg, ściano pobielana! Zasiadłeś, aby mnie sądzić według prawa, a każesz mnie bić wbrew prawu?

⁴ Ci zaś, którzy tam stali, powiedzieli: Złorzeczysz najwyższemu kapłanowi Boga?

⁵ Paweł odpowiedział: Nie wiedziałem, bracia, że to najwyższy kapłan. Jest bowiem napisane: Przełożonemu twego ludu nie będziesz złorzeczyć.

⁶ A Paweł, poznawszy, że jedna część składa się z saduceuszy, a druga z faryzeuszy, zawołał do Rady: Mężowie bracia, jestem faryzeuszem, synem faryzeusza. Sądzą mnie dziś z powodu nadziei i zmartwychwstania umarłych.

⁷ Gdy to powiedział, powstał spór między faryzeuszami a saduceuszami i doszło do rozdwojenia wśród gromady zebranych.

⁸ Saduceusze bowiem mówią, że nie ma zmartwychwstania ani anioła, ani ducha, a faryzeusze wyznają jedno i drugie.

⁹ I wszczął się wielki krzyk, a uczeni w Piśmie ze stronnictwa faryzeuszy zerwali się i zaczęli się spierać, mówiąc: Niczego złego nie znajdujemy w tym człowieku. Jeśli mu coś powiedział duch albo anioł, to nie walczmy z Bogiem.

¹⁰ A gdy doszło do wielkiego wzburzenia, dowódca, obawiając się, aby Pawła nie rozszarpali, rozkazał żołnierzom zejść, wyrwać go spośród nich i zaprowadzić do twierdzy.

¹¹ A następnej nocy Pan stanął przy nim i powiedział: Bądź dobrej myśli, Pawle! Tak bowiem, jak świadczyłeś o mnie w Jerozolimie, musisz świadczyć również w Rzymie.

¹² Kiedy nastał dzień, niektórzy spośród Żydów zebrali się i zobowiązali się przysięgą, że nie będą jeść ani pić, dopóki nie zabiją Pawła.

¹³ A tych, którzy przystąpili do tego sprzysiężenia, było ponad czterdziestu.

¹⁴ Przyszli oni do naczelnych kapłanów i starszych i powiedzieli: Związaliśmy się przysięgą, że nie weźmiemy nic do ust, dopóki nie zabijemy Pawła.

¹⁵ Dlatego teraz wy razem z Radą dajcie znać dowódcy, żeby go jutro do was przyprowadził pod pozorem dokładniejszego zbadania jego sprawy, a my jesteśmy gotowi go zabić, zanim dojdzie.

¹⁶ A gdy siostrzeniec Pawła usłyszał o tej zasadzce, przybył, wszedł do twierdzy i powiadomił o tym Pawła.

¹⁷ Wtedy Paweł przywołał jednego z setników i powiedział: Zaprowadź tego młodzieńca do dowódcy, bo ma mu coś do powiedzenia.

¹⁸ Wziął go więc ze sobą, zaprowadził go do dowódcy i powiedział: Więzień Paweł przywołał mnie i poprosił, abym przyprowadził do ciebie tego młodzieńca, który ma ci coś do powiedzenia.

¹⁹ Dowódca wziął go za rękę, odszedł z nim na bok i zapytał: O czym to masz mi powiedzieć?

²⁰ A on odpowiedział: Żydzi postanowili cię prosić, żebyś jutro zaprowadził Pawła przed Radę pod pozorem dokładniejszego zbadania jego sprawy.

²¹ Lecz nie ulegnij ich namowie, bo czyha na niego ponad czterdziestu mężczyzn, którzy związali się przysięgą, że nie będą jeść ani pić, dopóki go nie zabiją. Są już w pogotowiu, czekając na twoje pozwolenie.

²² Wtedy dowódca odesłał młodzieńca, przykazując, aby nikomu nie mówił, że go o tym powiadomił.

²³ Przywoławszy dwóch setników, powiedział: Przygotujcie do wymarszu do Cezarei na godzinę trzecią w nocy dwustu żołnierzy, siedemdziesięciu jeźdźców i dwustu oszczepników.

²⁴ Kazał też przygotować zwierzęta juczne, aby wsadzić na nie Pawła i bezpiecznie doprowadzić go do namiestnika Feliksa.

²⁵ Napisał też list tej treści:

²⁶ Klaudiusz Lizjasz najdostojniejszemu namiestnikowi Feliksowi przesyła pozdrowienia.

²⁷ Człowieka tego schwytali Żydzi, a gdy go mieli zabić, nadbiegłem z oddziałem i uratowałem go, dowiedziawszy się, że jest Rzymianinem.

²⁸ A chcąc wiedzieć, z jakiej przyczyny go oskarżają, zaprowadziłem go przed ich Radę;

²⁹ I stwierdziłem, że oskarżają go o jakieś sporne kwestie dotyczące ich prawa i że nie ma żadnej winy, dla której zasługiwałby na śmierć lub więzienie.

³⁰ A gdy mi powiedziano o zasadzce, którą na niego przygotowali Żydzi, natychmiast wysłałem go do ciebie, a jego oskarżycielom nakazałem, żeby przed tobą stawiali zarzuty wobec niego. Bądź zdrów!

³¹ Żołnierze zabrali więc Pawła zgodnie z rozkazem i zaprowadzili go nocą do Antipatris.

³² A nazajutrz zostawili jeźdźców, aby jechali z nim dalej, a sami wrócili do twierdzy.

³³ Tamci przyjechali do Cezarei, oddali list namiestnikowi i stawili przed nim Pawła.

³⁴ A namiestnik po przeczytaniu listu zapytał go, z jakiej prowincji pochodzi. Kiedy dowiedział się, że z Cylicji;

³⁵ Powiedział: Przesłucham cię, gdy przybędą twoi oskarżyciele. I rozkazał strzec go w ratuszu¹ Heroda.

1. J 18,28.33.

Rozdział 24

¹ Po pięciu dniach przybył najwyższy kapłan¹ Ananiasz wraz ze starszymi i z retorem, niejakim Tertullosem. Wnieśli oni przed namiestnika oskarżenie przeciwko Pawłowi.

1. Kpł 21,10; Za 3,1; Mt 26,3; Hbr 8,3; 9,11.

² A gdy go wezwano, Tertullos rozpoczął mowę oskarżycielską: Ponieważ dzięki tobie cieszymy się zupełnym pokojem i dzięki twojej przezorności nasz naród doświadcza wiele dobrego;

³ Przyznajemy to zawsze i wszędzie, dostojny Feliksie, z wielką wdzięcznością.

⁴ Aby cię jednak dłużej nie zatrzymywać, proszę, abyś nas w swej łaskawości przez chwilę posłuchał.

⁵ Stwierdziliśmy, że ten człowiek jest jak zaraza¹, wzbudza niepokoje wśród wszystkich Żydów na całym świecie i jest dowódcą sekty² nazarejczyków.

1. 1P 2,12.19.
2. Dz 5,17; 15,5; 26,5; 28,22.

⁶ Usiłował on też zbezcześcić świątynię. Schwytaliśmy go więc i chcieliśmy osądzić według naszego prawa¹.

1. J 18,31.

⁷ Lecz dowódca Lizjasz przybył i wyrwał go przemocą z naszych rąk;

⁸ Nakazując jego oskarżycielom udać się do ciebie. Gdy go przesłuchasz, sam będziesz mógł dowiedzieć się od niego wszystkiego, o co go oskarżamy.

⁹ Również Żydzi to potwierdzili, oświadczając, że tak się rzeczy mają.

¹⁰ Kiedy namiestnik¹ dał znak, aby mówił, Paweł powiedział: Wiedząc, że od wielu lat jesteś sędzią tego narodu, tym chętniej zdam sprawę² z tego, co mnie dotyczy.

1. Rdz 42,6; 1Krl 18,3; Mt 2,6; 27,2.
2. 1P 3,15.

¹¹ Możesz sprawdzić, że nie upłynęło więcej niż dwanaście dni, odkąd przybyłem do Jerozolimy, aby wielbić Boga¹.

1. BG modlić się

¹² I nie znaleźli mnie w świątyni rozprawiającego z kimkolwiek ani podburzającego lud czy to w synagogach, czy w mieście;

¹³ Ani też nie mogą dowieść tego, o co mnie oskarżają.

¹⁴ Wyznaję jednak przed tobą, że według drogi, którą oni uważają za herezję¹, służę Bogu moich ojców², wierząc wszystkiemu, co jest napisane w Prawie i u Proroków³;

1. Ga 5,20; Tt 3,10; 2P 2,1.
2. 2Tm 1,3.
3. Dz 26,22; Łk 16,29; 24,27.44.

¹⁵ Mając nadzieję w Bogu, że będzie zmartwychwstanie, którego i oni oczekują, zarówno sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych¹.

1. Dz 23,6; Hi 19,25-26; Mt 22,31; J 5,28-29; 1Kor 15,12-27; Obj 20,6.12-13.

¹⁶ I sam się usilnie staram, aby zawsze mieć sumienie bez skazy¹ wobec Boga i ludzi.

1. Dz 23,1; Rz 2,15; 9,1; 2Kor 1,12; 2Kor 4,2; 1Tm 1,5.19; 3,9; 2Tm 1,3; Tt 1,15.

¹⁷ A po wielu latach przybyłem, aby złożyć jałmużny i ofiary memu narodowi¹.

1. Dz 11,29-30.

¹⁸ Wtedy pewni Żydzi z Azji spotkali mnie oczyszczonego w świątyni, bez tłumu i zgiełku.

¹⁹ Oni powinni tu stanąć przed tobą i oskarżać, jeżeli mają coś przeciwko mnie.

²⁰ Albo niech ci tutaj sami powiedzą, czy znaleźli we mnie jakąś nieprawość, gdy stanąłem przed Radą;

²¹ Chyba jedynie to, że stojąc wśród nich, zawołałem: Sądzicie mnie dziś z powodu zmartwychwstania umarłych.

²² Kiedy Feliks to usłyszał, znając dokładniej tę drogę, odroczył ich sprawę, mówiąc: Rozpatrzę waszą sprawę, kiedy tu przyjedzie dowódca Lizjasz.

²³ I rozkazał setnikowi pilnować Pawła, zastosować ulgi i nie zabraniać żadnemu z jego przyjaciół posługiwać mu czy go odwiedzać.

²⁴ A po kilku dniach przyjechał Feliks ze swoją żoną Druzyllą, która była Żydówką. Kazał zawołać Pawła i słuchał go, jak mówił o wierze w Chrystusa¹.

1. Ga 3,26; Kol 1,4; 2,5.

²⁵ A gdy on rozprawiał¹ o sprawiedliwości, powściągliwości i przyszłym sądzie, Feliks przestraszył się i powiedział: Teraz już odejdź. Kiedy znajdę czas, każę cię zawołać.

1. Dz 17,2; 1Sm 12,7; Iz 1,18.

²⁶ Spodziewał się przy tym, że dostanie od Pawła pieniądze za to, że go wypuści, dlatego też częściej wzywał go do siebie na rozmowę.

²⁷ A po dwóch latach następcą Feliksa został Porcjusz Festus. Feliks, chcąc sobie zjednać życzliwość Żydów, zostawił Pawła w więzieniu.

Rozdział 25

¹ Kiedy Festus przybył do prowincji, po trzech dniach udał się z Cezarei do Jerozolimy.

² Najwyższy kapłan i znamienici Żydzi wnieśli przed nim przeciwko Pawłowi skargę i prosili go;

³ Aby okazał im w jego sprawie przychylność i kazał przyprowadzić go do Jerozolimy. Przygotowali bowiem zasadzkę, aby go zabić w drodze.

⁴ Lecz Festus odpowiedział, że Paweł znajduje się pod strażą w Cezarei i że on sam wkrótce tam pojedzie.

⁵ I powiedział: Niech ci z was, którzy mogą, pojadą ze mną, a jeśli ten człowiek popełnił coś złego, niech go oskarżają.

⁶ A gdy spędził u nich nie więcej niż dziesięć dni, udał się do Cezarei. Nazajutrz zasiadł na krześle sędziowskim¹ i kazał przyprowadzić Pawła.

1. J 19,13; Dz 18,12.16-17; Rz 14,10; 2Kor 5,10.

⁷ Kiedy ten przyszedł, otoczyli go Żydzi, którzy przybyli z Jerozolimy, i wytoczyli przeciwko Pawłowi wiele ciężkich oskarżeń, których nie mogli udowodnić¹.

1. Dz 24,5.13; Mt 5,11-12; 1P 4,12.16.

⁸ On zaś bronił się: Nie zawiniłem w niczym ani przeciwko prawu żydowskiemu, ani przeciwko świątyni, ani przeciwko cesarzowi¹.

1. Mt 22,17; Łk 2,1; 3,1; J 19,12.15; Flp 4,22.

⁹ Lecz Festus, chcąc sobie zjednać przychylność Żydów, odpowiedział Pawłowi: Czy chcesz pojechać do Jerozolimy i tam być przede mną sądzony w tej sprawie?

¹⁰ Wtedy Paweł powiedział: Stoję przed sądem cesarskim, gdzie należy mnie sądzić. Żydom nie wyrządziłem żadnej krzywdy, o czym ty sam dobrze wiesz.

¹¹ Bo jeśli w czymś zawiniłem i popełniłem coś, co zasługuje na śmierć¹, nie wzbraniam się umrzeć. Lecz jeśli nie ma nic w tym, o co mnie oskarżają, nikt nie może mnie im wydać. Odwołuję się do cesarza.

1. Łk 23,15.41.

¹² Wtedy Festus porozumiał się z Radą i odpowiedział: Odwołałeś się do cesarza? Do cesarza pójdziesz.

¹³ A po upływie kilku dni przyjechali do Cezarei król Agryppa i Berenike, aby powitać Festusa.

¹⁴ A kiedy przebywali tam wiele dni, Festus przedstawił królowi sprawę Pawła, mówiąc: Feliks pozostawił w więzieniu pewnego człowieka;

¹⁵ Przeciwko któremu, gdy byłem w Jerozolimie, naczelni kapłani i starsi żydowscy wnieśli skargę, żądając dla niego wyroku skazującego.

¹⁶ Odpowiedziałem im, że Rzymianie nie mają w zwyczaju wydawać człowieka na stracenie, zanim oskarżony nie stanie wobec oskarżycieli i nie będzie miał możliwości odpowiedzieć na zarzuty.

¹⁷ Gdy się tu zebrali, nazajutrz, bez żadnej zwłoki zasiadłem na krześle sędziowskim i kazałem przyprowadzić tego człowieka.

¹⁸ Stanęli przeciw niemu jego oskarżyciele, ale nie wnieśli żadnej skargi z tych, których się spodziewałem.

¹⁹ Wiedli z nim tylko jakieś spory o ich zabobony¹ i o jakiegoś zmarłego Jezusa, o którym Paweł twierdzi, że żyje.

1. Dz 17,22.

²⁰ Będąc niepewnym co do tego sporu, zapytałem, czy chciałby udać się do Jerozolimy i tam być sądzony w tych sprawach.

²¹ Lecz ponieważ Paweł odwołał się, by go zatrzymać do rozpatrzenia sprawy przez Augusta, rozkazałem go strzec, dopóki go nie odeślę do cesarza.

²² Wtedy Agryppa powiedział do Festusa: Ja również chciałbym posłuchać tego człowieka. A on odpowiedział: Jutro go usłyszysz.

²³ Gdy nazajutrz Agryppa i Berenike przybyli z wielką okazałością i weszli do sali rozpraw z dowódcami i najznakomitszymi obywatelami miasta, na rozkaz Festusa wprowadzono Pawła.

²⁴ Po czym Festus przemówił: Królu Agryppo i wszyscy tu obecni mężowie! Widzicie tego, o którego mnie prosił cały lud żydowski zarówno w Jerozolimie, jak i tutaj, wołając, że nie powinien on dłużej żyć.

²⁵ Lecz ja stwierdziłem, że nie popełnił niczego, co zasługuje na śmierć. A ponieważ on sam odwołał się do Augusta, postanowiłem go odesłać.

²⁶ Nie mogę jednak o nim napisać memu panu nic pewnego. Dlatego kazałem go stawić przed wami, a zwłaszcza przed tobą, królu Agryppo, abym po przesłuchaniu miał co napisać.

²⁷ Bo wydaje mi się nierozsądne posyłać więźnia bez podania stawianych mu zarzutów.

Rozdział 26

¹ Wtedy Agryppa powiedział do Pawła: Wolno ci mówić we własnej obronie. Wówczas Paweł, wyciągnąwszy rękę, zaczął się bronić:

² Królu Agryppo, uważam to za szczęście, że mam dziś bronić się wobec ciebie przed wszystkim, o co mnie oskarżają Żydzi.

³ Zwłaszcza że jesteś obeznany ze wszystkimi zwyczajami¹ i sporami, które są między Żydami. Dlatego proszę cię, żebyś mnie cierpliwie wysłuchał.

1. Dz 6,14; Rdz 31,35; 1Sm 2,13; Jr 10,3; 1Kor 11,16.

⁴ Wszyscy Żydzi znają moje życie od młodości, jak je wiodłem od początku wśród mego narodu w Jerozolimie.

⁵ Znają mnie od dawna – gdyby chcieli zaświadczyć – że żyłem według zasad najsurowszego stronnictwa¹ naszej religii jako faryzeusz².

1. Dz 5,17; 15,5; 24,5; 28,22.
2. Flp 3,5.

⁶ A teraz stoję przed sądem z powodu nadziei spełnienia obietnicy¹ danej ojcom przez Boga;

1. Dz 13,32-33; Rdz 3,15; 12,3; 22,18; 49,10; Pwt 18,15.

⁷ Której spełnienia ma nadzieję doczekać dwanaście naszych pokoleń, służąc Bogu ustawicznie dniem i nocą. Z powodu tej nadziei, królu Agryppo, oskarżają mnie Żydzi.

⁸ Dlaczego uważacie za rzecz nie do wiary, że Bóg wskrzesza umarłych?

⁹ Wprawdzie mnie samemu wydawało¹ się, że powinienem wiele czynić przeciw imieniu Jezusa z Nazaretu.

1. J 16,2; 1Tm 1,13.

¹⁰ Tak też czyniłem w Jerozolimie, gdzie wielu świętych wtrącałem do więzienia, wziąwszy upoważnienie od naczelnych kapłanów, a kiedy skazywano ich na śmierć, głosowałem przeciwko nim;

¹¹ A po wszystkich synagogach często ich karząc, zmuszałem do bluźnierstwa. Występując przeciwko nim z wielką wściekłością, prześladowałem ich nawet po obcych miastach.

¹² Tak jechałem do Damaszku, mając upoważnienie i zlecenie od naczelnych kapłanów¹.

1. Dz 9,1-3.

¹³ W południe, będąc w drodze, ujrzałem, królu, światłość z nieba jaśniejszą niż słońce, która oświeciła mnie i tych, którzy jechali ze mną.

¹⁴ A gdy wszyscy upadliśmy na ziemię¹, usłyszałem głos mówiący do mnie po hebrajsku: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz? Trudno ci przeciw ościeniowi wierzgać².

1. Dz 9,4; 22,7.
2. 1Tes 5,19.

¹⁵ A ja zapytałem: Kim jesteś, Panie? A on odpowiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz.

¹⁶ Ale podnieś się i stań na nogi, bo ukazałem się tobie, żeby ustanowić cię sługą¹ i świadkiem² zarówno tych rzeczy, które widziałeś, jak i innych, w których ci się objawię.

1. Ps 103,21; Mt 20,26-28; Dz 6,4; 12,25; 20,24; Rz 15,16; 1Kor 3,5; 2Kor 5,18.
2. Łk 24,48; J 1,8; Dz 1,8; 1J 1,2.

¹⁷ Wybawię cię od tego ludu i od pogan, do których cię teraz posyłam;

¹⁸ Dla otworzenia ich oczu¹, aby odwrócić ich od ciemności² do światła, od mocy szatana³ do Boga, aby otrzymali przebaczenie grzechów i dziedzictwo między uświęconymi przez wiarę we mnie.

1. Iz 29,18; 42,7; 2Kor 4,4.
2. J 12,35; 2Kor 4,6; Ef 5,8; 1J 2,9.
3. Ef 2,2; Kol 1,13; Hbr 2,14.

¹⁹ Dlatego też, królu Agryppo, nie byłem nieposłuszny temu niebieskiemu widzeniu.

²⁰ Ale głosiłem najpierw tym, którzy są w Damaszku, w Jerozolimie, w całej Judei, i poganom, żeby pokutowali¹ i nawrócili się do Boga², i spełniali uczynki godne pokuty.

1. Dz 3,19; 17,30; 20,21; Mt 21,32; Mk 6,12; Łk 13,3-5; 15,7; 24,47; 2Tm 2,25.
2. Dz 9,35; Pwt 4,30; 2Krl 23,25; Oz 14,2; Łk 1,16; 1Tes 1,9.

²¹ Z tego powodu Żydzi schwytali mnie w świątyni i chcieli zabić.

²² Ale dzięki pomocy Boga żyję do dzisiaj, dając świadectwo małym i wielkim, nic nie mówiąc oprócz tego, co powiedzieli prorocy i Mojżesz, że nastąpi;

²³ Że Chrystus ma cierpieć¹, jako pierwszy zmartwychwstać i zwiastować światłość temu ludowi i poganom.

1. Ps 22,1-31; Iz 53,1-12; Łk 24,46; 1Kor 15,3.

²⁴ Gdy on to powiedział w swojej obronie, Festus odezwał się donośnym głosem: Jesteś szalony¹, Pawle! Wielka uczoność doprowadza cię do szaleństwa.

1. J 10,20.

²⁵ Ale on odpowiedział: Nie jestem szalony, dostojny Festusie, ale głoszę słowa prawdy i rozsądku.

²⁶ Król bowiem, przed którym śmiało mówię, wie o tych sprawach, gdyż jestem przekonany, że nic z tych rzeczy nie jest przed nim ukryte, ponieważ nie działo się to w jakimś zakątku.

²⁷ Czy wierzysz, królu Agryppo, prorokom? Wiem, że wierzysz.

²⁸ Wtedy Agryppa powiedział do Pawła: Niemal przekonałeś¹ mnie, żebym został chrześcijaninem.

1. Dz 13,43; 18,4; Ez 33,31; Łk 16,31; 2Kor 5,11.

²⁹ Ale Paweł powiedział: Dałby Bóg, abyś i niemal, i całkowicie nie tylko ty, ale i wszyscy, którzy mnie dziś słuchają, stali się takimi, jakim ja jestem, z wyjątkiem tych więzów.

³⁰ A gdy to powiedział, wstał król, namiestnik, Berenike i ci, którzy z nimi zasiadali.

³¹ Kiedy się oddalili, rozmawiali między sobą: Ten człowiek nie czyni nic, co zasługiwałoby na śmierć lub więzienie.

³² Agryppa zaś powiedział do Festusa: Można by zwolnić tego człowieka, gdyby nie odwołał się do cesarza.

Rozdział 27

¹ A gdy postanowiono, że mamy płynąć do Italii, oddano Pawła i innych więźniów setnikowi¹, imieniem Juliusz, z oddziału Augusta.

1. Dz 10,1; Mt 8,5-9.

² Wsiedliśmy na statek adramyteński, który miał płynąć wzdłuż wybrzeża Azji, i odbiliśmy od brzegu. Był też z nami Arystarch, Macedończyk z Tesaloniki.

³ Następnego dnia przypłynęliśmy do Sydonu, gdzie Juliusz, który życzliwie odnosił się do Pawła, pozwolił mu iść do przyjaciół, aby doznał pokrzepienia.

⁴ A wyruszywszy stamtąd, płynęliśmy pod osłoną Cypru, dlatego że wiatry były przeciwne.

⁵ Przepłynęliśmy morze na wysokości Cylicji i Pamfilii i przybyliśmy do Miry w Licji.

⁶ Tam setnik znalazł statek aleksandryjski płynący do Italii i umieścił nas na nim.

⁷ A gdy przez wiele dni płynęliśmy wolno i dotarliśmy zaledwie na wysokość Knidos, ponieważ wiatr nam nie pozwalał, popłynęliśmy wzdłuż Krety¹ obok Salmone.

1. Tt 1,5.12.

⁸ A płynąc z trudem wzdłuż jej brzegów, dotarliśmy do pewnego miejsca zwanego Piękne Porty, blisko którego było miasto Lasaia.

⁹ Gdy upłynęło wiele czasu i żegluga stała się niebezpieczna, bo minął już post¹, Paweł ich przestrzegał:

1. Kpł 23,27-29; Lb 29,7.

¹⁰ Panowie, widzę, że żegluga będzie związana z krzywdą i wielką szkodą nie tylko ładunkowi i statkowi, ale i naszemu życiu.

¹¹ Setnik jednak bardziej ufał sternikowi i właścicielowi statku niż temu, co mówił Paweł.

¹² A ponieważ żaden port nie nadawał się do przezimowania, większość postanowiła stamtąd odpłynąć, dostać się jakoś na przezimowanie do portu Feniks na Krecie, otwartego na południowo-zachodnią i północno-zachodnią stronę.

¹³ A gdy powiał wiatr z południa, sądzili, że zamiar doprowadzą do skutku, i odbili od brzegu, i popłynęli wzdłuż Krety.

¹⁴ Lecz niedługo potem uderzył na nią gwałtowny wiatr¹, zwany Eurokludon.

1. Ps 107,25.

¹⁵ Kiedy statek został porwany i nie mógł stawić czoła wiatrowi, puściliśmy go z wiatrem i pozwoliliśmy się unosić.

¹⁶ Gdy płynęliśmy wzdłuż pewnej wysepki, zwanej Klauda, z trudem zdołaliśmy uchwycić łódź ratunkową.

¹⁷ Po wyciągnięciu jej przepasali statek, używając sprzętu pomocniczego. Z obawy, żeby nie wpaść na płyciznę, opuścili żagle i tak ich niosło.

¹⁸ Ponieważ miotała nami gwałtowna burza, nazajutrz wyrzucili ładunek.

¹⁹ A trzeciego dnia własnymi rękami wyrzuciliśmy osprzęt statku.

²⁰ Lecz kiedy przez wiele dni nie pokazało się ani słońce, ani gwiazdy, a niemała nawałnica napierała, znikła już wszelka nadzieja naszego ocalenia¹.

1. 1Tes 4,13.

²¹ Gdy ludzie już długo nic nie jedli, Paweł stanął pośród nich i powiedział: Panowie, trzeba było mnie posłuchać i nie odpływać od Krety, wtedy uniknęlibyście straty i szkody.

²² Lecz teraz zachęcam was, abyście byli dobrej myśli¹, bo nikt z was nie zginie, tylko statek.

1. Mt 9,2; Mt 14,27; Mk 6,50.

²³ Tej nocy bowiem stanął przy mnie anioł Boga¹, do którego należę i któremu służę;

1. Dz 10,3; Rdz 21,17; 31,11; Wj 14,19; 2Sm 14,20; Ga 4,14.

²⁴ I powiedział: Nie bój się, Pawle, musisz stanąć przed cesarzem, a oto Bóg darował ci wszystkich, którzy z tobą płyną.

²⁵ Dlatego bądźcie dobrej myśli, panowie, bo wierzę Bogu¹, że będzie tak, jak mi powiedziano.

1. Jon 3,5; Rz 4,3; Ga 3,6; Jk 2,23.

²⁶ Musimy jednak być wyrzuceni na jakąś wyspę.

²⁷ A gdy nadeszła czternasta noc, a nas rzucało po Adriatyku, około północy zdawało się żeglarzom, że zbliżają się do jakiegoś lądu.

²⁸ Wtedy spuścili sondę i stwierdzili dwadzieścia sążni. Popłynąwszy nieco dalej, znowu spuścili sondę i stwierdzili piętnaście sążni.

²⁹ Bojąc się, abyśmy nie wpadli na skały, zrzucili z rufy cztery kotwice i z upragnieniem oczekiwali świtu.

³⁰ A gdy żeglarze postanowili uciec ze statku, spuścili łódź ratunkową pod pozorem zrzucenia kotwic z dziobu statku;

³¹ Paweł powiedział do setnika i żołnierzy: Jeśli ci nie zostaną na statku, nie będziecie mogli zostać ocaleni.

³² Wtedy żołnierze odcięli liny od łodzi ratunkowej i pozwolili jej spaść.

³³ Kiedy zaczynało świtać, Paweł zachęcał wszystkich do posiłku: Dziś już czternasty dzień, jak trwacie w oczekiwaniu bez posiłku, nic nie jedząc.

³⁴ Dlatego proszę was, abyście się posilili, bo to przyczyni się do waszego ocalenia, gdyż żadnemu z was włos z głowy nie spadnie¹.

1. Mt 10,30; Łk 21,18.

³⁵ A to powiedziawszy¹, wziął chleb i podziękował Bogu wobec wszystkich, a gdy złamał, zaczął jeść.

1. Mt 15,36; Łk 24,30; Rz 14,6; 1Tm 4,3-4.

³⁶ Wtedy wszyscy nabrali otuchy i posilili się.

³⁷ A nas wszystkich na statku było dwieście siedemdziesiąt sześć dusz.

³⁸ Kiedy się najedli, odciążyli statek, wyrzucając zboże do morza.

³⁹ Gdy nastał dzień, nie rozpoznali lądu, jednak zobaczyli jakąś zatokę o płaskim wybrzeżu, do którego postanowili, jeśli będzie można, przybić statkiem.

⁴⁰ Wyciągnąwszy więc kotwice, puścili się na morze. Poluzowali wiązania sterowe, nastawili przedni żagiel pod wiatr i zmierzali do brzegu.

⁴¹ Wpadli jednak na mieliznę utworzoną między dwoma prądami i osiedli ze statkiem. Dziób statku się zarył, ale rufa zaczęła się rozbijać pod naporem fal.

⁴² Wtedy żołnierze postanowili, że zabiją więźniów, aby żaden z nich nie odpłynął i nie uciekł.

⁴³ Lecz setnik, chcąc ocalić Pawła, powstrzymał ich od tego zamiaru. Potem rozkazał, aby ci, którzy umieją pływać, skoczyli pierwsi do morza i wyszli na brzeg;

⁴⁴ Pozostali zaś na deskach lub częściach statku. I w ten sposób wszyscy cało wyszli na ląd.

Rozdział 28

¹ Po ocaleniu dowiedzieli się, że ta wyspa nazywa się Malta.

² A barbarzyńcy¹ okazali nam niezwykłą życzliwość². Rozpalili bowiem ognisko i przyjęli nas, bo padał deszcz i było zimno.

1. Rz 1,14; 1Kor 14,11; Kol 3,11.
2. Hbr 13,2.

³ A gdy Paweł nazbierał naręcze chrustu i nałożył na ogień, na skutek gorąca wypełzła żmija i uczepiła się jego ręki.

⁴ Kiedy barbarzyńcy zobaczyli gada wiszącego u jego ręki, mówili między sobą: Ten człowiek na pewno jest mordercą, bo choć wyszedł cało z morza, zemsta nie pozwala mu żyć.

⁵ Lecz on strząsnął gada w ogień i nie doznał nic złego¹.

1. Lb 21,6-9; Mk 16,18; Łk 10,19.

⁶ A oni oczekiwali, że spuchnie albo nagle padnie martwy. Lecz gdy długo czekali i widzieli, że nic złego mu się nie stało, zmienili zdanie i mówili, że jest bogiem¹.

1. Dz 12,22; Wj 7,1; Ps 82,6.

⁷ W pobliżu tego miejsca znajdowały się posiadłości naczelnika wyspy, imieniem Publiusz, który nas przyjął i przez trzy dni po przyjacielsku gościł.

⁸ A ojciec Publiusza leżał, bo miał gorączkę i czerwonkę¹. Paweł poszedł do niego i modlił się², a położywszy na nim ręce³, uzdrowił go.

1. Mk 1,30-31.
2. Jk 5,14-15.
3. Mk 6,5.

⁹ Po tym wydarzeniu przychodzili również inni chorzy z wyspy i byli uzdrawiani.

¹⁰ Okazali nam oni wielki szacunek, a gdy mieliśmy odpływać, dali wszystko, co nam było potrzebne.

¹¹ Po trzech miesiącach odpłynęliśmy na statku aleksandryjskim z godłem Kastora i Polluksa, który przezimował na tej wyspie.

¹² Przybywszy do Syrakuz, pozostaliśmy tam trzy dni.

¹³ Stamtąd, płynąc łukiem, dotarliśmy do Regium. Po upływie jednego dnia, gdy powiał wiatr południowy, nazajutrz przypłynęliśmy do Puteoli.

¹⁴ Tam spotkaliśmy braci, którzy nas uprosili, żebyśmy pozostali u nich siedem dni. I tak udaliśmy się do Rzymu.

¹⁵ Tamtejsi bracia, gdy usłyszeli o nas, wyszli nam naprzeciw aż do Forum Appiusza i do Trzech Gospód. Kiedy Paweł ich zobaczył, podziękował Bogu i nabrał otuchy¹.

1. Pwt 31,6-7; Joz 1,6; 2Sm 10,12; 1Krn 28,20; Ps 27,14.

¹⁶ A gdy przybyliśmy do Rzymu, setnik oddał więźniów dowódcy wojska, ale Pawłowi pozwolono mieszkać osobno z żołnierzem, który go pilnował.

¹⁷ Po trzech dniach Paweł zaprosił przywódców żydowskich. Kiedy się zeszli, powiedział do nich: Mężowie bracia, nic nie uczyniłem przeciwko ludowi i zwyczajom ojczystym, a jednak zostałem wydany w Jerozolimie jako więzień w ręce Rzymian;

¹⁸ Którzy po przesłuchaniu chcieli mnie wypuścić, bo nie było we mnie nic zasługującego na śmierć.

¹⁹ Lecz gdy Żydzi się temu sprzeciwiali, musiałem odwołać się do cesarza, nie chcąc jednak w czymkolwiek oskarżać mego narodu.

²⁰ Dlatego też zaprosiłem was, aby się z wami zobaczyć i porozmawiać, bo z powodu nadziei Izraela¹ jestem związany tym łańcuchem.

1. Jr 14,8; 17,13.

²¹ Lecz oni powiedzieli do niego: Nie otrzymaliśmy z Judei żadnych listów o tobie ani żaden z przybyłych braci nie oznajmił, ani nie mówił o tobie nic złego.

²² Pragniemy jednak od ciebie usłyszeć, co myślisz, bo wiemy o tym stronnictwie, że wszędzie mówią przeciwko niemu¹.

1. Łk 2,34; 1P 2,12; 4,14.

²³ Wyznaczyli mu dzień i przyszło wielu do niego do kwatery, a on od rana do wieczora przytaczał im świadectwa¹ o królestwie Bożym² i przekonywał o Jezusie na podstawie Prawa Mojżesza i Proroków.

1. J 4,39; 13,21; Dz 8,25; 18,5; 1Kor 15,15; 1Tm 2,6.
2. Dz 19,8; Mt 6,33; Mk 1,15; J 3,5; Rz 14,17.

²⁴ I niektórzy uwierzyli temu, co mówił, a inni nie uwierzyli¹.

1. Dz 14,4.

²⁵ Poróżnieni ze sobą rozeszli się, gdy Paweł powiedział to jedno: Słusznie Duch Święty powiedział¹ przez proroka Izajasza² do naszych ojców:

1. Dz 1,16; 2P 1,21.
2. Iz 6,9-10.

²⁶ Idź do tego ludu i mów: Słuchając, będziecie słyszeć, ale nie zrozumiecie, i patrząc, będziecie widzieć, ale nie zobaczycie.

²⁷ Utyło bowiem serce tego ludu, stępiały ich uszy i zamknęli swe oczy, żeby oczami nie widzieli ani uszami nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli i nie nawrócili się¹, i żebym ich nie uzdrowił.

1. Dz 3,19; Ps 51,13; Mt 13,15; 18,3; J 12,40.

²⁸ Niech wam więc będzie wiadome, że poganom zostało posłane to zbawienie Boże¹, a oni będą słuchać.

1. Ps 50,23; Łk 3,6.

²⁹ A gdy to powiedział, Żydzi odeszli, wiodąc ze sobą zacięty spór.

³⁰ Przez całe dwa lata Paweł mieszkał w wynajętym mieszkaniu i przyjmował wszystkich, którzy przychodzili do niego;

³¹ Głosząc¹ królestwo Boże i nauczając tego, co dotyczy Pana Jezusa Chrystusa, ze wszelką odwagą i bez przeszkód.

1. Dz 8,4; 10,36; 11,20; Jon 3,2; Mt 3,1; 4,23; Łk 8,1; 1Kor 1,18.21; Tt 1,3.