Rozdział 1

¹ Księga rodu¹ Jezusa Chrystusa, syna Dawida², syna Abrahama.

1. Łk 3,23; Rdz 5,1; Ne 7,5.
2. J 7,42.

² Abraham spłodził Izaaka¹, a Izaak spłodził Jakuba, a Jakub spłodził Judę i jego braci.

1. Rdz 21,2-5; Rz 9,7.

³ A Juda spłodził z Tamar Faresa i Zarę, a Fares spłodził Ezroma, a Ezrom spłodził Arama.

⁴ A Aram spłodził Aminadaba, a Aminadab spłodził Naasona, a Naason spłodził Salmona.

⁵ A Salmon spłodził z Rachab Booza¹, a Booz spłodził z Rut Obeda, a Obed spłodził Jessego.

1. Rt 4,21; 1Krn 2,11.

⁶ A Jesse¹ spłodził króla Dawida, a król Dawid spłodził Salomona z tej, która była żoną Uriasza².

1. Rt 4,22; 1Sm 16,1.11; 1Krn 2,15; Iz 11,1; Dz 13,22.
2. 2Sm 11,3.

⁷ A Salomon spłodził Roboama, a Roboam spłodził Abiasza, a Abiasz spłodził Azę.

⁸ A Aza spłodził Jozafata, a Jozafat spłodził Jorama, a Joram spłodził Ozjasza.

⁹ A Ozjasz spłodził Joatama, a Joatam spłodził Achaza, a Achaz spłodził Ezechiasza¹.

1. 2Krl 16,20; 18,1.

¹⁰ A Ezechiasz spłodził Manassesa, a Manasses spłodził Amona¹, a Amon spłodził Jozjasza.

1. 2Krn 33,20-21.

¹¹ A Jozjasz spłodził Jechoniasza i jego braci w czasie uprowadzenia do Babilonu.

¹² A po uprowadzeniu do Babilonu Jechoniasz spłodził Salatiela, a Salatiel spłodził Zorobabela.

¹³ A Zorobabel spłodził Abiuda, a Abiud spłodził Eliakima, a Eliakim spłodził Azora.

¹⁴ A Azor spłodził Sadoka, a Sadok spłodził Achima, a Achim spłodził Eliuda.

¹⁵ A Eliud spłodził Eleazara, a Eleazar spłodził Matana, a Matan spłodził Jakuba.

¹⁶ A Jakub spłodził Józefa¹, męża Marii, z której narodził się² Jezus, zwany Chrystusem.

1. Łk 1,27; 3,23.
2. Mt 13,55; Mk 6,3.

¹⁷ Tak więc wszystkich pokoleń od Abrahama aż do Dawida jest czternaście; a od Dawida aż do uprowadzenia do Babilonu – pokoleń czternaście; a od uprowadzenia do Babilonu aż do Chrystusa – pokoleń czternaście.

¹⁸ A z narodzeniem¹ Jezusa Chrystusa było tak: Gdy Maria, jego matka, została zaślubiona Józefowi, zanim się zeszli, okazało się, że jest brzemienna² z Ducha Świętego.

1. Łk 1,27-38; Iz 7,14.
2. Ga 4,4.

¹⁹ Ale Józef, jej mąż, będąc sprawiedliwym i nie chcąc jej zniesławić¹, chciał ją potajemnie oddalić².

1. Rdz 38,24; Kpł 20,10; J 8,4.
2. Kpł 19,20; Pwt 22,23-24; 24,1.

²⁰ A gdy o tym rozmyślał, oto anioł Pana¹ ukazał mu się we śnie i powiedział: Józefie, synu Dawida, nie bój się przyjąć Marii, twojej żony. To bowiem, co się w niej poczęło, jest z Ducha Świętego.

1. Sdz 13,3; Łk 1,11; 2,9.

²¹ I urodzi syna, któremu nadasz imię Jezus. On bowiem zbawi¹ swój lud od jego grzechów.

1. Iz 12,2; 45,21.

²² A to wszystko się stało, aby się wypełniło, co powiedział Pan przez proroka¹:

1. Iz 7,14.

²³ Oto dziewica będzie brzemienna i urodzi syna, któremu nadadzą imię Emmanuel¹, co się tłumaczy: Bóg z nami.

1. Iz 8,8; 9,6.

²⁴ Wtedy Józef, obudziwszy się ze snu, uczynił¹ tak, jak mu rozkazał anioł Pana, i przyjął swoją żonę.

1. Rdz 6,22; Wj 40,16; J 2,5.

²⁵ Ale nie obcował¹ z nią, dopóki nie urodziła swego pierworodnego syna, któremu nadał imię Jezus².

1. Rdz 4,1.17.25; Lb 31,17-18.35.
2. Łk 2,21.

Rozdział 2

¹ A gdy Jezus urodził się w Betlejem¹ w Judei za dni króla Heroda, oto mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali:

1. Mi 5,2; Łk 2,11; J 7,42.

² Gdzież jest ten król Żydów, który się urodził? Widzieliśmy bowiem jego gwiazdę¹ na Wschodzie i przyjechaliśmy, aby oddać mu pokłon².

1. Lb 24,17; Iz 60,3.
2. Mt 2,11; J 5,23; 9,38; Hbr 1,6.

³ Gdy król Herod to usłyszał, przeraził się, a z nim cała Jerozolima.

⁴ Zebrawszy więc wszystkich naczelnych kapłanów¹ i nauczycieli ludu, wypytywał ich, gdzie miał się urodzić Chrystus.

1. 2Krn 36,14.

⁵ A oni mu powiedzieli: W Betlejem w Judei; bo tak jest napisane¹ przez proroka:

1. Mi 5,2.

⁶ A ty, Betlejem, ziemio Judy, wcale nie jesteś najmniejsze wśród władców Judei, z ciebie bowiem wyjdzie władca¹, który będzie rządził moim ludem, Izraelem.

1. Rdz 49,10; 1Krn 5,2.

⁷ Wtedy Herod wezwał potajemnie mędrców i dowiadywał się dokładnie o czas ukazania się gwiazdy¹.

1. Lb 24,17.

⁸ A posyłając ich do Betlejem, powiedział: Jedźcie i wypytajcie się dokładnie o to dziecko, a gdy je znajdziecie, donieście mi, abym i ja pojechał i oddał mu pokłon.

⁹ Oni więc, wysłuchawszy króla, odeszli. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, prowadziła ich, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było dziecko.

¹⁰ A gdy zobaczyli gwiazdę, ogromnie się ucieszyli.

¹¹ Kiedy weszli do domu¹, zobaczyli dziecko z Marią, jego matką, i upadłszy, oddali mu pokłon², potem otworzyli swoje skarby i ofiarowali mu dary³: złoto, kadzidło i mirrę.

1. Łk 2,16.
2. Mt 2,2; 4,10; 14,33; Ps 95,6; J 5,23; Dz 10,25; Obj 19,10; 22,8.
3. 1Sm 10,27; 1Krl 10,2; Iz 60,6.

¹² Lecz będąc ostrzeżeni przez Boga we śnie, aby nie wracali do Heroda, powrócili do swojej ziemi inną drogą.

¹³ A gdy oni odeszli, oto anioł Pana ukazał się we śnie Józefowi i powiedział: Wstań, weź dziecko oraz jego matkę i uciekaj do Egiptu, i zostań tam, aż ci powiem. Herod bowiem będzie szukał dziecka, aby je zabić.

¹⁴ Wstał więc, wziął w nocy dziecko oraz jego matkę i uciekł do Egiptu.

¹⁵ I przebywał tam aż do śmierci Heroda, aby się wypełniło, co powiedział¹ Pan przez proroka: Z Egiptu wezwałem mego syna.

1. Wj 4,22; Lb 24,8; Oz 11,1.

¹⁶ Wówczas Herod, widząc, że został oszukany przez mędrców, bardzo się rozgniewał i kazał zabić¹ wszystkie dzieci, które były w Betlejem i całej okolicy, w wieku do dwóch lat, stosownie do czasu, o którym się dokładnie dowiedział od mędrców.

1. 2Krl 8,12; Oz 10,14; Obj 17,6.

¹⁷ Wtedy wypełniło się to, co zostało powiedziane¹ przez proroka Jeremiasza:

1. Jr 31,15.

¹⁸ Słychać głos w Rama¹, lament, płacz i wielkie zawodzenie. Rachel² opłakuje swoje dzieci i nie daje się pocieszyć, bo już ich nie ma.

1. Jr 4,31; 9,21.
2. Rdz 35,16.

¹⁹ A gdy Herod umarł, oto anioł Pana ukazał się we śnie Józefowi w Egipcie;

²⁰ I powiedział: Wstań, weź dziecko oraz jego matkę i idź do ziemi izraelskiej. Umarli bowiem ci, którzy czyhali na życie dziecka.

²¹ Wstał więc, wziął dziecko oraz jego matkę i przybył do ziemi izraelskiej.

²² Lecz gdy usłyszał, że Archelaus króluje w Judei w miejsce Heroda, swego ojca, bał się tam iść. Ale będąc napomniany przez Boga we śnie, odszedł w strony Galilei¹.

1. Łk 2,39; J 7,41.

²³ A przyszedłszy, mieszkał w mieście zwanym Nazaret¹, aby się wypełniło to, co zostało powiedziane przez proroków: Będzie nazwany Nazarejczykiem².

1. J 18,5; 19,19; Dz 2,22.
2. Lb 6,13; Sdz 13,5; J 1,46.

Rozdział 3

¹ W tych dniach przyszedł Jan Chrzciciel, głosząc¹ na pustyni judzkiej:

1. Iz 40,3.

² Pokutujcie¹, bo przybliżyło się królestwo niebieskie².

1. Mt 21,29; Mk 1,15; Łk 16,30; 24,47; 1Krl 8,47; Ez 18,30; Dz 3,19; 17,30; 26,20; 2Kor 7,10; 2Tm 2,25; Hbr 6,1; 2P 3,9; Obj 2,5.
2. Mt 5,19-20; 11,11; 18,3.

³ To bowiem jest ten, o którym powiedziano przez proroka Izajasza¹: Głos wołającego na pustyni: Przygotujcie² drogę Pana, prostujcie jego ścieżki.

1. Iz 40,3.
2. Ml 3,1.

⁴ A ów Jan miał ubranie z sierści wielbłądziej i pas skórzany wokół bioder, a jego pokarmem była szarańcza i miód leśny.

⁵ Wtedy przychodziła do niego Jerozolima oraz cała Judea i cała okolica nad Jordanem.

⁶ I byli przez niego chrzczeni w Jordanie, wyznając¹ swoje grzechy.

1. Kpł 16,21; Ps 32,5; Jk 5,16; 1J 1,9.

⁷ A gdy zobaczył wielu spośród faryzeuszy¹ i saduceuszy² przychodzących do chrztu, powiedział im: Plemię żmijowe³, któż was ostrzegł, żebyście uciekali przed nadchodzącym gniewem⁴?

1. Łk 18,11.
2. Mk 12,18; Dz 23,6-9.
3. Mt 12,34; 23,33.
4. Rz 5,9; 1Tes 1,10; Obj 6,16.

⁸ Wydajcie więc owoce¹ godne pokuty;

1. Ga 5,22; Ef 5,9.

⁹ A nie myślcie, że możecie sobie mówić: Naszym ojcem jest Abraham¹. Mówię wam bowiem, że Bóg może i z tych kamieni wzbudzić dzieci Abrahamowi.

1. J 8,33.39; Ga 4,22.

¹⁰ Już i siekiera do korzenia drzew jest przyłożona. Każde więc drzewo, które nie wydaje dobrego owocu, zostaje wycięte i wrzucone w ogień¹.

1. Mt 7,19; Iz 5,3-7; Ez 15,2-7; J 15,6; Hbr 6,8.

¹¹ Ja was chrzczę wodą¹ ku pokucie; ten zaś, który idzie za mną, jest mocniejszy ode mnie; nie jestem godny nosić mu obuwia. On będzie was chrzcił Duchem Świętym² i ogniem³.

1. J 1,33; Dz 1,5; 11,16; 13,24.
2. 1Kor 12,13; Ga 3,27; Ef 1,13.
3. Mt 7,19; 13,40; 18,8; Obj 20,10.

¹² Ma swoje wiejadło w ręku i wyczyści swoje klepisko, i zgromadzi swoją pszenicę do spichlerza, a plewy¹ spali w ogniu nieugaszonym².

1. Ps 1,4; 35,5; Iz 5,24; Ml 4,1.
2. Iz 66,24; Jr 7,20; Mk 9,43.

¹³ Wtedy Jezus przyszedł z Galilei nad Jordan do Jana, aby być przez niego ochrzczonym.

¹⁴ Ale Jan powstrzymywał go, mówiąc: Ja potrzebuję być ochrzczonym przez ciebie, a ty przychodzisz do mnie?

¹⁵ A Jezus mu odpowiedział: Ustąp teraz, bo godzi się nam wypełnić wszelką sprawiedliwość. Wtedy mu ustąpił.

¹⁶ A gdy Jezus został ochrzczony, zaraz wyszedł z wody, a oto otworzyły mu się niebiosa i ujrzał Ducha Bożego¹ zstępującego jak gołębica i przychodzącego na niego.

1. Iz 11,2; 61,1.

¹⁷ I rozległ się głos z nieba: To jest mój umiłowany¹ Syn, w którym mam upodobanie.

1. Mt 17,5; 2P 1,17; Ps 2,7.

Rozdział 4

¹ Wtedy Jezus został zaprowadzony¹ przez Ducha na pustynię, aby był kuszony² przez diabła.

1. Mk 1,12; Łk 4,1.
2. J 14,30; Hbr 2,18; 4,15.

² A po czterdziestu dniach i czterdziestu nocach postu¹ poczuł głód.

1. Wj 34,28; Pwt 9,9; 1Krl 19,8; Łk 4,2.

³ Wówczas przystąpił do niego kusiciel¹ i powiedział: Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, aby te kamienie stały się chlebem.

1. Hi 1,6-12; 1Tes 3,5; Obj 12,10.

⁴ A on odpowiedział: Jest napisane¹: Nie samym chlebem będzie żył człowiek, ale każdym słowem² pochodzącym z ust Boga.

1. Pwt 8,3; Łk 4,4.
2. Prz 30,5.

⁵ Wtedy diabeł wziął go do miasta świętego¹ i postawił na szczycie świątyni.

1. Ne 11,1; Iz 48,2; 52,1.

⁶ I powiedział mu: Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się w dół, jest bowiem napisane¹: Rozkaże o tobie swoim aniołom i będą cię nosić na rękach, abyś nie uderzył swojej nogi o kamień.

1. Ps 91,11.

⁷ Jezus mu odpowiedział: Jest też napisane¹: Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, swego Boga.

1. Pwt 6,16; Wj 17,2; Ps 78,41; Dz 5,9; 1Kor 10,9; Hbr 3,9.

⁸ Znowu wziął go diabeł na bardzo wysoką górę i pokazał mu wszystkie królestwa świata oraz ich wspaniałość.

⁹ I powiedział do niego: Dam ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon.

¹⁰ Wtedy Jezus powiedział mu: Idź precz¹, szatanie! Jest bowiem napisane²: Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył.

1. Mt 16,23; Jk 4,7; 1P 5,8-9.
2. Pwt 6,13; 10,20; Joz 24,14.

¹¹ Wówczas diabeł go opuścił, a oto aniołowie¹ przystąpili do niego i mu służyli.

1. Mt 26,53; Hbr 1,4-6.

¹² A gdy Jezus usłyszał, że Jan został wtrącony do więzienia, wrócił do Galilei.

¹³ A opuściwszy Nazaret, przyszedł i zamieszkał w Kafarnaum, które leży nad morzem, w granicach Zabulona i Neftalego;

¹⁴ Aby się wypełniło, co zostało powiedziane¹ przez proroka Izajasza:

1. Iz 9,1-2.

¹⁵ Ziemia Zabulona i ziemia Neftalego, wzdłuż drogi nadmorskiej, za Jordanem, Galilea pogan.

¹⁶ Lud, który siedział w ciemności, ujrzał światłość¹ wielką, a siedzącym w krainie i cieniu śmierci wzeszła światłość.

1. Ps 107,10-14; Iz 42,6-7.

¹⁷ Od tego czasu Jezus zaczął głosić i mówić: Pokutujcie¹, przybliżyło się bowiem królestwo niebieskie².

1. Mt 9,13; Łk 5,32; 24,47; Dz 20,21; 26,20; Hbr 6,1.
2. Mt 11,12; 13,11.

¹⁸ A gdy Jezus przechodził nad Morzem Galilejskim, zobaczył dwóch braci: Szymona, zwanego Piotrem, i Andrzeja, jego brata, którzy zapuszczali sieć w morze; byli bowiem rybakami.

¹⁹ I powiedział im: Chodźcie za mną¹, a uczynię was rybakami² ludzi.

1. J 12,26.
2. Mk 1,17; Łk 5,10.

²⁰ Oni natychmiast porzucili sieci i poszli za nim.

²¹ A gdy poszedł stamtąd dalej, zobaczył innych dwóch braci, Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, jego brata, jak ze swoim ojcem Zebedeuszem naprawiali w łodzi swoje sieci. I wezwał ich.

²² A oni natychmiast opuścili łódź i swego ojca i poszli za nim.

²³ I obchodził Jezus całą Galileę, nauczając¹ w ich synagogach, głosząc ewangelię królestwa i uzdrawiając² wszystkie choroby i wszelkie dolegliwości wśród ludzi.

1. Mt 13,54; Mk 1,21; Łk 4,15.
2. Mk 1,34; Łk 4,40.

²⁴ A wieść o nim rozeszła się po całej Syrii. I przyprowadzano do niego wszystkich, którzy się źle czuli, którzy byli nękani różnymi chorobami i cierpieniami, a także opętanych, obłąkanych¹ i sparaliżowanych, a on ich uzdrawiał.

1. BG lunatyków, epileptyków

²⁵ A szło za nim mnóstwo ludzi z Galilei i Dekapolu, Jerozolimy, Judei i Zajordania.

Rozdział 5

¹ A Jezus, widząc tłumy, wszedł na górę, a gdy usiadł, podeszli do niego jego uczniowie.

² Wtedy otworzył usta¹ i nauczał ich:

1. Ef 6,19.

³ Błogosławieni¹ ubodzy w duchu², ponieważ do nich należy królestwo niebieskie.

1. Ps 1,1; Łk 6,20; 11,28; Rz 4,6; Jk 1,12.
2. Ps 51,17; Prz 16,19.

⁴ Błogosławieni, którzy się smucą¹, ponieważ oni będą pocieszeni.

1. Ps 126,5; Łk 16,25; Obj 21,4.

⁵ Błogosławieni cisi¹, ponieważ oni odziedziczą² ziemię.

1. Mt 11,29; Lb 12,3; So 2,3.
2. Ps 37,11.22.29; Iz 60,21.

⁶ Błogosławieni, którzy łakną i pragną¹ sprawiedliwości, ponieważ oni będą nasyceni.

1. Ps 42,2; Łk 1,53; J 6,27.

⁷ Błogosławieni miłosierni¹, ponieważ oni dostąpią miłosierdzia.

1. 2Sm 22,26; Prz 11,17.

⁸ Błogosławieni czystego serca¹, ponieważ oni zobaczą Boga.

1. Ps 51,10; Ez 36,26; Dz 15,9.

⁹ Błogosławieni czyniący pokój, ponieważ oni będą nazwani synami Bożymi.

¹⁰ Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie¹ z powodu sprawiedliwości, ponieważ do nich należy królestwo niebieskie.

1. Łk 6,22; J 15,20; 1P 3,14; 4,13-16.

¹¹ Błogosławieni jesteście, gdy z mego powodu¹ będą wam złorzeczyć, prześladować² was i mówić kłamliwie wszystko, co złe, przeciwko wam.

1. Mt 10,22; Łk 21,17; Obj 2,3.
2. 1P 2,23.

¹² Radujcie się i weselcie, ponieważ obfita jest wasza nagroda¹ w niebie; tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami.

1. Łk 6,23; 1Kor 3,8.

¹³ Wy jesteście solą ziemi¹; lecz jeśli sól zwietrzeje, czym ją posolą? Na nic się już nie przyda, tylko na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi.

1. Mk 9,50.

¹⁴ Wy jesteście światłością¹ świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze.

1. Rz 2,19; Ef 5,8; 1Tes 5,5.

¹⁵ Nie zapala się świecy i nie stawia jej pod naczyniem, ale na świeczniku, i świeci wszystkim, którzy są w domu.

¹⁶ Tak niech wasza światłość świeci przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili waszego Ojca, który jest w niebie.

¹⁷ Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić.

¹⁸ Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą¹, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z prawa, aż wszystko się wypełni².

1. Obj 20,11.
2. Mt 24,35; Łk 21,33; Ps 119,89; Iz 40,8; 1P 1,25.

¹⁹ Kto by więc złamał jedno¹ z tych najmniejszych przykazań i uczyłby tak ludzi, będzie nazwany najmniejszym w królestwie niebieskim. A kto by je wypełniał i uczył, ten będzie nazwany wielkim w królestwie niebieskim.

1. Ga 3,10; Jk 2,10.

²⁰ Mówię wam bowiem: Jeśli wasza sprawiedliwość¹ nie będzie obfitsza niż uczonych w Piśmie i faryzeuszy, żadnym sposobem nie wejdziecie do królestwa niebieskiego.

1. Mt 23,2-5.23-28; Rz 10,2-4; Flp 3,9.

²¹ Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie będziesz zabijał¹, a kto by zabił, podlega sądowi.

1. Wj 20,13; Rdz 9,5-6.

²² Lecz ja wam mówię: Każdy, kto się gniewa¹ na swego brata bez przyczyny, podlega sądowi, a kto powie swemu bratu: Raka, podlega Radzie, a kto powie: Głupcze, podlega karze ognia piekielnego.

1. Ef 4,26.

²³ Jeśli więc przyniesiesz swój dar na ołtarz i tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie;

²⁴ Zostaw swój dar tam przed ołtarzem, idź i najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i ofiaruj swój dar.

²⁵ Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, dopóki jesteś z nim w drodze, aby przeciwnik nie wydał cię sędziemu, a sędzia strażnikowi, i aby nie wtrącono cię do więzienia.

²⁶ Zaprawdę powiadam ci: Nie wyjdziesz stamtąd, dopóki nie oddasz ostatniego grosza.

²⁷ Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie będziesz cudzołożył¹.

1. Wj 20,14; Kpł 20,10; Pwt 22,22.

²⁸ Lecz ja wam mówię: Każdy, kto patrzy na kobietę, aby jej pożądać¹, już popełnił z nią cudzołóstwo w swoim sercu.

1. Wj 20,17; 2Sm 11,2; Hi 31,1; Prz 6,25; 2P 2,14; 1J 2,16.

²⁹ Jeśli więc twoje prawe oko jest ci powodem upadku, wyłup je i odrzuć od siebie. Pożyteczniej bowiem jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało było wrzucone do ognia¹ piekielnego.

1. Mt 18,8; Mk 9,43-46.

³⁰ A jeśli twoja prawa ręka jest ci powodem upadku, odetnij ją i odrzuć od siebie. Pożyteczniej bowiem jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało było wrzucone do ognia piekielnego.

³¹ Powiedziano też: Kto oddala swoją żonę, niech jej da list¹ rozwodowy.

1. Mt 19,3; Mk 10,2; Pwt 24,1; Jr 3,1.

³² Lecz ja wam mówię: Kto oddala swoją żonę – poza przypadkiem nierządu – prowadzi ją do cudzołóstwa, a kto żeni się z oddaloną, cudzołoży.

³³ Słyszeliście też, że powiedziano przodkom: Nie będziesz fałszywie przysięgał, ale dotrzymasz Panu swych przysiąg.

³⁴ Lecz ja wam mówię: Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, gdyż jest tronem Boga;

³⁵ Ani na ziemię, gdyż jest podnóżkiem jego stóp, ani na Jerozolimę, gdyż jest miastem wielkiego króla.

³⁶ Ani na swoją głowę nie będziesz przysięgał, gdyż nie możesz jednego włosa uczynić białym albo czarnym.

³⁷ Ale wasza mowa niech będzie: Tak – tak, nie – nie¹. A co jest ponadto, pochodzi od złego.

1. Jk 5,12.

³⁸ Słyszeliście, że powiedziano: Oko za oko¹ i ząb za ząb.

1. Wj 21,22-27; Kpł 24,19-20.

³⁹ Lecz ja wam mówię: Nie sprzeciwiajcie się złemu¹, ale jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek, nadstaw mu i drugi.

1. Kpł 19,18; Prz 20,22; Rz 12,17-19; 1Tes 5,15; 1P 3,9.

⁴⁰ Temu, kto chce się z tobą procesować¹ i wziąć twoją szatę, zostaw i płaszcz.

1. 1Kor 6,7.

⁴¹ A jeśli ktoś cię przymusza, żebyś szedł z nim jedną milę, idź z nim i dwie.

⁴² Temu, kto cię prosi, daj, a od tego, kto chce od ciebie pożyczyć, nie odwracaj się.

⁴³ Słyszeliście, że powiedziano: Będziesz miłował swego bliźniego¹, a swego nieprzyjaciela będziesz nienawidził².

1. Kpł 19,18; Mt 22,39-40.
2. Pwt 23,6-7; Ps 139,21.

⁴⁴ Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;

⁴⁵ Abyście byli synami waszego Ojca, który jest w niebie. On bowiem sprawia, że jego słońce wschodzi nad złymi i nad dobrymi i deszcz zsyła na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.

⁴⁶ Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, jakąż macie nagrodę? Czyż i celnicy tego nie czynią?

⁴⁷ A jeśli tylko waszych braci pozdrawiacie, cóż szczególnego czynicie? Czyż i celnicy tak nie czynią?

⁴⁸ Bądźcie więc doskonali¹, tak jak doskonały jest wasz Ojciec, który jest w niebie.

1. Rdz 17,1; Pwt 18,13; Hi 1,1; Ps 37,37; Flp 3,12; Kol 1,28.

Rozdział 6

¹ Pilnujcie¹ się, abyście waszej jałmużny nie dawali przed ludźmi po to, aby was widzieli², inaczej nie będziecie mieli nagrody³ u waszego Ojca, który jest w niebie.

1. Łk 12,1.
2. Mt 23,5; Łk 16,15; J 12,43.
3. Mt 16,27; 1Kor 9,17; Hbr 11,26; 2J 1,8.

² Dlatego, gdy dajesz¹ jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak to robią obłudnicy w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.

1. Dz 9,36; 10,2.4.

³ Ale ty, gdy dajesz jałmużnę, niech nie wie twoja lewa ręka, co czyni prawa;

⁴ Aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi¹ w ukryciu, odda² ci jawnie.

1. Ps 44,21; Obj 2,23.
2. Mt 10,42; Łk 14,14; 1Kor 4,5.

⁵ A gdy się modlisz, nie bądź jak obłudnicy. Oni bowiem chętnie modlą się, stojąc w synagogach i na rogach ulic, aby ludzie ich widzieli. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.

⁶ Ale ty, gdy się modlisz, wejdź do swego pokoju, zamknij drzwi i módl się do twego Ojca, który jest w ukryciu, a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.

⁷ A modląc się, nie bądźcie wielomówni¹ jak poganie; oni bowiem sądzą, że ze względu na swoją wielomówność będą wysłuchani.

1. Mt 26,44; 1Krl 18,26; Dz 19,34.

⁸ Nie bądźcie do nich podobni, gdyż wasz Ojciec wie, czego potrzebujecie, zanim go poprosicie.

⁹ Wy więc tak¹ się módlcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię².

1. Łk 11,1; J 16,23; Jud 1,20.
2. Ps 111,9.

¹⁰ Niech przyjdzie twoje królestwo¹, niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.

1. Dn 2,44; 7,27; Kol 1,13; Obj 11,15.

¹¹ Daj nam dzisiaj naszego powszedniego chleba.

¹² I przebacz nam nasze winy¹, jak i my² przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili.

1. Ps 130,4; Dz 13,38; 1J 1,9.
2. Mt 6,14; 18,21-27; Łk 17,4; Ef 4,32; Jk 5,16.

¹³ I nie wystawiaj nas na pokusę¹, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.

1. Mt 26,41; Rdz 22,1; 1Kor 10,13; 2P 2,9; Obj 2,10; 3,10.

¹⁴ Bo jeśli przebaczycie ludziom ich przewinienia, i wam przebaczy wasz Ojciec niebieski.

¹⁵ Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom ich przewinień, to i wasz Ojciec nie przebaczy wam waszych przewinień.

¹⁶ A gdy pościcie¹, nie miejcie twarzy smutnej jak obłudnicy; szpecą bowiem swoje twarze, aby ludzie widzieli, że poszczą. Zaprawdę powiadam wam: Odbierają swoją nagrodę.

1. Mt 9,14; Ps 35,13; 69,10; Dn 9,3; Łk 2,37; Dz 13,3.

¹⁷ Ale ty, gdy pościsz, namaść sobie głowę i umyj twarz;

¹⁸ Aby nie ludzie widzieli, że pościsz, lecz twój Ojciec, który jest w ukryciu; a twój Ojciec, który widzi w ukryciu, odda ci jawnie.

¹⁹ Nie gromadźcie sobie skarbów¹ na ziemi, gdzie mól i rdza niszczą i gdzie złodzieje włamują się i kradną;

1. Prz 23,4-5; Łk 12,21; 1Tm 6,8-10.17.

²⁰ Ale gromadźcie sobie skarby w niebie, gdzie ani mól, ani rdza nie niszczą i gdzie złodzieje nie włamują się i nie kradną.

²¹ Gdzie bowiem jest wasz skarb, tam będzie i wasze serce.

²² Światłem ciała jest oko. Jeśli więc twoje oko jest szczere, całe twoje ciało będzie pełne światła.

²³ Jeśli zaś twoje oko jest złe, całe twoje ciało będzie pełne ciemności. Jeśli więc światło, które jest w tobie, jest ciemnością, sama ciemność jakaż będzie?

²⁴ Nikt nie może dwom panom służyć¹, gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował, albo jednego będzie się trzymał, a drugim pogardzi. Nie możecie służyć Bogu i mamonie.

1. Mt 4,10; Joz 24,15; 1Krl 18,21.

²⁵ Dlatego mówię wam: Nie troszczcie¹ się o wasze życie, co będziecie jeść albo co będziecie pić, ani o wasze ciało, w co będziecie się ubierać. Czyż życie nie jest czymś więcej niż pokarm, a ciało niż ubranie?

1. Mt 10,19; Flp 4,6.

²⁶ Spójrzcie na ptaki nieba, że nie sieją ani nie żną, ani nie zbierają do spichlerzy, a jednak wasz Ojciec niebieski żywi je. Czy wy nie jesteście o wiele cenniejsi niż one?

²⁷ I któż z was, martwiąc się, może dodać do swego wzrostu jeden łokieć?

²⁸ A o ubranie dlaczego się troszczycie? Przypatrzcie się liliom polnym, jak rosną; nie pracują ani nie przędą.

²⁹ A mówię wam, że nawet Salomon w całej swojej chwale nie był tak ubrany, jak jedna z nich.

³⁰ Jeśli więc trawę polną, która dziś jest, a jutro zostanie wrzucona do pieca, Bóg tak ubiera, czyż nie tym bardziej was, ludzie małej wiary?

³¹ Nie troszczcie¹ się więc, mówiąc: Cóż będziemy jeść? albo: Co będziemy pić? albo: W co się ubierzemy?

1. Mt 4,4; Ps 37,3; 78,18-19.

³² Bo o to wszystko poganie zabiegają. Wie bowiem wasz Ojciec¹ niebieski, że tego wszystkiego potrzebujecie.

1. Ps 103,13; Łk 11,11; 12,30.

³³ Ale szukajcie najpierw¹ królestwa Bożego i jego sprawiedliwości, a to wszystko² będzie wam dodane.

1. 1Krl 3,11; J 6,27.
2. Ps 34,10; 1Tm 4,8.

³⁴ Dlatego nie troszczcie się o dzień jutrzejszy, gdyż dzień jutrzejszy sam się zatroszczy o swoje potrzeby. Dosyć ma dzień swego utrapienia.

Rozdział 7

¹ Nie sądźcie¹, abyście nie byli sądzeni.

1. Łk 6,37; Rz 2,1; 14,1-14; 1Kor 4,3-5.

² Jakim bowiem sądem sądzicie, takim¹ będziecie sądzeni, i jaką miarą mierzycie, taką będzie wam odmierzone.

1. Ps 18,25; Jk 2,13.

³ A czemu widzisz źdźbło¹ w oku swego brata, a na belkę, która jest w twoim oku, nie zwracasz uwagi?

1. Łk 6,41.

⁴ Albo jak możesz mówić swemu bratu: Pozwól, że wyjmę źdźbło z twego oka, gdy belka jest w twoim oku?

⁵ Obłudniku, wyjmij najpierw¹ belkę ze swego oka, a wtedy przejrzysz, aby wyjąć źdźbło z oka twego brata.

1. 2Krn 28,10; J 8,7.

⁶ Nie dawajcie psom¹ tego, co święte, i nie rzucajcie swoich pereł² przed świnie, by ich nie podeptały swymi nogami i odwróciwszy się, nie rozszarpały was.

1. Mt 15,26; Flp 3,2; 2P 2,1.22.
2. Mt 13,46.

⁷ Proście¹, a będzie wam dane, szukajcie², a znajdziecie, pukajcie, a będzie wam otworzone.

1. Mt 21,22; 1Krl 3,5; Jr 33,3; Łk 11,9; J 14,13; Jk 1,5.
2. Mt 6,33; Prz 8,17; Iz 55,6; Hbr 11,6.

⁸ Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje, kto szuka, znajduje, a temu, kto puka, będzie otworzone.

⁹ I czy jest wśród was człowiek, który da synowi kamień, gdy ten prosi o chleb?

¹⁰ A gdy prosi o rybę, czy da mu węża?

¹¹ Jeśli więc wy, będąc złymi¹, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec, który jest w niebie, da² dobre rzeczy tym, którzy go proszą.

1. Rdz 6,5; 8,21.
2. Łk 11,11; Ps 84,11; 103,13.

¹² Wszystko więc, co chcecie, aby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie. To bowiem jest Prawo¹ i Prorocy.

1. Łk 6,31; Kpł 19,18; Ga 5,14.

¹³ Wchodźcie przez ciasną¹ bramę. Szeroka bowiem jest brama i przestronna droga, która prowadzi na zatracenie², a wielu jest takich, którzy przez nią wchodzą.

1. Łk 13,24; Mk 10,23; J 10,9; 14,6.
2. Mt 25,41.46; 2Tes 1,9; Obj 20,15.

¹⁴ Ciasna bowiem jest brama i wąska droga, która prowadzi do życia, a mało¹ jest takich, którzy ją znajdują.

1. Mt 22,14; Rz 9,27; 1P 3,20.

¹⁵ Strzeżcie¹ się fałszywych² proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze, ale wewnątrz są drapieżnymi wilkami³.

1. Mt 16,6; Łk 12,15; Flp 3,2; Kol 2,8.
2. Mt 24,4.11.24; Pwt 13,1-5; 2P 2,1; 1J 4,1.
3. Iz 56,10-11; Dz 20,29.

¹⁶ Po ich owocach poznacie ich. Czy zbierają winogrona z cierni albo z ostu figi?

¹⁷ Tak każde dobre drzewo¹ wydaje dobre owoce, ale złe drzewo wydaje złe owoce.

1. Ps 1,3.

¹⁸ Nie może¹ dobre drzewo wydawać złych owoców ani złe drzewo wydawać dobrych owoców.

1. 1J 3,9.

¹⁹ Każde drzewo, które nie wydaje¹ dobrego owocu, zostaje wycięte i wrzucone w ogień.

1. Mt 3,10; J 15,2-6; Hbr 6,8.

²⁰ Tak więc po ich owocach poznacie ich.

²¹ Nie każdy, kto mi mówi¹: Panie, Panie, wejdzie do królestwa niebieskiego, lecz ten, kto wypełnia wolę² mojego Ojca, który jest w niebie.

1. Mt 25,11; Łk 6,46; Ez 33,31.
2. Mt 12,50; 21,31; J 6,40; Ef 6,6.

²² Wielu powie mi tego dnia: Panie, Panie, czyż nie prorokowaliśmy w twoim imieniu i w twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów, i w twoim imieniu nie czyniliśmy wielu cudów?

²³ A wtedy im oświadczę: Nigdy was nie¹ znałem. Odstąpcie² ode mnie wy, którzy czynicie nieprawość.

1. Mt 25,12; J 10,14.27; 2Tm 2,19.
2. Mt 25,41; Łk 13,27.

²⁴ Każdego więc, kto słucha¹ tych moich słów i wypełnia je, przyrównam do człowieka mądrego, który zbudował swój dom na skale².

1. Jk 1,22-25.
2. 1Kor 3,10-11.

²⁵ I spadł deszcz, przyszła powódź, zerwały się wichry i uderzyły w ten dom, ale się nie zawalił, bo był założony na skale.

²⁶ A każdy, kto słucha tych moich słów, a nie wypełnia ich, będzie przyrównany do człowieka głupiego, który zbudował swój dom na piasku.

²⁷ I spadł deszcz, przyszła powódź, zerwały się wichry i uderzyły¹ w ten dom, i zawalił się, a jego upadek był wielki.

1. Ez 13,11.

²⁸ A gdy Jezus dokończył tych słów, ludzie zdumiewali¹ się jego nauką.

1. Mt 13,54; Łk 4,32; J 7,46.

²⁹ Uczył ich bowiem jak ten, który ma moc, a nie jak uczeni w Piśmie.

Rozdział 8

¹ A gdy zszedł z góry, poszło za nim mnóstwo ludzi.

² A oto trędowaty¹ podszedł i oddał mu pokłon², mówiąc: Panie, jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić.

1. Kpł 13,44-46; Lb 5,2.
2. Mt 2,11; 4,9-10; 14,33; 28,9; J 9,38; Obj 19,10; 22,8-9.

³ Jezus wyciągnął rękę i dotknął go, mówiąc: Chcę, bądź oczyszczony. I natychmiast został oczyszczony z trądu.

⁴ Wtedy Jezus powiedział do niego: Uważaj, abyś nikomu nie mówił, ale idź, pokaż się kapłanowi¹ i ofiaruj dar, który nakazał² Mojżesz, na świadectwo dla nich.

1. Kpł 13,2; 14,2; Łk 17,14.
2. Pwt 24,8.

⁵ A gdy Jezus wszedł do Kafarnaum, przyszedł do niego setnik i prosił go:

⁶ Panie, mój sługa leży w domu sparaliżowany¹ i bardzo cierpi.

1. Mt 4,24; 9,2; Mk 2,3; Dz 8,7; 9,33.

⁷ I powiedział mu Jezus: Przyjdę i uzdrowię go.

⁸ Lecz setnik odpowiedział: Panie, nie jestem godny, abyś wszedł pod mój dach, ale powiedz tylko słowo¹, a mój sługa będzie uzdrowiony.

1. Lb 20,8; Ps 33,9.

⁹ Bo i ja jestem człowiekiem podległym władzy i mam pod sobą żołnierzy. Mówię jednemu: Idź, a idzie; a drugiemu: Chodź tu, a przychodzi; a memu słudze: Zrób to, a robi.

¹⁰ A gdy Jezus to usłyszał, zdziwił się i powiedział do tych, którzy szli za nim: Zaprawdę powiadam wam: Nawet w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej¹ wiary.

1. Mt 15,28; Łk 7,9.

¹¹ A mówię wam: Wielu przyjdzie ze wschodu i z zachodu i zasiądą za stołem z Abrahamem, Izaakiem i Jakubem w królestwie¹ niebieskim.

1. Łk 13,29.

¹² Lecz synowie królestwa będą wyrzuceni¹ do ciemności² zewnętrznych. Tam będzie płacz i zgrzytanie³ zębów.

1. Mt 3,9; 7,23; 21,43; J 6,37.
2. 2P 2,4; Jud 1,13.
3. Mt 13,42; 22,13; 24,51.

¹³ I powiedział Jezus setnikowi: Idź, a jak¹ uwierzyłeś, tak niech ci się stanie. I o tej godzinie jego sługa został uzdrowiony.

1. Mt 9,22.29; 15,28.

¹⁴ A gdy Jezus przyszedł do domu Piotra¹, zobaczył jego teściową², która leżała w gorączce.

1. Mk 1,30; Łk 4,38.
2. 1Kor 9,5; 1Tm 3,2; 4,3; Hbr 13,4.

¹⁵ Dotknął więc jej ręki i opuściła ją gorączka. Ona zaś wstała i usługiwała¹ im.

1. Łk 8,3.

¹⁶ Kiedy nastał wieczór, przyprowadzono do niego wielu opętanych. A on wypędził duchy słowem i uzdrowił wszystkich chorych;

¹⁷ Aby się wypełniło, co zostało powiedziane¹ przez proroka Izajasza: On nasze słabości wziął na siebie i nosił nasze choroby.

1. Iz 53,4; 1P 2,24.

¹⁸ A Jezus, widząc wokół siebie mnóstwo ludzi, kazał przeprawić się na drugi brzeg.

¹⁹ Wtedy podszedł pewien uczony w Piśmie i powiedział do niego: Mistrzu, pójdę za tobą, dokądkolwiek pójdziesz.

²⁰ I powiedział mu Jezus: Lisy mają nory, a ptaki¹ niebieskie – gniazda, ale Syn Człowieczy nie ma² gdzie położyć głowy.

1. Ps 84,3.
2. Łk 2,7; 2Kor 8,9.

²¹ A inny spośród jego uczniów powiedział do niego: Panie, pozwól mi najpierw¹ pójść i pogrzebać mego ojca.

1. Łk 9,59; Mt 19,29; Kpł 21,11; Lb 6,6.

²² Ale Jezus mu odpowiedział: Pójdź¹ za mną, a umarli² niech grzebią swoich umarłych.

1. J 1,43.
2. Łk 15,32; Ef 2,1; Kol 2,13; 1Tm 5,6.

²³ Gdy wsiadł do łodzi, weszli za nim i jego uczniowie.

²⁴ A oto zerwała się na morzu wielka burza, tak że fale zalewały łódź. On zaś spał.

²⁵ A jego uczniowie, podszedłszy, obudzili¹ go, mówiąc: Panie, ratuj nas! Giniemy!

1. Ps 44,23; Iz 51,9.

²⁶ I powiedział do nich: Czemu się boicie, ludzie małej¹ wiary? Potem wstał, zgromił wichry i morze i nastała wielka cisza.

1. Mt 6,30; 14,31; 16,8; Mk 4,40.

²⁷ A ludzie dziwili się i mówili: Cóż to za człowiek, że nawet wichry i morze są mu posłuszne?

²⁸ Kiedy przeprawił się na drugą stronę do krainy Gerazeńczyków¹, zabiegli mu drogę dwaj opętani, którzy wyszli z grobowców, tak bardzo groźni, że nikt nie mógł przechodzić tą drogą.

1. Mk 5,1; Łk 8,26; Rdz 10,16.

²⁹ I zaczęli krzyczeć: Cóż my mamy z tobą, Jezusie, Synu Boży? Przyszedłeś tu przed czasem dręczyć¹ nas?

1. Łk 16,23; Obj 14,10; 20,10.

³⁰ Z dala od nich pasło się wielkie stado świń.

³¹ Demony więc prosiły go: Jeśli nas wypędzasz, pozwól nam wejść w to stado świń.

³² I powiedział im: Idźcie. A one, wyszedłszy, weszły w to stado świń. Naraz całe stado ruszyło pędem po urwisku do morza i zginęło w wodach.

³³ A pasterze uciekli i poszedłszy do miasta, opowiedzieli wszystko, także to, co się stało z opętanymi.

³⁴ Wówczas całe miasto wyszło Jezusowi na spotkanie, a ujrzawszy go, prosili, aby odszedł¹ z ich granic.

1. Hi 21,14; 22,17; Dz 16,39.

Rozdział 9

¹ Wtedy wsiadł do łodzi, przeprawił się na drugi brzeg i przybył do swego¹ miasta.

1. Mt 4,13; Mk 5,21.

² A oto przynieśli¹ mu sparaliżowanego, leżącego na posłaniu. Jezus, widząc ich wiarę², powiedział do sparaliżowanego: Ufaj, synu! Twoje grzechy są ci przebaczone³.

1. Mk 2,3; Łk 5,18.
2. Mt 8,10; Dz 14,9; Jk 2,18.
3. Ps 32,2; Dz 13,38; Rz 4,7; Kol 1,14.

³ A niektórzy z uczonych w Piśmie pomyśleli sobie: On bluźni¹.

1. Kpł 24,16.

⁴ Lecz Jezus, znając ich myśli, powiedział: Dlaczego myślicie złe rzeczy w swoich sercach?

⁵ Cóż bowiem jest łatwiej powiedzieć: Przebaczone są twoje grzechy, czy powiedzieć: Wstań i chodź?

⁶ Ale abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma na ziemi moc przebaczać¹ grzechy – wtedy powiedział do sparaliżowanego: Wstań, weź swoje posłanie i idź do domu.

1. Iz 43,25; Mi 7,18; Mt 6,12; Kol 3,13.

⁷ A on wstał i poszedł do swego domu.

⁸ Kiedy tłumy to ujrzały, dziwiły się¹ i chwaliły Boga, który dał ludziom taką moc.

1. Mt 15,31; Mk 7,37; Łk 5,26; 7,16.

⁹ A odchodząc stamtąd, Jezus zobaczył człowieka zwanego Mateuszem¹, siedzącego w punkcie celnym. I powiedział do niego: Pójdź² za mną. A on wstał i poszedł za nim.

1. Mk 2,14; Łk 5,27.
2. Mt 4,19.

¹⁰ Gdy Jezus siedział za stołem w jego domu, przyszło wielu celników i grzeszników¹ i usiedli z Jezusem oraz jego uczniami.

1. Mt 5,46; 11,19.

¹¹ Widząc to, faryzeusze zapytali jego uczniów: Dlaczego¹ wasz nauczyciel je z celnikami i grzesznikami?

1. Iz 65,5; Łk 5,30; 1Kor 5,9-11.

¹² A gdy Jezus to usłyszał, powiedział im: Nie zdrowi¹, lecz chorzy potrzebują lekarza.

1. Ps 41,4; Oz 14,4; Łk 18,11; Obj 3,17.

¹³ Idźcie¹ więc i nauczcie się, co to znaczy: Miłosierdzia chcę², a nie ofiary. Bo nie przyszedłem wzywać³ do pokuty⁴ sprawiedliwych, ale grzeszników.

1. Mt 12,3-7.
2. Prz 21,3; Oz 6,6.
3. Mt 18,11; Mk 2,17; Łk 5,32; 15,10; 1Tm 1,15.
4. Mt 3,2; 4,17; Łk 24,47; Dz 3,19; 17,30; 2Tm 2,25.

¹⁴ Wtedy przyszli do niego uczniowie Jana i zapytali: Dlaczego my i faryzeusze często pościmy, a twoi uczniowie nie poszczą?

¹⁵ I powiedział im Jezus: Czy przyjaciele oblubieńca¹ mogą się smucić, dopóki jest² z nimi oblubieniec? Ale przyjdą dni, gdy oblubieniec zostanie od nich zabrany, i wtedy będą pościć³.

1. BG synowie łożnicy małżeńskiej
2. Mk 2,19; J 3,29; Obj 19,9.
3. Dz 13,2; 14,23; 1Kor 7,5; 2Kor 11,27.

¹⁶ Nikt nie przyszywa łaty z nowego sukna do starej szaty, bo taka łata ściąga nieco szatę i rozdarcie staje się gorsze.

¹⁷ Ani nie wlewa się młodego wina do starych bukłaków, bo inaczej bukłaki pękają, a wino wycieka i bukłaki się psują. Ale młode wino wlewa się do nowych bukłaków, a wtedy zachowuje się jedno i drugie.

¹⁸ Gdy to do nich mówił, pewien przełożony synagogi¹ przyszedł, oddał mu pokłon² i powiedział: Moja córka dopiero co umarła, ale przyjdź³ i połóż na nią rękę, a ożyje.

1. Mk 5,22; Łk 8,41.
2. Mt 8,2; 14,33; 15,25; 28,17; Dz 10,25-26.
3. 2Krl 5,11.

¹⁹ Wtedy Jezus wstał i wraz ze swoimi uczniami poszedł za nim.

²⁰ I oto kobieta¹, która od dwunastu lat cierpiała na krwotok², podeszła z tyłu i dotknęła³ brzegu jego szaty.

1. Mk 5,25.
2. Kpł 15,25.
3. Mt 14,36.

²¹ Mówiła bowiem sobie: Jeśli tylko dotknę jego szaty, będę uzdrowiona.

²² Ale Jezus odwrócił się i ujrzawszy ją, powiedział: Ufaj, córko! Twoja wiara¹ cię uzdrowiła. I od tej chwili kobieta była zdrowa.

1. Mk 10,52; Łk 7,50; Hbr 4,2.

²³ A gdy Jezus przyszedł do domu przełożonego i zobaczył flecistów i ludzi czyniących zgiełk;

²⁴ Powiedział im: Odejdźcie, bo dziewczynka nie umarła, tylko śpi¹. I naśmiewali się z niego.

1. J 11,11-13.

²⁵ Ale gdy wygnano tych ludzi, wszedł, ujął ją za rękę i dziewczynka wstała.

²⁶ I wieść o tym rozeszła się po całej tamtejszej ziemi.

²⁷ A gdy Jezus odchodził stamtąd, szli za nim dwaj ślepi i wołali: Synu¹ Dawida, zmiłuj się nad nami!

1. Mt 15,22; 20,30; 22,42-45.

²⁸ Gdy zaś wszedł do domu, przyszli do niego ślepi. I zapytał ich Jezus: Wierzycie¹, że mogę to uczynić? Odpowiedzieli mu: Tak, Panie.

1. Mk 9,23.

²⁹ Wtedy dotknął ich oczu i powiedział: Według waszej wiary niech się wam stanie.

³⁰ I otworzyły¹ się ich oczy, a Jezus przykazał im surowo: Uważajcie, aby nikt² się o tym nie dowiedział.

1. Ps 146,8; Iz 42,7.
2. Mt 8,4; 12,16; 17,9.

³¹ Lecz oni, wyszedłszy, rozsławili go po całej tamtejszej ziemi.

³² A gdy wychodzili, przyprowadzono do niego niemowę¹ opętanego przez demona.

1. Mt 12,22; Mk 9,17; Łk 11,14.

³³ Kiedy demon został wypędzony, niemy przemówił. A tłumy dziwiły się i mówiły: Nigdy czegoś takiego nie widziano w Izraelu.

³⁴ Lecz faryzeusze mówili: Przez władcę demonów¹ wypędza demony.

1. Mk 3,22; Łk 11,15.

³⁵ I obchodził Jezus wszystkie miasta i wioski, nauczając w ich synagogach i głosząc ewangelię¹ królestwa, uzdrawiając wszystkie choroby i wszelkie słabości wśród ludzi.

1. Mk 1,1.14; Dz 20,24; Rz 1,1.9.16; 10,15; Ga 1,7; 2,7.

³⁶ A widząc tłumy ludzi, użalił się nad nimi, bo byli utrudzeni i rozproszeni jak owce¹ niemające pasterza.

1. Lb 27,17; 1Krl 22,17; Jr 50,6.

³⁷ Wtedy powiedział do swoich uczniów: Żniwo¹ wprawdzie wielkie, ale robotników² mało.

1. Łk 10,2; J 4,35.
2. Ps 68,11; 1Kor 3,9.

³⁸ Proście więc Pana żniwa, aby wysłał robotników na swoje żniwo.

Rozdział 10

¹ A przywoławszy swoich dwunastu¹ uczniów, dał im moc² nad duchami nieczystymi, aby je wypędzali i aby uzdrawiali wszystkie choroby i wszelkie słabości.

1. Mk 3,13; Łk 6,13; Obj 21,14.
2. Dz 1,8.

² A takie są imiona dwunastu apostołów: pierwszy Szymon, zwany Piotrem, i jego brat Andrzej, Jakub, syn Zebedeusza, i Jan, jego brat;

³ Filip i Bartłomiej, Tomasz i celnik Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Lebeusz, nazwany Tadeuszem;

⁴ Szymon Kananejczyk i Judasz¹ Iskariota, ten, który go zdradził.

1. J 6,70-71; Dz 1,25.

⁵ Tych dwunastu posłał Jezus i nakazał im: Nie wchodźcie¹ na drogę pogan i nie wstępujcie do żadnego miasta Samarytan².

1. Mt 4,15; J 7,35.
2. 2Krl 17,24.

⁶ Idźcie raczej do owiec zaginionych z domu Izraela¹.

1. Mt 15,24; Dz 13,46; 18,6; Rz 11,11.

⁷ A idąc, głoście¹: Przybliżyło się królestwo niebieskie.

1. Mt 4,17; Iz 61,1; Mk 6,12; Dz 4,2.

⁸ Uzdrawiajcie chorych¹, oczyszczajcie trędowatych, wskrzeszajcie umarłych, wypędzajcie demony. Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie.

1. Mk 16,17-20; 2Kor 12,12.

⁹ Nie bierzcie¹ ze sobą do trzosa złota ani srebra, ani miedzi;

1. Mk 6,8; Łk 9,3; 1Kor 9,7-27.

¹⁰ Ani torby na drogę, ani dwóch ubrań, ani obuwia, ani laski. Godny jest bowiem pracownik swego wyżywienia.

¹¹ A gdy wejdziecie do jakiegoś miasta albo wioski, dowiedzcie się, kto w nim jest godny i tam mieszkajcie, dopóki nie odejdziecie.

¹² A wchodząc do domu, pozdrówcie go.

¹³ Jeśli ten dom jest tego godny, niech zstąpi na niego wasz pokój, a jeśli nie jest godny, niech wasz pokój powróci do was.

¹⁴ A jeśli ktoś was nie przyjmie¹ i nie usłucha waszych słów, wychodząc z tego domu albo miasta, strząśnijcie² pył z waszych nóg.

1. Mt 10,40; Mk 6,11; J 13,20; 1Tes 4,8.
2. Ne 5,13; Dz 13,51.

¹⁵ Zaprawdę powiadam wam: Lżej¹ będzie ziemi sodomskiej i gomorskiej w dzień sądu² niż temu miastu.

1. Mt 11,22; Łk 10,12.
2. 2P 2,9; 3,7; 1J 4,17.

¹⁶ Oto ja was posyłam jak owce¹ między wilki. Bądźcie więc roztropni jak węże² i niewinni³ jak gołębice.

1. Łk 10,3; Dz 20,29.
2. 2Kor 12,16; Kol 4,5.
3. Rz 16,19.

¹⁷ I strzeżcie¹ się ludzi. Będą was bowiem wydawać radom i będą was biczować w swoich synagogach.

1. Mi 7,5; Flp 3,2.

¹⁸ Także przed namiestników i przed królów będą was prowadzić z mego powodu, na świadectwo przeciwko nim i poganom.

¹⁹ Ale gdy was wydadzą, nie martwcie¹ się, jak i co macie mówić. Będzie wam² bowiem dane w tej godzinie, co macie mówić.

1. Mt 6,25; Flp 4,6; Jk 1,5.
2. Wj 4,12; Jr 1,7.

²⁰ Bo nie wy mówicie, ale Duch waszego Ojca mówi¹ w was.

1. 2Sm 23,2.

²¹ I wyda na śmierć brat brata, a ojciec syna. Dzieci powstaną przeciwko rodzicom i spowodują ich śmierć.

²² I będziecie znienawidzeni¹ przez wszystkich z powodu mego imienia. Lecz kto wytrwa do końca², będzie zbawiony³.

1. Mt 24,9; Iz 66,5; Łk 6,22; J 15,18.
2. Dn 12,12-13; Mt 24,6.13-22.
3. Wj 14,30; Ps 18,3; 34,6; Mk 15,31; Dz 27,31; 1Tm 2,15.

²³ A gdy będą was prześladować w tym mieście, uciekajcie do innego. Zaprawdę powiadam wam, że nie obejdziecie miast Izraela, aż przyjdzie¹ Syn Człowieczy.

1. Mt 24,27; 26,64.

²⁴ Uczeń nie przewyższa mistrza¹ ani sługa swego pana.

1. Łk 6,40; J 15,20.

²⁵ Wystarczy uczniowi, że będzie jak jego mistrz, a sługa jak jego pan. Jeśli gospodarza nazywali Belzebubem¹, o ile bardziej będą tak nazywać jego domowników.

1. Mk 3,22.

²⁶ Dlatego nie bójcie¹ się ich. Nie ma bowiem nic² ukrytego, co by nie miało być ujawnione, ani nic tajemnego, o czym by się nie miano dowiedzieć.

1. Mt 10,28; Prz 29,25.
2. Mk 4,22; Łk 12,2; 1Kor 4,5.

²⁷ Co mówię wam w ciemności, opowiadajcie¹ w świetle, a co słyszycie na ucho, rozgłaszajcie na dachach.

1. Prz 1,20; 8,2; Dz 5,20.

²⁸ Nie bójcie¹ się tych, którzy zabijają ciało, lecz nie mogą zabić duszy. Bójcie² się raczej tego, który może i duszę, i ciało zatracić w piekielnym ogniu³.

1. Iz 8,13; 51,7; Łk 12,4; Obj 2,10.
2. Kaz 8,12; Hbr 12,28.
3. Mk 9,43-48; Łk 16,22-26; J 5,29; 2Tes 1,8-10.

²⁹ Czy nie sprzedają dwóch wróbli¹ za pieniążek²? A jednak żaden z nich nie spadnie na ziemię bez woli waszego Ojca.

1. Łk 12,4-7.
2. asa

³⁰ Nawet wszystkie włosy na waszej głowie są policzone.

³¹ Nie bójcie się więc, jesteście cenniejsi¹ niż wiele wróbli.

1. Mt 6,26; 12,12; 1Kor 9,9.

³² Każdego więc, kto mnie wyzna¹ przed ludźmi, i ja wyznam² przed moim Ojcem, który jest w niebie.

1. Łk 12,8; Rz 10,9-10; 1Tm 6,12; 1J 4,15.
2. Obj 3,5.

³³ A tego, kto się mnie¹ wyprze przed ludźmi, i ja się wyprę przed moim Ojcem, który jest w niebie.

1. 2Tm 2,12; 2P 2,1; 1J 2,23.

³⁴ Nie sądźcie, że przyszedłem przynieść pokój na ziemię. Nie przyszedłem przynieść pokoju, ale miecz¹.

1. Łk 12,49-53; Dz 14,4.

³⁵ Bo przyszedłem poróżnić¹ syna z jego ojcem i córkę z jej matką, a synową z teściową.

1. Mk 13,12; Łk 21,16.

³⁶ I nieprzyjaciółmi¹ człowieka będą jego domownicy.

1. Mi 7,6.

³⁷ Kto miłuje ojca albo matkę bardziej¹ niż mnie, nie jest mnie godny. I kto miłuje syna albo córkę bardziej niż mnie, nie jest mnie godny².

1. Łk 14,26.
2. Łk 21,36; 2Tes 1,5.

³⁸ Kto nie bierze swego krzyża¹ i nie idzie za mną, nie jest mnie godny.

1. Mt 16,24; Mk 8,24; Łk 14,27.

³⁹ Kto znajdzie swoje życie, straci¹ je, a kto straci swoje życie z mego powodu, znajdzie je.

1. J 12,25.

⁴⁰ Kto was przyjmuje, mnie przyjmuje, a kto mnie przyjmuje, przyjmuje¹ tego, który mnie posłał.

1. Mt 25,40; J 13,20.

⁴¹ Kto przyjmuje proroka¹ w imię proroka, otrzyma nagrodę proroka. Kto przyjmuje sprawiedliwego w imię sprawiedliwego, otrzyma nagrodę² sprawiedliwego.

1. 1Krl 18,4.
2. Mt 16,27; 2J 1,8.

⁴² A kto poda jednemu z tych małych choćby kubek zimnej wody¹ w imię ucznia, zaprawdę powiadam wam, nie straci swojej nagrody².

1. Mk 9,41.
2. Hbr 6,10.

Rozdział 11

¹ Kiedy Jezus skończył rozkazywać swoim dwunastu uczniom, odszedł stamtąd, aby nauczać i głosić w ich miastach.

² A gdy Jan usłyszał w więzieniu¹ o czynach Chrystusa, posłał dwóch ze swoich uczniów;

1. Mt 4,12; Mk 6,17.

³ Z pytaniem: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść, czy mamy oczekiwać innego?

⁴ A Jezus odpowiedział im: Idźcie i oznajmijcie Janowi, co słyszycie i widzicie.

⁵ Ślepi¹ widzą, chromi² chodzą, trędowaci³ zostają oczyszczeni, głusi⁴ słyszą, umarli⁵ zmartwychwstają, a ubogim opowiadana jest ewangelia.

1. Ps 146,8; Łk 4,18-22.
2. Mt 15,30.
3. Mt 8,1-4.
4. Mk 7,37.
5. J 11,43.

⁶ A błogosławiony jest ten, kto się nie zgorszy z mojego powodu.

⁷ A gdy odeszli, Jezus zaczął mówić do tłumów o Janie: Co wyszliście oglądać na pustyni? Trzcinę kołyszącą się na wietrze?

⁸ Ale co wyszliście zobaczyć? Człowieka ubranego w miękkie szaty? Oto ci, którzy noszą miękkie szaty, są w domach królewskich.

⁹ Ale co wyszliście zobaczyć? Proroka? Owszem, mówię wam, nawet więcej niż proroka.

¹⁰ Bo on jest tym, o którym jest¹ napisane: Oto ja posyłam mego posłańca przed twoim obliczem, który przygotuje twoją drogę przed tobą.

1. Mt 3,3; Iz 40,3; Ml 3,1; Mk 1,2.

¹¹ Zaprawdę powiadam wam: Nie powstał z tych, którzy rodzą się z kobiet¹, większy² od Jana Chrzciciela. Ale ten, kto jest najmniejszy³ w królestwie niebieskim, jest większy⁴ niż on.

1. Hi 14,1; 15,14; 25,4.
2. Łk 7,28.
3. Mt 5,19.
4. Hbr 11,40.

¹² A od dni Jana Chrzciciela aż dotąd królestwo niebieskie doznaje gwałtu i gwałtownicy je zdobywają.

¹³ Bo wszyscy Prorocy i Prawo¹ prorokowali aż do Jana.

1. Mt 5,19; Rz 3,21.

¹⁴ A jeśli chcecie to przyjąć, on jest Eliaszem¹, który miał przyjść.

1. Mt 17,10-13; Ml 4,5; Łk 1,17; J 1,21.23.

¹⁵ Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.

¹⁶ Ale do kogo przyrównam to pokolenie? Podobne jest do dzieci, które siedzą na rynku i wołają na swoich towarzyszy:

¹⁷ Graliśmy wam na flecie, a nie tańczyliście; śpiewaliśmy pieśni żałobne, a nie płakaliście.

¹⁸ Przyszedł bowiem Jan, nie jadł i nie pił¹, a mówią: Ma demona.

1. Łk 1,15.

¹⁹ Przyszedł Syn Człowieczy, jedząc¹ i pijąc, a mówią: Oto żarłok i pijak, przyjaciel celników i grzeszników. Lecz usprawiedliwiona jest mądrość przez swoje dzieci.

1. Łk 7,34.

²⁰ Wtedy zaczął ganić miasta, w których działo się najwięcej jego cudów, że nie pokutowały¹, mówiąc:

1. Mt 12,41; 21,28-32; 2Tm 2,25; Obj 9,21.

²¹ Biada tobie, Korozain! Biada tobie, Betsaido! Bo gdyby w Tyrze i Sydonie działy się te cuda, które się w was dokonały, dawno by w worze i popiele pokutowały.

²² Ale mówię wam: Lżej będzie Tyrowi i Sydonowi w dniu sądu¹ niż wam.

1. Mt 12,36; 2P 2,9; 1J 4,17.

²³ A ty, Kafarnaum, które jesteś wywyższone aż do nieba, aż do piekła będziesz strącone. Bo gdyby w Sodomie działy się cuda, które się w tobie dokonały, przetrwałaby aż do dziś.

²⁴ Ale mówię wam: Lżej będzie ziemi Sodomy w dzień sądu niż tobie.

²⁵ W tym czasie Jezus powiedział: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te sprawy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś¹ je niemowlętom.

1. Ps 8,2; 1Kor 1,27.

²⁶ Tak, Ojcze, gdyż tak się tobie upodobało.

²⁷ Wszystko zostało mi dane od mego Ojca i nikt nie zna Syna, tylko Ojciec, ani nikt nie zna Ojca, tylko Syn i ten, komu Syn zechce objawić.

²⁸ Przyjdźcie do mnie¹ wszyscy, którzy jesteście spracowani i obciążeni, a ja wam dam odpoczynek.

1. Iz 45,22; J 6,37; 7,37; Obj 22,17.

²⁹ Weźcie na siebie moje jarzmo i uczcie się ode mnie, że jestem cichy i pokornego serca, a znajdziecie odpoczynek¹ dla waszych dusz.

1. Hbr 4,3-11.

³⁰ Moje jarzmo¹ bowiem jest przyjemne, a moje brzemię lekkie.

1. Ga 5,1.

Rozdział 12

¹ W tym czasie Jezus przechodził w szabat wśród zbóż, a jego uczniowie byli głodni i zaczęli zrywać kłosy, i jeść.

² Kiedy faryzeusze to zobaczyli, powiedzieli mu: Oto twoi uczniowie robią to, czego nie wolno robić w szabat.

³ A on im powiedział: Czy nie czytaliście¹, co zrobił Dawid, gdy był głodny, on i ci, którzy z nim byli?

1. Łk 6,3; 1Sm 21,3.

⁴ Jak wszedł do domu Bożego i jadł chleby¹ pokładne, których nie wolno było jeść jemu ani tym, którzy z nim byli, tylko samym kapłanom?

1. Wj 25,30; Kpł 24,5-9.

⁵ Albo czy nie czytaliście w prawie, że w szabat¹ kapłani w świątyni naruszają szabat, a są bez winy?

1. Lb 28,9; J 7,23.

⁶ Ale mówię wam, że tu jest ktoś większy¹ niż świątynia.

1. Mt 12,41; 2Krn 6,18; Kol 2,9.

⁷ A gdybyście wiedzieli, co to znaczy: Miłosierdzia¹ chcę, a nie ofiary, nie potępialibyście² niewinnych.

1. Oz 6,6; Mi 6,8.
2. Prz 17,5.

⁸ Syn Człowieczy bowiem jest też Panem szabatu.

⁹ I odszedłszy stamtąd, wszedł do ich synagogi.

¹⁰ A był tam człowiek, który miał uschłą rękę. I chcąc go oskarżyć, zapytali: Czy wolno uzdrawiać w szabat?

¹¹ A on im odpowiedział: Któż z was, mając jedną owcę, która w szabat wpadłaby do dołu, nie chwyci jej i nie wyciągnie?

¹² A o ileż ważniejszy¹ jest człowiek niż owca! Tak więc wolno w szabat dobrze czynić.

1. Łk 12,24.

¹³ Wtedy powiedział do tego człowieka: Wyciągnij rękę. On ją wyciągnął i znowu stała się zdrowa jak i druga.

¹⁴ A faryzeusze, wyszedłszy, naradzali się przeciwko niemu, w jaki sposób¹ go zgładzić.

1. Mt 27,1; J 5,18.

¹⁵ Lecz Jezus, poznawszy to, odszedł stamtąd. Poszło za nim mnóstwo ludzi, a on uzdrowił ich wszystkich.

¹⁶ I przykazał im, aby go nie ujawniali;

¹⁷ Żeby się wypełniło, co zostało powiedziane przez proroka Izajasza¹, który powiedział:

1. Iz 42,1-4.

¹⁸ Oto mój sługa, którego wybrałem, mój umiłowany, w którym moja dusza ma upodobanie. Złożę na nim mojego Ducha, a on ogłosi sąd narodom.

¹⁹ Nie będzie się spierał ani krzyczał i nikt nie usłyszy na ulicach jego głosu.

²⁰ Trzciny nadłamanej nie złamie, a knota tlącego się nie zagasi, dopóki nie doprowadzi sądu do zwycięstwa.

²¹ A w jego imieniu¹ narody będą pokładać nadzieję.

1. Rz 15,12.

²² Wtedy przyprowadzono do niego opętanego, który był ślepy i niemy. I uzdrowił go tak, że ten ślepy i niemy mówił i widział.

²³ A wszyscy ludzie, zdumieni, mówili: Czyż to nie jest syn¹ Dawida?

1. Mt 22,42.

²⁴ Ale faryzeusze, usłyszawszy to, powiedzieli: On nie wypędza demonów inaczej, jak tylko przez Belzebuba¹, władcę demonów.

1. Mt 9,34; Mk 3,22; Łk 11,15.

²⁵ Lecz Jezus, znając¹ ich myśli, powiedział im: Każde królestwo podzielone wewnętrznie pustoszeje i żadne miasto albo dom podzielony wewnętrznie nie przetrwa.

1. Ps 139,2; Jr 17,10; Am 4,13; Hbr 4,13; Obj 2,23.

²⁶ A jeśli szatan¹ wypędza szatana, jest podzielony wewnętrznie. Jakże więc przetrwa jego królestwo?

1. Obj 12,9; 20,2.

²⁷ Jeśli ja przez Belzebuba wypędzam demony, to przez kogo¹ wypędzają wasi synowie? Dlatego oni będą waszymi sędziami.

1. Łk 11,19.

²⁸ A jeśli ja wypędzam demony Duchem Bożym¹, to przyszło do was królestwo Boże.

1. Łk 11,20.

²⁹ Albo jak może ktoś wejść do domu mocarza i zagrabić jego własność, jeśli najpierw nie zwiąże mocarza? Dopiero wtedy ograbi jego dom.

³⁰ Kto nie jest ze mną, jest przeciwko mnie, a kto nie zbiera ze mną, rozprasza.

³¹ Dlatego mówię wam: Każdy grzech i bluźnierstwo będzie ludziom przebaczone¹, ale bluźnierstwo przeciwko² Duchowi Świętemu nie będzie ludziom przebaczone.

1. Iz 1,18; 55,7; 1Tm 1,13; 1J 1,9.
2. Mk 3,29; Łk 12,10.

³² I ktokolwiek powie słowo przeciwko Synowi Człowieczemu, będzie mu przebaczone, ale kto mówi przeciwko Duchowi Świętemu, nie będzie mu przebaczone ani w tym świecie, ani w przyszłym.

³³ Sprawcie, aby drzewo było dobre i jego owoc dobry¹, albo sprawcie, aby drzewo było złe i jego owoc zły. Po owocu² bowiem poznaje się drzewo.

1. Mt 7,17; 23,26; Ez 18,31.
2. Mt 3,8; Łk 6,43; J 15,4.

³⁴ Plemię¹ żmijowe! Jakże możecie mówić dobre rzeczy, będąc złymi? Gdyż z obfitości serca mówią usta.

1. Mt 3,7; 23,33; 1J 3,10.

³⁵ Dobry człowiek wydobywa z dobrego skarbca serca dobre rzeczy, a zły człowiek wydobywa ze złego skarbca złe rzeczy.

³⁶ Ale mówię wam, że z każdego bezużytecznego¹ słowa, które wypowiedzą ludzie, zdadzą sprawę w dzień sądu.

1. Kaz 12,14.

³⁷ Bo na podstawie twoich słów będziesz usprawiedliwiony i na podstawie twoich słów będziesz potępiony.

³⁸ Wtedy niektórzy z uczonych w Piśmie i z faryzeuszy odpowiedzieli: Nauczycielu, chcemy widzieć znak¹ od ciebie.

1. Mt 16,4; J 4,48; 1Kor 1,22.

³⁹ A on odpowiedział im: Pokolenie złe i cudzołożne żąda znaku, ale żaden znak nie będzie mu dany, oprócz znaku proroka¹ Jonasza.

1. Łk 11,29.

⁴⁰ Jak bowiem Jonasz¹ był w brzuchu wieloryba trzy dni i trzy noce, tak Syn Człowieczy będzie w sercu ziemi² trzy dni i trzy noce.

1. Jon 1,17.
2. Ps 63,9; Jon 2,2.

⁴¹ Ludzie z Niniwy staną na sądzie z tym pokoleniem i potępią je, ponieważ pokutowali wskutek głoszenia Jonasza, a oto tu ktoś więcej niż Jonasz.

⁴² Królowa¹ z Południa stanie na sądzie z tym pokoleniem i potępi je, bo przybyła z krańców ziemi, aby słuchać mądrości Salomona, a oto tu ktoś więcej niż Salomon.

1. 1Krl 10,1; 2Krn 9,1.

⁴³ Kiedy nieczysty duch¹ wychodzi z człowieka, przechadza² się po miejscach bezwodnych, szukając odpoczynku, ale nie znajduje.

1. Łk 11,24.
2. Hi 1,7; 1P 5,8.

⁴⁴ Wtedy mówi: Wrócę do swego domu, z którego wyszedłem. A przyszedłszy, zastaje go pustym, zamiecionym i przyozdobionym.

⁴⁵ Wówczas idzie i bierze ze sobą siedem innych duchów gorszych niż on sam i wszedłszy, mieszkają tam. I końcowy stan tego człowieka staje się gorszy niż początkowy. Tak będzie i z tym złym pokoleniem.

⁴⁶ A gdy on jeszcze mówił do ludzi, jego matka¹ i bracia² stanęli przed domem³, chcąc z nim rozmawiać.

1. Mk 3,31; Łk 8,19.
2. Mt 13,55; Mk 6,3; J 2,12; 7,5; Dz 1,14; 1Kor 9,5; Ga 1,19; Ps 69,8.
3. Mk 3,19.

⁴⁷ I powiedział mu ktoś: Oto twoja matka i twoi bracia stoją przed domem, chcąc z tobą mówić.

⁴⁸ Lecz on odpowiedział temu, który mu to oznajmił: Któż jest moją matką i kto to są moi bracia?

⁴⁹ A wyciągnąwszy rękę ku swoim uczniom¹, powiedział: Oto moja matka i moi bracia!

1. Mk 3,34.

⁵⁰ Kto bowiem wypełnia wolę mojego Ojca, który jest w niebie, ten jest moim bratem i siostrą, i matką.

Rozdział 13

¹ A tego dnia Jezus wyszedł z domu i usiadł nad brzegiem morza.

² I zebrały się wokół niego wielkie tłumy, dlatego wszedł do łodzi i usiadł, a wszyscy ludzie stali na brzegu.

³ I mówił do nich wiele w przypowieściach¹. I powiedział: Oto siewca wyszedł siać.

1. Mk 4,2; Łk 8,5.

⁴ A gdy siał, niektóre ziarna padły przy drodze, przyleciały ptaki i wydziobały je.

⁵ Inne padły na miejsca skaliste, gdzie nie miały wiele ziemi. Zaraz wzeszły, bo ziemia nie była głęboka.

⁶ Lecz gdy wzeszło słońce, zostały spalone, a ponieważ nie miały korzenia, uschły.

⁷ Inne padły między ciernie, a ciernie wyrosły i zagłuszyły je.

⁸ Inne zaś padły na dobrą ziemię i wydały plon, jedne stokrotny, inne sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inne trzydziestokrotny.

⁹ Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.

¹⁰ Wtedy uczniowie podeszli i zapytali go: Dlaczego mówisz do nich w przypowieściach?

¹¹ A on odpowiedział im: Wam¹ dano poznać tajemnice² królestwa niebieskiego, ale im nie jest dane.

1. Mt 11,25; 16,17; Mk 4,11; Łk 8,10.
2. Rz 16,25; 1Kor 2,7; 4,1; 15,51; Ef 3,3; 1Tm 3,9.16.

¹² Kto bowiem ma, temu będzie dodane i będzie miał w obfitości, ale kto nie ma, zostanie mu zabrane nawet to, co ma.

¹³ Dlatego mówię do nich w przypowieściach, bo patrzą, a nie widzą, i słuchają, a nie słyszą ani nie rozumieją.

¹⁴ I spełnia się na nich proroctwo¹ Izajasza, które mówi: Słuchając, będziecie słyszeć, ale nie zrozumiecie i patrząc, będziecie widzieć, ale nie zobaczycie.

1. Iz 6,9; Ez 12,2; J 12,39; Dz 28,25; 2Kor 3,14.

¹⁵ Utyło bowiem serce tego ludu, stępiały ich uszy i zamknęli swe oczy, żeby przypadkiem oczami nie widzieli ani uszami nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli i nie nawrócili się, i żebym ich nie uzdrowił.

¹⁶ Ale błogosławione wasze oczy, bo widzą, i wasze uszy, bo słyszą.

¹⁷ Bo zaprawdę powiadam wam: Wielu proroków i sprawiedliwych pragnęło widzieć¹ to, co wy widzicie, ale nie zobaczyli, i słyszeć to, co wy słyszycie, ale nie usłyszeli.

1. Ef 3,5; 1P 1,10.

¹⁸ Wysłuchajcie więc przypowieści o siewcy.

¹⁹ Gdy ktoś słucha słowa o królestwie, a nie rozumie, przychodzi zły i porywa to, co zostało zasiane w jego sercu. To jest ten posiany przy drodze.

²⁰ A posiany na miejscach skalistych to ten, który słucha słowa i natychmiast z radością je przyjmuje.

²¹ Nie ma jednak w sobie korzenia, lecz trwa do czasu. Gdy bowiem przychodzi ucisk albo prześladowanie z powodu słowa, zaraz się gorszy.

²² A posiany między ciernie to ten, który słucha słowa, ale troski tego świata¹ i ułuda bogactwa zagłuszają słowo i staje się on bezowocny.

1. Mt 6,24; 1J 2,15.

²³ A posiany na dobrej ziemi to ten, który słucha słowa i rozumie je. On też wydaje plon¹: jeden stokrotny, inny sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inny trzydziestokrotny.

1. Ga 5,22; Flp 1,11; Kol 1,6; Hbr 13,15.

²⁴ Podał im też inną przypowieść: Królestwo niebieskie podobne¹ jest do człowieka, który zasiał dobre ziarno na swoim polu.

1. Mt 13,33-47; Mt 20,1; 25,1; Łk 13,18.

²⁵ Lecz gdy ludzie spali, przyszedł jego nieprzyjaciel, nasiał kąkolu między pszenicę i odszedł.

²⁶ A gdy zboże urosło i wydało plon, wtedy ukazał się też kąkol.

²⁷ Wówczas słudzy gospodarza przyszli i zapytali go: Panie, czy nie posiałeś na swoim polu dobrego ziarna? Skąd więc ten kąkol?

²⁸ A on im odpowiedział: Nieprzyjaciel to zrobił. I zapytali go słudzy: Czy chcesz, żebyśmy poszli i zebrali go?

²⁹ Lecz on odpowiedział: Nie, żebyście przypadkiem, zbierając kąkol, nie wykorzenili razem z nim i pszenicy.

³⁰ Pozwólcie obydwu razem rosnąć aż do żniwa, a w czasie żniwa powiem żniwiarzom: Zbierzcie najpierw kąkol i zwiążcie go w snopki na spalenie¹, pszenicę zaś zgromadźcie² w moim spichlerzu.

1. Ml 4,1; J 15,6.
2. Łk 3,17.

³¹ Podał im też inną przypowieść: Królestwo niebieskie podobne¹ jest do ziarna gorczycy, które człowiek, wziąwszy, zasiał na swoim polu.

1. Mk 4,30; Łk 3,18.

³² Jest ono najmniejsze ze wszystkich nasion, ale kiedy wyrośnie, jest największe ze wszystkich jarzyn i staje się drzewem, tak że ptaki niebieskie przylatują i gnieżdżą się w jego gałęziach.

³³ Opowiedział im jeszcze inną przypowieść: Królestwo niebieskie podobne jest do zakwasu¹, który kobieta wzięła i włożyła w trzy miary mąki, aż wszystko się zakwasiło.

1. 1Kor 5,6; Ga 5,9.

³⁴ To wszystko mówił Jezus do tłumu w przypowieściach, a bez przypowieści nic do nich nie mówił;

³⁵ Aby się wypełniło, co zostało powiedziane przez proroka¹: Otworzę² moje usta w przypowieściach, wypowiem rzeczy ukryte od założenia świata.

1. 1Krn 25,1; Am 3,7.
2. Ps 78,2; Iz 42,9.

³⁶ Wtedy Jezus odprawił tłum i przyszedł do domu. Podeszli do niego jego uczniowie i mówili: Wyjaśnij nam przypowieść o kąkolu na polu.

³⁷ A on odpowiedział im: Tym, który sieje dobre ziarno, jest Syn Człowieczy.

³⁸ Polem jest świat, dobrym ziarnem są synowie królestwa, kąkolem zaś są synowie¹ złego.

1. Rdz 3,15; J 8,44; Dz 13,10; 1J 3,10.

³⁹ Nieprzyjacielem¹, który go posiał, jest diabeł, żniwem jest koniec świata, a żniwiarzami są aniołowie.

1. 2Kor 11,14; Ef 2,2; 6,11; 2Tes 2,8; 1P 5,8; Obj 12,9.

⁴⁰ Jak więc zbiera się kąkol i spala w ogniu, tak będzie przy końcu tego świata.

⁴¹ Syn Człowieczy pośle swoich aniołów, a oni zbiorą z jego królestwa wszystkie zgorszenia¹ i tych, którzy popełniają nieprawość;

1. Rz 2,8; Obj 21,27.

⁴² I wrzucą ich do pieca¹ ognistego. Tam będzie płacz i zgrzytanie² zębów.

1. Mt 3,12; 25,41; Ps 21,9.
2. Mt 13,50; Mt 8,12; 22,13; Łk 13,28.

⁴³ Wtedy sprawiedliwi będą jaśnieć jak słońce w królestwie swego Ojca. Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.

⁴⁴ Ponownie królestwo niebieskie jest podobne do skarbu¹ ukrytego w polu, który człowiek znalazł i ukrył. Uradowany nim poszedł, sprzedał wszystko, co miał, i kupił to pole.

1. Wj 19,5; Ps 135,4.

⁴⁵ Królestwo niebieskie podobne jest też do kupca, który szukał pięknych pereł.

⁴⁶ A znalazłszy jedną bardzo cenną perłę, poszedł, sprzedał wszystko, co miał, i kupił ją.

⁴⁷ Królestwo niebieskie podobne jest również do sieci zarzuconej w morze i zagarniającej ryby wszelkiego rodzaju.

⁴⁸ Gdy się napełniła, rybacy wyciągnęli ją na brzeg, a usiadłszy, dobre ryby wybrali¹ do naczyń, a złe wyrzucili.

1. Mt 25,31-32.

⁴⁹ Tak będzie przy końcu świata: wyjdą aniołowie¹ i wyłączą złych spośród sprawiedliwych;

1. 2Tes 1,7-10; Obj 20,12.

⁵⁰ I wrzucą ich do pieca ognistego. Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.

⁵¹ Jezus ich zapytał: Zrozumieliście to wszystko? Odpowiedzieli mu: Tak, Panie.

⁵² A on powiedział do nich: Dlatego każdy uczony w Piśmie, który jest pouczony o królestwie niebieskim, podobny jest do gospodarza, który wydobywa ze swego skarbca nowe i stare rzeczy.

⁵³ Kiedy Jezus dokończył tych przypowieści, odszedł stamtąd.

⁵⁴ A przyszedłszy w swoje rodzinne strony, nauczał ludzi w ich synagodze, tak że się bardzo zdumiewali i mówili: Skąd on ma tę mądrość i moc?

⁵⁵ Czyż to nie jest syn cieśli? Czyż jego matce nie jest na imię Maria, a jego bracia¹ to Jakub, Józef, Szymon i Juda?

1. Mt 12,46; Ga 1,19.

⁵⁶ A jego siostry, czyż wszystkie nie są wśród nas? Skąd więc on ma to wszystko?

⁵⁷ I byli nim zgorszeni. Lecz Jezus powiedział do nich: Nigdzie nie jest prorok¹ bez czci, tylko w swojej ojczyźnie i w swoim domu.

1. Łk 4,24; J 4,44.

⁵⁸ I nie uczynił tam wielu cudów z powodu ich niewiary.

Rozdział 14

¹ W tym czasie tetrarcha¹ Herod usłyszał wieść o Jezusie.

1. Łk 3,1; Mk 6,14.

² I powiedział swoim sługom: To jest Jan Chrzciciel. On zmartwychwstał i dlatego cuda dokonują się przez niego.

³ Herod bowiem schwytał Jana, związał go i wtrącił do więzienia z powodu Herodiady, żony swego brata Filipa.

⁴ Bo Jan mówił mu: Nie wolno¹ ci jej mieć.

1. Kpł 18,16; 20,21.

⁵ I chciał go zabić¹, ale bał się ludu, bo uważano go za proroka.

1. Mk 6,19.

⁶ A gdy obchodzono dzień urodzin Heroda, córka Herodiady tańczyła wśród gości i spodobała się Herodowi.

⁷ Dlatego pod przysięgą obiecał jej dać, o cokolwiek poprosi.

⁸ A ona, namówiona przedtem przez swoją matkę, powiedziała: Daj mi tu na misie głowę Jana Chrzciciela.

⁹ I zasmucił się król, ale ze względu na przysięgę¹ i współbiesiadników kazał jej dać.

1. Kaz 5,2.

¹⁰ A posławszy kata, ściął Jana w więzieniu.

¹¹ I przyniesiono jego głowę na misie, i dano dziewczynie, a ona zaniosła ją swojej matce.

¹² Potem przyszli jego uczniowie, zabrali ciało i pogrzebali je, a poszedłszy, powiedzieli o tym Jezusowi.

¹³ A Jezus, usłyszawszy to, oddalił się stamtąd łodzią na miejsce odludne, żeby być na osobności. Kiedy ludzie o tym usłyszeli, pieszo poszli za nim z miast.

¹⁴ Gdy Jezus wyszedł z łodzi, zobaczył wielki tłum, ulitował się¹ nad nimi i uzdrawiał ich chorych.

1. Mt 9,36; Mk 6,34; Łk 7,13; Hbr 5,2.

¹⁵ A gdy nastał wieczór, podeszli do niego jego uczniowie i powiedzieli: Miejsce to jest puste, a pora już późna. Odpraw tych ludzi, aby poszli do wiosek i kupili sobie żywności.

¹⁶ Lecz Jezus im odpowiedział: Nie muszą odchodzić, wy dajcie¹ im jeść.

1. 2Krl 4,42; 2Kor 9,7.

¹⁷ A oni mu powiedzieli: Nie mamy tu nic prócz pięciu chlebów i dwóch ryb.

¹⁸ On powiedział: Przynieście mi je tutaj.

¹⁹ Wtedy nakazał ludziom usiąść na trawie, wziął te pięć chlebów i dwie ryby, a spojrzawszy w niebo, pobłogosławił¹ i łamiąc chleby, dawał uczniom, a uczniowie ludziom.

1. Mk 6,41; Łk 9,16; 1Kor 11,24; 1Tm 4,4.

²⁰ I jedli wszyscy do syta¹. I zebrali z pozostałych kawałków dwanaście pełnych koszy.

1. J 6,11.

²¹ A tych, którzy jedli, było około pięciu tysięcy mężczyzn, nie licząc kobiet i dzieci.

²² Zaraz też Jezus przymusił swoich uczniów, aby wsiedli do łodzi i wyprzedzili go na drugi brzeg, a on tymczasem odprawi tłumy.

²³ A odprawiwszy je, wszedł sam na górę, aby się modlić¹. A gdy nastał wieczór, nadal był tam sam.

1. Mt 6,6; Mk 6,46; Łk 6,12.

²⁴ Łódź tymczasem była już na środku morza, miotana przez fale, bo wiatr był przeciwny.

²⁵ Lecz o czwartej straży nocnej przyszedł do nich Jezus, idąc¹ po morzu.

1. Hi 9,8; Ps 93,4.

²⁶ A uczniowie, gdy ujrzeli go idącego po morzu, przerazili się i powiedzieli: To zjawa! I krzyknęli ze strachu.

²⁷ Ale Jezus zaraz do nich powiedział: Ufajcie¹, to ja jestem²! Nie bójcie się!

1. Mt 9,2; J 16,33; Dz 23,11.
2. Iz 41,10.

²⁸ Piotr odezwał się do niego: Panie, jeśli to jesteś ty, każ mi przyjść do siebie po wodzie.

²⁹ A on powiedział: Przyjdź! I Piotr, wyszedłszy z łodzi, szedł po wodzie, aby przyjść do Jezusa.

³⁰ Lecz widząc gwałtowny wiatr¹, zląkł się, a gdy zaczął tonąć, krzyknął: Panie, ratuj² mnie!

1. Ps 69,1-2; Lm 3,54.
2. Ps 116,4.

³¹ Jezus natychmiast wyciągnął rękę¹, uchwycił go i powiedział: Człowieku małej wiary², dlaczego zwątpiłeś?

1. Ps 138,7.
2. Mt 8,26; 16,8; Jk 1,6.

³² A gdy wsiedli do łodzi, wiatr¹ się uciszył.

1. Ps 107,29.

³³ Ci zaś, którzy byli w łodzi, podeszli i oddali mu pokłon¹, mówiąc: Naprawdę jesteś Synem Bożym.

1. Mt 15,25; 28,9.17; Łk 24,52.

³⁴ I przeprawiwszy się, przybyli do ziemi Genezaret¹.

1. Mk 6,53.

³⁵ A ludzie z tamtych okolic, poznawszy go, rozesłali wiadomość po całej okolicy i przyniesiono do niego wszystkich chorych.

³⁶ I prosili go, aby mogli dotknąć¹ tylko brzegu jego szaty, a ci, którzy dotknęli, zostali uzdrowieni.

1. Mt 9,20; Mk 3,10; Łk 6,19.

Rozdział 15

¹ Wtedy z Jerozolimy przyszli¹ do Jezusa uczeni w Piśmie i faryzeusze i zapytali:

1. Mk 7,1.

² Czemu twoi uczniowie postępują wbrew tradycji¹ starszych? Nie myją bowiem rąk przed jedzeniem chleba.

1. Ga 1,14; Kol 2,8.

³ A on odpowiedział im: Czemu i wy postępujecie wbrew przykazaniu¹ Bożemu dla waszej tradycji?

1. Mt 23,23; Tt 1,14.

⁴ Bóg bowiem nakazał¹: Czcij swego ojca i matkę, oraz: Kto złorzeczy ojcu albo matce, niech poniesie śmierć².

1. Wj 20,12; Kpł 19,3; Pwt 5,16; Ef 6,1.
2. Wj 21,17.

⁵ Ale wy mówicie: Kto by powiedział ojcu albo matce: To, co powinieneś otrzymać ode mnie jako pomoc, jest darem¹ ofiarnym;

1. Mk 7,11.

⁶ I nie uczciłby swego ojca ani matki, będzie bez winy. I tak unieważniliście przykazanie Boże przez waszą tradycję.

⁷ Obłudnicy, dobrze prorokował o was Izajasz¹:

1. Iz 29,13; Ez 33,31.

⁸ Lud ten przybliża się do mnie swymi ustami i czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.

⁹ Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są przykazaniami ludzkimi.

¹⁰ Potem przywołał do siebie tłum i powiedział: Słuchajcie i zrozumiejcie.

¹¹ Nie to, co wchodzi¹ do ust, kala człowieka, ale co z ust wychodzi², to kala człowieka.

1. Łk 11,38; Rz 14,14-20; Tt 1,15.
2. Mt 12,34-37.

¹² Wtedy podeszli jego uczniowie i powiedzieli do niego: Wiesz, że faryzeusze zgorszyli się, gdy usłyszeli te słowa?

¹³ A on odpowiedział: Każda roślina, której nie zasadził¹ mój Ojciec niebieski, będzie wykorzeniona.

1. Iz 60,21; J 15,2.

¹⁴ Zostawcie¹ ich! To są ślepi przewodnicy ślepych, a jeśli ślepy prowadzi ślepego, obaj w dół wpadną.

1. Oz 4,17; 1Tm 6,5.

¹⁵ Wtedy Piotr powiedział do niego: Wyjaśnij nam tę przypowieść.

¹⁶ Jezus odpowiedział: Wy też jeszcze jesteście niepojętni?

¹⁷ Jeszcze nie rozumiecie, że wszystko, co wchodzi do ust, idzie do żołądka i zostaje wydalone do ustępu?

¹⁸ Ale to, co z ust wychodzi, pochodzi z serca¹ i to kala człowieka.

1. Łk 19,22; Jr 17,9.

¹⁹ Z serca¹ bowiem pochodzą złe myśli, zabójstwa, cudzołóstwa, nierząd², kradzieże, fałszywe świadectwa, bluźnierstwa.

1. Rdz 6,5; Prz 4,23; Mk 7,21.
2. BG wszeteczeństwo

²⁰ To właśnie kala człowieka. Lecz jedzenie nieumytymi rękami nie kala człowieka.

²¹ Potem Jezus odszedł stamtąd i udał się w okolice Tyru i Sydonu.

²² A oto kobieta kananejska, wyszedłszy z tamtych okolic, wołała do niego: Zmiłuj się nade mną, Panie, Synu Dawida! Moja córka jest ciężko dręczona przez demona.

²³ On jednak nie odpowiedział jej ani słowa. Wówczas jego uczniowie podeszli i prosili go: Odpraw ją, bo woła za nami.

²⁴ A on odpowiedział: Jestem posłany tylko do owiec¹ zaginionych z domu Izraela.

1. Mt 10,5; Jr 50,6; J 4,22; Rz 15,8.

²⁵ Lecz ona podeszła i oddała mu pokłon¹, mówiąc: Panie, pomóż mi!

1. Mt 14,33.

²⁶ On jednak odpowiedział: Niedobrze jest brać chleb dzieci i rzucać szczeniętom¹.

1. Mt 7,6; Ga 2,15; Ef 2,12.

²⁷ A ona powiedziała: Tak, Panie, ale i szczenięta jedzą okruchy, które spadają ze stołu ich panów.

²⁸ Wtedy Jezus jej odpowiedział: O kobieto, wielka¹ jest twoja wiara! Niech ci się stanie, jak chcesz. I od tej chwili jej córka była zdrowa.

1. Mt 8,10; Łk 7,9; 17,5.

²⁹ A Jezus odszedł stamtąd i przyszedł nad Morze Galilejskie. Wszedł na górę i tam usiadł.

³⁰ I przyszły do niego wielkie tłumy, mając ze sobą chromych, ślepych, niemych, ułomnych oraz wielu innych. Położyli ich u nóg Jezusa, a on ich uzdrowił;

³¹ Tak że tłumy dziwiły się, widząc, że niemi mówią, ułomni są uzdrowieni, chromi chodzą, a ślepi widzą. I wielbili Boga¹ Izraela.

1. Wj 24,10.

³² Lecz Jezus przywołał swoich uczniów i powiedział: Żal mi tych ludzi, bo już trzy dni przy mnie trwają i nie mają co jeść. Nie chcę ich odprawić głodnych, aby przypadkiem nie zasłabli w drodze.

³³ Wtedy jego uczniowie powiedzieli mu: Skąd na tej pustyni weźmiemy tyle chleba, aby nakarmić takie mnóstwo ludzi?

³⁴ Zapytał ich Jezus: Ile macie chlebów? A oni odpowiedzieli: Siedem i kilka rybek.

³⁵ I nakazał ludziom usiąść na ziemi.

³⁶ Potem wziął te siedem chlebów i ryby, a podziękowawszy, łamał i dawał swoim uczniom, a uczniowie ludziom.

³⁷ I jedli wszyscy do syta, a z pozostałych kawałków zebrali siedem¹ pełnych koszy.

1. Mt 16,10; Mk 8,8.

³⁸ Tych zaś, którzy jedli, było cztery tysiące mężczyzn, nie licząc kobiet i dzieci.

³⁹ A gdy odprawił ludzi, wsiadł do łodzi i przybył w okolice Magdali.

Rozdział 16

¹ Podeszli faryzeusze i saduceusze i wystawiając go na próbę¹, prosili, aby pokazał im znak² z nieba.

1. Mt 22,18; Łk 10,25; 20,23; J 8,6.
2. Mt 12,39; Mk 8,12; 1Kor 1,22.

² A on im odpowiedział: Gdy nastaje wieczór¹, mówicie: Będzie pogoda, bo niebo się czerwieni.

1. Łk 12,54.

³ Rano zaś: Dziś będzie niepogoda, bo niebo się czerwieni i jest zachmurzone. Obłudnicy, wygląd nieba umiecie rozpoznać, a znaków tych czasów nie możecie?

⁴ Pokolenie złe i cudzołożne żąda znaku, ale żaden znak nie będzie mu dany oprócz znaku proroka Jonasza. I opuściwszy ich, odszedł.

⁵ A gdy jego uczniowie przeprawili się na drugą stronę morza, zapomnieli wziąć chleba.

⁶ I powiedział im Jezus: Uważajcie i strzeżcie się zakwasu¹ faryzeuszy i saduceuszy.

1. 1Kor 5,6; Ga 5,9.

⁷ A oni rozmawiali między sobą: Nie wzięliśmy chleba.

⁸ Gdy Jezus to zauważył¹, powiedział im: Ludzie małej² wiary, czemu rozmawiacie między sobą o tym, że nie wzięliście chleba?

1. J 2,25.
2. Mt 6,30; 8,26; 14,31; Mk 16,14.

⁹ Jeszcze nie rozumiecie ani nie pamiętacie tych pięciu chlebów i pięciu tysięcy ludzi oraz ile koszy zebraliście?

¹⁰ Ani tych siedmiu chlebów i czterech tysięcy ludzi oraz ile koszy zebraliście?

¹¹ Jak to jest, że nie rozumiecie, iż nie o chlebie wam powiedziałem, mówiąc, abyście się strzegli zakwasu faryzeuszy i saduceuszy?

¹² Wtedy zrozumieli, że nie mówił, aby się strzegli zakwasu chlebowego, ale nauki¹ faryzeuszy i saduceuszy.

1. Dz 23,8.

¹³ A gdy Jezus przyszedł w okolice Cezarei Filipowej, pytał swoich uczniów: Za kogo mnie, Syna¹ Człowieczego, uważają ludzie?

1. Mt 12,8.32; 25,31; Dn 7,13; Mk 10,45; J 3,14; Dz 7,56.

¹⁴ A oni odpowiedzieli: Jedni za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, a jeszcze inni za Jeremiasza albo za jednego z proroków.

¹⁵ I zapytał ich: A wy¹ za kogo mnie uważacie?

1. Mk 8,29; Łk 9,20.

¹⁶ Szymon Piotr odpowiedział: Ty jesteś Chrystusem¹, Synem Boga żywego.

1. J 6,69; 11,27; 20,31; Dz 8,37.

¹⁷ Wtedy Jezus powiedział do niego: Błogosławiony jesteś, Szymonie, synu Jonasza¹, bo nie objawiły² ci tego ciało i krew, ale mój Ojciec³, który jest w niebie.

1. J 1,42.
2. Ga 1,11.
3. Mt 11,25-27; 1Kor 2,10.

¹⁸ Ja ci też mówię, że ty jesteś Piotr¹, a na tej skale² zbuduję mój kościół³, a bramy⁴ piekła go nie przemogą.

1. Mt 10,2.
2. Iz 28,16; Dz 4,11; 1Kor 3,11; 10,4; Ef 2,20; 1P 2,4-9; Pwt 32,4-37; 2Sm 22,2; Ps 18,31.
3. Ef 1,22; 1Tm 3,15.
4. Hi 38,17; Ps 9,13; Iz 38,10.

¹⁹ I tobie dam klucze¹ królestwa niebieskiego. Cokolwiek zwiążesz² na ziemi, będzie związane i w niebie, a cokolwiek rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.

1. Iz 22,22; Obj 1,18; 9,1; 20,1.
2. Mt 18,18; J 20,23.

²⁰ Wtedy przykazał swoim uczniom, aby nikomu nie mówili, że on, Jezus, jest Chrystusem¹.

1. J 1,41; 4,25; 20,31; 1J 2,22; 5,1.

²¹ I odtąd zaczął Jezus tłumaczyć swoim uczniom, że musi iść do Jerozolimy i wiele cierpieć od starszych, od naczelnych kapłanów i uczonych w Piśmie, i być zabity, a trzeciego dnia zmartwychwstać.

²² A Piotr, wziąwszy go na bok, zaczął go strofować¹, mówiąc: Zmiłuj się nad sobą, Panie! Nie przyjdzie to na ciebie.

1. J 13,6.

²³ Lecz on odwrócił się i powiedział do Piotra: Odejdź ode mnie, szatanie¹! Jesteś dla mnie zgorszeniem, bo nie pojmujesz² tego, co Boże, ale to, co ludzkie.

1. Rdz 3,1; 1Krn 21,1; Za 3,1; Obj 20,10.
2. Mk 8,33; Rz 8,5.

²⁴ Wtedy Jezus powiedział do swoich uczniów: Jeśli ktoś chce pójść za mną¹, niech się wyprze samego siebie, weźmie swój krzyż i idzie za mną.

1. Mt 10,38; Mk 8,34; Łk 9,23.

²⁵ Bo kto chce zachować swoje życie, straci je, a kto straci swoje życie z mojego powodu, znajdzie je.

²⁶ Cóż pomoże człowiekowi¹, choćby cały świat pozyskał, a na swojej duszy poniósł szkodę? Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę?

1. Mk 8,36; Hi 27,8.

²⁷ Syn Człowieczy przyjdzie bowiem w chwale swego Ojca ze swoimi aniołami i wtedy odda¹ każdemu według jego uczynków.

1. Mt 10,41; Prz 24,12; Rz 2,6.

²⁸ Zaprawdę powiadam wam: Są wśród stojących tutaj tacy, którzy nie zakosztują¹ śmierci, aż ujrzą Syna Człowieczego przychodzącego² w swoim królestwie.

1. Łk 2,26; J 8,52; Hbr 2,9.
2. Mt 10,23; 24,27; Mk 13,26; Łk 18,8; 21,27.

Rozdział 17

¹ A po sześciu dniach¹ wziął Jezus Piotra, Jakuba i Jana, jego brata, i wprowadził ich na wysoką górę, żeby byli na osobności.

1. Mk 9,2; Łk 9,28.

² I został przemieniony¹ przed nimi: jego oblicze zajaśniało jak słońce, a jego szaty stały się białe jak światło.

1. Obj 1,13.

³ A oto ukazali się im Mojżesz i Eliasz, którzy z nim rozmawiali.

⁴ Wtedy Piotr powiedział do Jezusa: Panie, dobrze nam tu być. Jeśli chcesz, postawimy tu trzy namioty: jeden dla ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza.

⁵ Kiedy on jeszcze mówił, oto jasny obłok¹ zacienił ich, a z obłoku rozległ się głos: To jest mój umiłowany Syn², w którym mam upodobanie, jego słuchajcie.

1. Wj 40,34; 1Krl 8,10; Obj 1,7.
2. Mt 3,17.

⁶ Uczniowie, słysząc to, upadli na twarz¹ i bardzo się bali.

1. Kpł 9,24; 1Krn 21,16.

⁷ Wtedy Jezus podszedł, dotknął ich i powiedział: Wstańcie, nie bójcie się.

⁸ Oni zaś, podniósłszy oczy, nikogo nie widzieli, tylko samego Jezusa.

⁹ A gdy schodzili z góry, Jezus im przykazał: Nikomu nie mówcie¹ o tym widzeniu, aż Syn Człowieczy zmartwychwstanie.

1. Mt 16,20; Mk 8,30; Łk 9,21.

¹⁰ I pytali go jego uczniowie: Dlaczego więc uczeni w Piśmie mówią, że najpierw ma przyjść¹ Eliasz?

1. Ml 4,5; Mt 11,14; Mk 9,11; J 1,21.

¹¹ A Jezus im odpowiedział: Istotnie, najpierw przyjdzie Eliasz i wszystko odnowi.

¹² Lecz mówię wam, że Eliasz już przyszedł, jednak nie poznali go, ale zrobili z nim, co chcieli. Tak i Syn Człowieczy dozna od nich cierpień.

¹³ Wtedy uczniowie zrozumieli, że mówił im o Janie Chrzcicielu.

¹⁴ A gdy przyszli¹ do tłumu, podszedł do niego pewien człowiek, upadł przed nim² na kolana;

1. Mk 9,14.
2. Mk 1,40; Dz 10,25.

¹⁵ I powiedział: Panie, zmiłuj się nad moim synem, bo jest obłąkanym¹ i bardzo cierpi. Często bowiem wpada w ogień i często w wodę.

1. BG lunatykiem, epileptykiem.

¹⁶ Przyprowadziłem go do twoich uczniów, ale nie mogli go uzdrowić.

¹⁷ A Jezus odpowiedział: O pokolenie bez wiary i przewrotne¹! Jak długo będę z wami? Jak długo² mam was znosić? Przyprowadźcie mi go tutaj.

1. Mt 6,30; 8,26; Lb 14,11.
2. Wj 10,3; Prz 1,22; Jr 4,14.

¹⁸ I zgromił¹ Jezus tego demona, i wyszedł z niego. Od tej chwili chłopiec był zdrowy.

1. Mk 9,25; Łk 4,35; 9,42.

¹⁹ Wtedy uczniowie, podszedłszy do Jezusa, zapytali go na osobności: Czemu my nie mogliśmy go wypędzić?

²⁰ A Jezus im odpowiedział: Z powodu¹ waszej niewiary. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę² jak ziarno gorczycy, powiecie tej górze: Przenieś się stąd na tamto miejsce, a przeniesie się. I nic nie będzie dla was niemożliwe.

1. Hbr 3,19.
2. Łk 17,6.

²¹ Lecz ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post¹.

1. Mk 9,29; Dz 13,2; 14,23; 1Kor 7,5; 2Kor 11,27; Ps 35,13.

²² A gdy przebywali w Galilei, Jezus powiedział do nich: Syn Człowieczy zostanie wydany¹ w ręce ludzi;

1. Mt 16,21; 26,46; 1Kor 11,23.

²³ I zabiją go, ale trzeciego dnia zmartwychwstanie. I bardzo się zasmucili.

²⁴ A gdy przyszli do Kafarnaum, podeszli do Piotra poborcy podatku¹ i zapytali: Czy wasz nauczyciel nie płaci podatku?

1. dwudrachmy

²⁵ On odpowiedział: Płaci. A gdy wchodził do domu, uprzedził go Jezus, mówiąc: Jak ci się wydaje, Szymonie? Od kogo królowie ziemscy pobierają¹ cło albo podatek? Od swoich synów czy od obcych?

1. Wj 30,13; 38,26.

²⁶ Piotr mu odpowiedział: Od obcych. I powiedział mu Jezus: A więc synowie są wolni.

²⁷ Ale żebyśmy ich nie zgorszyli, idź nad morze, zarzuć wędkę, weź pierwszą złowioną rybę i otwórz jej pyszczek, a znajdziesz statera¹. Weź go i daj im za mnie i za siebie.

1. część monety

Rozdział 18

¹ W tym czasie podeszli do Jezusa uczniowie, pytając: Kto¹ jest największy² w królestwie³ niebieskim?

1. Łk 9,46-48.
2. Mt 20,26; 23,11; Łk 22,24; Flp 2,3.
3. Mt 5,19.

² A Jezus, zawoławszy dziecko, postawił je pośród nich;

³ I powiedział: Zaprawdę powiadam wam: Jeśli się nie nawrócicie¹ i nie staniecie się jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego.

1. Dz 3,19; Jk 5,19.

⁴ Kto się więc uniży jak to dziecko, ten jest największy w królestwie niebieskim.

⁵ A kto przyjmie jedno takie dziecko w moje imię, mnie przyjmuje.

⁶ Kto zaś zgorszy¹ jednego z tych małych, którzy we mnie wierzą, lepiej byłoby dla niego, gdyby zawieszono mu u szyi kamień młyński i utopiono go w morskiej głębinie.

1. Ps 105,15; Łk 17,1.

⁷ Biada światu z powodu zgorszeń! Muszą bowiem przyjść zgorszenia, ale biada temu człowiekowi, przez którego przychodzi zgorszenie!

⁸ Dlatego jeśli twoja ręka albo noga jest ci powodem upadku¹, odetnij ją i odrzuć² od siebie. Lepiej jest dla ciebie wejść do życia chromym albo ułomnym, niż mając dwie ręce albo dwie nogi, być wrzuconym do ognia wiecznego³.

1. Mt 5,29; Mk 9,43.
2. Rz 13,12.
3. Mt 25,41.46; Iz 33,14; 2Tes 1,8-9.

⁹ A jeśli twoje oko jest ci powodem upadku, wyłup je i odrzuć od siebie. Lepiej jest dla ciebie jednookim wejść do życia, niż mając dwoje oczu, być wrzuconym do ognia piekielnego.

¹⁰ Uważajcie, abyście nie gardzili żadnym z tych małych. Mówię wam bowiem, że ich aniołowie¹ w niebie zawsze patrzą na oblicze mojego Ojca, który jest w niebie.

1. Ps 34,7; Hbr 1,14.

¹¹ Przyszedł bowiem Syn Człowieczy, aby zbawić¹ to, co zginęło.

1. Mt 15,24; Łk 9,56; 19,10; J 3,17; 12,47; 1Tm 1,15.

¹² Jak wam się wydaje? Gdyby jakiś człowiek miał sto owiec, a jedna¹ z nich zabłąkałaby się, czyż nie zostawi tych dziewięćdziesięciu dziewięciu i nie pójdzie w góry szukać zabłąkanej?

1. Mt 12,11; Ps 119,176; Ez 34,16.

¹³ A jeśli uda mu się ją znaleźć, zaprawdę powiadam wam, że cieszy¹ się z niej bardziej niż z tych dziewięćdziesięciu dziewięciu, które się nie zabłąkały.

1. Łk 15,5.

¹⁴ Tak też nie jest wolą waszego Ojca, który jest w niebie, aby zginął¹ jeden z tych małych.

1. J 3,15-16; 10,28.

¹⁵ Jeśli¹ twój brat zgrzeszy przeciwko tobie, idź, strofuj go sam na sam. Jeśli cię usłucha, pozyskałeś twego brata.

1. Łk 17,3; 1Kor 6,6; Ga 6,1.

¹⁶ Jeśli zaś cię nie usłucha, weź ze sobą jeszcze jednego albo dwóch¹, aby na podstawie zeznania dwóch albo trzech świadków oparte było każde słowo.

1. Pwt 17,6; 19,15; 2Kor 13,1; Hbr 10,28.

¹⁷ Jeśli ich nie usłucha, powiedz kościołowi¹. A jeśli kościoła nie usłucha, niech będzie dla ciebie jak poganin i celnik.

1. 1Kor 5,3-5; Rz 16,17; 2Tes 3,6.

¹⁸ Zaprawdę powiadam wam: Cokolwiek zwiążecie¹ na ziemi, będzie związane i w niebie. A cokolwiek rozwiążecie na ziemi, będzie rozwiązane i w niebie.

1. Mt 16,19; J 20,23.

¹⁹ Mówię wam też: Jeśli dwaj z was na ziemi będą zgodnie prosić o cokolwiek, otrzymają to od mego Ojca, który jest w niebie.

²⁰ Gdzie bowiem dwaj albo trzej są zgromadzeni w moje imię¹, tam jestem pośród nich.

1. Mk 16,17; J 14,13; Dz 2,38; 9,27; Kol 3,17.

²¹ Wtedy Piotr podszedł do niego i zapytał: Panie, ile razy mam przebaczyć¹ mojemu bratu, gdy zgrzeszy przeciwko mnie? Czy aż siedem razy?

1. Mt 6,12; Mk 11,25; Ef 4,32; Kol 3,13.

²² I odpowiedział mu Jezus: Nie mówię ci, że aż siedem razy, ale aż siedemdziesiąt siedem razy.

²³ Dlatego królestwo niebieskie podobne jest do króla, który chciał się rozliczyć ze swymi sługami.

²⁴ A gdy zaczął się rozliczać¹, przyprowadzono mu jednego, który był mu winien dziesięć tysięcy talentów.

1. Łk 7,41; 16,5.

²⁵ A ponieważ nie miał z czego¹ oddać, jego pan kazał go sprzedać² wraz z żoną, dziećmi i wszystkim, co miał, i spłacić dług.

1. Ps 38,4; 40,12; 130,3.
2. Kpł 25,39; 2Krl 4,1.

²⁶ Wtedy sługa upadł i oddał mu pokłon, mówiąc: Panie, okaż mi cierpliwość, a wszystko ci oddam.

²⁷ Pan tego sługi, ulitowawszy¹ się nad nim, uwolnił go i darował mu dług.

1. Ps 78,38; 86,5.15.

²⁸ Lecz gdy ten sługa wyszedł, spotkał jednego ze swoich współsług, który był mu winien sto groszy¹. Chwycił go i zaczął dusić, mówiąc: Oddaj, coś winien!

1. denarów

²⁹ Wtedy jego współsługa upadł mu do nóg i prosił go: Okaż mi cierpliwość, a wszystko ci oddam.

³⁰ On jednak nie chciał¹, ale poszedł i wtrącił go do więzienia, dopóki nie odda długu.

1. Ef 4,31-32; Kol 3,12-13.

³¹ A jego współsłudzy, widząc, co się stało, zasmucili się bardzo i poszedłszy, oznajmili swemu panu wszystko, co zaszło.

³² Wtedy jego pan wezwał go i powiedział: Zły sługo, darowałem¹ ci cały ten dług, ponieważ mnie prosiłeś.

1. Łk 7,41.

³³ Czyż i ty nie powinieneś był zmiłować się nad swoim współsługą, jak ja zmiłowałem się nad tobą?

³⁴ I jego pan, rozgniewany, wydał go katom¹, dopóki nie odda wszystkiego, co był mu winien.

1. Mt 5,25; Łk 12,58; Obj 14,10.

³⁵ Tak i wam uczyni mój Ojciec niebieski, jeśli każdy z was nie przebaczy¹ z serca swemu bratu jego przewinień.

1. Mt 6,15; 7,2; Prz 21,13; Jk 2,13.

Rozdział 19

¹ A gdy Jezus dokończył tych mów, odszedł z Galilei i przybył¹ na pogranicze Judei za Jordan.

1. Mk 10,1; J 10,40.

² I poszły za nim wielkie tłumy, a on ich tam uzdrowił¹.

1. Mt 4,23; 12,15; Mk 9,37.

³ Wtedy przyszli do niego faryzeusze, wystawiając go na próbę¹ i pytając: Czy wolno człowiekowi oddalić² swoją żonę z jakiegokolwiek powodu?

1. Mt 22,18.
2. Ml 2,15-16.

⁴ A on im odpowiedział: Nie czytaliście¹, że ten, który stworzył² ich na początku, uczynił ich mężczyzną i kobietą?

1. Rdz 1,27; 5,2.
2. J 1,3.

⁵ I powiedział: Dlatego opuści mężczyzna ojca i matkę i połączy¹ się ze swoją żoną, i będą dwoje jednym² ciałem.

1. Rdz 2,21-24; Mk 10,6.
2. 1Kor 6,16; Ef 5,29-31.

⁶ A tak już nie są dwoje, ale jedno ciało. Co więc Bóg złączył¹, człowiek niech nie rozłącza.

1. Rz 7,2; 1Kor 7,10.

⁷ Zapytali go: Dlaczego więc Mojżesz nakazał dać list rozwodowy¹ i oddalić ją?

1. Mt 5,31; Pwt 24,1; Iz 50,1; Jr 3,8.

⁸ Odpowiedział im: Z powodu zatwardziałości waszego serca Mojżesz pozwolił wam oddalić wasze żony, ale od początku tak nie było.

⁹ Lecz ja wam mówię: Kto¹ oddala swoją żonę – z wyjątkiem przypadku nierządu² – i żeni się z inną, cudzołoży, a kto żeni się z oddaloną, cudzołoży.

1. Mt 5,32; Mk 10,11; Łk 16,18.
2. 2Krn 21,11; Jr 3,8; 1Kor 5,1.

¹⁰ Powiedzieli mu jego uczniowie: Jeśli tak ma się sprawa mężczyzny z jego żoną, to lepiej się nie żenić.

¹¹ A on im powiedział: Nie wszyscy to pojmują, ale tylko ci, którym to jest dane.

¹² Są bowiem eunuchowie, którzy tacy wyszli z łona matki; są też eunuchowie, których ludzie takimi uczynili; są również eunuchowie, którzy się sami takimi uczynili¹ dla królestwa niebieskiego. Kto może pojąć, niech pojmuje.

1. 1Kor 7,7; 9,5.

¹³ Wtedy przyniesiono mu dzieci, aby położył na nie ręce i pomodlił się, ale uczniowie ich gromili.

¹⁴ Lecz Jezus powiedział: Zostawcie dzieci¹ i nie zabraniajcie im przychodzić do mnie, bo do takich należy królestwo niebieskie.

1. Mt 11,25; 18,3.

¹⁵ Położył na nie ręce i odszedł stamtąd.

¹⁶ A oto pewien człowiek¹ podszedł i zapytał go: Nauczycielu dobry, co dobrego mam czynić, aby mieć życie² wieczne?

1. Mk 10,17; Łk 18,18.
2. J 3,15; 6,47; Rz 6,23; 1J 5,11-13.

¹⁷ Lecz on mu odpowiedział: Dlaczego nazywasz mnie dobrym? Nikt nie jest¹ dobry, tylko jeden – Bóg. A jeśli chcesz wejść do życia, przestrzegaj² przykazań.

1. 1Sm 2,2; Ps 14,1; 53,1; Rz 3,12; Kaz 7,20.
2. Kpł 18,5.

¹⁸ I zapytał go: Których¹? Jezus odpowiedział: Nie będziesz zabijał², nie będziesz cudzołożył, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił fałszywego świadectwa;

1. Ga 3,10; Jk 2,10.
2. Wj 20,13.

¹⁹ Czcij swego ojca i matkę oraz będziesz miłował¹ swego bliźniego jak samego siebie.

1. Kpł 19,18; Jk 2,8.

²⁰ Powiedział mu młodzieniec: Tego wszystkiego przestrzegałem¹ od mojej młodości. Czego mi jeszcze brakuje?

1. Łk 18,11.21; Flp 3,6.

²¹ Jezus mu odpowiedział: Jeśli chcesz być doskonały¹, idź, sprzedaj, co posiadasz, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź² za mną.

1. Mt 5,48; Rdz 6,9; Hi 1,1; Ps 37,37; Łk 6,47; Flp 3,12.
2. Mt 4,19; 8,22.

²² Kiedy młodzieniec usłyszał te słowa, odszedł smutny, miał bowiem wiele dóbr.

²³ Wtedy Jezus powiedział swoim uczniom: Zaprawdę powiadam wam, że bogaty z trudnością wejdzie do królestwa niebieskiego.

²⁴ Mówię wam też: Łatwiej¹ jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego.

1. Jr 13,23; Mk 10,24; J 5,44; Dz 14,22.

²⁵ Gdy jego uczniowie to usłyszeli, zdumieli się bardzo i pytali: Któż¹ więc może być zbawiony?

1. Łk 13,23; Dz 16,30; Rz 10,13.

²⁶ A Jezus, spojrzawszy na nich, powiedział im: U ludzi to niemożliwe, lecz u Boga wszystko¹ jest możliwe.

1. Rdz 18,14; Lb 11,23; Jr 32,27; Łk 1,37.

²⁷ Wtedy Piotr odezwał się do niego: Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy za tobą. Cóż za to będziemy mieli?

²⁸ A Jezus im powiedział: Zaprawdę powiadam wam, że przy odrodzeniu¹, gdy Syn Człowieczy zasiądzie na tronie swojej chwały, i wy, którzy poszliście za mną, zasiądziecie² na dwunastu tronach, sądząc dwanaście pokoleń Izraela.

1. Iz 65,17; Dz 3,21; 2P 3,13.
2. Sdz 2,18; Iz 1,26.

²⁹ I każdy, kto opuści¹ domy, braci lub siostry, ojca lub matkę, żonę, dzieci lub pole dla mego imienia, stokroć więcej otrzyma i odziedziczy życie wieczne.

1. Mk 10,29; Łk 18,29.

³⁰ A wielu pierwszych¹ będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi.

1. Mt 20,16; 21,31.

Rozdział 20

¹ Królestwo niebieskie bowiem podobne jest do gospodarza, który wyszedł wczesnym rankiem, aby nająć robotników do swojej winnicy¹.

1. Mt 21,28; J 15,1.

² I umówił się z robotnikami na grosz¹ za dzień i posłał ich do winnicy.

1. denara

³ A wyszedłszy około godziny trzeciej, zobaczył innych, którzy stali bezczynnie na rynku;

⁴ I powiedział do nich: Idźcie i wy do winnicy, a co będzie słuszne¹, dam wam. I poszli.

1. Kol 4,1.

⁵ Około godziny szóstej i dziewiątej wyszedł znowu i zrobił tak samo.

⁶ Potem wyszedł około godziny jedenastej i znalazł innych, którzy stali bez zajęcia, i zapytał ich: Dlaczego tu bezczynnie stoicie cały dzień¹?

1. Prz 19,15; Ez 16,49; J 9,4.

⁷ Odpowiedzieli mu: Bo nikt nas nie najął. I powiedział im: Idźcie i wy do winnicy, a co będzie słuszne¹, otrzymacie.

1. Ef 6,8; Hbr 6,10.

⁸ A gdy nastał wieczór, pan winnicy powiedział do swego zarządcy: Zwołaj robotników i wypłać im należność¹, zaczynając od ostatnich aż do pierwszych.

1. 2Kor 5,10.

⁹ Kiedy przyszli ci, którzy byli najęci około godziny jedenastej, każdy z nich otrzymał po groszu¹.

1. denarze

¹⁰ Gdy przyszli pierwsi, sądzili, że dostaną więcej, ale również każdy z nich otrzymał po groszu¹.

1. denarze

¹¹ A otrzymawszy, szemrali¹ przeciwko gospodarzowi;

1. Rz 14,10; Jud 1,16.

¹² Mówiąc: Ci ostatni jedną godzinę pracowali, a zrównałeś ich z nami, którzy znosiliśmy ciężar dnia i upał.

¹³ A on odpowiedział jednemu z nich: Przyjacielu¹, nie robię ci krzywdy. Czyż nie umówiłeś się ze mną na grosz²?

1. Mt 22,12; 26,50.
2. denara

¹⁴ Weź, co jest twoje, i odejdź. Chcę bowiem temu ostatniemu dać tyle, co tobie.

¹⁵ Czyż z tym, co moje¹, nie wolno mi robić, co chcę? Czy twoje oko jest złe² dlatego, że ja jestem dobry?

1. Rz 9,20.
2. zawistne oko; Mt 6,23.

¹⁶ Tak to ostatni¹ będą pierwszymi, a pierwsi ostatnimi. Wielu² bowiem jest wezwanych, ale mało wybranych.

1. Mk 10,31.
2. Mt 22,14.

¹⁷ A gdy Jezus szedł do Jerozolimy, w drodze wziął ze sobą na ubocze dwunastu uczniów i powiedział do nich:

¹⁸ Oto idziemy do Jerozolimy, a Syn Człowieczy zostanie wydany¹ naczelnym kapłanom i uczonym w Piśmie, a oni skażą go na śmierć.

1. Mt 16,21.

¹⁹ I wydadzą go poganom na pośmiewisko¹, ubiczowanie i ukrzyżowanie², ale trzeciego³ dnia zmartwychwstanie.

1. Mt 26,67; Mt 27,28.
2. Mt 27,35.
3. Mt 12,40; 16,21; 1Kor 15,4.

²⁰ Wtedy podeszła do niego matka¹ synów Zebedeusza ze swoimi synami, oddając mu pokłon i prosząc go o coś.

1. Mk 10,35.

²¹ A on ją zapytał: Czego¹ chcesz? Odpowiedziała mu: Powiedz, aby ci dwaj moi synowie siedzieli jeden po twojej prawej, a drugi po lewej stronie w twoim królestwie.

1. Mt 20,32.

²² Ale Jezus odpowiedział: Nie wiecie, o co prosicie. Czy możecie pić kielich¹, który ja będę pił, i być ochrzczeni chrztem, którym ja się chrzczę? Odpowiedzieli mu: Możemy.

1. Mt 26,39; Mk 14,36; Łk 22,42; J 18,11; Iz 53,4-6.

²³ Wtedy im powiedział: Mój kielich będziecie pić i chrztem, którym ja się chrzczę, będziecie ochrzczeni, ale nie do mnie należy danie miejsca po mojej prawej i lewej stronie, lecz będzie dane tym, którym zostało przygotowane przez mojego Ojca.

²⁴ A gdy owych dziesięciu to usłyszało, oburzyli¹ się na tych dwóch braci.

1. Mk 10,41; Łk 22,24.

²⁵ Ale Jezus przywołał ich do siebie i powiedział: Wiecie, że władcy narodów¹ panują nad nimi, a ci, którzy są wielcy, sprawują swą władzę nad nimi.

1. Mk 10,42.

²⁶ Lecz nie tak ma być wśród¹ was, ale kto między wami chce być wielki, niech będzie waszym sługą.

1. Mt 23,11.

²⁷ I kto wśród was chce być pierwszy, niech będzie waszym sługą.

²⁸ Tak jak Syn Człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służyć¹ i oddać swoje życie na okup² za wielu.

1. J 13,4; Flp 2,4-8.
2. Ps 49,7; Oz 13,14; Mk 14,24; Rz 5,19; 1Tm 2,6; 1J 2,2.

²⁹ A gdy wychodzili z Jerycha, szedł za nim wielki tłum.

³⁰ A oto dwaj ślepi¹, siedzący przy drodze, usłyszawszy, że Jezus przechodzi, zawołali: Zmiłuj się nad nami, Panie, Synu Dawida!

1. Iz 29,18; 35,5; 61,1; J 9,1.

³¹ Tłum surowo nakazywał im milczeć, lecz oni tym bardziej wołali: Zmiłuj się nad nami, Panie, Synu Dawida!

³² Wtedy Jezus zatrzymał się, zawołał ich i zapytał: Co chcecie, abym dla was zrobił?

³³ Odpowiedzieli mu: Panie, aby się otworzyły¹ nasze oczy.

1. Ps 119,18.

³⁴ Wtedy Jezus ulitował¹ się nad nimi, dotknął ich oczu, a natychmiast odzyskali wzrok i poszli za nim.

1. Mt 9,36; 1P 3,8; Ps 145,8.

Rozdział 21

¹ A gdy się przybliżyli do Jerozolimy i przyszli do Betfage na Górę¹ Oliwną, wtedy Jezus posłał dwóch uczniów;

1. Dz 1,12; Za 14,4-9.

² Mówiąc im: Idźcie do wsi, która jest przed wami, a zaraz znajdziecie uwiązaną oślicę¹ i oślątko z nią. Odwiążcie je i przyprowadźcie do mnie.

1. Mk 11,2; Łk 19,30.

³ A gdyby wam ktoś coś mówił, powiedzcie: Pan ich potrzebuje, a zaraz je puści.

⁴ To wszystko się stało, aby się wypełniło, co zostało powiedziane przez proroka¹:

1. Za 9,9; J 12,15.

⁵ Powiedzcie córce Syjonu: Oto twój król¹ przychodzi do ciebie cichy, siedzący na ośle, na oślątku, źrebięciu oślicy.

1. Mt 2,2; Rdz 49,10; Ps 45,6; Iz 9,6-7; Jr 23,5.

⁶ Poszli więc uczniowie i uczynili tak, jak im nakazał Jezus.

⁷ Przyprowadzili oślicę i oślątko, położyli na nie swoje szaty i posadzili go na nich.

⁸ A wielki tłum słał swoje szaty na drodze, inni zaś obcinali gałązki z drzew i kładli na drodze.

⁹ A tłumy, które szły przed nim i za nim, wołały: Hosanna¹ Synowi Dawida! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Pana! Hosanna² na wysokościach!

1. Ps 118,26; Mk 11,9.
2. Łk 2,14.

¹⁰ Kiedy wjechał do Jerozolimy, poruszyło się całe miasto i pytano: Któż to jest?

¹¹ A tłumy odpowiadały: To jest Jezus, prorok z Nazaretu¹ w Galilei.

1. Mt 2,23; J 1,45.

¹² Wtedy Jezus wszedł do świątyni Boga i wypędził¹ wszystkich sprzedających i kupujących² w świątyni; poprzewracał stoły wymieniających pieniądze i stołki sprzedających gołębie³.

1. Mk 11,15; Łk 19,45; J 2,14.
2. Pwt 14,24.
3. Kpł 5,7.

¹³ I powiedział im: Jest¹ napisane: Mój dom będzie nazwany domem modlitwy, a wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.

1. Iz 56,7; Jr 7,11.

¹⁴ Wtedy ślepi i chromi podeszli do niego w świątyni, a on ich uzdrowił.

¹⁵ A gdy naczelni kapłani i uczeni w Piśmie zobaczyli cuda, które czynił, i dzieci wołające w świątyni: Hosanna Synowi Dawida, rozgniewali się.

¹⁶ I zapytali go: Słyszysz, co one mówią? A Jezus im odpowiedział: Tak. Czy nigdy nie czytaliście: Przez usta niemowląt¹ i ssących przygotowałeś sobie chwałę?

1. Ps 8,2.

¹⁷ A opuściwszy ich, wyszedł z miasta do Betanii i tam przenocował.

¹⁸ A wracając rano do miasta, poczuł¹ głód.

1. Hbr 4,15.

¹⁹ I widząc przy drodze drzewo¹ figowe, podszedł do niego, ale nie znalazł na nim nic oprócz samych liści. I powiedział do niego: Niech się już nigdy nie rodzi z ciebie owoc. I drzewo figowe natychmiast uschło.

1. Łk 13,6; J 15,2; 2Tm 3,5; Jud 1,12.

²⁰ A gdy uczniowie to zobaczyli, dziwili się, mówiąc: Jak szybko uschło to drzewo figowe!

²¹ Wtedy Jezus im odpowiedział: Zaprawdę powiadam wam: Jeśli będziecie mieć wiarę¹ i nie zwątpicie, nie tylko to, co się stało z drzewem figowym, uczynicie, ale jeśli i tej górze powiecie: Podnieś się i rzuć się do morza, stanie się tak.

1. Mt 17,20; Mk 11,22; Łk 17,6; 1Kor 13,2.

²² I wszystko, o cokolwiek poprosicie w modlitwie¹, wierząc, otrzymacie.

1. Mt 7,7.11; J 15,7; 1J 5,14.

²³ A gdy przyszedł do świątyni i nauczał, podeszli¹ do niego naczelni kapłani i starsi ludu, pytając: Jakim prawem to czynisz? I kto dał ci tę władzę?

1. Mk 11,27; Łk 20,1.

²⁴ A Jezus im odpowiedział: I ja was spytam o pewną rzecz. Jeśli mi odpowiecie, i ja wam powiem, jakim prawem to czynię.

²⁵ Skąd pochodził chrzest¹ Jana? Z nieba czy od ludzi? A oni zastanawiali się między sobą i mówili: Jeśli powiemy, że z nieba, zapyta nas: Czemu więc mu nie uwierzyliście?

1. J 1,19-28.

²⁶ Jeśli zaś powiemy, że od ludzi – boimy się tłumu¹, bo wszyscy uważają Jana za proroka.

1. Iz 57,11; J 9,22; Dz 5,26; Prz 29,25.

²⁷ Odpowiedzieli więc Jezusowi: Nie wiemy. On również im odpowiedział: I ja wam nie powiem, jakim prawem to czynię.

²⁸ Jak wam się wydaje? Pewien człowiek¹ miał dwóch synów. Podszedł do pierwszego i powiedział: Synu, idź, pracuj dziś w mojej winnicy.

1. Łk 15,11-32.

²⁹ Ale on odpowiedział: Nie chcę. Lecz potem odczuł żal¹ i poszedł.

1. Iz 55,7; Ez 18,30; Jon 3,8; Dz 17,30; 26,20.

³⁰ Podszedł do drugiego i powiedział to samo. On zaś odpowiedział¹: Idę, panie. Ale nie poszedł.

1. Tt 1,16.

³¹ Który z tych dwóch wypełnił wolę ojca? Odpowiedzieli mu: Ten pierwszy. Jezus im powiedział: Zaprawdę powiadam wam, że celnicy¹ i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa Bożego.

1. Łk 3,12.

³² Przyszedł bowiem do was Jan drogą¹ sprawiedliwości, a nie uwierzyliście mu, ale celnicy i nierządnice mu uwierzyli. A wy, chociaż to widzieliście, nie² odczuliście żalu, aby mu uwierzyć.

1. 2P 2,21.
2. Za 7,11.

³³ Posłuchajcie innej przypowieści: Był pewien gospodarz, który założył winnicę. Ogrodził ją płotem, wykopał w niej prasę, zbudował wieżę i wydzierżawił ją rolnikom, i wyjechał.

³⁴ A gdy nadszedł czas zbiorów¹, posłał swoje sługi do rolników, aby odebrali plony tej winnicy.

1. Iz 5,4.

³⁵ Lecz rolnicy schwytali jego sługi¹, jednego pobili, innego zabili, a jeszcze innego ukamienowali.

1. Hbr 11,36.

³⁶ Wtedy posłał inne sługi, więcej niż za pierwszym razem, ale postąpili z nimi tak samo.

³⁷ W końcu posłał do nich swego syna¹, mówiąc: Uszanują mego syna.

1. J 3,16; Hbr 1,2.

³⁸ Lecz rolnicy, gdy zobaczyli syna, mówili między sobą: To jest dziedzic. Chodźmy, zabijmy¹ go, a posiądziemy jego dziedzictwo.

1. J 11,49-53.

³⁹ I schwytali go, wyrzucili z winnicy i zabili.

⁴⁰ Gdy więc przyjdzie pan winnicy, co zrobi z tymi rolnikami?

⁴¹ Odpowiedzieli mu: Złych srogo wytraci¹, a winnicę wydzierżawi innym rolnikom, którzy będą mu oddawać plony we właściwym czasie.

1. 2Sm 12,5.

⁴² Powiedział im Jezus: Czy nigdy nie czytaliście w Pismach: Kamień¹, który odrzucili budujący, stał się kamieniem² węgielnym; Pan to sprawił i jest to cudowne³ w naszych oczach?

1. Ps 118,22; Iz 28,16; Mk 12,10; Łk 20,17.
2. Dz 4,11; Rz 9,33; Ef 2,20; 1P 2,4.
3. Ha 1,6.

⁴³ Dlatego mówię wam: Królestwo Boże zostanie wam¹ zabrane, a dane narodowi, który wyda jego owoce.

1. Mt 8,11-12.

⁴⁴ A kto¹ upadnie na ten kamień, rozbije się, na kogo zaś on upadnie, zmiażdży² go.

1. Iz 8,14; Łk 20,18; Rz 9,33.
2. Ps 2,9; Dn 2,34.

⁴⁵ Kiedy naczelni kapłani i faryzeusze usłyszeli jego przypowieści, domyślili się, że o nich mówił.

⁴⁶ I chcieli go schwytać, ale bali się tłumów, ponieważ uważały¹ go za proroka.

1. Mt 21,11; Łk 7,16.39; J 7,40.

Rozdział 22

¹ A Jezus, odpowiadając, znowu mówił do nich w przypowieściach¹ tymi słowy:

1. Mt 13,13.

² Królestwo niebieskie podobne jest do króla, który wyprawił wesele¹ swemu synowi.

1. Mt 25,1; J 3,29; 2Kor 11,2; Ef 5,24-32; Obj 19,7-9.

³ I posłał swe sługi, aby wezwali zaproszonych na wesele, ale oni nie chcieli przyjść.

⁴ Ponownie posłał inne sługi, mówiąc: Powiedzcie zaproszonym: Oto przygotowałem moją ucztę, zabito moje woły i tuczne zwierzęta i wszystko jest gotowe. Chodźcie na wesele.

⁵ Lecz oni zlekceważyli to i odeszli, jeden na swoje pole, a inny do swego kupiectwa;

⁶ A inni schwytali jego sługi, znieważyli ich i zabili.

⁷ Gdy król to usłyszał, rozgniewał się, a posławszy swoje wojska, wytracił tych morderców i spalił¹ ich miasto.

1. Dn 9,26; Łk 21,24.

⁸ Potem powiedział swoim sługom: Wesele wprawdzie jest gotowe, lecz zaproszeni nie byli godni.

⁹ Idźcie¹ więc na rozstaje dróg i zaproście na wesele wszystkich, których spotkacie.

1. Prz 1,20-23; Iz 55,1-7; Mk 16,15; Obj 22,17.

¹⁰ Wtedy słudzy ci wyszli na drogi i zgromadzili wszystkich¹, których spotkali, złych i dobrych. I sala weselna napełniła się gośćmi.

1. Mt 13,47.

¹¹ A gdy król wszedł, aby zobaczyć gości, ujrzał tam człowieka, który nie był ubrany w strój weselny.

¹² I zapytał go: Przyjacielu, jak tu wszedłeś, nie mając stroju weselnego? A on zaniemówił¹.

1. Rz 3,19; Jr 2,26.

¹³ Wtedy król powiedział sługom: Zwiążcie¹ mu nogi i ręce, weźcie go i wrzućcie do ciemności² zewnętrznych. Tam będzie płacz i zgrzytanie³ zębów.

1. Mt 13,30.
2. Mt 8,12; 25,30; 2P 2,4; Jud 1,6.13.
3. Mt 13,42.50; 24,51; Łk 13,28.

¹⁴ Wielu jest bowiem wezwanych¹, lecz mało wybranych.

1. Mt 20,16.

¹⁵ Wtedy faryzeusze odeszli i naradzali się, jak by go usidlić¹ w mowie.

1. Mk 12,13; Ps 56,5.

¹⁶ I posłali do niego swoich uczniów wraz z herodianami, którzy powiedzieli: Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdziwy i drogi Bożej w prawdzie nauczasz, i nie zważasz na nikogo. Nie oglądasz się bowiem na osobę ludzką.

¹⁷ Powiedz nam więc, jak ci się wydaje: Czy wolno płacić podatek¹ cesarzowi, czy nie?

1. Łk 2,1; Dz 5,37; Rz 13,6.

¹⁸ Ale Jezus poznał¹ ich niegodziwość i powiedział: Czemu wystawiacie mnie na próbę², obłudnicy?

1. Mk 2,8; J 2,25.
2. Mt 16,1; 19,3; J 8,6; Dz 5,9.

¹⁹ Pokażcie mi monetę podatkową. I podali mu grosz¹.

1. denara

²⁰ A on ich zapytał: Czyj to wizerunek i napis?

²¹ Odpowiedzieli mu: Cesarza. Wtedy powiedział im: Oddajcie¹ więc cesarzowi to, co należy do cesarza, a Bogu to, co należy do Boga.

1. Mt 17,25-27; Łk 23,2; 1P 2,13-17.

²² A gdy to usłyszeli, zdziwili się, zostawili go i odeszli.

²³ Tego dnia przyszli do niego saduceusze, którzy mówią, że nie ma zmartwychwstania¹, i pytali go:

1. Mk 12,18; Łk 20,27; 1Kor 15,12-14; 2Tm 2,18.

²⁴ Nauczycielu, Mojżesz¹ powiedział: Jeśli ktoś umrze, nie mając dzieci, to jego brat ma ożenić się z jego żoną i wzbudzić potomstwo swemu bratu.

1. Rdz 38,8; Pwt 25,5-10.

²⁵ Było więc u nas siedmiu braci. Pierwszy ożenił się i umarł, a nie mając potomstwa, zostawił żonę swemu bratu.

²⁶ Podobnie drugi i trzeci, aż do siódmego.

²⁷ A w końcu po wszystkich umarła też ta kobieta.

²⁸ Żoną którego z tych siedmiu będzie więc przy zmartwychwstaniu? Gdyż wszyscy ją mieli za żonę.

²⁹ A Jezus im odpowiedział: Błądzicie, nie znając Pisma¹ ani mocy Boga.

1. Hi 19,25-27; Ps 49,15; Dn 12,2; Oz 13,14.

³⁰ Przy zmartwychwstaniu bowiem ani nie będą się żenić, ani za mąż wychodzić, ale będą jak aniołowie¹ Boga w niebie.

1. 1J 3,2.

³¹ A co do zmartwychwstania umarłych, czy nie czytaliście, co wam zostało powiedziane przez Boga:

³² Ja jestem¹ Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba? Bóg nie jest Bogiem umarłych, ale żywych.

1. Wj 3,6.

³³ A tłumy, słysząc to, zdumiewały się jego nauką.

³⁴ Lecz gdy faryzeusze usłyszeli, że zamknął usta saduceuszom, zeszli się razem.

³⁵ I jeden z nich, znawca prawa, wystawiając go na próbę, spytał:

³⁶ Nauczycielu, które przykazanie w prawie jest¹ największe?

1. Mt 23,23; Łk 11,42.

³⁷ A Jezus mu odpowiedział: Będziesz miłował¹ Pana, swego Boga, całym swym sercem, całą swą duszą i całym swym umysłem.

1. Pwt 6,5; 10,12; 30,6.

³⁸ To jest pierwsze i największe przykazanie.

³⁹ A drugie jest do niego podobne: Będziesz miłował¹ swego bliźniego jak samego siebie.

1. Kpł 19,18; Ga 5,14.

⁴⁰ Na tych dwóch przykazaniach¹ opiera się całe Prawo i Prorocy.

1. Mt 7,12; 1Tm 1,5; Jk 2,8.

⁴¹ A gdy faryzeusze byli zebrani, Jezus ich zapytał:

⁴² Co sądzicie o Chrystusie? Czyim jest synem? Odpowiedzieli mu: Dawida.

⁴³ I powiedział im: Jakże więc Dawid w Duchu¹ nazywa go Panem, mówiąc:

1. Mk 12,36; 2Sm 23,2; Dz 1,16.

⁴⁴ Powiedział¹ Pan memu Panu: Siądź po mojej prawicy, aż położę twoich nieprzyjaciół jako podnóżek pod twoje stopy?

1. Ps 110,1.

⁴⁵ Jeśli więc Dawid¹ nazywa go Panem, to jakże może być jego synem?

1. J 8,58; Rz 1,3.

⁴⁶ I nikt nie mógł mu odpowiedzieć ani słowa. Od tego też dnia nikt nie śmiał go więcej pytać.

Rozdział 23

¹ Wtedy Jezus powiedział do tłumów i do swoich uczniów:

² Na katedrze¹ Mojżesza zasiedli uczeni w Piśmie i faryzeusze.

1. Ne 8,4; Ml 2,7; Łk 20,46.

³ Czyńcie więc i przestrzegajcie wszystkiego, co nakazują wam¹ przestrzegać, ale według ich uczynków nie postępujcie. Mówią² bowiem, ale nie czynią.

1. Wj 18,19; Pwt 4,5; 17,9.
2. Rz 2,19-24.

⁴ Bo wiążą brzemiona¹ ciężkie i nie do uniesienia i kładą je na barki ludzi, lecz sami nie chcą ich ruszyć nawet palcem.

1. Łk 11,46; Dz 15,10.28; Obj 2,24.

⁵ A wszystkie swoje uczynki spełniają, aby ludzie ich widzieli¹. Poszerzają swoje filakterie² i wydłużają frędzle³ swoich płaszczy.

1. Mt 6,1-16; Łk 16,15.
2. Pwt 6,8.
3. Lb 15,38; Pwt 22,12.

⁶ Kochają też pierwsze miejsca na ucztach i pierwsze krzesła w synagogach;

⁷ I pozdrowienia na rynkach, i aby ludzie nazywali ich: Rabbi, Rabbi!

⁸ Ale wy nie nazywajcie się Rabbi. Jeden bowiem jest wasz Mistrz¹, Chrystus, a wy wszyscy jesteście braćmi.

1. J 13,13.

⁹ I nikogo na ziemi nie nazywajcie¹ waszym ojcem. Jeden² bowiem jest wasz Ojciec, który jest w niebie.

1. Hi 32,21.
2. Hbr 12,9; Mt 6,32; Iz 9,6; Ml 1,6.

¹⁰ Niech też was nie nazywają mistrzami, gdyż jeden jest wasz Mistrz, Chrystus.

¹¹ Ale kto z was jest największy, będzie waszym sługą.

¹² Kto się wywyższa, będzie poniżony¹, a kto się poniża², będzie wywyższony.

1. Prz 16,18.
2. Jk 4,6.

¹³ Lecz biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo zamykacie królestwo niebieskie przed ludźmi. Sami bowiem tam nie wchodzicie ani wchodzącym nie pozwalacie wejść.

¹⁴ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo pożeracie domy wdów¹ i dla pozoru odprawiacie długie modlitwy. Dlatego otrzymacie surowszy wyrok².

1. Hi 22,9; Mk 12,40; Łk 20,47; Tt 1,11.
2. Mt 11,24; Łk 12,48; Jk 3,1.

¹⁵ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo obchodzicie morza i lądy, aby pozyskać jednego współwyznawcę¹, a gdy się nim stanie, czynicie go synem piekła dwa razy takim jak wy sami.

1. Est 8,17; Dz 2,10; 13,43.

¹⁶ Biada wam, ślepi¹ przewodnicy, którzy mówicie: Kto przysięga na świątynię, to nic nie znaczy, ale kto przysięga na złoto świątyni, jest związany przysięgą.

1. Mt 15,14.

¹⁷ Głupi i ślepi! Cóż bowiem jest ważniejsze: złoto czy świątynia, która uświęca złoto?

¹⁸ A kto przysięga na ołtarz, to nic nie znaczy, lecz kto przysięga na ofiarę, która jest na nim, jest związany przysięgą.

¹⁹ Głupi i ślepi! Cóż bowiem jest ważniejsze: ofiara czy ołtarz, który uświęca¹ ofiarę?

1. Wj 29,37; 30,29.

²⁰ Kto więc przysięga na ołtarz, przysięga na niego i na to wszystko, co na nim leży.

²¹ A kto przysięga na świątynię, przysięga na nią i na tego, który w niej mieszka.

²² I kto przysięga na niebo, przysięga na tron Boga i na tego, który na nim zasiada.

²³ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo dajecie dziesięcinę¹ z mięty, anyżu i kminku, a opuszczacie to, co ważniejsze w prawie: sąd, miłosierdzie² i wiarę. To należało czynić i tamtego nie zaniedbywać.

1. Łk 11,42.
2. Mt 9,13; 12,7; 1Sm 15,22; Mi 6,8.

²⁴ Ślepi przewodnicy! Przecedzacie komara, a połykacie wielbłąda.

²⁵ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo oczyszczacie kubek¹ i misę z zewnątrz, a wewnątrz pełne są zdzierstwa i niepowściągliwości.

1. Mk 7,4-13; Łk 11,39-40.

²⁶ Ślepy faryzeuszu, oczyść najpierw wnętrze kubka i misy, aby i to, co jest na zewnątrz, było czyste.

²⁷ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo jesteście podobni do grobów pobielanych¹, które z zewnątrz wydają się piękne, ale wewnątrz pełne są kości umarłych i wszelkiej nieczystości.

1. Dz 23,3.

²⁸ Tak i wy na zewnątrz¹ wydajecie się ludziom sprawiedliwi, ale wewnątrz jesteście pełni obłudy i nieprawości.

1. 1Sm 16,7; Ps 51,6; Jr 17,9-10.

²⁹ Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo budujecie grobowce proroków¹ i zdobicie nagrobki sprawiedliwych;

1. Łk 11,47.

³⁰ I mówicie: Gdybyśmy żyli za dni naszych ojców, nie bylibyśmy ich wspólnikami w przelewaniu krwi proroków.

³¹ A tak sami sobie wystawiacie świadectwo¹, że jesteście synami tych, którzy pozabijali² proroków.

1. Joz 24,22; Hi 15,6; Łk 19,22.
2. Dz 7,51-52; 1Tes 2,15.

³² I wy dopełnijcie miary waszych ojców!

³³ Węże¹, plemię żmijowe! Jakże będziecie mogli uniknąć² potępienia ognia piekielnego?

1. Mt 3,7; 12,34.
2. Hbr 2,3; 12,25.

³⁴ Dlatego ja posyłam do was proroków, mędrców i uczonych w Piśmie. Niektórych z nich zabijecie¹ i ukrzyżujecie, a niektórych ubiczujecie w waszych synagogach i będziecie ich prześladować od miasta do miasta;

1. Mt 10,17; J 16,2; Dz 7,51-60.

³⁵ Aby spadła na was wszelka krew¹ sprawiedliwa przelana na ziemi, od krwi sprawiedliwego Abla² aż do krwi Zachariasza³, syna Barachiasza, którego zabiliście między świątynią a ołtarzem.

1. Obj 18,24.
2. Rdz 4,8; Hbr 11,4; 12,24.
3. 2Krn 24,20-22; Za 1,1.

³⁶ Zaprawdę powiadam wam: Spadnie to wszystko na to pokolenie.

³⁷ Jeruzalem, Jeruzalem¹, które zabijasz proroków i kamienujesz tych, którzy są do ciebie posłani! Ile razy chciałem zgromadzić twoje dzieci, tak jak kokoszka gromadzi swe kurczęta pod skrzydła, a nie² chcieliście!

1. Łk 13,34; 19,41.
2. Mt 22,3; Prz 1,24-31.

³⁸ Oto wasz dom zostanie wam pusty.

³⁹ Mówię wam bowiem: Odtąd nie ujrzycie mnie, aż powiecie: Błogosławiony¹, który przychodzi w imieniu Pana.

1. Ps 118,26.

Rozdział 24

¹ A Jezus wyszedł ze świątyni i oddalił¹ się. I podeszli do niego jego uczniowie, aby pokazać mu zabudowania świątynne.

1. Mk 13,1; Łk 21,5.

² Lecz Jezus powiedział do nich: Czyż nie widzicie tego wszystkiego? Zaprawdę powiadam wam, nie zostanie¹ tu kamień na kamieniu, który by nie został zwalony.

1. 1Krl 9,7-8; Ps 79,1; Dn 9,26.

³ A gdy siedział na Górze Oliwnej, podeszli do niego uczniowie i pytali na osobności: Powiedz nam, kiedy¹ się to stanie i jaki będzie znak² twego przyjścia i końca³ świata?

1. Dn 12,6-8; 1Tes 5,1-4.
2. Mt 24,32-33.43.
3. Mt 13,39; Hbr 9,26.

⁴ I odpowiedział im Jezus: Uważajcie, aby was ktoś nie zwiódł.

⁵ Wielu¹ bowiem przyjdzie pod moim imieniem, mówiąc: Ja jestem Chrystusem. I wielu zwiodą.

1. Mt 24,11.24; 2P 2,1-2; 1J 4,1.

⁶ Usłyszycie też o wojnach¹ i pogłoski o wojnach. Uważajcie, abyście się nie trwożyli. Wszystko to bowiem musi się stać, ale to jeszcze nie koniec.

1. Mk 13,7; Łk 21,9.

⁷ Powstanie bowiem naród¹ przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu i będzie głód, zaraza i trzęsienia ziemi miejscami.

1. Ag 2,22.

⁸ Lecz to wszystko jest początkiem boleści.

⁹ Wtedy wydadzą¹ was na udrękę, będą was zabijać i będziecie znienawidzeni przez wszystkie narody z powodu mego imienia.

1. Mt 10,17.

¹⁰ A wówczas wielu się zgorszy¹, będą się wzajemnie wydawać i jedni drugich nienawidzić.

1. Mt 11,6; 13,21; 26,31.

¹¹ Powstanie też wielu fałszywych¹ proroków i wielu zwiodą.

1. Mt 7,15; Dz 20,30; 1J 2,18.

¹² A ponieważ wzmoże się nieprawość, miłość¹ wielu oziębnie.

1. Obj 2,4.

¹³ Lecz kto wytrwa aż do końca¹, ten będzie zbawiony.

1. Mt 24,3.6.14; Mt 10,22; Mk 13,13.

¹⁴ A ta ewangelia królestwa¹ będzie głoszona po całym świecie na świadectwo wszystkim narodom. I wtedy przyjdzie koniec.

1. Mt 4,23; 9,35; Mk 1,14.

¹⁵ Gdy więc zobaczycie obrzydliwość¹ spustoszenia, o której mówił² prorok Daniel, stojącą w miejscu świętym (kto czyta, niech rozumie);

1. Mk 13,14.
2. Dn 9,27; 11,31; 12,11.

¹⁶ Wtedy ci, którzy będą w Judei, niech uciekają¹ w góry.

1. Łk 21,20-24.

¹⁷ Kto będzie na dachu, niech nie schodzi, aby coś zabrać ze swego domu.

¹⁸ Kto zaś będzie w polu, niech nie wraca, aby wziąć swe szaty.

¹⁹ A biada brzemiennym i karmiącym w tych dniach!

²⁰ Módlcie się więc, aby wasza ucieczka nie wypadła w zimie albo w szabat.

²¹ Wtedy bowiem będzie wielki ucisk¹, jakiego nie było od początku świata aż dotąd ani nigdy nie będzie.

1. Jr 30,4-7; Dn 12,1; Obj 7,14.

²² A gdyby te dni nie były skrócone, żadne ciało nie byłoby zbawione¹. Ale ze względu na wybranych² dni te będą skrócone.

1. Rz 11,26.
2. 2Tm 2,10.

²³ Jeśli wtedy ktoś wam powie: Oto tu jest Chrystus, albo: Jest tam – nie wierzcie.

²⁴ Powstaną bowiem fałszywi Chrystusowie i fałszywi prorocy i będą czynić wielkie znaki i cuda¹, żeby zwieść, o ile można, nawet wybranych.

1. Pwt 13,1; Obj 13,13-14; 19,20.

²⁵ Oto wam przepowiedziałem.

²⁶ Jeśli więc wam powiedzą: Oto jest na pustyni – nie wychodźcie; Oto wewnątrz domu – nie wierzcie.

²⁷ Jak bowiem błyskawica pojawia się na wschodzie i jest widoczna aż na zachodzie, tak będzie z przyjściem Syna Człowieczego.

²⁸ Bo gdzie jest padlina, tam się zgromadzą¹ i orły.

1. Łk 17,37; Obj 19,17.

²⁹ A zaraz po ucisku¹ tych dni słońce się zaćmi i księżyc² nie da swego blasku, gwiazdy³ będą spadać z nieba i moce niebieskie zostaną poruszone.

1. Mk 13,24.
2. Iz 13,10; Ez 32,7; Jl 2,10; 3,15.
3. Obj 6,13.

³⁰ Wówczas ukaże się na niebie znak¹ Syna Człowieczego. Wtedy będą lamentować wszystkie ludy ziemi i ujrzą² Syna Człowieczego przychodzącego na obłokach niebieskich z mocą i wielką chwałą.

1. Łk 2,34; Mt 12,39.
2. Za 12,10; Obj 1,7.

³¹ Pośle on swoich aniołów¹ z potężnym głosem trąby i zgromadzą jego wybranych z czterech stron świata, od jednego krańca nieba aż do drugiego.

1. Mt 13,41.

³² A od drzewa figowego¹ uczcie się przez podobieństwo: Gdy jego gałąź już staje się miękka i wypuszcza liście, poznajecie, że lato jest blisko.

1. Mk 13,28; Łk 21,29.

³³ Tak i wy, gdy ujrzycie to wszystko, wiedzcie, że jest blisko, u drzwi.

³⁴ Zaprawdę powiadam wam: Nie przeminie to pokolenie¹, aż się to wszystko stanie.

1. Mk 13,30; Łk 21,32-33.

³⁵ Niebo i ziemia¹ przeminą, ale moje słowa² nie przeminą.

1. Iz 34,4; 51,6; Obj 20,11.
2. Ps 119,89.160; Iz 40,8; Mt 5,18; 1P 1,25.

³⁶ Lecz o tym dniu i godzinie¹ nikt nie wie, nawet aniołowie niebiescy, tylko sam mój Ojciec.

1. Mt 24,42.44; Mk 13,32; Dz 1,7.

³⁷ A jak było za dni¹ Noego, tak będzie z przyjściem Syna Człowieczego.

1. Rdz 6,1-22; 7,1-24; Hi 22,15-17; 1P 3,20.

³⁸ Jak bowiem za tych dni przed potopem¹ jedli i pili, żenili się i za mąż wydawali aż do tego dnia, w którym Noe wszedł do arki;

1. Łk 12,19.

³⁹ I nie spostrzegli¹ się, aż przyszedł potop i zabrał wszystkich – tak będzie i z przyjściem Syna Człowieczego.

1. Sdz 20,34; Łk 19,44.

⁴⁰ Wtedy dwóch będzie w polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.

⁴¹ Dwie będą mleć na żarnach, jedna będzie wzięta, a druga zostawiona.

⁴² Czuwajcie¹ więc, ponieważ nie wiecie, o której godzinie wasz Pan przyjdzie.

1. Mt 25,13; Mk 13,33-37; 1Tes 5,6; Obj 3,3.

⁴³ A to wiedzcie, że gdyby gospodarz wiedział, o jakiej porze ma przyjść złodziej, czuwałby i nie pozwoliłby włamać się do swego domu.

⁴⁴ Dlatego i wy bądźcie gotowi, bo Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie spodziewacie.

⁴⁵ Któż więc jest sługą wiernym¹ i roztropnym, którego pan ustanowił nad swoją służbą, aby im dawał pokarm o właściwej porze?

1. Łk 12,42; 1Kor 4,2; 2Tm 2,2.

⁴⁶ Błogosławiony ten sługa, którego pan, gdy przyjdzie, zastanie tak czyniącego.

⁴⁷ Zaprawdę powiadam wam, że ustanowi go nad wszystkimi swymi dobrami.

⁴⁸ Lecz jeśli powie ten zły sługa w swoim sercu: Mój pan zwleka¹ z przyjściem;

1. Ez 12,22.27; 2P 3,3.

⁴⁹ I zacznie bić współsługi, jeść i pić z pijakami;

⁵⁰ Przyjdzie¹ pan tego sługi w dniu, w którym się nie spodziewa, i o godzinie, której nie zna.

1. 1Tes 5,2.

⁵¹ Wtedy odłączy go i wyznaczy mu dział¹ z obłudnikami. Tam będzie płacz i zgrzytanie² zębów.

1. Hi 20,29; Iz 33,14; Łk 12,46.
2. Łk 13,28.

Rozdział 25

¹ Wtedy królestwo niebieskie będzie podobne do dziesięciu dziewic, które wzięły swoje lampy i wyszły na spotkanie oblubieńca¹.

1. Łk 5,34-35; J 3,29; 2Kor 11,2; Ef 5,25-33; Obj 19,7.

² Pięć z nich było mądrych¹, a pięć głupich.

1. Mt 7,24-27; Pwt 32,29.

³ Te głupie, wziąwszy swoje lampy, nie wzięły ze sobą oliwy.

⁴ Lecz mądre wraz z lampami zabrały oliwę w naczyniach.

⁵ A gdy oblubieniec zwlekał z przyjściem, wszystkie zmorzył sen i zasnęły.

⁶ O północy zaś rozległ się krzyk: Oblubieniec idzie, wyjdźcie mu na spotkanie!

⁷ Wtedy wstały wszystkie te dziewice i przygotowały swoje lampy.

⁸ A głupie powiedziały do mądrych: Dajcie nam ze swej oliwy, bo nasze lampy gasną.

⁹ I odpowiedziały mądre: Nie damy, bo mogłoby i nam, i wam nie wystarczyć. Idźcie raczej do sprzedawców i kupcie sobie.

¹⁰ A gdy odeszły kupić, nadszedł oblubieniec. Te, które były gotowe¹, weszły z nim na wesele i zamknięto drzwi.

1. Mt 24,44.

¹¹ Potem przyszły też pozostałe dziewice i powiedziały: Panie, Panie, otwórz¹ nam!

1. Łk 13,24-30.

¹² Lecz on odpowiedział: Zaprawdę powiadam wam, nie znam¹ was.

1. J 10,27; 1Kor 8,3; 2Tm 2,19.

¹³ Czuwajcie¹ więc, bo nie znacie dnia ani godziny, o której Syn Człowieczy przyjdzie.

1. Mt 24,42-44; 1P 5,8.

¹⁴ Królestwo niebieskie bowiem podobne¹ jest do człowieka, który odjeżdżając, zwołał swoje sługi i powierzył² im swoje dobra.

1. Łk 19,12-27.
2. Rz 12,6-8; 1Kor 3,5; Ef 4,11; 1P 4,10.

¹⁵ Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden, każdemu według¹ jego zdolności, i zaraz odjechał.

1. Łk 12,48.

¹⁶ A ten, który otrzymał pięć talentów, poszedł, obracał nimi i zyskał¹ drugie pięć talentów.

1. Ef 5,16.

¹⁷ Tak samo i ten, który otrzymał dwa, zyskał drugie dwa.

¹⁸ Ten zaś, który otrzymał jeden, poszedł, wykopał dół w ziemi i ukrył pieniądze swego pana.

¹⁹ A po dłuższym czasie przybył pan tych sług i zaczął się z nimi rozliczać¹.

1. Łk 16,1-2; Rz 14,10-12; 1Kor 3,13; 2Kor 5,10.

²⁰ Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów, przyniósł drugie pięć talentów i powiedział: Panie, powierzyłeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem.

²¹ I powiedział mu jego pan: Dobrze, sługo dobry¹ i wierny! W niewielu rzeczach² byłeś wierny, nad wieloma cię ustanowię. Wejdź do radości swego pana.

1. 2Kor 10,18; 1P 1,7.
2. Łk 16,10-12.

²² Przyszedł i ten, który otrzymał dwa talenty i powiedział: Panie, powierzyłeś mi dwa talenty, oto drugie dwa talenty zyskałem.

²³ Powiedział mu jego pan: Dobrze, sługo dobry i wierny! Ponieważ byłeś wierny w niewielu rzeczach, nad wieloma cię ustanowię. Wejdź do radości swego pana.

²⁴ Przyszedł i ten, który otrzymał jeden talent i powiedział: Panie, wiedziałem, że jesteś człowiekiem surowym: żniesz, gdzie nie posiałeś i zbierasz, gdzie nie rozsypałeś.

²⁵ Bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz, co twoje.

²⁶ A jego pan mu odpowiedział: Sługo zły¹ i leniwy! Wiedziałeś, że żnę, gdzie nie posiałem i zbieram, gdzie nie rozsypałem.

1. Mt 18,32; Hi 15,5-6.

²⁷ Powinieneś więc był dać moje pieniądze bankierom, a ja po powrocie odebrałbym to, co moje, z zyskiem.

²⁸ Dlatego odbierzcie mu ten talent i dajcie temu, który ma dziesięć talentów.

²⁹ Każdemu¹ bowiem, kto ma, będzie dane i będzie miał w obfitości. Temu zaś, kto nie ma, zostanie zabrane nawet to, co ma.

1. Mt 13,12; Łk 19,26.

³⁰ A nieużytecznego sługę wrzućcie¹ w ciemności² zewnętrzne. Tam będzie płacz i zgrzytanie³ zębów.

1. Mt 3,10; 5,13; J 15,6.
2. Mt 8,12; 22,13; 2P 2,17; Jud 1,13.
3. Mt 13,42; 24,51; 25,30; Łk 13,28.

³¹ Gdy Syn Człowieczy przyjdzie¹ w swojej chwale i wszyscy święci aniołowie z nim, wtedy zasiądzie na tronie swojej chwały.

1. Mt 16,27; Mk 8,38; Łk 9,26; Za 14,5.

³² I będą zgromadzone¹ przed nim wszystkie narody, a on odłączy jedne od drugich, jak pasterz odłącza owce od kozłów.

1. Ps 96,13; 98,9.

³³ I postawi owce¹ po swojej prawej, a kozły po lewej stronie.

1. Ps 79,13; 100,3.

³⁴ Wtedy król powie do tych, którzy będą po jego prawej stronie: Przyjdźcie, błogosławieni mego Ojca, odziedziczcie królestwo przygotowane dla was od założenia świata.

³⁵ Byłem¹ bowiem głodny, a daliście mi jeść, byłem spragniony, a daliście mi pić, byłem obcym, a przyjęliście mnie;

1. Mt 10,40.

³⁶ Byłem nagi, a ubraliście mnie, byłem chory, a odwiedziliście mnie, byłem w więzieniu, a przyszliście do mnie.

³⁷ Wtedy sprawiedliwi mu odpowiedzą: Panie, kiedy widzieliśmy cię głodnym i nakarmiliśmy cię albo spragnionym i daliśmy ci pić?

³⁸ I kiedy widzieliśmy cię obcym i przyjęliśmy cię albo nagim i ubraliśmy cię?

³⁹ Albo kiedy widzieliśmy cię chorym lub w więzieniu i przyszliśmy do ciebie?

⁴⁰ A król im odpowie: Zaprawdę powiadam wam: To, co uczyniliście jednemu z tych moich braci najmniejszych, mnie¹ uczyniliście.

1. Dz 9,2-5.

⁴¹ Potem powie i do tych, którzy będą po lewej stronie: Idźcie¹ ode mnie, przeklęci², w ogień wieczny³, przygotowany dla diabła i jego aniołów.

1. Mt 7,23; Łk 13,27; Ps 6,8.
2. Ga 3,10-14.
3. Mt 24,46; Mt 18,8; Obj 14,10-11; 20,10.

⁴² Byłem bowiem głodny, a nie daliście mi jeść, byłem spragniony, a nie daliście mi pić;

⁴³ Byłem obcym, a nie przyjęliście mnie, byłem nagi, a nie ubraliście mnie, byłem chory i w więzieniu, a nie odwiedziliście mnie.

⁴⁴ Wtedy i oni mu odpowiedzą: Panie, kiedy widzieliśmy cię głodnym albo spragnionym, albo obcym, albo nagim, albo chorym, albo w więzieniu, a nie usłużyliśmy tobie?

⁴⁵ Wówczas im odpowie: Zaprawdę powiadam wam, czego nie uczyniliście¹ jednemu z tych najmniejszych, nie uczyniliście i mnie.

1. Rdz 12,3; Prz 14,31; Za 2,8.

⁴⁶ I pójdą ci na męki¹ wieczne, sprawiedliwi zaś do życia² wiecznego.

1. Dn 12,2; Łk 16,26; J 5,29; 2Tes 1,9; Obj 20,10.
2. J 3,15-16.35; 10,27-28; Rz 6,23; 1J 5,11-13.

Rozdział 26

¹ A gdy Jezus dokończył tych wszystkich mów, powiedział do swoich uczniów:

² Wiecie, że za dwa dni będzie Pascha, a Syn Człowieczy zostanie wydany na ukrzyżowanie.

³ Wtedy to naczelni kapłani, uczeni w Piśmie i starsi ludu zebrali się na dziedzińcu najwyższego kapłana, zwanego Kajfaszem;

⁴ I naradzali¹ się, jak by podstępnie schwytać i zabić Jezusa.

1. Ps 2,2; J 11,47.

⁵ Lecz mówili: Nie w święto, aby nie wywołać rozruchu¹ wśród ludu.

1. Mk 14,2.

⁶ A gdy Jezus był w Betanii¹, w domu Szymona² Trędowatego;

1. J 12,1.
2. Mk 14,3.

⁷ Przyszła do niego kobieta, która miała alabastrowe naczynie bardzo drogiego olejku, i wylała¹ go na jego głowę, gdy siedział przy stole.

1. Wj 30,23-33; Ps 133,2; Łk 7,37.

⁸ Widząc to, jego uczniowie oburzyli się i powiedzieli: I na cóż to marnotrawstwo?

⁹ Przecież można było ten olejek drogo sprzedać, a pieniądze rozdać ubogim.

¹⁰ Gdy Jezus to zauważył, powiedział im: Dlaczego sprawiacie przykrość tej kobiecie? Przecież dobry uczynek spełniła wobec mnie.

¹¹ Ubogich bowiem zawsze¹ macie u siebie, ale mnie nie zawsze² mieć będziecie.

1. Pwt 15,11; Mk 14,7; J 12,8.
2. Łk 5,34-35; J 16,28.

¹² Bo ona, wylewając ten olejek na moje ciało, zrobiła to, aby przygotować¹ mnie na mój pogrzeb.

1. 2Krn 16,14; Mk 14,8; J 12,7.

¹³ Zaprawdę powiadam wam: Gdziekolwiek po całym świecie będzie głoszona ta ewangelia¹, będzie się też opowiadać na jej pamiątkę to, co zrobiła.

1. Mt 24,14; Mk 16,15; Dz 20,24; Rz 1,16; Ga 1,6-9; 2,7; Obj 14,6.

¹⁴ Wtedy jeden z dwunastu, zwany Judaszem Iskariotą, poszedł do naczelnych kapłanów;

¹⁵ I powiedział: Co chcecie mi dać, a ja wam go wydam. A oni wyznaczyli mu trzydzieści¹ srebrników.

1. Rdz 37,28; Za 11,12-13.

¹⁶ I odtąd szukał sposobności, aby go wydać.

¹⁷ W pierwszy dzień Przaśników uczniowie podeszli do Jezusa i zapytali go: Gdzie chcesz, abyśmy przygotowali ci Paschę do spożycia?

¹⁸ A on odpowiedział: Idźcie do miasta, do pewnego człowieka i powiedzcie mu: Nauczyciel mówi: Mój czas¹ jest bliski; u ciebie będę obchodził Paschę z moimi uczniami.

1. Łk 9,51; J 7,30; 12,23.

¹⁹ Uczniowie zrobili tak, jak im nakazał Jezus, i przygotowali Paschę.

²⁰ Kiedy nastał wieczór, usiadł za stołem z dwunastoma.

²¹ A gdy jedli, powiedział: Zaprawdę powiadam wam, że jeden z was mnie wyda¹.

1. Ps 55,12-14; J 6,70; 13,21.

²² I bardzo zasmuceni zaczęli pytać jeden po drugim: Czy to ja, Panie?

²³ A on odpowiedział: Ten, który macza ze mną rękę w misie, on¹ mnie wyda.

1. Ps 41,9; 55,12-14; Łk 22,21; J 13,18.

²⁴ Syn Człowieczy odchodzi, jak jest o nim¹ napisane, ale biada człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej byłoby dla tego² człowieka, aby się nie urodził.

1. Ps 22; 69; Iz 50,5-6; 53,1-12; Dn 9,26; Za 12,10; 13,7.
2. J 17,12.

²⁵ Wtedy Judasz, który go zdradził, zapytał: Czy to ja, Mistrzu? Odpowiedział mu: Ty sam to powiedziałeś.

²⁶ A gdy¹ jedli, Jezus wziął chleb, pobłogosławił², połamał i dał uczniom, mówiąc: Bierzcie, jedzcie, to jest³ moje ciało⁴.

1. Mk 14,22; Łk 22,19.
2. Łk 24,30; 1Kor 11,23-25.
3. Ez 5,4-5.
4. Łk 22,20; 1Kor 10,4.16.

²⁷ Potem wziął kielich, złożył dziękczynienie i dał im, mówiąc: Pijcie z niego wszyscy;

²⁸ To bowiem jest moja krew nowego¹ testamentu, która wylewa się za wielu na przebaczenie² grzechów.

1. Wj 24,7; Kpł 17,11; Mk 14,24; 1Kor 11,25; Hbr 9,14-22; 10,1-14.
2. Ef 1,7; Kol 1,14.

²⁹ Ale mówię wam: Odtąd nie będę pił z tego owocu winorośli aż do dnia, gdy go będę pił z wami nowy w królestwie mego Ojca.

³⁰ A gdy zaśpiewali¹ hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.

1. Ps 81,1-4; Mk 14,26; Ef 5,19; Kol 3,16.

³¹ Wtedy Jezus powiedział do nich: Wy wszyscy zgorszycie¹ się z mojego powodu tej nocy. Jest² bowiem napisane: Uderzę pasterza i rozproszą się owce stada.

1. Mk 14,27; J 16,32.
2. Za 13,7.

³² Lecz gdy zmartwychwstanę, udam się do Galilei przed wami.

³³ A Piotr odezwał się do niego: Choćby się wszyscy zgorszyli z twojego powodu, ja się nigdy¹ nie zgorszę.

1. Mk 14,29; Łk 22,33; J 13,36-38.

³⁴ Powiedział mu Jezus: Zaprawdę powiadam ci, że tej nocy, zanim kogut¹ zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz.

1. Mk 14,30; Łk 22,34; J 13,38.

³⁵ Odpowiedział mu Piotr: Choćbym miał z tobą umrzeć, nie wyprę się ciebie. Podobnie mówili wszyscy uczniowie.

³⁶ Wtedy Jezus przyszedł z nimi na miejsce¹ zwane Getsemani i powiedział do uczniów: Siądźcie tu, a ja tymczasem odejdę tam i będę się modlił.

1. Mk 14,32; Łk 22,40; J 18,1.

³⁷ A wziąwszy ze sobą Piotra i dwóch synów Zebedeusza, zaczął się smucić¹ i odczuwać udrękę.

1. Mk 14,33-34; Łk 22,44; J 12,27.

³⁸ Wtedy Jezus powiedział do nich: Smutna jest moja dusza aż do śmierci. Zostańcie tu i czuwajcie ze mną.

³⁹ A odszedłszy trochę dalej, upadł na twarz¹ i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich². Jednak niech się stanie nie jak ja chcę, ale jak ty.

1. Rdz 17,3; Lb 16,22.
2. Mt 20,22; J 18,11.

⁴⁰ Potem przyszedł do uczniów i zastał ich śpiących, i powiedział do Piotra: Czy nie mogliście przez jedną godzinę czuwać ze mną?

⁴¹ Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli¹ pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało² słabe.

1. Mt 6,13; 2P 2,9.
2. Rz 8,3; Ga 5,17.

⁴² Znowu, po raz drugi odszedł i modlił się, mówiąc: Mój Ojcze, jeśli ten kielich nie może mnie minąć, tylko abym go wypił, niech się stanie twoja wola.

⁴³ A gdy przyszedł, znowu zastał ich śpiących, bo oczy same im się zamykały.

⁴⁴ I zostawiwszy ich, odszedł znowu i modlił się po raz trzeci tymi samymi słowami.

⁴⁵ Potem przyszedł do swoich uczniów i powiedział do nich: Śpijcie jeszcze i odpoczywajcie. Oto nadchodzi godzina i Syn Człowieczy będzie wydany w ręce grzeszników.

⁴⁶ Wstańcie, chodźmy! Oto zbliża się ten, który mnie wyda.

⁴⁷ A gdy on jeszcze¹ mówił, nadszedł Judasz, jeden z dwunastu, a z nim liczny tłum z mieczami i kijami, od naczelnych kapłanów i starszych ludu.

1. Mk 14,43; Łk 22,47; J 18,1-8.

⁴⁸ Ten zaś, który go zdradził, ustalił z nimi znak, mówiąc: Ten, którego pocałuję¹, to on. Schwytajcie go.

1. 2Sm 20,9.

⁴⁹ Zaraz też podszedł do Jezusa i powiedział: Witaj, Mistrzu! I pocałował¹ go.

1. Prz 27,6; Mk 14,45.

⁵⁰ Jezus powiedział do niego: Przyjacielu¹, po co przyszedłeś? Wtedy podeszli, rzucili się na Jezusa i schwytali go.

1. Ps 41,9.

⁵¹ A oto jeden z tych, którzy byli z Jezusem, wyciągnął rękę i dobył miecz¹, a uderzywszy sługę najwyższego kapłana, odciął mu ucho.

1. Mk 14,47; Łk 22,49-51; J 18,10.

⁵² Wtedy Jezus powiedział do niego: Schowaj miecz na swoje miejsce. Wszyscy bowiem, którzy za miecz chwytają, od miecza zginą.

⁵³ Czy sądzisz, że nie mógłbym teraz prosić mego Ojca, a wystawiłby mi więcej niż dwanaście legionów¹ aniołów?

1. 2Krl 6,17.

⁵⁴ Ale jakże wypełniłyby się¹ Pisma, które mówią, że musi się tak stać?

1. Łk 24,44-46.

⁵⁵ W tym momencie Jezus powiedział do tłumów: Wyszliście jak na bandytę z mieczami i kijami, aby mnie schwytać. Codziennie siadałem z wami, nauczając w świątyni, a nie schwytaliście mnie.

⁵⁶ Ale to wszystko się stało, aby się wypełniły¹ Pisma proroków. Wtedy wszyscy uczniowie opuścili go i uciekli.

1. Za 13,7; Dz 2,23.

⁵⁷ A ci, którzy schwytali Jezusa, zaprowadzili go do Kajfasza¹, najwyższego kapłana, gdzie zebrali się uczeni w Piśmie i starsi.

1. Mk 14,53; Łk 22,54; J 11,49; 18,13.

⁵⁸ Piotr zaś szedł za nim z daleka aż do dziedzińca najwyższego kapłana i wszedłszy tam, siedział ze sługami, aby zobaczyć, jak to się skończy.

⁵⁹ Tymczasem naczelni kapłani, starsi i cała Rada szukali fałszywego świadectwa¹ przeciwko Jezusowi, aby go skazać na śmierć;

1. Pwt 19,16-21; Ps 35,11.

⁶⁰ Lecz nie znaleźli. I chociaż przychodziło wielu fałszywych świadków, jednak niczego nie znaleźli. A na koniec wystąpili dwaj fałszywi świadkowie;

⁶¹ Mówiąc: On powiedział: Mogę zburzyć¹ świątynię Bożą i w trzy dni ją odbudować.

1. Mt 27,40; J 2,19-21.

⁶² Wtedy najwyższy kapłan powstał i zapytał go: Nic nie odpowiadasz? Cóż znaczy to, co oni przeciwko tobie zeznają?

⁶³ Lecz Jezus milczał¹. A najwyższy kapłan powiedział mu: Zaklinam cię na Boga żywego, abyś nam powiedział, czy ty jesteś Chrystusem, Synem Bożym?

1. Iz 53,7.

⁶⁴ Odpowiedział mu Jezus: Ty powiedziałeś. Ale mówię wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy¹ mocy Boga i przychodzącego na obłokach niebieskich.

1. Ps 110,1; Dz 7,55-56; Hbr 1,3; 12,2.

⁶⁵ Wtedy najwyższy kapłan rozdarł swoje szaty i powiedział: Zbluźnił! Czyż potrzebujemy jeszcze świadków? Oto teraz słyszeliście bluźnierstwo¹.

1. Łk 5,21; J 10,33.36.

⁶⁶ Jak wam się zdaje? A oni odpowiedzieli: Zasługuje na śmierć.

⁶⁷ Wówczas zaczęli pluć¹ mu w twarz i bili go pięściami, a inni go policzkowali;

1. Lb 12,14; Iz 50,6; Mk 14,65.

⁶⁸ Mówiąc: Prorokuj nam, Chrystusie: Kto cię uderzył?

⁶⁹ Piotr zaś siedział¹ na zewnątrz, na dziedzińcu. Podeszła do niego pewna dziewczyna i powiedziała: Ty też byłeś z Jezusem z Galilei.

1. 1Krl 19,9; Ps 1,1.

⁷⁰ Lecz on wyparł się wobec wszystkich, mówiąc: Nie wiem, o czym mówisz.

⁷¹ A gdy wyszedł do przedsionka, zobaczyła go inna dziewczyna i powiedziała do tych, którzy tam byli: On też był z Jezusem z Nazaretu.

⁷² I znowu wyparł się pod przysięgą: Nie znam tego człowieka.

⁷³ Po chwili ci, którzy tam stali, podeszli i powiedzieli do Piotra: Na pewno ty też jesteś jednym z nich, bo i twoja mowa¹ cię zdradza.

1. Sdz 12,6; Dz 2,7.

⁷⁴ Wtedy zaczął się zaklinać¹ i przysięgać: Nie znam tego człowieka. I zaraz zapiał kogut.

1. Mk 14,71.

⁷⁵ I przypomniał sobie Piotr słowa Jezusa, który mu powiedział: Zanim kogut zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz. Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał.

Rozdział 27

¹ A gdy nastał ranek, wszyscy naczelni kapłani i starsi ludu naradzili się przeciwko Jezusowi, aby go zabić.

² Związali¹ go, odprowadzili i wydali² namiestnikowi Poncjuszowi Piłatowi.

1. Rdz 22,9.
2. Mt 20,19; Mk 15,1; Łk 23,1; J 18,28.

³ Wtedy Judasz, który go wydał, widząc, że został skazany, żałował¹ tego i zwrócił trzydzieści² srebrników naczelnym kapłanom i starszym;

1. 2Kor 7,10.
2. Za 11,12-13.

⁴ Mówiąc: Zgrzeszyłem¹, wydając krew niewinną. A oni powiedzieli: Cóż nam do tego? To twoja sprawa.

1. Rdz 42,21; Wj 9,27.

⁵ Wtedy rzucił te srebrniki w świątyni i oddalił się, a potem poszedł i powiesił¹ się.

1. Dz 1,18-19.

⁶ A naczelni kapłani wzięli srebrniki i mówili: Nie wolno ich kłaść do skarbca świątynnego, gdyż jest to zapłata za krew.

⁷ I naradziwszy się, kupili za nie pole garncarza, aby grzebać na nim cudzoziemców.

⁸ Dlatego to pole aż do dziś nazywa się Polem Krwi.

⁹ Wtedy się wypełniło, co zostało powiedziane przez proroka Jeremiasza¹: I wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę za oszacowanego, którego oszacowali synowie Izraela;

1. Za 11,12-13.

¹⁰ I dali je za pole garncarza, jak mi nakazał Pan.

¹¹ Jezus stał przed namiestnikiem. I zapytał go namiestnik: Czy¹ ty jesteś królem Żydów? Jezus² mu odpowiedział: Ty sam to mówisz.

1. Mk 15,2; J 18,33.
2. 1Tm 6,13.

¹² A gdy oskarżali go naczelni kapłani i starsi, nic¹ nie odpowiedział.

1. Iz 53,7; Dz 8,32; 1P 2,23.

¹³ Wtedy Piłat zapytał go: Nie słyszysz, jak wiele zeznają przeciwko tobie?

¹⁴ Lecz mu nie odpowiedział na żadne słowo, tak że namiestnik bardzo się dziwił.

¹⁵ A na święto namiestnik miał zwyczaj wypuszczać¹ ludowi jednego więźnia, tego, którego chcieli.

1. Mk 15,6; Łk 23,17; J 18,39.

¹⁶ Trzymano zaś w tym czasie osławionego więźnia, zwanego Barabaszem.

¹⁷ Gdy więc się zebrali, zapytał ich Piłat: Którego chcecie, abym wam wypuścił? Barabasza czy Jezusa, zwanego Chrystusem?

¹⁸ Wiedział bowiem, że wydali go z zawiści¹.

1. Rdz 37,11; Prz 27,4; Mk 15,10; Dz 13,45.

¹⁹ A gdy on siedział na krześle sędziowskim, jego żona posłała wiadomość do niego: Nie miej nic do czynienia z tym sprawiedliwym¹, bo dzisiaj we śnie² wiele wycierpiałam z jego powodu.

1. Iz 53,11; Łk 23,41.47; 1J 2,1.
2. Rdz 31,24.29.

²⁰ Tymczasem naczelni kapłani i starsi namówili tłumy, aby prosiły o Barabasza, a domagały się stracenia Jezusa.

²¹ Namiestnik zapytał ich: Którego z tych dwóch chcecie, abym wam wypuścił? A oni odpowiedzieli: Barabasza¹.

1. Dz 3,14.

²² Piłat zapytał ich: Cóż więc mam zrobić z Jezusem, którego nazywają Chrystusem? Odpowiedzieli mu wszyscy: Niech będzie¹ ukrzyżowany!

1. Mk 15,13; Łk 23,21.

²³ Namiestnik zaś zapytał: Cóż właściwie złego uczynił? Lecz oni jeszcze głośniej wołali: Niech będzie ukrzyżowany!

²⁴ Gdy Piłat zobaczył, że nic nie osiąga, ale przeciwnie, zamieszanie staje się większe, wziął wodę i umył ręce¹ przed tłumem, mówiąc: Nie jestem winny krwi tego sprawiedliwego². To wasza sprawa.

1. Pwt 21,6.
2. 1P 3,18.

²⁵ A cały lud odpowiedział: Krew jego na nas¹ i na nasze dzieci.

1. Mt 23,35; Dz 5,28; Wj 20,5.

²⁶ Wtedy wypuścił im Barabasza, a Jezusa, po ubiczowaniu¹, wydał na ukrzyżowanie.

1. Mk 15,15; Iz 50,6; J 19,1.

²⁷ Wówczas żołnierze namiestnika zaprowadzili Jezusa na ratusz i zebrali wokół niego cały oddział.

²⁸ A rozebrawszy go, ubrali¹ go w szkarłatny płaszcz.

1. Mk 15,17; Łk 23,11; J 19,2-5.

²⁹ Upletli koronę z cierni i włożyli mu na głowę, a w prawą rękę dali trzcinę. I padając przed nim na kolana, naśmiewali się z niego, mówiąc: Witaj, królu Żydów!

³⁰ A plując na niego, brali tę trzcinę i bili go po głowie¹.

1. Mt 26,67; Hi 30,10; Iz 50,6; Mi 5,1.

³¹ Kiedy go wyszydzili, zdjęli z niego płaszcz, ubrali go w jego szaty i odprowadzili na ukrzyżowanie.

³² A wychodząc, spotkali człowieka¹ z Cyreny, imieniem Szymon. Tego przymusili, aby niósł jego krzyż.

1. Mk 15,21; Łk 23,26.

³³ Gdy przyszli na miejsce zwane Golgotą¹, czyli Miejscem Czaszki;

1. Mk 15,22; Łk 23,33; J 19,17.

³⁴ Dali mu do picia ocet¹ zmieszany z żółcią. Skosztował, ale nie chciał pić.

1. Ps 69,21; Mk 15,23; J 19,29.

³⁵ A gdy go ukrzyżowali, rozdzielili jego szaty i rzucali losy, aby się wypełniło¹, co zostało powiedziane przez proroka: Rozdzielili między siebie moje szaty, a o moje ubranie rzucali losy.

1. Ps 22,18; Mk 15,24; Łk 23,34; J 19,23-24.

³⁶ A siedząc, tam go pilnowali.

³⁷ I umieścili nad jego głową napis¹ z podaniem jego winy: To jest Jezus, król Żydów.

1. Mk 15,26; Łk 23,38; J 19,19-22.

³⁸ Ukrzyżowano też z nim dwóch¹ bandytów, jednego po prawej, a drugiego po lewej stronie.

1. Iz 53,12.

³⁹ A ci, którzy przechodzili obok, bluźnili¹ mu, kiwając głowami;

1. Ps 22,6-8; 109,2.25.

⁴⁰ I mówiąc: Ty, który burzysz świątynię i w trzy dni ją odbudowujesz, ratuj samego siebie. Jeśli jesteś Synem Bożym, zejdź z krzyża.

⁴¹ Podobnie naczelni kapłani z uczonymi w Piśmie i starszymi, naśmiewając się, mówili:

⁴² Innych ratował, a samego siebie uratować nie może. Jeśli jest królem Izraela, niech teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy mu.

⁴³ Ufał¹ Bogu, niech go teraz wybawi, jeśli go sobie upodobał. Przecież powiedział: Jestem Synem² Bożym.

1. Ps 22,8; 42,10; 71,11.
2. J 10,36; 19,7.

⁴⁴ Tak samo¹ urągali mu też bandyci, którzy byli z nim ukrzyżowani.

1. Mk 15,32; Łk 23,39.

⁴⁵ A od godziny szóstej aż do dziewiątej ciemność¹ ogarnęła całą ziemię.

1. Mk 15,33; Łk 23,44; Am 8,9.

⁴⁶ Około godziny dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: Eli, Eli, lama sabachthani? To znaczy: Boże¹ mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?

1. Ps 22,1; 88,14.

⁴⁷ Wtedy niektórzy z tych, co tam stali, usłyszawszy to, mówili: On woła Eliasza.

⁴⁸ I zaraz jeden z nich podbiegł, wziął gąbkę i napełnił ją octem¹, a włożywszy na trzcinę, dał mu pić.

1. Mt 27,34; Łk 23,36.

⁴⁹ Lecz inni mówili: Przestań, zobaczmy, czy przyjdzie Eliasz, aby go wybawić.

⁵⁰ Jezus zaś zawołał ponownie donośnym głosem i oddał¹ ducha.

1. Mk 15,37; Łk 23,46; J 19,30.

⁵¹ A oto zasłona¹ świątyni rozerwała się na pół, od góry aż do dołu, ziemia się zatrzęsła i skały popękały.

1. Wj 26,31-37; Kpł 16,2-14; Mk 15,38; Łk 23,45; Ef 2,13-18; Hbr 9,7-8; 10,20.

⁵² Grobowce się otworzyły, a wiele ciał¹ świętych, którzy zasnęli², powstało.

1. J 5,25; Ef 4,8-10; Hbr 12,23.
2. Dn 12,2; 1Tes 4,14.

⁵³ I wyszli z grobów po jego zmartwychwstaniu, weszli do miasta świętego¹ i ukazali się wielu.

1. Ne 11,1.

⁵⁴ Wtedy setnik i ci, którzy z nim pilnowali Jezusa, widząc trzęsienie ziemi i to, co się działo, bardzo się zlękli i powiedzieli: On prawdziwie był Synem¹ Bożym.

1. Rz 1,4.

⁵⁵ A było tam wiele kobiet, które przypatrywały się z daleka. Szły one za Jezusem od Galilei i usługiwały mu.

⁵⁶ Wśród nich były: Maria Magdalena, Maria, matka¹ Jakuba i Józefa, oraz matka synów Zebedeusza.

1. Mk 15,40; 16,1.

⁵⁷ A gdy nastał wieczór, przyszedł bogaty człowiek z Arymatei, imieniem Józef, który też był uczniem Jezusa.

⁵⁸ Udał się on do Piłata i poprosił o ciało Jezusa. Wtedy Piłat rozkazał, aby mu je wydano.

⁵⁹ A Józef zabrał ciało, owinął je w czyste płótno;

⁶⁰ I złożył w swoim nowym¹ grobowcu, który wykuł w skale. Przed wejście do grobowca zatoczył wielki kamień i odszedł.

1. Iz 53,9.

⁶¹ A Maria Magdalena i druga Maria siedziały tam naprzeciw grobowca.

⁶² Następnego dnia, pierwszego po dniu przygotowania, naczelni kapłani i faryzeusze zebrali się u Piłata;

⁶³ I oznajmili: Panie, przypomnieliśmy sobie, że ten zwodziciel powiedział, gdy jeszcze żył: Po trzech dniach¹ zmartwychwstanę.

1. Mt 16,21; 17,23; 20,19; J 2,19.

⁶⁴ Rozkaż więc zabezpieczyć grobowiec aż do trzeciego dnia, by przypadkiem jego uczniowie nie przyszli w nocy, nie wykradli go i nie powiedzieli ludowi: Powstał z martwych. I ostatni błąd będzie gorszy niż pierwszy.

⁶⁵ Piłat powiedział im: Macie straż. Idźcie, zabezpieczcie, jak umiecie.

⁶⁶ Poszli więc i zabezpieczyli grobowiec, pieczętując kamień i stawiając straż.

Rozdział 28

¹ A gdy skończył się szabat i świtało pierwszego dnia¹ tygodnia, Maria Magdalena i druga Maria przyszły obejrzeć grób.

1. Mk 16,1; Łk 24,1; J 20,1.

² A oto powstało wielkie trzęsienie ziemi. Anioł Pana bowiem, zstąpiwszy z nieba, podszedł, odwalił kamień od wejścia i usiadł na nim.

³ Jego oblicze¹ było jak błyskawica, a jego szaty białe jak śnieg.

1. Dn 10,5-6; Obj 10,1.

⁴ A strażnicy drżeli ze strachu i stali się jak¹ umarli.

1. Obj 1,17.

⁵ Anioł zaś powiedział do kobiet: Wy się nie bójcie¹! Wiem bowiem, że szukacie ukrzyżowanego Jezusa.

1. Mk 16,6.

⁶ Nie ma go tu. Powstał bowiem, jak powiedział. Chodźcie, zobaczcie miejsce, gdzie leżał Pan.

⁷ Idźcie szybko i powiedzcie jego uczniom, że zmartwychwstał i oto udaje się do Galilei przed wami. Tam go ujrzycie. Oto wam powiedziałem.

⁸ Odeszły więc szybko od grobu z bojaźnią i z wielką radością i pobiegły przekazać to jego uczniom.

⁹ Kiedy szły przekazać to jego uczniom, nagle Jezus wyszedł im na spotkanie i powiedział: Witajcie! A one podeszły, objęły go za nogi i oddały mu¹ pokłon.

1. Mt 14,33; Łk 24,52; Obj 5,11-14.

¹⁰ Wtedy Jezus powiedział do nich: Nie bójcie się! Idźcie, powiedzcie moim braciom¹, aby poszli do Galilei. Tam mnie ujrzą.

1. J 20,17; Rz 8,29; Hbr 2,11.

¹¹ A gdy one poszły, niektórzy ze straży przyszli do miasta i oznajmili naczelnym kapłanom wszystko, co się stało.

¹² Ci zaś zebrali się ze starszymi i naradziwszy się, dali żołnierzom sporo pieniędzy;

¹³ I powiedzieli: Mówcie, że jego uczniowie przyszli w nocy i wykradli go, gdy spaliście.

¹⁴ A gdyby to doszło do namiestnika, my go przekonamy, a wam zapewnimy¹ bezpieczeństwo.

1. Dz 12,19.

¹⁵ Wzięli więc pieniądze i zrobili, jak ich pouczono. I rozniosła się ta wieść wśród Żydów, i trwa aż do dziś.

¹⁶ Potem jedenastu uczniów poszło do Galilei na górę, na którą Jezus im polecił.

¹⁷ A gdy go ujrzeli, oddali mu pokłon. Niektórzy jednak wątpili.

¹⁸ Wtedy Jezus podszedł i powiedział do nich: Dana mi jest wszelka¹ władza na niebie i na ziemi.

1. Mt 11,27; J 3,35; 5,22; 13,3; 17,2; 1Kor 15,27; Ef 1,22.

¹⁹ Idźcie¹ więc i nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc² je w imię³ Ojca i Syna, i Ducha Świętego;

1. Mk 16,15; Łk 24,47; Dz 1,8.
2. Dz 2,38; 8,16; 10,48; 19,5; 1Kor 1,13.
3. 1J 5,7.

²⁰ Ucząc je przestrzegać¹ wszystkiego, co wam przykazałem. A oto ja jestem z wami² przez wszystkie dni aż do końca świata. Amen.

1. Pwt 5,32; 12,32; Dz 20,27; 1J 3,23.
2. J 14,18; 2Tm 4,17.