reltext

Chapter 9

1 Bon konprann bati kay li, li kanpe l' avèk sèt gwo poto.

Original Hebrew

חָ֭כְמוֹתח֭כמותחָכְמוֹתחכמותCha.khe.motwisdom<s>H2451HNcfpa
בָּנְתָ֣הבנת֣הבָּנְתָהבנתהba.ne.Tahshe has builtH1129HVqp3fs
בֵיתָ֑/הּבית֑/הבֵיתָ/הּבית/הvei.Ta/hhouse/ herH1004BH9024HNcmsc+Sp3fs
חָצְבָ֖החצב֖החָצְבָהחצבהcha.tze.Vahshe has hewnH2672HVqp3fs
עַמּוּדֶ֣י/הָעמוד֣י/העַמּוּדֶי/הָעמודי/ה'a.mu.Dei./hapillars/ herH5982GH9024HNcmpc+Sp3fs
שִׁבְעָֽה\׃שבעה\שִׁבְעָֽה\׃שבעה\shiv.'AhsevenH7651\H9016HAcbsa

2 Li fè yo pare bon vyann pou fè fèt, li fè bon konpoze ak diven, li ranje tab la byen ranje.

Original Hebrew

טָבְחָ֣הטבח֣הטָבְחָהטבחהta.ve.Chahshe has slaughteredH2873HVqp3fs
טִ֭בְחָ/הּט֭בח/הטִבְחָ/הּטבח/הTiv.cha/hslaughtering/ herH2874H9024HNcmsc+Sp3fs
מָסְכָ֣המסכ֣המָסְכָהמסכהma.se.Khahshe has mixedH4537HVqp3fs
יֵינָ֑/הּיינ֑/היֵינָ/הּיינ/הyei.Na/hwine/ herH3196H9024HNcmsc+Sp3fs
אַ֝֗ףא֝֗ףאַףאף'AfalsoH0637HTj
עָֽרְכָ֥הערכ֥העָֽרְכָהערכה'a.re.Khahshe has arrangedH6186AHVqp3fs
שֻׁלְחָנָֽ/הּ\׃שלחנ/ה\שֻׁלְחָנָֽ/הּ\׃שלחנ/ה\shul.cha.Na/htable/ herH7979H9024\H9016HNcmsc+Sp3fs

3 Li rele sèvant li yo, li voye yo moute kote ki pi wo nan lavil la pou fè tout moun konnen nouvèl la, pou di yo:

Original Hebrew

שָֽׁלְחָ֣השלח֣השָֽׁלְחָהשלחהsha.le.Chahshe has sent outH7971GHVqp3fs
נַעֲרֹתֶ֣י/הָנערת֣י/הנַעֲרֹתֶי/הָנערתי/הna.'a.ro.Tei./hafemale servants/ herH5291H9024HNcfpc+Sp3fs
תִקְרָ֑אתקר֑אתִקְרָאתקראtik.Ra'she calls outH7121IHVqi3fs
עַל\־על\עַל\־על\'al-onH5921A\H9014HR
גַּ֝פֵּ֗יג֝פ֗יגַּפֵּיגפיga.Pei[the] elevations ofH1610HNcmpc
מְרֹ֣מֵימר֣מימְרֹמֵימרמיme.Ro.mei[the] heights ofH4791HNcmpc
קָֽרֶת\׃קרת\קָֽרֶת\׃קרת\Ka.ret[the] townH7176\H9016HNcfsa

4 Nou menm ki poko konn anyen, vini non! Li rele moun san konprann yo, l'ap di yo:

Original Hebrew

מִי\־מי\מִי\־מי\mi-who?H4310\H9014HPi
פֶ֭תִיפ֭תיפֶתִיפתיFe.ti[is] naiveH6612AHNcmsa
יָסֻ֣ריס֣ריָסֻריסרya.Surlet him turn asideH5493HHVqi3ms
הֵ֑נָּהה֑נההֵנָּההנהHe.nahhereH2008HD
חֲסַר\־חסר\חֲסַר\־חסר\cha.sar-[one] lacking ofH2638\H9014HAamsc
לֵ֝֗בל֝֗בלֵבלבLevheartH3820AHNcmsa
אָ֣מְרָהא֣מרהאָמְרָהאמרה'A.me.rahshe saysH0559HVqp3fs
לּֽ/וֹ\׃ל/ו\לּֽ/וֹ\׃ל/ו\l/oto/ himH9005H9033\H9016HR+Sp3ms

5 Vin manje manje mwen an non! Vin bwè bon diven mwen pare a non!

Original Hebrew

לְ֭כוּל֭כולְכוּלכוLe.khucomeH1980KHVqv2mp
לַחֲמ֣וּלחמ֣ולַחֲמוּלחמוla.cha.MueatH3898BHVqv2mp
בְֽ/לַחֲמִ֑/יב/לחמ֑/יבְֽ/לַחֲמִ/יב/לחמ/יve./la.cha.M/iin/ food/ myH9003H3899HH9020HR+Ncbsc+Sp1ms
וּ֝/שְׁת֗וּו֝/שת֗ווּ/שְׁתוּו/שתוu./she.Tuand/ drinkH9002H8354HC+Vqv2mp
בְּ/יַ֣יִןב/י֣יןבְּ/יַיִןב/ייןbe./Ya.yinin/ [the] wineH9003H3196HR+Ncmsa
מָסָֽכְתִּי\׃מסכתי\מָסָֽכְתִּי\׃מסכתי\ma.Sa.khe.ti[which] I have mixedH4537\H9016HVqp1cs

6 Kite sòt! Vin aprann lavi! Vin mache nan chemen konesans.

Original Hebrew

עִזְב֣וּעזב֣ועִזְבוּעזבו'iz.VuabandonH5800AHVqv2mp
פְתָאיִ֣םפתאי֣םפְתָאיִםפתאיםfe.ta.Yimfoolish thingsH6612AHNcmpa
וִֽ/חְי֑וּו/חי֑ווִֽ/חְיוּו/חיוvi/ch.Yuand/ liveH9002H2421HC+Vqv2mp
וְ֝/אִשְׁר֗וּו֝/אשר֗ווְ/אִשְׁרוּו/אשרוve./'ish.Ruand/ advanceH9002H0833HC+Vqv2mp
בְּ/דֶ֣רֶךְב/ד֣רךבְּ/דֶרֶךְב/דרךbe./De.rekhin/ [the] way ofH9003H1870GHR+Ncbsc
בִּינָֽה\׃בינה\בִּינָֽה\׃בינה\bi.NahunderstandingH0998\H9016HNcfsa

7 Si w'ap kouri dèyè yon moun k'ap pase moun nan betiz, l'ap joure ou mete sou li. Si w'ap rale zòrèy yon mechan, l'ap bat ou mete sou li.

Original Hebrew

יֹ֤סֵ֨ר\׀י֤ס֨ר\יֹסֵר\׀יסר\yo.Ser[one who] admonishesH3256\H9015HVqrmsa
לֵ֗ץל֗ץלֵץלץLetza mockerH3887HAamsa
לֹקֵ֣חַֽלק֣חלֹקֵחַֽלקחlo.Ke.ach[is] receivingH3947HHVqrmsa
ל֣/וֹל֣/ול/וֹל/וl/ofor/ himselfH9005H9033HR+Sp3ms
קָל֑וֹןקל֑וןקָלוֹןקלוןka.LonshameH7036HNcmsa
וּ/מוֹכִ֖יחַו/מוכ֖יחוּ/מוֹכִיחַו/מוכיחu./mo.Khi.achand/ [one who] reprovesH9002H3198HC+Vhrmsa
לְ/רָשָׁ֣על/רש֣עלְ/רָשָׁעל/רשעle./ra.Sha'<to>/ a wicked [person]H9005H7563HR+Ncmsa
מוּמֽ/וֹ\׃מומ/ו\מוּמֽ/וֹ\׃מומ/ו\mu.M/odefect/ hisH3971BH9023\H9016HNcmsc+Sp3ms

8 Pa janm kouri dèyè yon moun k'ap pase moun nan betiz. L'a rayi ou. Men, si w'ap kouri dèyè yon moun ki gen konprann, l'a gen respè pou ou.

Original Hebrew

אַל\־אל\אַל\־אל\'al-may notH0408\H9014HTn
תּ֣וֹכַחת֣וכחתּוֹכַחתוכחTo.khachyou reproveH3198HVhj2ms
לֵ֭ץל֭ץלֵץלץletza mockerH3887HAamsa
פֶּן\־פן\פֶּן\־פן\pen-lestH6435\H9014HTc
יִשְׂנָאֶ֑/ךָּישנא֑/ךיִשְׂנָאֶ/ךָּישנא/ךyis.na.'E./kahe should hate/ youH8130H9031HVqi3ms+Sp2ms
הוֹכַ֥חהוכ֥חהוֹכַחהוכחho.KhachreproveH3198HVhv2ms
לְ֝/חָכָ֗םל֝/חכ֗םלְ/חָכָםל/חכםle./cha.Kham<to>/ a wise [person]H9005H2450HR+Aamsa
וְ/יֶאֱהָבֶֽ/ךָּ\׃ו/יאהב/ך\וְ/יֶאֱהָבֶֽ/ךָּ\׃ו/יאהב/ך\ve./ye.'e.ha.Ve./kaand/ he will love/ youH9002H0157GH9031\H9016HC+Vqu3ms+Sp2ms

9 Si ou pale ak yon moun ki gen bon konprann, w'ap fè l' gen plis bon konprann toujou. Plis w'ap moutre yon nonm debyen, plis l'ap mete sou konesans li.

Original Hebrew

תֵּ֣ןת֣ןתֵּןתןtengiveH5414GHVqv2ms
לְ֭/חָכָםל֭/חכםלְ/חָכָםל/חכםLe./cha.khomto/ a wise [person]H9005H2450HR+Aamsa
וְ/יֶחְכַּם\־ו/יחכם\וְ/יֶחְכַּם\־ו/יחכם\ve./yech.kam-so/ he may be wiseH9002H2449\H9014HC+Vqu3ms
ע֑וֹדע֑ודעוֹדעודodyetH5750HAcmsa
הוֹדַ֥עהוד֥עהוֹדַעהודעho.Da'make knownH3045HVhv2ms
לְ֝/צַדִּ֗יקל֝/צד֗יקלְ/צַדִּיקל/צדיקle./tza.Dikto/ a righteous [person]H9005H6662HR+Aamsa
וְ/י֣וֹסֶףו/י֣וסףוְ/יוֹסֶףו/יוסףve./Yo.sefso/ may he increaseH9002H3254HHC+Vhj3ms
לֶֽקַח\׃\ \פלקח\\ \פלֶֽקַח\׃\ \פלקח\\ \פLe.kachinsightH3948\H9016\ \H9017HNcmsa

10 Lè ou gen krentif pou Bondye, se lè sa a ou konmanse gen bon konprann. Si ou konnen ki moun Bondye ye, ou gen lespri.

Original Hebrew

תְּחִלַּ֣תתחל֣תתְּחִלַּתתחלתte.chi.Lat[is the] beginning ofH8462HNcfsc
חָ֭כְמָהח֭כמהחָכְמָהחכמהchokh.mahwisdomH2451HNcfsa
יִרְאַ֣תירא֣תיִרְאַתיראתyir.'At[the] fear ofH3374HNcfsc
יְהוָ֑היהו֑היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt
וְ/דַ֖עַתו/ד֖עתוְ/דַעַתו/דעתve./Da.'atand/ [the] knowledge ofH9002H1847HC+Ncfsc
קְדֹשִׁ֣יםקדש֣יםקְדֹשִׁיםקדשיםke.do.Shim[the] holy [one<s>]H6918GHAampa
בִּינָֽה\׃בינה\בִּינָֽה\׃בינה\bi.Nah[is] understandingH0998\H9016HNcfsa

11 Bon konprann ap fè ou viv lontan. L'ap fè ou wè plizyè lanne.

Original Hebrew

כִּי\־כי\כִּי\־כי\ki-forH3588A\H9014HTc
בִ֭/יב֭/יבִ/יב/יv/iby/ meH9003H9030HR+Sp1bs
יִרְבּ֣וּירב֣ויִרְבּוּירבוyir.Buthey will increaseH7235AHVqi3mp
יָמֶ֑י/ךָימ֑י/ךיָמֶי/ךָימי/ךya.Mei./khadays/ yourH3117GH9021HNcmpc+Sp2ms
וְ/יוֹסִ֥יפוּו/יוס֥יפווְ/יוֹסִיפוּו/יוסיפוve./yo.Si.fuso/ they may addH9002H3254HHC+Vhu3mp
לְּ֝/ךָ֗ל֝/ך֗לְּ/ךָל/ךle./khato/ youH9005H9031HR+Sp2ms
שְׁנ֣וֹתשנ֣ותשְׁנוֹתשנותshe.Notyears ofH8141HNcfpc
חַיִּֽים\׃חיים\חַיִּֽים\׃חיים\chai.YimlifeH2416E\H9016HNcmpa

12 Si ou gen bon konprann, premye moun k'ap pwofite sa se ou menm. Konsa tou, si w'ap pase konesans nan betiz, se ou menm tou k'ap peye konsekans lan pou kont ou.

Original Hebrew

אִם\־אם\אִם\־אם\'im-ifH0518A\H9014HTc
חָ֭כַמְתָּח֭כמתחָכַמְתָּחכמתCha.kham.tayou are wiseH2449HVqp2ms
חָכַ֣מְתָּחכ֣מתחָכַמְתָּחכמתcha.Kham.tayou are wiseH2449HVqp2ms
לָּ֑/ךְל֑/ךלָּ/ךְל/ךLa/khfor/ yourselfH9005H9032HR+Sp2ms
וְ֝/לַ֗צְתָּו֝/ל֗צתוְ/לַצְתָּו/לצתve./Latz.taand/ you mockH9001H3887Hc+Vqq2ms
לְֽ/בַדְּ/ךָ֥ל/בד/ך֥לְֽ/בַדְּ/ךָל/בד/ךle./va.de./Khato/ alone/ youH9005H0905HH9031HR+Ncmsc+Sp2ms
תִשָּֽׂא\׃תשא\תִשָּֽׂא\׃תשא\ti.Sa'you will bear [it]H5375H\H9016HVqi2ms

13 Moun sòt, se tankou yon fanm ki pale fò, ki pa konn anyen, ki pa wont anyen.

Original Hebrew

אֵ֣שֶׁתא֣שתאֵשֶׁתאשת'E.sheta woman ofH0802GHNcfsc
כְּ֭סִילוּתכ֭סילותכְּסִילוּתכסילותKe.si.lutfollyH3687HNcfsa
הֹֽמִיָּ֑ההמי֑ההֹֽמִיָּההמיהho.mi.Yah[is] boisterousH1993HVqrfsa
פְּ֝תַיּ֗וּתפ֝תי֗ותפְּתַיּוּתפתיותpe.tai.YutnaiveteH6615HNcfsa
וּ/בַל\־ו/בל\וּ/בַל\־ו/בל\u./val-and/ notH9002H1077\H9014HC+Tn
יָ֥דְעָהי֥דעהיָדְעָהידעהYa.de.'ahshe knowsH3045HVqp3fs
מָּֽה\׃מה\מָּֽה\׃מה\MahwhateverH4100\H9016HPi

14 Li chita sou yon chèz devan papòt lakay li, li kage chèz li kote ki pi wo nan lavil la.

Original Hebrew

וְֽ֭/יָשְׁבָהו֭/ישבהוְֽ/יָשְׁבָהו/ישבהVe./ya.she.vahand/ she sitsH9001H3427Hc+Vqq3fs
לְ/פֶ֣תַחל/פ֣תחלְ/פֶתַחל/פתחle./Fe.tachto/ [the] doorway ofH9005H6607HR+Ncmsc
בֵּיתָ֑/הּבית֑/הבֵּיתָ/הּבית/הbei.Ta/hhouse/ herH1004BH9024HNcmsc+Sp3fs
עַל\־על\עַל\־על\'al-onH5921A\H9014HR
כִּ֝סֵּ֗אכ֝ס֗אכִּסֵּאכסאki.Se'a seatH3678IHNcmsa
מְרֹ֣מֵימר֣מימְרֹמֵימרמיme.Ro.mei[the] heights ofH4791HNcmpc
קָֽרֶת\׃קרת\קָֽרֶת\׃קרת\Ka.ret[the] townH7176\H9016HNcfsa

15 L'ap rele moun ki sou wout yo, ki pa sou bò l'. L'ap di yo:

Original Hebrew

לִ/קְרֹ֥אל/קר֥אלִ/קְרֹאל/קראli/k.Ro'to/ call outH9005H7121GHR+Vqcc
לְ/עֹֽבְרֵי\־ל/עברי\לְ/עֹֽבְרֵי\־ל/עברי\le./'oe.rei-to/ [those who] pass by ofH9005H5674A\H9014HR+Vqrmpc
דָ֑רֶךְד֑רךדָרֶךְדרךDa.rekh[the] roadH1870LHNcbsa
הַֽ֝/מְיַשְּׁרִ֗יםה֝/מישר֗יםהַֽ/מְיַשְּׁרִיםה/מישריםha/m.ya.she.Rimthose/ [who] make straightH9009H3474HTd+Vprmpa
אֹֽרְחוֹתָֽ/ם\׃ארחות/ם\אֹֽרְחוֹתָֽ/ם\׃ארחות/ם\'O.re.cho.Ta/mpaths/ theirH0734H9028\H9016HNcfpc+Sp3mp

16 Vini jwenn mwen non, nou menm ki poko konn anyen! Li pale ak moun ki san konprann yo, li di yo:

Original Hebrew

מִי\־מי\מִי\־מי\mi-who?H4310\H9014HPi
פֶ֭תִיפ֭תיפֶתִיפתיFe.ti[is] naiveH6612AHNcmsa
יָסֻ֣ריס֣ריָסֻריסרya.Surlet him turn asideH5493HHVqi3ms
הֵ֑נָּהה֑נההֵנָּההנהHe.nahhereH2008HD
וַ/חֲסַר\־ו/חסר\וַ/חֲסַר\־ו/חסר\va./cha.sar-and/ [one] lacking ofH9002H2638\H9014HC+Aamsc
לֵ֝֗בל֝֗בלֵבלבLevheartH3820AHNcmsa
וְ/אָ֣מְרָהו/א֣מרהוְ/אָמְרָהו/אמרהve./'A.me.rahand/ she saysH9001H0559Hc+Vqq3fs
לּֽ/וֹ\׃ל/ו\לּֽ/וֹ\׃ל/ו\l/oto/ himH9005H9033\H9016HR+Sp3ms

17 Dlo kay moun toujou pi fre. Manje deyò toujou gen pi bon gou!

Original Hebrew

מַֽיִם\־מים\מַֽיִם\־מים\ma.yim-watersH4325G\H9014HNcmpa
גְּנוּבִ֥יםגנוב֥יםגְּנוּבִיםגנוביםge.nu.VimstolenH1589HVqsmpa
יִמְתָּ֑קוּימת֑קויִמְתָּקוּימתקוyim.Ta.kuthey are sweetH4985HVqi3mp
וְ/לֶ֖חֶםו/ל֖חםוְ/לֶחֶםו/לחםve./Le.chemand/ bread ofH9002H3899HHC+Ncmsc
סְתָרִ֣יםסתר֣יםסְתָרִיםסתריםse.ta.Rimsecret placesH5643AHNcmpa
יִנְעָֽם\׃ינעם\יִנְעָֽם\׃ינעם\yin.'Amit is delightfulH5276\H9016HVqi3ms

18 Men, moun ki pran nan pawòl fanm sa a pa konnen lè yo mete pye lakay li se papye lanmò yo yo senyen. Depi yo antre lakay li, yo deja mouri.

Original Hebrew

וְֽ/לֹא\־ו/לא\וְֽ/לֹא\־ו/לא\ve./lo'-and/ notH9002H3808\H9014HC+Tn
יָ֭דַעי֭דעיָדַעידעYa.da'he knowsH3045HVqp3ms
כִּֽי\־כי\כִּֽי\־כי\ki-thatH3588A\H9014HTc
רְפָאִ֣יםרפא֣יםרְפָאִיםרפאיםre.fa.'Im[the] shadesH7496HNcmpa
שָׁ֑םש֑םשָׁםשםSham[are] thereH8033GHD
בְּ/עִמְקֵ֖יב/עמק֖יבְּ/עִמְקֵיב/עמקיbe./'im.Kei[are] in/ [the] depths ofH9003H6012HR+Ncmpc
שְׁא֣וֹלשא֣ולשְׁאוֹלשאולshe.'olSheolH7585HNcbsa
קְרֻאֶֽי/הָ\׃\ \פקראי/ה\\ \פקְרֻאֶֽי/הָ\׃\ \פקראי/ה\\ \פke.ru.'Ei./hainvited [ones]/ herH7121GH9024\H9016\ \H9017HVqsmpc+Sp3fs