Chapter 18
1 Moun k'ap viv apa se tèt li ase li konnen. Li move sou tout moun ki vle ba li bon konsèy.
לְֽ֭/תַאֲוָהל֭/תאוהלְֽ/תַאֲוָהל/תאוהLe./ta.'a.vah<to>/ desireH9005H8378HR+Ncfsa יְבַקֵּ֣שׁיבק֣שיְבַקֵּשׁיבקשye.va.Keshhe seeksH1245HVpi3ms נִפְרָ֑דנפר֑דנִפְרָדנפרדnif.Rad[one who] separates himselfH6504HVNrmsa תּ֝וּשִׁיָּ֗הת֝ושי֗התּוּשִׁיָּהתושיהtu.shi.Yahsound wisdomH8454HNcfsa יִתְגַּלָּֽע\׃יתגלע\יִתְגַּלָּֽע\׃יתגלע\yit.ga.La'he bursts outH1566\H9016HVti3ms 2 Moun sòt pa pran plezi l' nan chache konprann. Tou sa l'ap chache se fè moun konprann li gen lespri.
יַחְפֹּ֣ץיחפ֣ץיַחְפֹּץיחפץyach.Potzhe delightsH2654AHVqi3ms כְּ֭סִילכ֭סילכְּסִילכסילKe.sila foolH3684HAamsa בִּ/תְבוּנָ֑הב/תבונ֑הבִּ/תְבוּנָהב/תבונהbi/t.vu.Nahin/ understandingH9003H8394HR+Ncfsa כִּ֝֗יכ֝֗יכִּיכיKithatH3588BHTc בְּ/הִתְגַּלּ֥וֹתב/התגל֥ותבְּ/הִתְגַּלּוֹתב/התגלותbe./hit.ga.Lotin/ revealing itselfH9003H1540HHR+Vtcc 3 Y'ap meprize moun k'ap fè mechanste. Moun ki pa fè respè tèt yo gen pou yo wont.
רָ֭שָׁער֭שערָשָׁערשעRa.sho'a wicked [person]H7563HNcmsa בָּ֣אב֣אבָּאבאba'it comesH0935GHVqp3ms בּ֑וּזב֑וזבּוּזבוזBuzcontemptH0937HNcmsa קָל֥וֹןקל֥וןקָלוֹןקלוןka.LonshameH7036HNcmsa חֶרְפָּֽה\׃חרפה\חֶרְפָּֽה\׃חרפה\cher.PahreproachH2781\H9016HNcfsa 4 Pawòl moun ki gen konprann fon kou lanmè, fre tankou yon sous k'ap koule tout tan.
מַ֣יִםמ֣יםמַיִםמיםMa.yim[are] watersH4325GHNcmpa עֲ֭מֻקִּיםע֭מקיםעֲמֻקִּיםעמקים'A.mu.kimdeepH6013HAampa דִּבְרֵ֣ידבר֣ידִּבְרֵידבריdiv.Rei[the] words ofH1697GHNcmpc אִ֑ישׁא֑ישאִישׁאיש'Isha personH0376GHNcmsa נַ֥חַלנ֥חלנַחַלנחלNa.chala wadiH5158AHNcmsa נֹ֝בֵ֗עַנ֝ב֗ענֹבֵעַנבעno.Ve.a'flowingH5042HVqrmsa מְק֣וֹרמק֣ורמְקוֹרמקורme.Kora fountain ofH4726HNcmsc חָכְמָֽה\׃חכמה\חָכְמָֽה\׃חכמה\chokh.mahwisdomH2451\H9016HNcfsa 5 Sa pa bon pou ou pran pou moun mechan, ni pou ou enpoze yo rann moun inonsan jistis.
שְׂאֵ֣תשא֣תשְׂאֵתשאתse.'Etto lift upH5375QHVqcc פְּנֵי\־פני\פְּנֵי\־פני\pe.nei-[the] face ofH6440N\H9014HNcmpc רָשָׁ֣ערש֣ערָשָׁערשעra.Sha'a wicked [person]H7563HNcmsa ט֑וֹבט֑ובטוֹבטובTov[is] goodH2896AHAamsa לְ/הַטּ֥וֹתל/הט֥ותלְ/הַטּוֹתל/הטותle./ha.Totto/ turn asideH9005H5186HR+Vhcc צַ֝דִּ֗יקצ֝ד֗יקצַדִּיקצדיקtza.Dika righteous [person]H6662HAamsa בַּ/מִּשְׁפָּֽט\׃ב/משפט\בַּ/מִּשְׁפָּֽט\׃ב/משפט\ba./mish.Patin <the>/ judgmentH9003H4941H\H9016HRd+Ncmsa 6 Depi moun sòt ap pale, se kont l'ap chache. Si ou koute pawòl nan bouch li, w'a ba l' kou.
שִׂפְתֵ֣ישפת֣ישִׂפְתֵישפתיsif.Tei[the] lips ofH8193GHNcfdc כְ֭סִילכ֭סילכְסִילכסילKhe.sila foolH3684HAamsa יָבֹ֣אֽוּיב֣אויָבֹאֽוּיבאוya.Vo.'uthey goH0935GHVqi3mp בְ/רִ֑יבב/ר֑יבבְ/רִיבב/ריבve./Rivin/ strifeH9003H7379HR+Ncmsa וּ֝/פִ֗י/וו֝/פ֗י/ווּ/פִי/וו/פי/וu./Fi/vand/ mouth/ hisH9002H6310GH9023HC+Ncmsc+Sp3ms לְֽ/מַהֲלֻמ֥וֹתל/מהלמ֥ותלְֽ/מַהֲלֻמוֹתל/מהלמותle./ma.ha.lu.Motfor/ blowsH9005H4112HR+Ncfpa יִקְרָֽא\׃יקרא\יִקְרָֽא\׃יקרא\yik.Ra'it callsH7121G\H9016HVqi3ms 7 Bouch moun sòt se kondannasyon li. Pawòl ki soti nan bouch li tounen pèlen pou li.
כְ֭סִילכ֭סילכְסִילכסילKhe.sila foolH3684HAamsa מְחִתָּה\־מחתה\מְחִתָּה\־מחתה\me.chi.tah-[is] ruinH4288\H9014HNcfsa וּ֝/שְׂפָתָ֗י/וו֝/שפת֗י/ווּ/שְׂפָתָי/וו/שפתי/וu./se.fa.Ta/vand/ lips/ hisH9002H8193GH9023HC+Ncfdc+Sp3ms מוֹקֵ֥שׁמוק֥שמוֹקֵשׁמוקשmo.Kesh[are] [the] snare ofH4170HNcmsc 8 Tripotay dous nan zòrèy moun ki vle tande yo. Sa mache nan san yo.
דִּבְרֵ֣ידבר֣ידִּבְרֵידבריdiv.Rei[the] words ofH1697GHNcmpc נִ֭רְגָּןנ֭רגןנִרְגָּןנרגןNir.gona slandererH7279HVNrmsa כְּ/מִֽתְלַהֲמִ֑יםכ/מתלהמ֑יםכְּ/מִֽתְלַהֲמִיםכ/מתלהמיםke./mit.la.ha.Mim[are] like/ delicaciesH9004H3859HR+Vtrmpa וְ֝/הֵ֗םו֝/ה֗םוְ/הֵםו/הםve./Hemand/ theyH9002H1992HC+Pp3mp יָרְד֥וּירד֥ויָרְדוּירדוya.re.Duthey go downH3381HVqp3cp חַדְרֵי\־חדרי\חַדְרֵי\־חדרי\chad.rei-[the] chambers ofH2315\H9014HNcmpc 9 Moun ki parese nan travay li se menmman parèyman ak moun k'ap defèt sa k'ap fèt.
גַּ֭םג֭םגַּםגםgamalsoH1571HD מִתְרַפֶּ֣המתרפ֣המִתְרַפֶּהמתרפהmit.ra.Peh[one who] shows himself idleH7503HVtrmsa בִ/מְלַאכְתּ֑/וֹב/מלאכת֑/ובִ/מְלַאכְתּ/וֹב/מלאכת/וvi/m.lakh.T/oin/ work/ hisH9003H4399H9023HR+Ncfsc+Sp3ms אָ֥חא֥חאָחאח'ach[is] a brotherH0251GHNcmsa ה֝֗וּאה֝֗ואהוּאהואHu'heH1931HPp3ms לְ/בַ֣עַלל/ב֣עללְ/בַעַלל/בעלle./Va.'alof/ a master ofH9005H1167KHR+Ncmsc מַשְׁחִֽית\׃משחית\מַשְׁחִֽית\׃משחית\mash.ChitdestructionH4889\H9016HNcmsa 10 Seyè a, se yon gwo ranpa byen solid. Se la moun k'ap mache dwat yo kouri al chache pwoteksyon.
מִגְדַּל\־מגדל\מִגְדַּל\־מגדל\mig.dal-[is] a tower ofH4026M\H9014HNcmsc עֹ֭זע֭זעֹזעז'ozstrengthH5797HNcmsa שֵׁ֣םש֣םשֵׁםשםshem[the] name ofH8034HNcmsc יְהוָ֑היהו֑היְהוָהיהוהYah.wehYahwehH3068GHNpt יָר֖וּץיר֖וץיָרוּץירוץya.Rutzhe runsH7323GHVqi3ms צַדִּ֣יקצד֣יקצַדִּיקצדיקtza.Dika righteous [person]H6662HAamsa וְ/נִשְׂגָּֽב\׃ו/נשגב\וְ/נִשְׂגָּֽב\׃ו/נשגב\ve./nis.Gavand/ he is set on highH9001H7682\H9016Hc+VNq3ms 11 Pou moun rich yo, byen yo tankou yon ranpa byen solid. Yo mete nan tèt yo se sa k'ap pwoteje yo.
ה֣וֹןה֣וןהוֹןהוןHon[the] wealth ofH1952HNcmsc עָ֭שִׁירע֭שירעָשִׁירעשיר'A.shira rich [person]H6223HAamsa קִרְיַ֣תקרי֣תקִרְיַתקריתkir.Yat[is] [the] town ofH7151HNcfsc עֻזּ֑/וֹעז֑/ועֻזּ/וֹעז/וu.Z/ostrength/ hisH5797H9023HNcmsc+Sp3ms וּ/כְ/חוֹמָ֥הו/כ/חומ֥הוּ/כְ/חוֹמָהו/כ/חומהu./khe./cho.Mahand/ like/ a wallH9002H9004H2346GHC+R+Ncfsa נִ֝שְׂגָּבָ֗הנ֝שגב֗הנִשְׂגָּבָהנשגבהnis.ga.VahhighH7682HVNrfsa בְּ/מַשְׂכִּיתֽ/וֹ\׃ב/משכית/ו\בְּ/מַשְׂכִּיתֽ/וֹ\׃ב/משכית/ו\be./mas.ki.T/oin/ own imagination/ hisH9003H4906H9023\H9016HR+Ncfsc+Sp3ms 12 Lè w'ap fè awogans, yo pa lwen kraze ou. Lè ou fè kò ou piti, y'a fè lwanj ou.
שֶׁ֭בֶרש֭ברשֶׁבֶרשברShe.verdestructionH7667HNcmsa יִגְבַּ֣הּיגב֣היִגְבַּהּיגבהyig.Bahit is haughtyH1361HVqi3ms אִ֑ישׁא֑ישאִישׁאיש'Isha personH0376GHNcmsa וְ/לִ/פְנֵ֖יו/ל/פנ֖יוְ/לִ/פְנֵיו/ל/פניve./li/f.Neiand/ [is] <to>/ beforeH9002H9005H6440GHC+R+Ncmpc כָב֣וֹדכב֣ודכָבוֹדכבודkha.VodhonorH3519HNcmsa עֲנָוָֽה\׃ענוה\עֲנָוָֽה\׃ענוה\'a.na.VahhumilityH6038\H9016HNcfsa 13 Moun ki prese reponn san koute sa y'ap di l', se moun sòt li ye. Li gen pou l' wont.
מֵשִׁ֣יבמש֣יבמֵשִׁיבמשיבme.Shiv[one who] brings backH7725MHVhrmsa דָּ֭בָרד֭ברדָּבָרדברDa.vora wordH1697HHNcmsa בְּ/טֶ֣רֶםב/ט֣רםבְּ/טֶרֶםב/טרםbe./Te.rem<in>/ beforeH9003H2962HR+Acbsa יִשְׁמָ֑עישמ֑עיִשְׁמָעישמעyish.Ma'he listensH8085GHVqi3ms אִוֶּ֥לֶתאו֥לתאִוֶּלֶתאולת'i.Ve.let[is] follyH0200HNcfsa וּ/כְלִמָּֽה\׃ו/כלמה\וּ/כְלִמָּֽה\׃ו/כלמה\u./khe.li.Mahand/ ignominyH9002H3639\H9016HC+Ncfsa 14 Lè yon moun anvi viv, sa ede l' anpil lè li malad. Men, si li dekouraje, ki moun ki ka remoute kouraj li?
רֽוּחַ\־רוח\רֽוּחַ\־רוח\Ru.ach-[the] spirit ofH7307G\H9014HNcfsc אִ֭ישׁא֭ישאִישׁאיש'isha personH0376GHNcmsa יְכַלְכֵּ֣ליכלכ֣ליְכַלְכֵּליכלכלye.khal.Kelit will endureH3557HVpi3ms מַחֲלֵ֑/הוּמחל֑/הומַחֲלֵ/הוּמחל/הוma.cha.Le./husickness/ hisH4245AH9023HNcmsc+Sp3ms וְ/ר֥וּחַו/ר֥וחוְ/רוּחַו/רוחve./Ru.achand/ a spiritH9002H7307GHC+Ncfsa נְ֝כֵאָ֗הנ֝כא֗הנְכֵאָהנכאהne.khe.'AhstrickenH5218BHAafsa מִ֣ימ֣ימִימיmiwho?H4310HPi יִשָּׂאֶֽ/נָּה\׃ישא/נה\יִשָּׂאֶֽ/נָּה\׃ישא/נה\yi.sa.'E./nahwill he bear/ itH5375HH9034\H9016HVqi3ms+Sp3fs 15 Yon moun lespri ap toujou chache gen plis konesans. Zòrèy moun ki gen bon konprann toujou pare pou l' ka konnen plis toujou.
לֵ֣בל֣בלֵבלבleva heartH3820AHNcmsa נָ֭בוֹןנ֭בוןנָבוֹןנבוןNa.VondiscerningH0995HVNrmsa יִקְנֶה\־יקנה\יִקְנֶה\־יקנה\yik.neh-it acquiresH7069\H9014HVqi3ms דָּ֑עַתד֑עתדָּעַתדעתDa.'atknowledgeH1847HNcfsa וְ/אֹ֥זֶןו/א֥זןוְ/אֹזֶןו/אזןve./'O.zenand/ [the] ear ofH9002H0241GHC+Ncfsc חֲ֝כָמִ֗יםח֝כמ֗יםחֲכָמִיםחכמיםcha.kha.Mimwise [people]H2450HAampa תְּבַקֶּשׁ\־תבקש\תְּבַקֶּשׁ\־תבקש\te.va.kesh-it seeksH1245\H9014HVpi3fs דָּֽעַת\׃דעת\דָּֽעַת\׃דעת\Da.'atknowledgeH1847\H9016HNcfsa 16 Kado ou fè louvri chemen pou ou toupatou, ata chemen ki mennen lakay grannèg.
מַתָּ֣ןמת֣ןמַתָּןמתןma.Tan[the] gift ofH4976HNcmsc אָ֭דָםא֭דםאָדָםאדם'A.doma personH0120GHNcmsa יַרְחִ֣יבירח֣יביַרְחִיבירחיבyar.Chivit makes spaceH7337HVhi3ms וְ/לִ/פְנֵ֖יו/ל/פנ֖יוְ/לִ/פְנֵיו/ל/פניve./li/f.Neiand/ <to>/ beforeH9002H9005H6440GHC+R+Ncmpc גְדֹלִ֣יםגדל֣יםגְדֹלִיםגדליםge.do.Limgreat [people]H1419AHAampa יַנְחֶֽ/נּוּ\׃ינח/נו\יַנְחֶֽ/נּוּ\׃ינח/נו\yan.Che./nuit leads/ himH5148H9033\H9016HVhi3ms+Sp3ms 17 Moun ki pale anvan nan tribinal toujou sanble li gen rezon. Lè lòt moun lan parèt, kat je kontre, manti kaba.
צַדִּ֣יקצד֣יקצַדִּיקצדיקtza.Dik[is] righteousH6662HAamsa הָ/רִאשׁ֣וֹןה/ראש֣וןהָ/רִאשׁוֹןה/ראשוןha./ri.Shonthe/ firstH9009H7223GHTd+Aomsa בְּ/רִיב֑/וֹב/ריב֑/ובְּ/רִיב/וֹב/ריב/וbe./ri.V/oin/ case/ hisH9003H7379H9023HR+Ncmsc+Sp3ms וּ/בָֽאו/באוּ/בָֽאו/באya./vo'-and/ he will comeH9001H0935GHc+Vqq3ms רֵ֝עֵ֗/הוּר֝ע֗/הורֵעֵ/הוּרע/הוRe.'e./huneighbor/ hisH7453H9023HNcmsc+Sp3ms וַ/חֲקָרֽ/וֹ\׃ו/חקר/ו\וַ/חֲקָרֽ/וֹ\׃ו/חקר/ו\va./cha.ka.R/oand/ he will examine/ himH9001H2713H9033\H9016Hc+Vqq3ms+Sp3ms 18 Lè de grannèg gen kont, jij yo fè tiraj osò pou konnen kilès pou yo bay rezon.
מִ֭דְיָנִיםמ֭דיניםמִדְיָנִיםמדיניםMid.ya.nimcontentionsH4079HNcmpa יַשְׁבִּ֣יתישב֣יתיַשְׁבִּיתישביתyash.Bitit puts an end toH7673AHVhi3ms הַ/גּוֹרָ֑לה/גור֑להַ/גּוֹרָלה/גורלha./go.Ralthe/ lotH9009H1486HTd+Ncmsa וּ/בֵ֖יןו/ב֖יןוּ/בֵיןו/ביןu./Veinand/ betweenH9002H0996GHC+Acmsc עֲצוּמִ֣יםעצומ֣יםעֲצוּמִיםעצומים'a.tzu.Mimmighty [people]H6099HAampa יַפְרִֽיד\׃יפריד\יַפְרִֽיד\׃יפריד\yaf.Ridit separatesH6504\H9016HVhi3ms 19 Li pi fasil pou mete lapè nan yon gwo lavil pase pou ou rekonsilye de frè ki nan kont. Lè yo fache, kè yonn se pòt prizon pou lòt.
אָ֗חא֗חאָחאח'Acha brotherH0251GHNcmsa נִפְשָׁ֥ענפש֥ענִפְשָׁענפשעnif.Sha'transgressedH6586HVNrmsa מִ/קִּרְיַת\־מ/קרית\מִ/קִּרְיַת\־מ/קרית\mi./kir.yat-[is] more than/ a town ofH9006H7151\H9014HR+Ncfsc עֹ֑זע֑זעֹזעז'OzstrengthH5797HNcmsa וּ֝/מִדְיָנִ֗יםו֝/מדינ֗יםוּ/מִדְיָנִיםו/מדיניםu./me.do.nimand/ contentionsH9002H4079HC+Ncmpa כִּ/בְרִ֥יחַכ/בר֥יחכִּ/בְרִיחַכ/בריחki/v.Ri.ach[are] like/ [the] bar ofH9004H1280HR+Ncmsc אַרְמֽוֹן\׃ארמון\אַרְמֽוֹן\׃ארמון\'ar.Mona fortressH0759H\H9016HNcmsa 20 Rekonpans yon moun chita sou sa ki soti nan bouch li.
מִ/פְּרִ֣ימ/פר֣ימִ/פְּרִימ/פריmi./pe.Rifrom/ [the] fruit ofH9006H6529HR+Ncmsc אִ֭ישׁא֭ישאִישׁאיש'isha personH0376GHNcmsa תִּשְׂבַּ֣עתשב֣עתִּשְׂבַּעתשבעtis.Ba'it is satisfiedH7646HVqi3fs בִּטְנ֑/וֹבטנ֑/ובִּטְנ/וֹבטנ/וbit.N/obelly/ hisH0990GH9023HNcfsc+Sp3ms תְּבוּאַ֖תתבוא֖תתְּבוּאַתתבואתte.vu.'At[the] produce ofH8393HNcfsc שְׂפָתָ֣י/ושפת֣י/ושְׂפָתָי/ושפתי/וse.fa.Ta/vlips/ hisH8193GH9023HNcfdc+Sp3ms יִשְׂבָּֽע\׃ישבע\יִשְׂבָּֽע\׃ישבע\yis.Ba'he is satisfiedH7646\H9016HVqi3ms 21 Sa ou di ka lavi pou ou, li ka lanmò pou ou. Sa ou chwazi, se sa w'ap jwenn.
מָ֣וֶתמ֣ותמָוֶתמותMa.vetdeathH4194HNcmsa וְ֭/חַיִּיםו֭/חייםוְ/חַיִּיםו/חייםVe./chai.yimand/ lifeH9002H2416EHC+Ncmpa לָשׁ֑וֹןלש֑וןלָשׁוֹןלשוןla.Shon[the] tongueH3956GHNcbsa וְ֝/אֹהֲבֶ֗י/הָו֝/אהב֗י/הוְ/אֹהֲבֶי/הָו/אהבי/הve./'o.ha.Vei./haand/ [those who] love/ itH9002H0157GH9034HC+Vqrmpc+Sp3fs יֹאכַ֥ליאכ֥ליֹאכַליאכלyo.Khalhe will eatH0398HVqi3ms פִּרְיָֽ/הּ\׃פרי/ה\פִּרְיָֽ/הּ\׃פרי/ה\pir.Ya/hfruit/ itsH6529H9024\H9016HNcmsc+Sp3fs 22 Lè yon nonm jwenn yon bon madanm, se yon bon bagay. Se yon gwo favè Seyè a fè l'.
מָצָ֣אמצ֣אמָצָאמצאma.Tza'he findsH4672HVqp3ms אִ֭שָּׁהא֭שהאִשָּׁהאשה'I.shaha wifeH0802HHNcfsa מָ֣צָאמ֣צאמָצָאמצאMa.tza'he findsH4672HVqp3ms ט֑וֹבט֑ובטוֹבטובTova good thingH2896BHAamsa וַ/יָּ֥פֶקו/י֥פקוַ/יָּפֶקו/יפקva/i.Ya.fekand/ he obtainedH9001H6329Hc+Vhw3ms רָ֝צ֗וֹןר֝צ֗וןרָצוֹןרצוןra.TzonpleasureH7522HNcmsa 23 Lè yon pòv ap pale, li toujou nan tanpri souple. Men, moun rich toujou ap rele sou moun.
תַּחֲנוּנִ֥יםתחנונ֥יםתַּחֲנוּנִיםתחנוניםta.cha.nu.NimsupplicationsH8469HNcmpa יְדַבֶּר\־ידבר\יְדַבֶּר\־ידבר\ye.da.ber-he speaksH1696G\H9014HVpi3ms רָ֑שׁר֑שרָשׁרשRasha poor [person]H7326HVqrmsa וְ֝/עָשִׁ֗ירו֝/עש֗ירוְ/עָשִׁירו/עשירve./'a.Shirand/ a rich [person]H9002H6223HC+Aamsa יַעֲנֶ֥היענ֥היַעֲנֶהיענהya.'a.Nehhe answersH6030BHVqi3ms עַזּֽוֹת\׃עזות\עַזּֽוֹת\׃עזות\a.Zotstrong [words]H5794\H9016HAafpa 24 Gen zanmi se pran yo vin pran. Men, gen zanmi tou yo plis pase frè.
אִ֣ישׁא֣ישאִישׁאיש'isha person ofH0376GHNcmsc רֵ֭עִיםר֭עיםרֵעִיםרעיםRe.'imcompanionsH7453HNcmpa לְ/הִתְרֹעֵ֑עַל/התרע֑עלְ/הִתְרֹעֵעַל/התרעעle./hit.ro.'E.a'[is] to/ be brokenH9005H7489BHR+Vtcc וְ/יֵ֥שׁו/י֥שוְ/יֵשׁו/ישve./Yeshand/ thereH9002H3426HC+Acbsa אֹ֝הֵ֗בא֝ה֗באֹהֵבאהב'o.Hev[is one who] lovesH0157HHVqrmsa דָּבֵ֥קדב֥קדָּבֵקדבקda.VekcleavingH1695HAamsa