reltext

Chapter 16

Mabuhi' Magbalik hi Īsa

(Mat. 28:1-8; Luk. 24:1-12; Yah. 20:1-10)

1 Manjari, pagga sin limabay na in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, hi Mariyam, amu in babai dayn ha Magdala, hi Salumi, iban hi Mariyam, amu in ina' hi Ya'kub, namī panyap mahamut hipagbutang ha patay bat nila kabutangan in bangkay hi Īsa.

Original Greek

ΚαὶKaiAndG2532CONJ
διαγενομένουdiagenomenouwhen was passingG1230V-2ADP-GSN
τοῦtoutheG3588T-GSN
σαββάτουsabbatouSabbathG4521N-GSN
ἡhē<the>G3588T-NSF
ΜαρίαMariaMaryG3137IN-NSF-P
ἡhē<the>G3588T-NSF
ΜαγδαληνὴMagdalēnēMagdaleneG3094N-NSF-LG
καὶkaiandG2532CONJ
ΜαρίαMariaMaryG3137GN-NSF-P
ἡhēthe [mother]G3588T-NSF
τοῦtou<the>G3588T-GSM
ἸακώβουIakōbouof JamesG2385IN-GSM-P
καὶkaiandG2532CONJ
ΣαλώμηSalōmēSalomeG4539N-NSF-P
ἠγόρασανēgorasanboughtG0059V-AAI-3P
ἀρώματαarōmataspicesG0759N-APN
ἵναinathatG2443CONJ
ἐλθοῦσαιelthousaihaving comeG2064V-2AAP-NPF
ἀλείψωσινaleipsōsinthey may anointG0218V-AAS-3P
αὐτόν.autonHim.G0846P-ASM

2 Na, pagbulat mahinaat sin adlaw Ahad, subu-subu pa tuud miyadtu na sila pa kubul.

Original Greek

καὶkaiAndG2532CONJ
λίανlianveryG3029ADV
πρωῒprōiearlyG4404ADV
τῇtēaon theG3588T-DSF
μιᾷmiafirst [day]G1520A-DSF
τῶνtōnof theG3588T-GPN
σαββάτωνsabbatōnweekG4521N-GPN
ἔρχονταιerchontaithey comeG2064V-PNI-3P
ἐπὶepitoG1909PREP
τὸtotheG3588T-ASN
μνημεῖονmnēmeiontombG3419N-ASN
ἀνατείλαντοςanateilantoswhen was arisingG0393V-AAP-GSM
τοῦtoutheG3588T-GSM
ἡλίου.hēliousun.G2246N-GSM

3 Ha sa'bu nila ha dān, piyagbicharahan nila bang hisiyu in makagulung kanila sin batu tambul sin sūran pa lawm kubul sabab in batu dakula' tuud. Sagawa' pagdatung nila madtu, kīta' nila naīg na in batu, nagulung na naīg dayn ha sūran pa lawm kubul.

Original Greek

καὶkaiAndG2532CONJ
ἔλεγονelegonthey were sayingG3004GV-IAI-3P
πρὸςprosamongG4314PREP
ἑαυτάς·he'autasthemselves;G1438F-3APF
τίςtisWhoG5101I-NSM
ἀποκυλίσειapokuliseiwill roll awayG0617V-FAI-3S
ἡμῖνhēminfor usG3165P-1DP
τὸνtontheG3588T-ASM
λίθονlithonstoneG3037N-ASM
ἐκekfromG1537PREP
τῆςtēstheG3588T-GSF
θύραςthurasdoorG2374N-GSF
τοῦtouof theG3588T-GSN
μνημείου;mnēmeioutomb?G3419N-GSN

4 Ha sa'bu nila ha dān, piyagbicharahan nila bang hisiyu in makagulung kanila sin batu tambul sin sūran pa lawm kubul sabab in batu dakula' tuud. Sagawa' pagdatung nila madtu, kīta' nila naīg na in batu, nagulung na naīg dayn ha sūran pa lawm kubul.

Original Greek

καὶkaiAndG2532CONJ
ἀναβλέψασαιanablepsasaihaving looked upG0308V-AAP-NPF
θεωροῦσινtheōrousinthey seeG2334V-PAI-3P
ὅτιhotithatG3754GCONJ
ἀποκεκύλισταιapokekulistaihas been rolled awayG0617V-RPI-3S
ὁhotheG3588T-NSM
λίθος·lithosstone;G3037N-NSM
ἦνēnit wasG1510V-IAI-3S
γὰρgarforG1063CONJ
μέγαςmegaslargeG3173A-NSM
σφόδρα.sphodraextremely.G4970ADV

5 Na, simūd sila pa lawm kubul. Pagsūd nila, kīta' nila in hambuuk usug bata' ba'gu nagjujuba puti', duun naglilingkud ha dapit pa tuu. Na, nahaylan tuud sila.

Original Greek

καὶkaiAndG2532CONJ
εἰσελθοῦσαιeiselthousaihaving enteredG1525V-2AAP-NPF
εἰςeisintoG1519PREP
τὸtotheG3588T-ASN
μνημεῖονmnēmeiontombG3419N-ASN
εἶδονeidonthey sawG1492HV-2AAI-3P
νεανίσκονneaniskona young manG3495N-ASM
καθήμενονkathēmenonsittingG2521V-PNP-ASM
ἐνenonG1722PREP
τοῖςtoistheG3588T-DPN
δεξιοῖςdexioisrightG1188A-DPN
περιβεβλημένονperibeblēmenonhaving clothed himself inG4016V-RMP-ASM
στολὴνstolēna robeG4749N-ASF
λευκὴνleukēnwhiteG3022A-ASF
καὶkaiandG2532CONJ
ἐξεθαμβήθησαν.exethambēthēsanthey were greatly amazed.G1568V-API-3P

6 “Ayaw kamu mahaylan,” laung sin tau kanila. “Kaingatan ku naglawag kamu kan Īsa, tau dayn ha Nasarit, amu in liyansang pa usuk. Wayruun na siya dī. Nabuhi' na siya nagbalik! Kitaa niyu in lugal bakas piyagbutangan kaniya.

Original Greek

ὁho<the>G3588T-NSM
δὲdeAndG1161CONJ
λέγειlegeihe saysG3004GV-PAI-3S
αὐταῖς·autaisto them;G0846P-DPF
μὴmēNotG3361PRT-N
ἐκθαμβεῖσθε.ekthambeisthedo be amazed.G1568V-PPM-2P
ἸησοῦνIēsounJesusG2424GN-ASM-P
ζητεῖτεzēteiteyou seekG2212V-PAI-2P
τὸνtontheG3588T-ASM
ΝαζαρηνὸνNazarēnonNazareneG3479A-ASM-LG
τὸνtonthe [One]G3588T-ASM
ἐσταυρωμένον·estaurōmenoncrucified;G4717V-RPP-ASM
ἠγέρθη,ēgerthēHe is risen!G1453V-API-3S
οὐκoukNotG3756PRT-N
ἔστινestinHe isG1510V-PAI-3S
ὧδε·hōdehere!G5602ADV
ἴδεideBeholdG2396INJ
ὁhotheG3588T-NSM
τόποςtoposplaceG5117N-NSM
ὅπουhopouwhereG3699PREP
ἔθηκανethēkanthey laidG5087V-AAI-3P
αὐτόν.autonHim.G0846P-ASM

7 Na, kadtu na kamu, baytai niyu in manga mulid niya, awla-awla na hi Pitrus, sin muna na hi Īsa dayn kanila madtu pa Jalil. Didtu nila siya kakitaan biya' sin kiyabayta' niya kanila.”

Original Greek

ἀλλ᾽all᾽ButG0235CONJ
ὑπάγετε,hupagetedo go,G5217V-PAM-2P
εἴπατεeipatedo sayG2036V-2AAM-2P
τοῖςtoisto theG3588T-DPM
μαθηταῖςmathētaisdisciplesG3101N-DPM
αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM
καὶkaiandG2532CONJ
τῷtō<the>G3588T-DSM
ΠέτρῳPetrōto PeterG4074GN-DSM-P
ὅτιhotithatG3754GCONJ
προάγειproageiHe goes beforeG4254V-PAI-3S
ὑμᾶςhumasyouG4771P-2AP
εἰςeisintoG1519PREP
τὴνtēn<the>G3588T-ASF
Γαλιλαίαν·GalilaianGalilee;G1056GN-ASF-L
ἐκεῖekeithereG1563ADV
αὐτὸνautonHimG0846P-ASM
ὄψεσθεopsesthewill you beholdG3700GV-FDI-2P
καθὼςkathōseven asG2531CONJ
εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S
ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP

8 Na, gimuwa' na sila dayn ha lawm kubul ampa sila dimagan, sabab namidpid tuud sila sin buga'. Wala' sila nagbichara unu-unu minsan ha hisiyu tau sabab miyuga' sila.

Original Greek

καὶkaiAndG2532CONJ
ἐξελθοῦσαιexelthousaihaving gone outG1831V-2AAP-NPF
ταχὺtachuquicklyG5035ADV
ἔφυγονephugonthey fledG5343V-2AAI-3P
ἀπὸapofromG0575PREP
τοῦtoutheG3588T-GSN
μνημείου·mnēmeioutomb;G3419N-GSN
εἶχενeichenhadG2192V-IAI-3S
γὰρgarforG1063CONJ
αὐτὰςautasthemG0846P-APF
τρόμοςtromostremblingG5156N-NSM
καὶkaiandG2532CONJ
ἔκστασις.ekstasisamazement.G1611N-NSF
καὶkaiandG2532CONJ
οὐδενὶoudenito no [one]G3762A-DSM
οὐδὲνoudenno [thing]G3762A-ASN
εἶπαν·eipanthey spoke;G2036V-2AAI-3P
ἐφοβοῦντοephobountothey were afraidG5399V-INI-3P
γάρ.¶garfor.G1063CONJ
[[ΠάνταPanta(8b) allG3956A-APN
δὲdenowG1161CONJ
τὰtathe [things]G3588T-APN
παρηγγελμέναparēngelmenainstructedG3853V-RPP-APN
τοῖςtoisto [those]G3588T-DPM
περὶperiaroundG4012PREP
τὸνton<the>G3588T-ASM
ΠέτρονPetronPeterG4074GN-ASM-P
συντόμωςsuntomōspromptlyG4935ADV
ἐξήγγειλαν.exēngeilanthey reported.G1804V-AAI-3P
ΜετὰMetaAfterG3326PREP
δὲdenowG1161CONJ
ταῦταtautathese [things]G3778D-APN
καὶkaialsoG2532CONJ
αὐτὸςautosHimselfG0846P-NSM
ὁho<the>G3588T-NSM
ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P
ἀπὸapofromG0575PREP
ἀνατολῆςanatolēs[the] eastG0395N-GSF
καὶkaiandG2532CONJ
ἄχριachritoG0891PREP
δύσεωςduseōs[the] westG6091N-GSF
ἐξαπέστειλενexapesteilensent outG1821V-2AAI-3S
δι᾽di᾽throughG1223PREP
αὐτῶνautōnthemG0846P-GPM
τὸtotheG3588T-ASN
ἱερὸνhi'eronsacredG2411N-ASN
καὶkaiandG2532CONJ
ἄφθαρτονaphthartonimperishableG0862A-ASN
κήρυγμαkērugmapreachingG2782N-ASN
τῆςtēs<the>G3588T-GSF
αἰωνίουaiōniouof eternalG0166A-GSF
σωτηρίας.sōtēriassalvation.G4991N-GSF
ἀμήν.¶]]amēnAmen.G0281INJ-HEB

Magpanyata' hi Īsa kan Mariyam

(Mat. 28:9-10; Yah. 20:11-18)

9 Manjari, nabuhi' mayan hi Īsa nagbalik dayn ha kamatay, subu-subu pa tuud sin adlaw Ahad, nagpanyata' siya muna mawn kan Mariyam, amu in babai dayn ha Magdala. In hi Mariyam ini bakas kiyapaguwaan hi Īsa pitu saytan dayn ha lawm baran niya.

Original Greek

[[ἈναστὰςAnastasHaving risenG0450V-2AAP-NSM
δὲdenowG1161CONJ
πρωῒprōiearlyG4404ADV
πρώτῃprōtēon [the] first [day]G4413GA-DSF
σαββάτουsabbatouof the weekG4521N-GSN
ἐφάνηephanēHe appearedG5316V-2API-3S
πρῶτονprōtonfirstG4413GA-ASN
ΜαρίᾳMariato MaryG3137IN-DSF-P
τῇtēa<the>G3588T-DSF
Μαγδαληνῇ,MagdalēnēaMagdalene,G3094N-DSF-LG
παρ᾽par᾽from withG3844PREP
ἧςhēswhomG3739R-GSF
ἐκβεβλήκειekbeblēkeiHe had cast outG1544V-LAI-3S
ἑπτὰheptasevenG2033A-NUI
δαιμόνια.daimoniademons.G1140N-APN

10 Na, miyadtu siya namayta' ha manga panāiban hi Īsa. Didtu sila nagdurukka iban nagtatangis.

Original Greek

ἐκείνηekeinēSheG1565D-NSF
πορευθεῖσαporeutheisahaving goneG4198V-AOP-NSF
ἀπήγγειλενapēngeilentold [it]G0518V-AAI-3S
τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM
μετ᾽met᾽withG3326PREP
αὐτοῦautouHimG0846P-GSM
γενομένοις,genomenoishaving beenG1096V-2ADP-DPM
πενθοῦσινpenthousinmourningG3996V-PAP-DPM
καὶkaiandG2532CONJ
κλαίουσιν.klaiousinweeping.G2799V-PAP-DPM

11 Pagdungug nila sin bichara niya sin in hi Īsa buhi' iban kīta' niya tuud sin duwa mata niya, wala' sila nagkahagad kaniya.

Original Greek

κἀκεῖνοιkakeinoiAnd theyG2532CONJ + G1565
ἀκούσαντεςakousanteshaving heardG0191V-AAP-NPM
ὅτιhotithatG3754GCONJ
ζῇzēaHe is aliveG2198V-PAI-3S
καὶkaiandG2532CONJ
ἐθεάθηetheathēHe has been seenG2300V-API-3S
ὑπ᾽hup᾽byG5259GPREP
αὐτῆςautēsherG0846P-GSF
ἠπίστησαν.ēpistēsandisbelieved.G0569V-AAI-3P

Magpanyata' hi Īsa ha Duwa Mulid Niya

(Luk. 24:13-35)

12 Pag'ubus yadtu nagpanyata' isab hi Īsa ha duwa mulid niya ha sa'bu sin duwangka-tau harap pa gimba. Dugaing isab in hantang sin pagpanyata' niya.

Original Greek

μετὰmetaAfterG3326PREP
δὲdenowG1161CONJ
ταῦταtautathese thingsG3778D-APN
δυσὶνdusinto twoG1417A-DPM
ἐξexofG1537PREP
αὐτῶνautōnthemG0846P-GPM
περιπατοῦσινperipatousinwalkingG4043V-PAP-DPM
ἐφανερώθηephanerōthēHe appearedG5319V-API-3S
ἐνeninG1722PREP
ἑτέρᾳheteraanotherG2087A-DSF
μορφῇmorphēaformG3444N-DSF
πορευομένοιςporeuomenoisgoingG4198V-PNP-DPM
εἰςeisintoG1519PREP
ἀγρόν.agron[the] country.G0068GN-ASM

13 Na, nagbalik in duwangka-tau namayta' ha manga panāiban nila, sagawa' wala' sila nagkahagad.

Original Greek

κἀκεῖνοιkakeinoiAnd theyG2532CONJ + G1565
ἀπελθόντεςapelthonteshaving goneG0565V-2AAP-NPM
ἀπήγγειλανapēngeilantold [it]G0518V-AAI-3P
τοῖςtoisto theG3588T-DPM
λοιποῖς·loipoisrest;G3062A-DPM
οὐδὲoudeneitherG3761CONJ-N
ἐκείνοιςekeinoisthemG1565D-DPM
ἐπίστευσαν.episteusandid they believe.G4100V-AAI-3P

Magpanyata' hi Īsa ha Hangpu' Tag'isa Mulid Niya

(Mat. 28:16-20; Luk. 24:36-49; Yah. 20:19-23; Hin. 1:6-8)

14 Na, mahuli dayn duun nagpanyata' da isab hi Īsa ha hangpu' tag'isa mulid niya ha sa'bu nila nagkakaun. Piyag'amahan hi Īsa in manga mulid niya sabab di' sila magparachaya iban di' tuud sila magkahagad ha bayta' sin manga tau nakakita' sin in siya buhi'.

Original Greek

ὕστερονhusteronAfterwardG5306A-ASN-C
δὲdenowG1161CONJ
ἀνακειμένοιςanakeimenoiswhen were recliningG0345V-PNP-DPM
αὐτοῖςautoistheyG0846P-DPM
τοῖςtoisto theG3588T-DPM
ἕνδεκαhendekaelevenG1733A-NUI
ἐφανερώθη,ephanerōthēHe appearedG5319V-API-3S
καὶkaiandG2532CONJ
ὠνείδισενōneidisenrebukedG3679V-AAI-3S
τὴνtēntheG3588T-ASF
ἀπιστίανapistianunbeliefG0570N-ASF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
καὶkaiandG2532CONJ
σκληροκαρδίανsklērokardianhardness of heartG4641N-ASF
ὅτιhotibecauseG3754HCONJ
τοῖςtoisthoseG3588T-DPM
θεασαμένοιςtheasamenoishaving seenG2300V-ADP-DPM
αὐτὸνautonHimG0846P-ASM
ἐγηγερμένονegēgermenonarisenG1453V-RPP-ASM
ἐκekfromG1537PREP
νεκρῶνnekrōndeadG3498A-GPM
οὐκouknotG3756PRT-N
ἐπίστευσαν.¶episteusanbelieved.G4100V-AAI-3P

15 Laung niya kanila, “Kadtu kamu pa kahula'-hulaan ha katilingkal sin dunya magpamahalayak sin Bayta' Marayaw pa mānusiya' katān.

Original Greek

ΚαὶKaiAndG2532CONJ
εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S
αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM
πορευθέντεςporeuthentesHaving goneG4198V-AOP-NPM
εἰςeisintoG1519PREP
τὸνtontheG3588T-ASM
κόσμονkosmonworldG2889N-ASM
ἅπανταhapantaallG0537A-ASM
κηρύξατεkēruxatedo proclaimG2784V-AAM-2P
τὸtotheG3588T-ASN
εὐαγγέλιονeuangeliongospelG2098N-ASN
πάσῃpasēto allG3956A-DSF
τῇtēatheG3588T-DSF
κτίσει.ktiseicreation.G2937N-DSF

16 Hisiyu-siyu in magparachaya iban magpaligu' tanda' sin pagparachaya niya kāku', malappas siya. Sa' hisiyu-siyu in di' magparachaya kugdanan siya sin hukuman sin Tuhan.

Original Greek

ὁhoThe [one]G3588T-NSM
πιστεύσαςpisteusashaving believedG4100V-AAP-NSM
καὶkaiandG2532CONJ
βαπτισθεὶςbaptistheishaving been baptizedG0907V-APP-NSM
σωθήσεται·sōthēsetaiwill be saved;G4982V-FPI-3S
ὁhothe [one]G3588T-NSM
δὲdehoweverG1161CONJ
ἀπιστήσαςapistēsashaving disbelievedG0569V-AAP-NSM
κατακριθήσεται.¶katakrithēsetaiwill be condemned.G2632V-FPI-3S

17 Iban awn tanda' kakitaan ha manga tau magparachaya kāku', karna' in sila yan dayn ha kusug sin ngān ku, makapaguwa' sila manga saytan dayn ha lawm baran sin tau iban makabichara sila sin manga bahasa di' nila kaingatan.

Original Greek

ΣημεῖαSēmeiaSignsG4592N-NPN
δὲdenowG1161CONJ
τοῖςtoiswith thoseG3588T-DPM
πιστεύσασινpisteusasinhaving believedG4100V-AAP-DPM
ταῦταtautatheseG3778D-NPN
παρακολουθήσει·parakolouthēseiwill accompany:G3877V-FAI-3S
ἐνenInG1722PREP
τῷtōtheG3588T-DSN
ὀνόματίonomatinameG3686N-DSN
μουmouof MeG3165P-1GS
δαιμόνιαdaimoniademonsG1140N-APN
ἐκβαλοῦσιν,ekbalousinthey will cast out,G1544V-FAI-3P
γλώσσαιςglōssaiswith tonguesG1100N-DPF
λαλήσουσινlalēsousinthey will speakG2980V-FAI-3P
καιναῖς,kainaisnew,G2537A-DPF

18 Bang sila makakamput manga hās atawa makainum sila lassun, di' sila maunu. Hibutang nila in lima nila ha nasasakit, na kaulian in nasasakit.”

Original Greek

καὶkaiandG2532CONJ
ἐνenwithG1722PREP
ταῖςtaistheirG3588T-DPF
χερσὶνchersinhandsG5495N-DPF
ὄφειςopheisserpentsG3789N-APM
ἀροῦσιν,arousinthey will take up,G0142V-FAI-3P
κἂνkanand ifG2532CONJ + G1437
θανάσιμόνthanasimondeadlyG2286A-ASN
τιtianythingG5100X-ASN
πίωσιν,piōsinthey shall drink,G4095V-2AAS-3P
οὐoucertainlyG3756PRT-N
μὴmēnotG3361PRT-N
αὐτοὺςautousthemG0846P-APM
βλάψει,blapseiit will hurt,G0984V-FAI-3S
ἐπὶepiuponG1909PREP
ἀρρώστουςarrōstous[the] sickG0732A-APM
χεῖραςcheirashandsG5495N-APF
ἐπιθήσουσινepithēsousinthey will layG2007V-FAI-3P
καὶkaiandG2532CONJ
καλῶςkalōswellG2573ADV
ἕξουσιν.¶hexousinthey will be.G2192V-FAI-3P

Maangkat pa Taas Langit hi Īsa

(Luk. 24:50-53; Hin. 1:9-11)

19 Pag'ubus hi Panghu' Īsa nagbichara kanila, naangkat na siya pa taas langit pa lawm surga' ampa siya limingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan, amu in tungud tiyataw' ha makawasa.

Original Greek

ὉHo<the>G3588T-NSM
μὲνmenIndeedG3303PRT
οὖνounthereforeG3767CONJ
κύριοςkurios[the] LordG2962GN-NSM-T
ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P
μετὰmetaafterG3326PREP
τὸto<the>G3588T-ASN
λαλῆσαιlalēsaispeakingG2980V-AAN
αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM
ἀνελήφθηanelēphthēwas taken upG0353V-API-3S
εἰςeisintoG1519PREP
τὸνtontheG3588T-ASM
οὐρανὸνouranonheavenG3772N-ASM
καὶkaiandG2532CONJ
ἐκάθισενekathisensatG2523V-AAI-3S
ἐκekat [the]G1537PREP
δεξιῶνdexiōnright handG1188A-GPN
τοῦtou<the>G3588T-GSM
θεοῦ.theouof God.G2316N-GSM-T

20 Na, miyadtu na pa kahula'-hulaan in manga mulid hi Īsa nagpamahalayak sin Bayta' Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Tiyabangan sila sin Panghu' sin hinang nila iban tiyabangan niya sila nagpakita' sin manga tanda' sin in piyagpamahalayak nila bunnal tuud.

Original Greek

ἐκεῖνοιekeinoiTheyG1565D-NPM
δὲdenowG1161CONJ
ἐξελθόντεςexelthonteshaving gone forthG1831V-2AAP-NPM
ἐκήρυξανekēruxanthey preachedG2784V-AAI-3P
πανταχοῦ,pantachoueverywhere,G3837ADV
τοῦtouof theG3588T-GSM
κυρίουkuriouLordG2962GN-GSM-T
συνεργοῦντοςsunergountos[who] working with [them]G4903V-PAP-GSM
καὶkaiandG2532CONJ
τὸνtontheG3588T-ASM
λόγονlogonwordG3056N-ASM
βεβαιοῦντοςbebaiountosconfirmingG0950V-PAP-GSM
διὰdiathroughG1223PREP
τῶνtōntheG3588T-GPN
ἐπακολουθούντωνepakolouthountōnaccompanyingG1872V-PAP-GPN
σημείων.sēmeiōnsigns.G4592N-GPN
ἀμήν.]]¶amēnAmen.G0281INJ-HEB