Chapter 18
El mayor en el reino de los cielos
1 En aquel tiempo, los discípulos se llegaron a Jesús y le preguntaron: “En conclusión, ¿quién es el mayor en el reino de los cielos?”1
ἐκείνῃekeinēthat [very]G1565D-DSF προσῆλθονprosēlthoncameG4334V-2AAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM ἸησοῦIēsouto JesusG2424GN-DSM-P λέγοντες·legontessaying;G3004GV-PAP-NPM μείζωνmeizōn[the] greatestG3173A-NSM-C ἐστὶνestinisG1510V-PAI-3S βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν;ouranōnheavens?G3772N-GPM - 1 ss. Sobre este punto fundamental cf. Lc. 1, 49 ss.; Mc. 10, 14 s. y notas. “Si el valor de una conducta se mide por el premio, aquí está la principal. ¡Y pensar que la pequeñez es lo que menos suele interesarnos!”.
2 Entonces, Él llamó a sí a un niño, lo puso en medio de ellos,
προσκαλεσάμενοςproskalesamenoshaving called to [Him]G4341V-ADP-NSM ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P παιδίονpaidiona childG3813N-ASN ἔστησενestēsenHe setG2476V-2AAI-3S αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM 3 y dijo: “En verdad, os digo, si no volviereis a ser como los niños1, no entraréis en el reino de los cielos.
εἶπεν·eipensaid;G2036V-2AAI-3S ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP στραφῆτεstraphēteyou may turnG4762V-2APS-2P γένησθεgenēsthemay becomeG1096V-2ADS-2P παιδία,paidialittle children,G3813N-NPN εἰσέλθητεeiselthēteshall you enterG1525V-2AAS-2P βασιλείανbasileiankingdomG0932N-ASF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM - 3. Si no volviereis, etc. : todos hemos sido niños. El volver a serlo no puede extrañarnos, pues Jesús dice a Nicodemo que hemos de nacer de nuevo (Jn. 3, 3 ss.). “¡Ser niño! He aquí uno de los alardes más exquisitos de la bondad de Dios hacia nosotros. He aquí uno de los más grandes misterios del amor, que es uno de los puntos menos comprendidos del Evangelio, porque claro está que si uno no siente que Dios tiene corazón de Padre, no podrá entender que el ideal no esté en ser para Él un héroe, de esfuerzos de gigante, sino como un niñito que apenas empieza a hablar. ¿Qué virtudes tienen esos niños? Ninguna, en el sentido que suelen entender los hombres. Son llorones, miedosos, débiles, inhábiles, impacientes, faltos de generosidad, y de reflexión y de prudencia; desordenados, sucios, ignorantes y apasionados por los dulces y los juguetes. ¿Qué méritos puede hallarse en semejante personaje? Precisamente el no tener ninguno, ni pretender tenerlo robándole la gloria a Dios como hacían los fariseos (cf. Lc. 16, 15; 18, 9 ss.; etc). Una sola cualidad tiene el niño, y es el no pensar que las tiene, por lo cual todo lo espera de su padre”.
4 Quien se hiciere pequeño como este niñito, ese es el mayor en el reino de los cielos.
ὅστιςhostisWhoeverG3748R-NSM ταπεινώσειtapeinōseiwill humbleG5013V-FAI-3S ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM παιδίονpaidionlittle childG3813N-NSN τοῦτο,toutothis,G3778D-NSN ἐστινestinisG1510V-PAI-3S μείζωνmeizōngreaterG3173A-NSM-C βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM 5 Y quien recibe en mi nombre a un niño como este, a Mí me recibe1”.
δέξηταιdexētaishall receiveG1209V-ADS-3S παιδίονpaidionlittle childG3813N-ASN τοιοῦτοtoioutosuchG5108D-ASN ὀνόματίonomatinameG3686N-DSN ἐμὲemeMe myselfG1473P-1AS δέχεται.dechetaireceives.G1209V-PNI-3S - 5 s. A Mí me recibe : cf. 10, 40 y 25, 40. Recompensa incomparable de quienes acogen a un niño para educarlo y darle lo necesario “en nombre de Jesús”; y máxima severidad (v. 6) para los que corrompen a la juventud en doctrina o conducta. Escándalo es literalmente todo lo que hace tropezar, esto es, a los que creen, matando su fe en Él, o deformándola.
El escándalo
6 “Pero quien encandalizare a uno solo de estos pequeños que creen en Mí, más le valdría que se le suspendiese al cuello una piedra de molino de las que mueve un asno, y que fuese sumergido en el abismo del mar.
σκανδαλίσῃskandalisēmay cause to stumbleG4624V-AAS-3S μικρῶνmikrōnlittle onesG3398A-GPM τούτωνtoutōnof theseG3778D-GPM πιστευόντωνpisteuontōnare believingG4100V-PAP-GPM ἐμέ,emeMe myself,G1473P-1AS συμφέρειsumphereiit is betterG4851V-PAI-3S αὐτῷautōfor himG0846P-DSM κρεμασθῇkremasthēamay be hungG2910V-APS-3S μύλοςmulosa millstoneG3458N-NSM ὀνικὸςonikosheavyG3684A-NSM τράχηλονtrachēlonneckG5137N-ASM αὐτοῦ,autouof him,G0846P-GSM καταποντισθῇkatapontisthēahe may be sunkG2670V-APS-3S πελάγειpelageidepthG3989N-DSN θαλάσσης.¶thalassēssea.G2281N-GSF 7 ¡Ay del mundo por los escándalos1 Porque forzoso es que vengan escándalos, pero ¡ay del hombre por quien el escándalo viene!
κόσμῳkosmōworldG2889N-DSM ἀπὸapobecause ofG0575PREP σκανδάλων·skandalōncauses of sin;G4625N-GPN ἀνάγκηanagkēNecessary [are]G0318N-NSF ἐστινestinisG1510V-PAI-3S ἐλθεῖνeltheinto comeG2064V-2AAN σκάνδαλα,skandalastumbling blocks,G4625N-APN ἀνθρώπῳanthrōpōmanG0444N-DSM ἐκείνῳekeinōthat [one]G1565D-DSM σκάνδαλονskandalonoffenseG4625N-NSN ἔρχεται.erchetaicomes!G2064V-PNI-3S - 7. Forzoso: inevitable, en un mundo cuyo príncipe es Satanás, el hallar tropiezo y tentación para nuestra naturaleza harto mal inclinada (cf. 1 Co. 11, 19). Pero ¡ay del que nos tiente! y ¡ay de nosotros si tentamos! Grave tema de meditación frente a las modas y costumbres de nuestro tiempo.
8 Si tu mano o tu pie1 te hace tropezar, córtalo y arrójalo lejos de ti. Más te vale entrar en la vida manco o cojo, que ser, con tus dos manos o tus dos pies, echado en el fuego eterno.
σκανδαλίζειskandalizeicauses to sinG4624V-PAI-3S ἔκκοψονekkopsondo cut offG1581V-AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S εἰσελθεῖνeiseltheinto enterG1525V-2AAN κυλλὸνkulloncrippledG2948A-ASM χωλὸνchōlonlameG5560A-ASM χεῖραςcheirashandsG5495N-APF ἔχονταechontahavingG2192V-PAP-ASM βληθῆναιblēthēnaito be castG0906GV-APN αἰώνιον.aiōnioneternal.G0166A-ASN - 8 s. Manos, pies, ojos: Quiere decir que debemos renunciar aun a lo más necesario para evitar la ocasión de pecado. “Huye del pecado como de la vista de una serpiente, porque si te arrimas a él te morderá” (Si. 21, 2). San Pablo enseña a dejar aun lo lícito cuando puede escandalizar a un ignorante (1 Co. 8, 9 ss. y notas).
9 Y si tu ojo te hace tropezar, sácalo y arrójalo lejos de ti. Más te vale entrar en la vida con un solo ojo, que ser, con tus dos ojos, arrojado en la gehenna del fuego.
ὀφθαλμόςophthalmoseyeG3788N-NSM σκανδαλίζειskandalizeicauses to sinG4624V-PAI-3S ἔξελεexeledo gouge outG1807V-2AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S μονόφθαλμονmonophthalmonone-eyedG3442A-ASM εἰσελθεῖνeiseltheinto enterG1525V-2AAN ὀφθαλμοὺςophthalmouseyesG3788N-APM ἔχονταechontahavingG2192V-PAP-ASM βληθῆναιblēthēnaito be castG0906GV-APN γέεννανgeennanhellG1067N-ASF-T πυρός.purosfire.G4442N-GSN 10 Guardaos de despreciar a uno solo de estos pequeños, porque os digo que sus ángeles, en los cielos, ven continuamente la faz de mi Padre celestial1.
ὉρᾶτεHoratedo see [that]G3708V-PAM-2P καταφρονήσητεkataphronēsētemay you despiseG2706V-AAS-2P μικρῶνmikrōnlittle onesG3398A-GPM τούτων·toutōnof these;G3778D-GPM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἄγγελοιangeloiangelsG0032GN-NPM αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM οὐρανοῖςouranois[the] heavensG3772N-DPM παντὸςpantosall [times]G3956A-GSM βλέπουσινblepousinbeholdG0991V-PAI-3P πρόσωπονprosōponfaceG4383N-ASN πατρόςpatrosFatherG3962N-GSM-T οὐρανοῖς.ouranois[the] heavens.G3772N-DPM - 10. En esto se funda la creencia en los Angeles Custodios.
11 [Porque el Hijo del hombre ha venido a salvar lo que estaba perdido]1”.
ἦλθενēlthencameG2064V-2AAI-3S ἀνθρώπουanthrōpouof manG0444N-GSM σῶσαιsōsaito saveG4982V-AAN ἀπολωλός.¶apolōlosalready perishing.G0622V-2RAP-ASN - 11. Este v., cuyo sentido no se descubre aquí, falta en varios códices. Sin duda es una glosa a los vv. 12 ss. tomada de Lc. 19, 10.
Valor de un Alma
12 “¿Qué os parece? Si un hombre tiene cien ovejas y una de ellas se llega a descarriar, ¿no dejará sobre las montañas las noventa y nueve, para ir en busca de la que se descarrió?
δοκεῖ;dokeido think?G1380V-PAI-3S γένηταίgenētaimay happenG1096V-2ADS-3S τινιtinia certainG5100X-DSM ἀνθρώπῳanthrōpōman [has]G0444N-DSM ἑκατὸνhekatona hundredG1540A-NUI πρόβαταprobatasheepG4263N-NPN πλανηθῇplanēthēashall have gone astrayG4105V-APS-3S αὐτῶν,autōnthem,G0846P-GPN οὐχὶouchisurelyG3780PRT-N ἀφήσειaphēseihe will leaveG0863GV-FAI-3S ἐνενήκονταenenēkontaninetyG1768A-NUI ὄρη,orēmountains,G3735N-APN πορευθεὶςporeutheishaving goneG4198V-AOP-NSM ζητεῖzēteiwill seekG2212V-FAI-3S πλανώμενον;planōmenongoing astray?G4105V-PPP-ASN 13 Y si llega a encontrarla, en verdad, os digo, tiene más gozo por ella que por las otras noventa y nueve, que no se descarriaron.
γένηταιgenētaihe may happenG1096V-2ADS-3S εὑρεῖνheureinto findG2147V-2AAN ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χαίρειchaireihe rejoicesG5463V-PAI-3S ἐνενήκονταenenēkontaninetyG1768A-NUI πεπλανημένοις.peplanēmenoisgone astray.G4105V-RPP-DPN 14 De la misma manera, no es voluntad de vuestro Padre celestial que se pierda uno de estos pequeños”1.
ἔστινestinit isG1510V-PAI-3S θέλημαthelēma[the] willG2307N-NSN ἔμπροσθενemprosthenofG1715PREP πατρὸςpatrosFatherG3962N-GSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐρανοῖςouranois[the] heavensG3772N-DPM ἀπόληταιapolētaimay perishG0622V-2AMS-3S μικρῶνmikrōnlittle onesG3398A-GPN τούτων.¶toutōnof these.G3778D-GPN - 14. Literalmente: “Así no hay voluntad delante de vuestro Padre celestial que se pierda”, etc. El verdadero sentido según el contexto se ve mejor invirtiendo la frase: “Es voluntad... que no se pierda”. Así lo demuestra esta parábola de la oveja descarriada. Véase Lc. 15, 1 ss. y notas.
Corrección fraterna
15 “Si tu hermano peca [contra ti]1 repréndelo entre ti y él solo; si te escucha, habrás ganado a tu hermano.
ἁμαρτήσῃhamartēsēshall sinG0264V-AAS-3S ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ὕπαγεhupagedo goG5217V-PAM-2S ἔλεγξονelegxondo reproveG1651V-AAM-2S μεταξὺmetaxubetweenG3342PREP μόνου.monoualone.G3441A-GSM ἀκούσῃ,akousēhe shall hear,G0191V-AAS-3S ἐκέρδησαςekerdēsasyou have gainedG2770V-AAI-2S ἀδελφόνadelphonbrotherG0080N-ASM - 15. Las palabras “contra ti” faltan en los mejores códices y proceden quizá del v. 21 o de Lc. 17, 4. Buzy y otros modernos las suprimen. Cf. Lv. 19, 17; Dt. 19, 17; 1 Co. 6, 1 ss.
16 Si no te escucha toma todavía contigo un hombre o dos, para que por boca de dos testigos o tres conste toda palabra.
ἀκούσῃ,akousēhe shall hear,G0191V-AAS-3S παράλαβεparalabedo takeG3880V-2AAM-2S στόματοςstomatos[the] testimonyG4750N-GSN μαρτύρωνmarturōnwitnessesG3144N-GPM τριῶνtriōnof threeG5140A-GPM σταθῇstathēamay be strengthenedG2476V-APS-3S ῥῆμα.rhēmadeclaration.G4487N-NSN 17 Si a ellos no escucha, dilo a la Iglesia. Y si no escucha tampoco a la Iglesia1, sea para ti como un pagano y como un publicano.
παρακούσῃparakousēhe shall fail to listenG3878V-AAS-3S αὐτῶν,autōnto them,G0846P-GPM εἰπὲeipedo tell [it]G2036V-2AAM-2S ἐκκλησίᾳ.ekklēsiachurch.G1577N-DSF ἐκκλησίαςekklēsiaschurchG1577N-GSF παρακούσῃ,parakousēhe shall fail to listen,G3878V-AAS-3S ἔστωestōhe should beG1510V-PAM-3S ἐθνικὸςethnikospaganG1482A-NSM τελώνης.¶telōnēstax collector.G5057N-NSM - 17. “Por lo cual los que están separados entre sí por la fe o por el gobierno no pueden vivir en este único cuerpo (Iglesia) y de este su único Espíritu” (Pío XII, Encíclica del Cuerpo Místico). Cf. 1 Co. 5, 3 ss.
18 En verdad, os digo, todo lo que atareis sobre la tierra, será atado en el cielo, y todo lo que desatareis sobre la tierra, será desatado en el cielo”1.
ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP ὅσαhosaas much asG3745K-APN δήσητεdēsēteyou shall bindG1210V-AAS-2P ἔσταιestaiwill have beenG1510V-FDI-3S δεδεμέναdedemenaboundG1210V-RPP-NPN οὐρανῷ·ouranōheaven;G3772N-DSM ὅσαhosaas much asG3745K-APN λύσητεlusēteyou shall looseG3089V-AAS-2P ἔσταιestaiwill have beenG1510V-FDI-3S λελυμέναlelumenaloosedG3089V-RPP-NPN οὐρανῷ.¶ouranōheaven.G3772N-DSM - 18. Los poderes conferidos a S. Pedro (16, 19) son extendidos a todos los apóstoles (vv. 1, 17 y 19 s.); sin embargo no habrá conflicto de poderes, ya que Pedro es la cabeza visible de la Iglesia de Cristo, pues solo él recibió “las llaves del reino de los cielos”. Véase Jn. 20, 22 ss.; Hch. 9, 32. Cf. Hch. 2, 46; Col. 4, 15.
19 “De nuevo, en verdad, os digo, si dos de entre vosotros1 sobre la tierra se concertaren acerca de toda cosa que pidan, les vendrá de mi Padre celestial.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP συμφωνήσωσινsumphōnēsōsinshall agreeG4856V-AAS-3P περὶpericoncerningG4012PREP παντὸςpantosanyG3956A-GSN πράγματοςpragmatosmatterG4229N-GSN αἰτήσωνται,aitēsōntaithey shall ask,G0154V-AMS-3P γενήσεταιgenēsetaiit will be doneG1096V-FDI-3S αὐτοῖςautoisfor themG0846P-DPM πατρόςpatrosFatherG3962N-GSM-T οὐρανοῖς.ouranois[the] heavens.G3772N-DPM - 19. De entre vosotros: A todos los que queremos ser sus discípulos nos alcanzan estas consoladoras palabras.
20 Porque allí donde dos o tres están reunidos por causa mía, allí estoy Yo en medio de ellos1”.
εἰσινeisinareG1510V-PAI-3P τρεῖςtreisthreeG5140A-NPM συνηγμένοιsunēgmenoiassembledG4863V-RPP-NPM ὄνομα,onomaname,G3686N-ASN εἰμιeimiam IG1510V-PAI-1S μέσῳmesō[the] midstG3319A-DSN αὐτῶν.¶autōnof them.G0846P-GPM - 20. Grandiosa promesa: Jesús es el centro y el alma de tan santa unión y el garante de sus frutos.
El Siervo sin entrañas
21 Entonces Pedro le dijo: “Señor, ¿cuántas veces pecará mi hermano contra mí y le perdonaré? ¿Hasta siete veces?”
προσελθὼνproselthōnhaving comeG4334V-2AAP-NSM ΠέτροςPetrosPeterG4074GN-NSM-P εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto Him;G0846P-DSM ποσάκιςposakishow oftenG4212ADV ἁμαρτήσειhamartēseiwill sinG0264V-FAI-3S ἐμὲememe myselfG1473P-1AS ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ἀφήσωaphēsōI will forgiveG0863HV-FAI-1S ἑπτάκις;¶heptakisseven times?G2034ADV 22 Jesús le dijo: “No te digo hasta siete veces, sino hasta setenta veces siete1.
Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P ἑπτάκιςheptakisseven timesG2034ADV ἑβδομηκοντάκιςhebdomēkontakisseventy timesG1441ADV ἑπτά.¶heptaseven!G2033A-NUI - 22. Es decir: siempre. Dedúcese de aquí la misericordia sin límites, con que Dios perdona, puesto que Jesús nos presenta a su Padre como modelo de la misericordia que nosotros hemos de ejercitar (Lc. 6, 35 s.).
23 Por eso el reino de los cielos es semejante a un rey que quiso ajustar cuentas con sus siervos.
ΔιὰDiaBecause ofG1223PREP ὡμοιώθηhōmoiōthēhas become likeG3666V-API-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF οὐρανῶνouranōnheavensG3772N-GPM ἀνθρώπῳanthrōpōto a manG0444N-DSM βασιλεῖbasileia kingG0935N-DSM ἠθέλησενēthelēsendesiredG2309V-AAI-3S συνᾶραιsunaraito settleG4868V-AAN λόγονlogonaccountsG3056N-ASM δούλωνdoulōnservantsG1401N-GPM αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM 24 Y cuando comenzó a ajustarlas, le trajeron a uno que le era deudor de diez mil talentos1.
ἀρξαμένουarxamenouWhen was beginningG0757V-AMP-GSM συναίρεινsunaireinto settleG4868V-PAN προσηνέχθηprosēnechthēwas brought toG4374V-API-3S ὀφειλέτηςopheiletēsa debtorG3781N-NSM μυρίωνmuriōnof ten thousandG3463A-GPN ταλάντων.talantōntalents.G5007N-GPN - 24. Diez mil talentos: más de 50 millones de pesos.
25 Como no tenía con qué pagar, mandó el Señor que lo vendiesen a él, a su mujer y a sus hijos y todo cuanto tenía y se pagase la deuda.
ἔχοντοςechontosis having [anything]G2192V-PAP-GSM ἀποδοῦναιapodounaito payG0591V-2AAN ἐκέλευσενekeleusenhe commandedG2753V-AAI-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM πραθῆναιprathēnaito be soldG4097V-APN αὐτοῦautouof himG0846P-GSM τέκναteknachildrenG5043N-APN ὅσαhosaas much asG3745K-APN ἔχειecheihe hasG2192V-PAI-3S ἀποδοθῆναι.¶apodothēnaipayment to be made.G0591V-APN 26 Entonces arrojándose a sus pies el siervo, postrado, le decía: “Ten paciencia conmigo, y te pagaré todo”
ΠεσὼνPesōnHaving fallen downG4098V-2AAP-NSM δοῦλοςdoulosservantG1401N-NSM προσεκύνειprosekuneiwas bowing on his kneesG4352V-IAI-3S λέγων·legōnsaying;G3004GV-PAP-NSM μακροθύμησονmakrothumēsondo have patienceG3114V-AAM-2S ἐμοί,emoime myself,G1473P-1DS ἀποδώσωapodōsōI will payG0591V-FAI-1S σοι.¶soito you.G4771P-2DS 27 Movido a compasión el amo de este siervo, lo dejó ir y le perdonó la deuda.
ΣπλαγχνισθεὶςSplagchnistheisHaving been moved with compassionG4697V-AOP-NSM δούλουdoulouservant,G1401N-GSM ἐκείνουekeinouthat [one]G1565D-GSM ἀπέλυσενapelusenreleasedG0630GV-AAI-3S δάνειονdaneiondebtG1156N-ASN ἀφῆκενaphēkenforgaveG0863HV-AAI-3S 28 Al salir, este siervo encontró a uno de sus compañeros, que le debía cien denarios1, y agarrándolo, lo sofocaba y decía: “Paga lo que debes”.
ἐξελθὼνexelthōnHaving gone outG1831V-2AAP-NSM δοῦλοςdoulosservantG1401N-NSM ἐκεῖνοςekeinossameG1565D-NSM εὗρενheurenfoundG2147V-2AAI-3S συνδούλωνsundoulōnfellow servantsG4889N-GPM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ὤφειλενōpheilenwas owingG3784V-IAI-3S ἑκατὸνhekatona hundredG1540A-NUI δηνάρια,dēnariadenarii,G1220N-APN κρατήσαςkratēsashaving seizedG2902V-AAP-NSM ἔπνιγενepnigenhe was throttling [him]G4155V-IAI-3S λέγων·legōnsaying;G3004GV-PAP-NSM ἀπόδοςapodosdo payG0591V-2AAM-2S ὀφείλεις.opheileisyou owe.’G3784V-PAI-2S - 28. Cien denarios: menos de cien pesos, esto es, una suma enormemente inferior a la que debía él a su amo.
29 Su compañero, cayendo a sus pies, le suplicaba y decía: “Ten paciencia conmigo y te pagaré”.
πεσὼνpesōnHaving fallen downG4098V-2AAP-NSM σύνδουλοςsundoulosfellow servantG4889N-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM παρεκάλειparekaleiwas beggingG3870V-IAI-3S λέγων·legōnsaying;G3004GV-PAP-NSM μακροθύμησονmakrothumēsondo have patienceG3114V-AAM-2S ἐμοί,emoime myself,G1473P-1DS πάνταpantaall thingsG3956A-APN ἀποδώσωapodōsōI will payG0591V-FAI-1S 30 Mas él no quiso, y lo echó a la cárcel, hasta que pagase la deuda.
ἤθελεν,ēthelenhe was willing,G2309V-IAI-3S ἀπελθὼνapelthōnhaving goneG0565V-2AAP-NSM ἔβαλενebalenhe castG0906HV-2AAI-3S φυλακὴνphulakēnprisonG5438GN-ASF οὗhouwhat of himG3739R-GSM ἀποδῷapodōhe may payG0591V-2AAS-3S ὀφειλόμενον.¶opheilomenonis being owed.G3784V-PPP-ASN 31 Pero, al ver sus compañeros lo ocurrido, se contristaron sobremanera y fueron y contaron al amo todo lo que había sucedido.
ἸδόντεςIdontesHaving seenG1492HV-2AAP-NPM σύνδουλοιsundouloifellow servantsG4889N-NPM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM τὰtathe [things]G3588T-APN γενόμεναgenomenahaving taken placeG1096V-2ADP-APN ἐλυπήθησανelupēthēsanthey were grievedG3076V-API-3P σφόδρα,sphodradeeply,G4970ADV ἐλθόντεςelthonteshaving goneG2064V-2AAP-NPM διεσάφησανdiesaphēsanthey narratedG1285V-AAI-3P ἑαυτῶνhe'autōnof themselvesG1438F-3GPM γενόμενα.¶genomenahaving taken place.G1096V-2ADP-APN 32 Entonces lo llamó su señor y le dijo: “Mal siervo, yo te perdoné toda aquella deuda como me suplicaste.
προσκαλεσάμενοςproskalesamenoshaving called toG4341V-ADP-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM δοῦλεdouleServantG1401N-VSM πονηρέ,ponēreevil,G4190A-VSM ὀφειλὴνopheilēndebt,G3782N-ASF ἐκείνηνekeinēnthat [one]G1565D-ASF ἀφῆκάaphēkaI forgaveG0863HV-AAI-1S παρεκάλεσάςparekalesasyou beggedG3870V-AAI-2S 33 ¿No debías tú también compadecerte de tu compañero, puesto que yo me compadecí de ti?”
ἔδειedeiit was necessaryG1163V-IAI-3S ἐλεῆσαιeleēsaito have pitiedG1653V-AAN σύνδουλόνsundoulonfellow servantG4889N-ASM κἀγὼkagōalso I myselfG1473P-1NS + G2532 ἠλέησα;¶ēleēsapitied?G1653V-AAI-1S 34 Y encolerizado su señor, lo entregó a los verdugos hasta que hubiese pagado toda su deuda.
ὀργισθεὶςorgistheishaving been angryG3710V-APP-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM παρέδωκενparedōkendeliveredG3860V-AAI-3S βασανισταῖςbasanistaisjailersG0930N-DPM ἀποδῷapodōhe may payG0591V-2AAS-3S ὀφειλόμενονopheilomenonis being owedG3784V-PPP-ASN αὐτῷ.autōto him.G0846P-DSM 35 Esto hará con vosotros mi Padre celestial si no perdonáis de corazón cada uno a su hermano1”.
πατήρpatērFatherG3962N-NSM-T οὐράνιοςouraniosheavenlyG3770A-NSM ποιήσειpoiēseiwill doG4160GV-FAI-3S ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀφῆτεaphēteyou may forgiveG0863HV-2AAS-2P ἕκαστοςhekastoseachG1538A-NSM ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM καρδιῶνkardiōnheartG2588N-GPF ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP παραπτώματαparaptōmatatrespassesG3900N-APN αὐτῶν.¶autōnof them.G0846P-GPM - 35. Aplicación de la quinta petición del Padre Nuestro. Véase 6, 14 s.