Chapter 14
1 Et factum est cum intraret Iesus in domum cuiusdam principis Pharisæorum sabbato manducare panem, et ipsi observabant eum.
ἐγένετοegenetoit came to passG1096V-2ADI-3S ἐλθεῖνeltheingoingG2064V-2AAN αὐτὸνautonof HimG0846P-ASM τινοςtinosof oneG5100X-GSM ἀρχόντωνarchontōnrulersG0758N-GPM ΦαρισαίωνPharisaiōnPhariseesG5330N-GPM-T σαββάτῳsabbatōon a SabbathG4521N-DSN φαγεῖνphageinto eatG5315V-AAN ἄρτονartonbreadG0740N-ASM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ἦσανēsanwereG1510V-IAI-3P παρατηρούμενοιparatēroumenoiwatchingG3906V-PMP-NPM αὐτόν.autonHim.G0846P-ASM 2 Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum.
ἄνθρωπόςanthrōposa manG0444N-NSM ἦνēnthere wasG1510V-IAI-3S ὑδρωπικὸςhudrōpikoswith dropsyG5203A-NSM ἔμπροσθενemprosthenbeforeG1715PREP αὐτοῦ.¶autouHim.G0846P-GSM 3 Et respondens Iesus dixit ad Legisperitos, et Pharisæos, dicens: Si licet sabbato curare?
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P εἶπενeipenspokeG2036V-2AAI-3S νομικοὺςnomikouslawyersG3544A-APM ΦαρισαίουςPharisaiousto [the] PhariseesG5330N-APM-T λέγων·legōnsaying;G3004GV-PAP-NSM ἔξεστινexestinIs it lawfulG1832V-PAI-3S σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN θεραπεῦσαιtherapeusaito healG2323V-AAN 4 At illi tacuerunt. Ipse vero apprehensum sanavit eum, ac dimisit.
ἡσύχασαν.hēsuchasanthey were silent.G2270V-AAI-3P ἐπιλαβόμενοςepilabomenoshaving taken hold [of him]G1949V-2ADP-NSM ἰάσατοiasatoHe healedG2390V-ADI-3S ἀπέλυσεν.¶apelusenlet [him] go.G0630GV-AAI-3S 5 Et respondens ad illos dixit: Cuius vestrum asinus, aut bos in puteum cadet, et non continuo extrahet illum die sabbati?
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM εἶπεν·eipenHe said;G2036V-2AAI-3S τίνοςtinosWhichG5101I-GSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP φρέαρphreara pitG5421N-ASN πεσεῖται,peseitaiwill collapse,G4098V-FDI-3S εὐθέωςeutheōsimmediatelyG2112ADV ἀνασπάσειanaspaseihe will pull upG0385V-FAI-3S σαββάτου;sabbatouSabbath?G4521N-GSN 6 Et non poterant ad hæc respondere illi.
ἴσχυσανischusanthey were ableG2480V-AAI-3P ἀνταποκριθῆναιantapokrithēnaito replyG0470V-AON ταῦτα.¶tautathese things.G3778D-APN 7 Dicebat autem et ad invitatos parabolam, intendens quomodo primos accubitus eligerent, dicens ad illos:
ἜλεγενElegenHe was speakingG3004GV-IAI-3S κεκλημένουςkeklēmenousinvitedG2564GV-RPP-APM παραβολὴνparabolēna parableG3850N-ASF ἐπέχωνepechōnremarkingG1907V-PAP-NSM πρωτοκλισίαςprōtoklisiasfirst placesG4411N-APF ἐξελέγοντο,exelegontothey were choosing out,G1586V-IMI-3P λέγωνlegōnsayingG3004GV-PAP-NSM αὐτούς·autousthem;G0846P-APM 8 Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco, ne forte honoratior te sit invitatus ab illo,
κληθῇςklēthēasyou may be invitedG2564GV-APS-2S τινοςtinosanyoneG5100X-GSM γάμους,gamouswedding feasts,G1062N-APM κατακλιθῇςkataklithēasmay reclineG2625V-APS-2S πρωτοκλισίαν,prōtoklisianfirst place,G4411N-ASF μήποτεmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 ἐντιμότερόςentimoteros[one] more honorableG1784A-NSM-C ᾖēmay have beenG1510V-PAS-3S κεκλημένοςkeklēmenosinvitedG2564GV-RPP-NSM αὐτοῦ,autouhim,G0846P-GSM 9 et veniens is, qui te et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum: et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere.
ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM καλέσαςkalesashaving invitedG2564GV-AAP-NSM ἐρεῖereihe will sayG4483V-FAI-3S δὸςdosdo giveG1325V-2AAM-2S τούτῳtoutōto this oneG3778D-DSM τόπον.topon[your] place.G5117N-ASM ἄρξῃarxēyou will beginG0757V-FMI-2S αἰσχύνηςaischunēsshameG0152N-GSF ἔσχατονeschatonlastG2078A-ASM τόπονtoponplaceG5117N-ASM κατέχειν.katecheinto take.G2722V-PAN 10 sed cum vocatus fueris, vade, recumbe in novissimo loco: ut, cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus:
κληθῇς,klēthēasyou may be invited,G2564GV-APS-2S πορευθεὶςporeutheishaving goneG4198V-AOP-NSM ἀνάπεσεanapesedo reclineG0377V-2AAM-2S ἔσχατονeschatonlastG2078A-ASM τόπον,toponplace,G5117N-ASM ἔλθῃelthēmay comeG2064V-2AAS-3S κεκληκώςkeklēkōshaving invitedG2564GV-RAP-NSM ἐρεῖereihe will sayG4483V-FAI-3S φίλε,phileFriend,G5384A-VSM προσανάβηθιprosanabēthido come upG4320V-2AAM-2S ἀνώτερον.anōteronhigher.G0511A-ASN-C ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S ἐνώπιονenōpionbeforeG1799PREP πάντωνpantōnallG3956A-GPM συνανακειμένωνsunanakeimenōnrecliningG4873V-PNP-GPM σοι.soi[with] you.G4771P-2DS 11 quia omnis, qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur.
ὑψῶνhupsōnis exaltingG5312V-PAP-NSM ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM ταπεινωθήσεται,tapeinōthēsetaiwill be humbled,G5013V-FPI-3S ταπεινῶνtapeinōnhumblingG5013V-PAP-NSM ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM ὑψωθήσεται.¶hupsōthēsetaiwill be exalted.G5312V-FPI-3S 12 Dicebat autem et ei, qui invitaverat: Cum facis prandium, aut cœnam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites: ne forte te et ipsi reinvitent, et fiat tibi retributio.
ἜλεγενElegenHe was sayingG3004GV-IAI-3S τῷtōto the [one]G3588T-DSM κεκληκότιkeklēkotihaving invitedG2564GV-RAP-DSM αὐτόν·autonHim;G0846P-ASM ποιῇςpoiēasyou may makeG4160GV-PAS-2S ἄριστονaristona dinnerG0712N-ASN δεῖπνον,deipnona supper,G1173N-ASN φώνειphōneido callG5455V-PAM-2S φίλουςphilousfriendsG5384A-APM μηδὲmēdenor [call]G3366CONJ-N ἀδελφούςadelphousbrothersG0080N-APM μηδὲmēdenor [call]G3366CONJ-N συγγενεῖςsungeneisrelativesG4773A-APM μηδὲmēdenor [call]G3366CONJ-N γείτοναςgeitonasneighboursG1069N-APM πλουσίουςplousiousrichG4145A-APM μήποτεmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ἀντικαλέσωσίνantikalesōsinmay invite in returnG0479V-AAS-3P γένηταιgenētaiit may becomeG1096V-2ADS-3S ἀνταπόδομάantapodomarecompenseG0468N-NSN 13 sed cum facis convivium, voca pauperes, debiles, claudos, et cæcos:
δοχὴνdochēna feastG1403N-ASF ποιῇς,poiēasyou may makeG4160GV-PAS-2S κάλειkaleido callG2564GV-PAM-2S πτωχούς,ptōchous[the] poor,G4434N-APM ἀναπείρους,anapeirous[the] crippled,G0376A-APM χωλούς,chōlous[the] lame,G5560A-APM τυφλούς.tuphlous[the] blind.G5185A-APM 14 et beatus eris, quia non habent retribuere tibi: retribuetur enim tibi in resurrectione iustorum.
μακάριοςmakariosblessedG3107A-NSM ἔσῃ,esēyou will be,G1510V-FDI-2S ἔχουσινechousinthey haveG2192V-PAI-3P ἀνταποδοῦναίantapodounaito repayG0467V-2AAN ἀνταποδοθήσεταιantapodothēsetaiIt will be recompensedG0467V-FPI-3S ἀναστάσειanastaseiresurrectionG0386N-DSF δικαίων.¶dikaiōnrighteous.G1342A-GPM 15 Hæc cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit illi: Beatus, qui manducabit panem in regno Dei.
ἈκούσαςAkousasHaving heardG0191V-AAP-NSM συνανακειμένωνsunanakeimenōnreclining with [Him]G4873V-PNP-GPM ταῦταtautathese thingsG3778D-APN εἶπενeipenhe saidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto Him;G0846P-DSM μακάριοςmakariosBlessed [is he]G3107A-NSM φάγεταιphagetaiwill eatG5315V-FMI-3S ἄρτονartonbreadG0740N-ASM βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF θεοῦ.¶theouof God.G2316N-GSM-T 16 At ipse dixit ei: Homo quidam fecit cœnam magnam, et vocavit multos.
εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM ἄνθρωπόςanthrōposA manG0444N-NSM ἐποίειepoieiwas preparingG4160GV-IAI-3S δεῖπνονdeipnona supperG1173N-ASN ἐκάλεσενekaleseninvitedG2564GV-AAI-3S πολλούς·pollousmany;G4183A-APM 17 Et misit servum suum hora cœnæ dicere invitatis ut venirent, quia iam parata sunt omnia.
ἀπέστειλενapesteilenhe sentG0649V-AAI-3S δοῦλονdoulonservantG1401N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM δείπνουdeipnousupperG1173N-GSN εἰπεῖνeipeinto sayG2036V-2AAN τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM κεκλημένοις·keklēmenoisinvited;G2564GV-RPP-DPM ἔρχεσθε,erchesthedo come,G2064V-PNM-2P ἕτοιμάhetoimareadyG2092A-NPN ἐστινestin[it] isG1510V-PAI-3S πάντα.pantaall things.G3956A-NPN 18 Et cœperunt simul omnes excusare. Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam: rogo te habe me excusatum.
ἤρξαντοērxantobeganG0757V-ADI-3P μιᾶςmiasone [voice]G1520A-GSF πάντεςpantesallG3956A-NPM παραιτεῖσθαι.¶paraiteisthaito excuse themselves.G3868V-PNN εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM ἠγόρασαēgorasaI have boughtG0059V-AAI-1S ἔχωechōI haveG2192V-PAI-1S ἀνάγκηνanagkēnneedG0318N-ASF ἐξελθὼνexelthōngoing outG1831V-2AAP-NSM ἐρωτῶerōtōI beg ofG2065V-PAI-1S ἔχεechedo holdG2192V-PAM-2S παρῃτημένον.parētēmenonexcused.G3868V-RPP-ASM 19 Et alter dixit: Iuga boum emi quinque, et eo probare illa: rogo te habe me excusatum.
ἕτεροςheterosanotherG2087A-NSM εἶπεν·eipensaid;G2036V-2AAI-3S βοῶνboōnof oxenG1016N-GPM ἠγόρασαēgorasaI have boughtG0059V-AAI-1S πορεύομαιporeuomaiI am goingG4198V-PNI-1S δοκιμάσαιdokimasaito proveG1381V-AAN ἐρωτῶerōtōI beg ofG2065V-PAI-1S ἔχεechedo holdG2192V-PAM-2S παρῃτημένον.parētēmenonexcused.G3868V-RPP-ASM 20 Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire.
ἕτεροςheterosanotherG2087A-NSM εἶπεν·eipensaid;G2036V-2AAI-3S γυναῖκαgunaikaA wifeG1135HN-ASF ἔγημαegēmaI have marriedG1060V-AAI-1S διὰdiabecause ofG1223PREP δύναμαιdunamaiI am ableG1410V-PNI-1S ἐλθεῖν.eltheinto come.G2064V-2AAN 21 Et reversus servus nunciavit hæc domino suo. Tunc iratus paterfamilias, dixit servo suo: Exi cito in plateas, et vicos civitatis: et pauperes, ac debiles, et cæcos, et claudos introduc huc.
παραγενόμενοςparagenomenoshaving comeG3854V-2ADP-NSM δοῦλοςdoulosservantG1401N-NSM ἐκεῖνοςekeinosthatG1565D-NSM ἀπήγγειλενapēngeilenreportedG0518V-AAI-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ταῦτα.¶tautathese things.G3778D-APN ὀργισθεὶςorgistheishaving become angryG3710V-APP-NSM οἰκοδεσπότηςoikodespotēsmaster of the houseG3617N-NSM εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S δούλῳdoulōservantG1401N-DSM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM ἔξελθεexelthedo go outG1831V-2AAM-2S ταχέωςtacheōssoonG5030ADV πλατείαςplateiasstreetsG4116N-APF ῥύμαςrhumaslanesG4505N-APF πόλεως,poleōscity,G4172N-GSF πτωχοὺςptōchouspoorG4434N-APM ἀναπείρουςanapeirouscrippledG0376A-APM τυφλοὺςtuphlousblindG5185A-APM χωλοὺςchōlouslameG5560A-APM εἰσάγαγεeisagagedo bring inG1521V-2AAM-2S 22 Et ait servus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est.
εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S δοῦλος·doulosservant;G1401N-NSM γέγονενgegonenit has been doneG1096V-2RAI-3S ἐπέταξας,epetaxasyou did command,G2004V-AAI-2S ἐστίν.estinthere is.G1510V-PAI-3S 23 Et ait dominus servo: Exi in vias, et sepes: et compelle intrare, ut impleatur domus mea.
εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S δοῦλον·doulonservant;G1401N-ASM ἔξελθεexelthedo go outG1831V-2AAM-2S ὁδοὺςhodoushighwaysG3598N-APF φραγμοὺςphragmoushedgesG5418N-APM ἀνάγκασονanagkasondo compel [them]G0315V-AAM-2S εἰσελθεῖνeiseltheinto come inG1525V-2AAN γεμισθῇgemisthēamay be filledG1072V-APS-3S 24 Dico autem vobis quod nemo virorum illorum, qui vocati sunt, gustabit cœnam meam.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP οὐδεὶςoudeisnot [one]G3762A-NSM ἐκείνωνekeinōnof thoseG1565D-GPM κεκλημένωνkeklēmenōninvitedG2564GV-RPP-GPM γεύσεταίgeusetaiwill tasteG1089V-FDI-3S δείπνουdeipnousupperG1173N-GSN πολλοίpolloimanyG4183A-NPM εἰσινeisinareG1510V-PAI-3P κλητοίklētoicalledG2822A-NPM ὀλίγοιoligoifewG3641A-NPM ἐκλεκτοί.¶eklektoichosen.G1588A-NPM 25 Ibant autem turbæ multæ cum eo: et conversus dixit ad illos:
ΣυνεπορεύοντοSuneporeuontoWere going withG4848V-INI-3P ὄχλοιochloicrowdsG3793N-NPM πολλοί.polloigreat.G4183A-NPM στραφεὶςstrapheishaving turnedG4762V-2APP-NSM εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S αὐτούς·autousthem;G0846P-APM 26 Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus.
ἔρχεταιerchetaicomesG2064V-PNI-3S μισεῖmiseihe hatesG3404V-PAI-3S πατέραpaterafatherG3962N-ASM ἑαυτοῦhe'autouof himselfG1438F-3GSM μητέραmēteramotherG3384N-ASF τέκναteknachildrenG5043N-APN ἀδελφοὺςadelphousbrothersG0080N-APM ἀδελφάς,adelphassistersG0079N-APF ἑαυτοῦ,he'autouhis ownG1438F-3GSM δύναταιdunataihe is ableG1410V-PNI-3S εἶναίeinaito beG1511V-PAN μαθητής.mathētēsdisciple.G3101N-NSM 27 Et qui non baiulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus.
ὅστιςhostisWhoeverG3748R-NSM βαστάζειbastazeicarriesG0941V-PAI-3S σταυρὸνstauroncrossG4716N-ASM ἑαυτοῦhe'autouof himselfG1438F-3GSM ἔρχεταιerchetaicomesG2064V-PNI-3S δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S εἶναίeinaito beG1511V-PAN μαθητής.¶mathētēsdisciple.G3101N-NSM 28 Quis enim ex vobis volens turrim ædificare, non prius sedens computat sumptus, qui necessarii sunt, si habeat ad perficiendum,
θέλωνthelōnis desiringG2309V-PAP-NSM πύργονpurgona towerG4444N-ASM οἰκοδομῆσαιoikodomēsaito buildG3618V-AAN καθίσαςkathisashe having sat downG2523V-AAP-NSM ψηφίζειpsēphizeihe countsG5585V-PAI-3S δαπάνηνdapanēncostG1160N-ASF ἔχειecheihe hasG2192V-PAI-3S ἀπαρτισμόν;apartismon[its] completion?G0535N-ASM 29 ne, posteaquam posuerit fundamentum, et non potuerit perficere, omnes, qui vident, incipiant illudere ei,
μήποτεmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 θέντοςthentos[when] layingG5087V-2AAP-GSM αὐτοῦautouof itG0846P-GSM θεμέλιονthemeliona foundationG2310N-ASM ἰσχύοντοςischuontosbeing ableG2480V-PAP-GSM ἐκτελέσαιektelesaito finishG1615V-AAN πάντεςpantesallG3956A-NPM θεωροῦντεςtheōrountesseeing [it]G2334V-PAP-NPM ἄρξωνταιarxōntaimay beginG0757V-AMS-3P ἐμπαίζεινempaizeinto mockG1702V-PAN 30 dicentes: Quia hic homo cœpit ædificare, et non potuit consummare?
λέγοντεςlegontessayingG3004GV-PAP-NPM οὗτοςhoutosThisG3778D-NSM ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM ἤρξατοērxatobeganG0757V-ADI-3S οἰκοδομεῖνoikodomeinto buildG3618V-PAN ἴσχυσενischusenhe was ableG2480V-AAI-3S ἐκτελέσαι.ektelesaito finish.G1615V-AAN 31 Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat, si possit cum decem millibus occurrere ei, qui cum viginti millibus venit ad se?
βασιλεὺςbasileuskingG0935N-NSM πορευόμενοςporeuomenosproceedingG4198V-PNP-NSM ἑτέρῳheterōwith anotherG2087A-DSM βασιλεῖbasileikingG0935N-DSM συμβαλεῖνsumbaleinto engageG4820V-2AAN πόλεμονpolemonwarG4171N-ASM καθίσαςkathisashaving sat downG2523V-AAP-NSM βουλεύσεταιbouleusetaiwill take counselG1011V-FDI-3S δυνατόςdunatosableG1415A-NSM ἐστινestinhe isG1510V-PAI-3S χιλιάσινchiliasinthousandG5505N-DPF ὑπαντῆσαιhupantēsaito meetG5221V-AAN εἴκοσιeikositwentyG1501A-NUI χιλιάδωνchiliadōnthousandG5505N-GPF ἐρχομένῳerchomenōcomingG2064V-PNP-DSM αὐτόν;autonhim?G0846P-ASM 32 alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea, quæ pacis sunt.
αὐτοῦautouof himG0846P-GSM πόρρωporrōfar offG4206ADV-C ὄντοςontosbeingG1510V-PAP-GSM πρεσβείανpresbeianan embassyG4242N-ASF ἀποστείλαςaposteilashaving sentG0649V-AAP-NSM ἐρωτᾷerōtahe asksG2065V-PAI-3S εἰρήνην.¶eirēnēnpeace.G1515N-ASF 33 Sic ergo omnis ex vobis, qui non renunciat omnibus, quæ possidet, non potest meus esse discipulus.
πᾶςpasevery oneG3956A-NSM ἀποτάσσεταιapotassetaidoes give upG0657V-PMI-3S ἑαυτοῦhe'autouhis ownG1438F-3GSM ὑπάρχουσιν,huparchousinpossessions,G5225V-PAP-DPN δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S εἶναίeinaito beG1511V-PAN μαθητής.¶mathētēsdisciple.G3101N-NSM 34 Bonum est sal. Si autem sal evanuerit, in quo condietur?
ΚαλὸνKalonGood [is]G2570GA-NSN ἅλας·halassalt;G0217N-NSN μωρανθῇ,mōranthēashall become tasteless,G3471V-APS-3S ἀρτυθήσεται;artuthēsetaiwill it be seasoned?G0741V-FPI-3S 35 Neque in terram, neque in sterquilinium utile est, sed foras mittetur. Qui habet aures audiendi, audiat.
οὔτεouteNeither [is it]G3777CONJ-N κοπρίανkoprianmanureG2874N-ASF εὔθετόνeuthetonfitG2111A-NSN ἐστιν·estinis it;G1510V-PAI-3S βάλλουσινballousinthey castG0906GV-PAI-3P ἔχωνechōnhavingG2192V-PAP-NSM ἀκούεινakoueinto hearG0191V-PAN ἀκουέτω.¶akouetōhe should hear.G0191V-PAM-3S