Chapter 28
San Pablo en Malta
1 Puestos en salvo, supimos entonces que la isla se llamaba Melita1.
διασωθέντεςdiasōthenteshaving been savedG1295V-APP-NPM ἐπέγνωμενepegnōmenwe found outG1921V-2AAI-1P ΜελίτηMelitēMaltaG3194N-NSF-L νῆσοςnēsosislandG3520N-NSF καλεῖται·kaleitaiis called;G2564GV-PPI-3S - 1. Melita: hoy Malta. El lugar de la isla donde el Apóstol naufragó se llama aún Bahía de S. Pablo,
2 Los bárbaros1 nos trataron con bondad extraordinaria; encendieron una hoguera y nos acogieron a todos a causa de la lluvia que estaba encima y a causa del frío.
βάρβαροιbarbaroithe nativesG0915A-NPM παρεῖχονpareichonwere showingG3930V-IAI-3P τυχοῦσανtuchousanordinaryG5177V-2AAP-ASF φιλανθρωπίανphilanthrōpiankindnessG5363N-ASF ἡμῖν·hēminto us;G3165P-1DP ἅψαντεςhapsantesHaving kindledG0681V-AAP-NPM πυρὰνpurana fireG4443N-ASF προσελάβοντοproselabontothey receivedG4355V-2AMI-3P πάνταςpantasallG3956A-APM διὰdiabecause ofG1223PREP ὑετὸνhu'etonrainG5205N-ASM ἐφεστῶταephestōtaalready coming onG2186V-RAP-ASM ψῦχος.psuchoscold.G5592N-ASN - 2. Bárbaros no en el sentido moderno de la palabra sino según el uso que le daban los griegos y romanos, quiere decir que los habitantes de la isla no hablaban el latín ni el griego.
3 Mas al echar Pablo en el fuego una cantidad de ramaje que había recogido, salió una víbora a raíz del calor y prendiósele de la mano.
συστρέψαντοςsustrepsantosWhen having gatheredG4962V-AAP-GSM φρυγάνωνphruganōnof sticksG5434N-GPN πλῆθοςplēthosquantityG4128N-ASN ἐπιθέντοςepithentoshaving laid [them]G2007V-2AAP-GSM ἔχιδναechidnaa viperG2191N-NSF θέρμηςthermēsheatG2329N-GSF ἐξελθοῦσαexelthousahaving comeG1831V-2AAP-NSF καθῆψενkathēpsenfastenedG2510V-AAI-3S χειρὸςcheiroshandG5495N-GSF αὐτοῦ.¶autouof him.G0846P-GSM 4 Al ver los bárbaros al reptil colgado de su mano, se decían unos a otros: “Ciertamente este hombre debe ser un homicida, a quien escapado salvo del mar, la Dike1 no le ha permitido vivir”.
βάρβαροιbarbaroinativesG0915A-NPM κρεμάμενονkremamenonhangingG2910V-PMP-ASN θηρίονthērionbeastG2342N-ASN χειρὸςcheiroshandG5495N-GSF αὐτοῦ,autouof him,G0846P-GSM ἀλλήλουςallēlousone anotherG0240C-APM ἔλεγον·elegonthey were saying:G3004GV-IAI-3P πάντωςpantōsBy all meansG3843ADV φονεύςphoneusa murdererG5406N-NSM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM οὗτος,houtosthis,G3778D-NSM διασωθένταdiasōthentahaving been savedG1295V-APP-ASM θαλάσσηςthalassēsseaG2281N-GSF δίκηdikēJusticeG1349N-NSF εἴασεν.¶eiasenhas permitted.G1439V-AAI-3S - 4. Dike : la diosa de la justicia. La Vulgata dice: la Venganza.
5 Mas él sacudió el reptil en el fuego y no padeció daño alguno.
ἀποτινάξαςapotinaxashaving shaken offG0660V-AAP-NSM θηρίονthērioncreatureG2342N-ASN ἔπαθενepathenhe sufferedG3958V-2AAI-3S οὐδὲνoudenno [thing]G3762A-ASN κακόν.kakoninjurious.G2556HA-ASN 6 Ellos, entretanto, estaban esperando que él se hinchase o cayese repentinamente muerto. Mas después de esperar mucho tiempo, viendo que ningún mal le acontecía, mudaron de parecer y dijeron que era un dios1.
προσεδόκωνprosedokōnthey were expectingG4328V-IAI-3P μέλλεινmelleinto be aboutG3195V-PAN πίμπρασθαιpimprasthaito become inflamedG4092V-PPN καταπίπτεινkatapipteinto fall downG2667V-PAN ἄφνωaphnōsuddenlyG0869ADV νεκρόν·nekrondead;G3498A-ASM αὐτῶνautōnwhen theyG0846P-GPM προσδοκώντωνprosdokōntōnare waitingG4328V-PAP-GPM θεωρούντωνtheōrountōnseeingG2334V-PAP-GPM μηδὲνmēdennothingG3367A-ASN-N ἄτοπονatoponamissG0824A-ASN γινόμενονginomenonhappeningG1096V-PNP-ASN μεταβαλόμενοιmetabalomenoihaving changed their opinionG3328V-2AMP-NPM ἔλεγονelegonthey were declaringingG3004GV-IAI-3P εἶναιeinaito beG1511V-PAN θεόν.¶theona god.G2316N-ASM - 6 ss. Se cumple aquí en S. Pablo lo que anunció Jesús en Mc. 16, 18: “Tomarán las serpientes; y si beben algo mortífero no les hará daño alguno; sobre los enfermos pondrán sus manos y sanarán”. Acerca de esto último véase el v. 8 s. y nota. Bien podemos, pues, invocar a San Pablo como intercesor en casos tales. Un dios: cf. el caso de Listra en 14, 12.
7 En las cercanías de aquel lugar había campos que pertenecían al hombre principal de la isla, por nombre Publio, el cual nos acogió y nos hospedó benignamente por tres días.
τοῖςtoisthe [parts]G3588T-DPN τόπονtoponplaceG5117N-ASM ἐκεῖνονekeinonthat [one]G1565D-ASM ὑπῆρχενhupērchenwereG5225V-IAI-3S τῷtō[belonging] to theG3588T-DSM νήσου,nēsouisland,G3520N-GSF ὀνόματιonomatinamedG3686N-DSN Ποπλίῳ,PopliōPublius,G4196N-DSM-P ἀναδεξάμενοςanadexamenoshaving receivedG0324V-ADP-NSM τρεῖςtreisthreeG5140A-APF ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF φιλοφρόνωςphilophronōshospitablyG5390ADV ἐξένισεν.¶exenisenentertained [us].G3579V-AAI-3S 8 Y sucedió que el padre de Publio estaba en cama, acosado de fiebre y disentería. Pablo entró a él, hizo oración, le impuso las manos y le sanó.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S πατέραpaterafatherG3962N-ASM ΠοπλίουPopliouof PubliusG4196N-GSM-P πυρετοῖςpuretoiswith feversG4446N-DPM δυσεντερίῳdusenteriōwith dysenteryG1420N-DSN συνεχόμενονsunechomenonoppressedG4912V-PPP-ASM κατακεῖσθαι·katakeisthai[was] lying;G2621V-PNN εἰσελθὼνeiselthōnhaving enteredG1525V-2AAP-NSM προσευξάμενος,proseuxamenoshaving prayed,G4336V-ADP-NSM ἐπιθεὶςepitheishaving laidG2007V-2AAP-NSM χεῖραςcheirashandsG5495N-APF αὐτῷ,autōon him,G0846P-DSM ἰάσατοiasatohealedG2390V-ADI-3S αὐτόν.¶autonhim.G0846P-ASM 9 Después de este suceso, acudían también las demás personas de la isla que tenían enfermedades, y eran sanadas,
ΤούτουToutouOf thisG3778D-GSN γενομένουgenomenouhaving taken placeG1096V-2ADP-GSN λοιποὶloipoirestG3062A-NPM ἔχοντεςechonteshavingG2192V-PAP-NPM ἀσθενείαςastheneiasinfirmitiesG0769HN-APF προσήρχοντοprosērchontowere comingG4334V-INI-3P ἐθεραπεύοντο·etherapeuontowere healed;G2323V-IPI-3P 10 por cuyo motivo nos colmaron de muchos honores, y cuando nos hicimos a la vela nos proveyeron de lo necesario.
πολλαῖςpollaiswith manyG4183A-DPF τιμαῖςtimaishonorsG5092N-DPF ἐτίμησανetimēsanhonoredG5091V-AAI-3P ἀναγομένοιςanagomenoison setting sailG0321V-PPP-DPM ἐπέθεντοepethentothey laid on [us]G2007V-2AMI-3P τὰtathe [things]G3588T-APN χρείας.¶chreiasneeds.G5532N-APF De Malta a Roma
11 Al cabo de tres meses, nos embarcamos en una nave alejandrina que había invernado en la isla y llevaba la insignia de los Dióscuros1.
τρεῖςtreisthreeG5140A-APM μῆναςmēnasmonthsG3376N-APM ἀνήχθημενanēchthēmenwe set outG0321V-API-1P πλοίῳploiōa shipG4143N-DSN παρακεχειμακότιparakecheimakotihaving winteredG3914V-RAP-DSN νήσῳ,nēsōisland,G3520N-DSF Ἀλεξανδρίνῳ,AlexandrinōAlexandrian,G0222A-DSN-LG παρασήμῳparasēmōwith a figurehead ofG3902N-DSN Διοσκούροις·Dioskourois[the] Dioscuri;G1359N-DPM-T - 11. Dióscuros: Los mellizos Cástor y Póllux, hijos de Júpiter y Leda, que eran tenidos por protectores de los navíos. S. Pablo no repara en embarcarse, haciendo caso omiso de esa superstición,
12 Aportamos a Siracusa, donde permanecimos tres días,
καταχθέντεςkatachthenteshaving put inG2609V-APP-NPM ΣυρακούσαςSurakousasSyracuseG4946N-APF-L ἐπεμείναμενepemeinamenwe stayedG1961V-AAI-1P ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF τρεῖς,treisthree,G5140A-APF 13 De allí, costeando, arribamos a Regio; un día después se levantó el viento sur, y al segundo día llegamos a Putéolos1,
ὅθενhothenfrom whereG3606PREP περιελόντεςperielonteshaving taken offG4014V-2AAP-NPM κατηντήσαμενkatēntēsamenwe arrivedG2658V-AAI-1P ῬήγιονRhēgionRhegiumG4484N-ASN-L ἡμέρανhēmerandayG2250N-ASF ἐπιγενομένουepigenomenouwhen was comong onG1920V-2ADP-GSM νότουnotoua south windG3558GN-GSM δευτεραῖοιdeuteraioion the second dayG1206A-NPM ἤλθομενēlthomenwe cameG2064V-2AAI-1P Ποτιόλους·PotiolousPuteoli;G4223N-APM-L - 13. De Siracusa , en Sicilia, pasan a Reggio de Calabria, y de allí a Pozzuoli, cerca de Nápoles.
14 donde hallamos hermanos, y fuimos invitados a quedarnos con ellos siete días. Y así llegamos a Roma.
εὑρόντεςheuronteshaving foundG2147V-2AAP-NPM ἀδελφοὺςadelphous[some] brothersG0080N-APM παρεκλήθημενpareklēthēmenwe were entreatedG3870V-API-1P αὐτοῖςautoisthemG0846P-DPM ἐπιμεῖναιepimeinaito remainG1961V-AAN ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF ἑπτά·heptaseven;G2033A-NUI ῬώμηνRhōmēnRomeG4516N-ASF-L ἤλθαμεν.ēlthamenwe came.G2064V-2AAI-1P 15 Teniendo noticia de nosotros, los hermanos de allí nos salieron al encuentro hasta Foro de Apio y Tres Tabernas. Al verlos, Pablo dio gracias a Dios y cobró buen ánimo1.
κἀκεῖθενkakeithenAnd from thereG2532CONJ + G1564 ἀδελφοὶadelphoibrothersG0080N-NPM ἀκούσαντεςakousanteshaving heardG0191V-AAP-NPM τὰtathe [things]G3588T-APN περὶpericoncerningG4012PREP ἦλθανēlthanthey came outG2064V-2AAI-3P ἀπάντησινapantēsinmeetG0529N-ASF ἄχριachrias far asG0891PREP ἈππίουAppiouof AppiusG0675N-GSM-L φόρουphorou[the] marketG5410N-GSN-L ΤριῶνTriōn[the] ThreeG5140A-GPF-L ταβερνῶν,tabernōnTaverns,G4999N-GPF-L ἰδὼνidōnhaving seenG1492HV-2AAP-NSM εὐχαριστήσαςeucharistēsashaving given thanksG2168V-AAP-NSM θεῷtheōto GodG2316N-DSM-T ἔλαβενelabentookG2983V-2AAI-3S θάρσος.¶tharsoscourage.G2294N-ASN - 15. Cobró buen ánimo: ¡Cuán consolador es, para los que somos tan débiles, el ver que S. Pablo, el gran animador de los demás (cf. 27, 21 ss. y nota), también necesitaba confortarse! Véase Lc. 22, 43.
Primera prisión en Roma
16 Cuando llegamos a Roma, se le permitió a Pablo vivir como particular con el soldado que le custodiaba1.
εἰσήλθομενeisēlthomenwe cameG1525V-2AAI-1P Ῥώμην,RhōmēnRome,G4516N-ASF-L ἑκατόνταρχοςhekatontarchoscenturionG1543N-NSM παρέδωκενparedōkendeliveredG3860V-AAI-3S δεσμίουςdesmiousprisonersG1198N-APM στρατοπεδάρχῃstratopedarchēcommandersG4759N-DSM ἐπετράπηepetrapēwas allowedG2010V-API-3S μένεινmeneinto stayG3306V-PAN ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM φυλάσσοντιphulassontiis guardingG5442HV-PAP-DSM στρατιώτῃ.¶stratiōtēsoldier.G4757N-DSM - 16. Como particular, en su casa, es decir, que su prisión no era dura, y en ella podía, como veremos, continuar su incesante apostolado, no obstante conservar sus cadenas (cf. v. 20; Flp. 1, 17; Flm. 1), come las tuvo también en su segunda prisión, cuando escribió la última carta a Timoteo (2 Tm. 2, 9).
17 Tres días después convocó a los principales de los judíos, y habiéndose ellos reunido les dijo: “Varones, hermanos, yo sin haber hecho nada en contra del pueblo, ni contra las tradiciones de nuestros padres, desde Jerusalén fui entregado preso en manos de los romanos1,
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF τρεῖςtreisthreeG5140A-APF συγκαλέσασθαιsugkalesasthaicalling togetherG4779V-AMN ὄνταςontasbeingG1510V-PAP-APM ἸουδαίωνIoudaiōnJewsG2453N-GPM-PG πρώτους·prōtousleaders;G4413IA-APM συνελθόντωνsunelthontōnWhen they were assemblingG4905V-2AAP-GPM ἔλεγενelegenhe was sayingG3004GV-IAI-3S αὐτούς·autousthem;G0846P-APM ἐγώ,egōI myself,G1473P-1NS ἀδελφοί,adelphoibrothersG0080N-VPM οὐδὲνoudenno [thing]G3762A-ASN ἐναντίονenantionagainstG1727A-ASN ποιήσαςpoiēsashaving doneG4160GV-AAP-NSM τοῖςtoisagainst theG3588T-DPN ἔθεσινethesincustomsG1485N-DPN πατρῴοις,patrōoisof our fathers,G3971A-DPN δέσμιοςdesmiosa prisonerG1198N-NSM ἹεροσολύμωνHi'erosolumōnJerusalemG2414N-GPN-L παρεδόθηνparedothēnwas deliveredG3860V-API-1S χεῖραςcheirashandsG5495N-APF Ῥωμαίων,RhōmaiōnRomans,G4514N-GPM-LG - 17. El Apóstol, que bien conoce la mentalidad de sus paisanos, quiere evitar falsos rumores, por lo cual informa personalmente a los principales sobre su apelación al César.
18 los cuales después de hacer los interrogatorios querían ponerme en libertad, por no haber en mí ninguna causa de muerte;
οἵτινεςoitineswhoG3748R-NPM ἀνακρίναντέςanakrinanteshaving examinedG0350V-AAP-NPM ἐβούλοντοeboulontothey were wantingG1014V-INI-3P ἀπολῦσαιapolusaito let [me] goG0630GV-AAN διὰdiaon account ofG1223PREP μηδεμίανmēdemiannot oneG3367A-ASF αἰτίανaitiancauseG0156N-ASF θανάτουthanatouof deathG2288N-GSM ὑπάρχεινhuparcheinexistingG5225V-PAN ἐμοί·emoime myself;G1473P-1DS 19 mas oponiéndose a ellos los judíos, me vi obligado a apelar al César, pero no como que tuviese algo de que acusar a mi nación1.
ἀντιλεγόντωνantilegontōnWhen were objectingG0483V-PAP-GPM ἸουδαίωνIoudaiōnJewsG2453N-GPM-PG ἠναγκάσθηνēnagkasthēnI was compelledG0315V-API-1S ἐπικαλέσασθαιepikalesasthaito appeal toG1941V-AMN ΚαίσαραKaisaraCaesarG2541HN-ASM-T ἔθνουςethnousnationG1484N-GSN ἔχωνechōnhavingG2192V-PAP-NSM κατηγορεῖν.katēgoreinto lay against.G2723V-PAN - 19. Me vi obligado: (25, 12 y nota). Es de observar la caridad y delicadeza con que habla aquí de los judíos, que tanto lo habían perseguido.
20 Este es, pues, el motivo porque os he llamado para veros y hablaros; porque a causa de la esperanza de Israel estoy ceñido de esta cadena”1.
ταύτηνtautēnthisG3778D-ASF αἰτίανaitiancauseG0156N-ASF παρεκάλεσαparekalesaI have calledG3870V-AAI-1S προσλαλῆσαι·proslalēsaito speak to [you];G4354V-AAN ἕνεκενhenekenbecause ofG1752PREP ἐλπίδοςelpidoshopeG1680N-GSF ἸσραὴλIsraēlof IsraelG2474N-GSM-L ἅλυσινhalusinchainG0254N-ASF ταύτηνtautēnthisG3778D-ASF περίκειμαι.perikeimaiI have around [me].G4029V-PNI-1S - 20. Cf. 23, 6; 26, 6 s.
21 Respondiéronle ellos: “Nosotros ni hemos recibido cartas de Judea respecto de ti, ni hermano alguno de los que han llegado, ha contado o dicho mal de ti.
εἶπαν·eipanthey said;G2036V-2AAI-3P ἡμεῖςhēmeisWe ourselvesG3165P-1NP οὔτεouteneitherG3777CONJ-N γράμματαgrammatalettersG1121N-APN περὶpericoncerningG4012PREP ἐδεξάμεθαedexamethareceivedG1209V-ADI-1P Ἰουδαίας,IoudaiasJudea,G2449N-GSF-L παραγενόμενόςparagenomenoshaving arrivedG3854V-AMP-NSM ἀδελφῶνadelphōnbrothersG0080N-GPM ἀπήγγειλενapēngeilenreportedG0518V-AAI-3S ἐλάλησένelalēsenhe saidG2980V-AAI-3S περὶpericoncerningG4012PREP πονηρόν.ponēronevil.G4190A-ASN 22 Sin embargo, deseamos oír de tu parte lo que piensas porque de la secta esa nos es conocido que halla contradicción en todas partes”1.
ἀξιοῦμενaxioumenWe deem it worthyG0515V-PAI-1P ἀκοῦσαιakousaito hearG0191V-AAN φρονεῖς·phroneisyou think;G5426V-PAI-2S περὶpericoncerningG4012PREP αἱρέσεωςhaireseōssectG0139N-GSF ταύτηςtautēsthisG3778D-GSF γνωστὸνgnōstonknownG1110A-NSN ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S πανταχοῦpantachoueverywhereG3837ADV ἀντιλέγεται.¶antilegetaiit is spoken against.G0483V-PPI-3S - 22. Halla contradicción en todas partes: valioso testimonio, en boca de los judíos de Roma, sobre esta característica de los discípulos que había sido la del Maestro. Pablo era de ello un ejemplo viviente.
Último retiro de los judíos
23 Le señalaron, pues, un día y vinieron a él en gran número a su alojamiento. Les explicó el reino de Dios, dando su testimonio, y procuraba persuadirlos acerca de Jesús, con arreglo a la Ley de Moisés y de los Profetas, desde la mañana hasta la tarde1.
ΤαξάμενοιTaxamenoiHaving appointedG5021V-AMP-NPM ἡμέρανhēmerana dayG2250N-ASF ἦλθονēlthoncameG2064V-2AAI-3P ξενίανxenianlodgingG3578N-ASF πλείονες,pleionesmany,G4119A-NPM-C ἐξετίθετοexetithetohe was expoundingG1620V-IMI-3S διαμαρτυρόμενοςdiamarturomenosfully testifyingG1263V-PNP-NSM βασιλείανbasileiankingdomG0932N-ASF θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T πείθωνpeithōnpersuadingG3982V-PAP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM περὶpericoncerningG4012PREP ΜωϋσέωςMōuseōsof MosesG3475N-GSM-P προφητῶνprophētōnProphetsG4396N-GPM ἑσπέρας.hesperasevening.G2073N-GSF - 23. San Pablo se alza aquí por última vez, a lo que parece, en un extremo esfuerzo, por conseguir que Israel y principalmente Judá, acepte a Cristo tal como Él se había presentado en el Evangelio, es decir, como el Profeta anunciado por Moisés (cf. Hch. 3, 22 y nota; Jn. 1, 21 y 45; Lc. 24, 27 y 44) que no viene a cambiar la Ley sino a cumplirla (Mt. 5, 17 ss.); que “no es enviado sino a las ovejas perdidas de Israel” (Mt. 15, 24), y a Israel envía también primero sus discípulos (Mt. 10, 6). Por eso se dirige Pablo en este último discurso de los Hechos a los judíos principales de Roma, aclarándoles que en nada se ha apartado de la tradición judía (v. 17) antes bien que está preso por defender la esperanza de Israel (v. 20), y les predica según su costumbre, a Cristo y el Reino de Dios con arreglo a la Ley de Moisés y a los Profetas, como lo hace en la Carta a los Hebreos (cf. Hb. 8, 8 ss.) y como “siempre que predicaba a los judíos” (Fillion). Pero ellos se apartaron de él todos (v. 25 y 29), sin quedarse siquiera los que antes le creyeron (v. 24). Es el rechazo definitivo, pues Pablo, preso por dos años más (v. 30), no puede ya seguir buscándolos en otras ciudades (véase Hch. 13, 46; 18, 6 y notas; cf. Mt. 10, 23 y nota). Termina así este tiempo de los Hechos, concedido a Israel como una prórroga del Evangelio (cf. la parábola de higuera estéril: Lc. 13, 8 s.) para que reconociese y disfrutase al Mesías resucitado, a quien antes desconoció y que les mantuvo las promesas hechas a Abrahán (cf. 3, 25 s.). San Pablo escribe entonces desde Roma, con Timoteo, a los gentiles de Éfeso y de Colosas la revelación del “Misterio” del Cuerpo Místico, escondido desde el principio (Ef. 1, 1 ss. y notas).
24 Unos creían las cosas que decía; otros no creían.
ἐπείθοντοepeithontowere persuadedG3982V-IPI-3P τοῖςtoisby the [things]G3588T-DPN λεγομένοις,legomenoishe is speaking,G3004GV-PPP-DPN ἠπίστουν.ēpistounwere disbelieving.G0569V-IAI-3P 25 No hubo acuerdo entre ellos y se alejaron mientras Pablo les decía una palabra: “Bien habló el Espíritu Santo por el profeta Isaías a vuestros padres,
ἀσύμφωνοιasumphōnoiDiscordantG0800A-NPM ὄντεςontesbeingG1510V-PAP-NPM ἀλλήλουςallēlousone anotherG0240C-APM ἀπελύοντοapeluontothey were leavingG0630GV-IMI-3P εἰπόντοςeipontoswhen was speakingG2036V-2AAP-GSM ῥῆμαrhēmadeclarationG4487N-ASN καλῶςkalōsRightlyG2573ADV ἐλάλησενelalēsenspokeG2980V-AAI-3S ἨσαΐουĒsaiouIsaiahG2268N-GSM-P προφήτουprophētouprophetG4396N-GSM πατέραςpaterasfathersG3962N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP 26 diciendo: «Ve a este pueblo y di: Oiréis con vuestros oídos y no entenderéis; miraréis con vuestros ojos, pero no veréis1.
λέγων·legōnhe is saying:G3004GV-PAP-NSM πορεύθητιporeuthētido goG4198V-AOM-2S τοῦτονtoutonthisG3778D-ASM εἰπόν·eipondo say;G2036V-2AAM-2S ἀκοῇakoēaIn hearingG0189N-DSF ἀκούσετεakouseteyou will hearG0191V-FAI-2P συνῆτε,sunētemay understand,G4920V-2AAS-2P βλέποντεςblepontesin lookingG0991V-PAP-NPM βλέψετεblepseteyou will lookG0991V-FAI-2P ἴδητε·idētemay perceive;G1492GV-2AAS-2P - 26. Texto de Isaías 6, 9 s. Con la misma cita había reprochado Jesús la incredulidad de Israel (véase Mt. 13, 14; Mc. 4, 12; Lc. 8, 10; Jn. 12, 40; Rm. 11, 8). Cf. 4, 16; 13, 47 y notas.
27 Porque se ha embotado el corazón de este pueblo; con sus oídos oyen pesadamente, y han cerrado sus ojos, para que no vean con sus ojos, ni oigan con sus oídos, ni con el corazón entiendan, y se conviertan y Yo les sane».
ἐπαχύνθηepachunthēHas grown dullG3975V-API-3S καρδίαkardiaheartG2588N-NSF τούτου,toutouthis,G3778D-GSM τοῖςtoiswith theG3588T-DPN βαρέωςbareōsbarelyG0917ADV ἤκουσανēkousanthey hearG0191V-AAI-3P ὀφθαλμοὺςophthalmouseyesG3788N-APM αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM ἐκάμμυσαν·ekammusanthey have closed;G2576V-AAI-3P μήποτεmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 ἴδωσινidōsinthey may seeG1492HV-2AAS-3P τοῖςtoiswith theG3588T-DPM ὀφθαλμοῖςophthalmoiseyesG3788N-DPM τοῖςtoiswith theG3588T-DPN ἀκούσωσινakousōsinthey may hearG0191V-AAS-3P καρδίᾳkardiaheartG2588N-DSF συνῶσινsunōsinthey may understandG4920V-2AAS-3P ἐπιστρέψωσινepistrepsōsinmay turnG1994V-AAS-3P ἰάσομαιiasomaiI will healG2390V-FDI-1S αὐτούς.¶autousthem.’G0846P-APM 28 Os sea notorio que esta salud de Dios ha sido transmitida a los gentiles, los cuales prestarán oídos”1.
ΓνωστὸνGnōstonKnownG1110A-NSN ἔστωestōit should beG1510V-PAM-3S ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἔθνεσινethnesinGentilesG1484N-DPN ἀπεστάληapestalēhas been sentG0649V-2API-3S σωτήριονsōtērionsalvationG4991N-NSN θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ἀκούσονται.akousontaiwill listen!G0191V-FDI-3P - 28. Véase v. 23 y nota.
29 Habiendo él dicho esto, se fueron los judíos, teniendo grande discusión entre sí1.
ταῦταtautathese thingsG3778D-APN αὐτοῦautouof himG0846P-GSM εἰπόντος,eipontossayingG2036V-2AAP-GSM ἀπῆλθονapēlthonthey went awayG0565V-2AAI-3P Ἰουδαῖοι,IoudaioiJewsG2453A-NPM-PG πολλὴνpollēnmuchG4183A-ASF ἔχοντεςechonteshavingG2192V-PAP-NPM ἑαυτοῖςhe'autoisthemselvesG1438F-3DPM συζήτησιν.¶suzētēsindiscussion.G4803N-ASF - 29. Este v. falta en algunos manuscritos antiguos y los críticos modernos lo suprimen aún de la Vulgata. Creemos, como Fillion, que aun podría ser auténtico, pues esta discusión parece explicable por la disidencia del v. 24, que recuerda las provocadas por el mismo Jesús (Jn. 7, 40 ss.), si bien se ve que el retiro de los judíos fue total (v. 25), pues dio lugar al solemne anuncio de Pablo (v. 28), que ya no parece de carácter personal, como los anteriores de 13, 46 y 18, 6, sino de parte de Dios. Cf. Col. 4, 11.
30 Permaneció (Pablo) durante dos años enteros en su propio alojamiento, que había alquilado, y recibía a todos cuantos le visitaban;
ἘνέμεινενEnemeinenHe abidedG1696V-AAI-3S διετίανdietiantwo yearsG1333N-ASF ἰδίῳidiōhis ownG2398A-DSN μισθώματιmisthōmatirented houseG3410N-DSN ἀπεδέχετοapedechetowas welcomingG0588V-INI-3S πάνταςpantasallG3956A-APM εἰσπορευομένουςeisporeuomenouscomingG1531V-PNP-APM 31 predicando con toda libertad y sin obstáculo el reino de Dios, y enseñando las cosas tocantes al Señor Jesucristo1.
κηρύσσωνkērussōnproclaimingG2784V-PAP-NSM βασιλείανbasileiankingdomG0932N-ASF θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T διδάσκωνdidaskōnteachingG1321V-PAP-NSM τὰtathe [things]G3588T-APN περὶpericoncerningG4012PREP ΧριστοῦChristouChristG5547N-GSM-T παρρησίαςparrēsiasboldnessG3954N-GSF ἀκωλύτως.¶akōlutōsunhinderedly.G0209ADV - 31. El autor de los Hechos concluyó su Libro antes del fin del proceso de San Pablo. Por eso no menciona el resultado. No cabe duda de que el Apóstol fue absuelto y puesto en libertad hacia el año 63. Hemos de bendecir a la Providencia por esta demora de S. Pablo en Roma. En esta época escribió el Apóstol de los Gentiles, después del retiro de Israel, las Epístolas “de la cautividad” (Ef. Col. Flp. Filem.), joyas insuperables, las tres primeras, de divina ciencia cristológica, donde se nos revela o se nos confirma, junto con la vocación indistinta de los gentiles con Israel (Ef. 3, 6; cf. Rm. 11, 17), los altísimos misterios del amor de Cristo, “ocultos hasta entonces desde todos los siglos” (Ef. 3, 9; Col. 1, 26), hasta la dicha que nos espera cuando Él venga a “transformar nuestro vil cuerpo para hacerlo semejante al Suyo glorioso” (Flp. 3, 20 s.). El Libro de los Hechos señala así, como la Carta a los Hebreos, un nexo de transición entre “lo nuevo y lo viejo” (Mt. 13, 52), en cuya interpretación, a la luz de las últimas Epístolas paulinas, nos queda aún quizá no poco que ahondar.