Chapter 3
1 ghaH 'elta' again Daq the synagogue, je pa' ghaHta' a loD pa' 'Iv ghajta' Daj ghop withered.
εἰσῆλθενeisēlthenHe enteredG1525V-2AAI-3S συναγωγήν,sunagōgēnsynagogue,G4864N-ASF ἦνēnthere wasG1510V-IAI-3S ἄνθρωποςanthrōposa manG0444N-NSM ἐξηραμμένηνexērammenēnwitheredG3583V-RPP-ASF ἔχωνechōnhavingG2192V-PAP-NSM χεῖρα,cheirahand,G5495N-ASF 2 chaH watched ghaH, whether ghaH would heal ghaH Daq the jaj SochDIch jaj, vetlh chaH might accuse ghaH.
παρετήρουνparetērounthey were watchingG3906V-IAI-3P σάββασινsabbasinSabbathsG4521N-DPN θεραπεύσειtherapeuseiHe will healG2323V-FAI-3S ἵναinain order thatG2443CONJ κατηγορήσωσινkatēgorēsōsinthey may accuseG2723V-AAS-3P αὐτοῦ.autouHim.G0846P-GSM 3 ghaH ja'ta' Daq the loD 'Iv ghajta' Daj ghop withered, “ Qam Dung.”
λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S ἀνθρώπῳanthrōpōmanG0444N-DSM ξηρὰνxēranwitheredG3584A-ASF χεῖραcheirahandG5495N-ASF ἔχοντι·echontihaving:G2192V-PAP-DSM ἔγειρεegeiredo ariseG1453V-PAM-2S μέσον.mesonmidst.G3319A-ASN 4 ghaH ja'ta' Daq chaH, “ ghaH 'oH lawful Daq the jaj SochDIch jaj Daq ta' QaQ, joq Daq ta' harm? Daq toD a yIn, joq Daq HoH?” 'ach chaH were tam.
λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM ἔξεστινexestinIs it lawfulG1832V-PAI-3S σάββασινsabbasinSabbathsG4521N-DPN ἀγαθὸνagathongoodG0018A-ASN ποιῆσαιpoiēsaito doG4160GV-AAN κακοποιῆσαι,kakopoiēsaito do evil?G2554V-AAN σῶσαιsōsaito saveG4982V-AAN ἀποκτεῖναι;apokteinaito kill?G0615V-AAN ἐσιώπων.esiōpōnthey were silent.G4623V-IAI-3P 5 ghorgh ghaH ghajta' nejta' around Daq chaH tlhej QeH, taH grieved Daq the hardening vo' chaj tIQDu', ghaH ja'ta' Daq the loD, “Stretch pa' lIj ghop.” ghaH stretched 'oH pa', je Daj ghop ghaHta' restored as healthy as the latlh.
περιβλεψάμενοςperiblepsamenoshaving looked around onG4017V-AMP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM ὀργῆς,orgēsanger,G3709N-GSF συλλυπούμενοςsullupoumenosbeing grievedG4818V-PNP-NSM πωρώσειpōrōseihardnessG4457N-DSF καρδίαςkardiasheartG2588N-GSF αὐτῶν,autōnof them,G0846P-GPM λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S ἀνθρώπῳ·anthrōpōman;G0444N-DSM ἔκτεινονekteinondo stretch outG1614V-AAM-2S χεῖραcheirahandG5495N-ASF ἐξέτεινεν,exeteinenhe stretched [it] out,G1614V-AAI-3S ἀπεκατεστάθηapekatestathēwas restoredG0600V-API-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ὑγιὴςhugiēssoundG5199A-NSF ἄλλη.¶allēanother.G0243A-NSF 6 The Pharisees mejta' pa', je SibI' conspired tlhej the Herodians Daq ghaH, chay' chaH might Qaw' ghaH.
ἐξελθόντεςexelthonteshaving gone outG1831V-2AAP-NPM ΦαρισαῖοιPharisaioiPhariseesG5330N-NPM-T εὐθὺςeuthusimmediatelyG2112ADV ἩρῳδιανῶνHērōdianōnHerodiansG2265N-GPM-T συμβούλιονsumboulioncounselG4824N-ASN ἐδίδουνedidounwere givingG1325V-IAI-3P ἀπολέσωσιν.¶apolesōsinthey may destroy.G0622V-AAS-3P 7 Jesus withdrew Daq the biQ'a' tlhej Daj ghojwI'pu', je a Dun qevmey tlha'ta' ghaH vo' Galilee, vo' Judea,
ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P μαθητῶνmathētōndisciplesG3101N-GPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἀνεχώρησενanechōrēsenwithdrewG0402V-AAI-3S θάλασσαν,thalassansea,G2281N-ASF πλῆθοςplēthosa multitudeG4128N-NSN ΓαλιλαίαςGalilaiasGalileeG1056GN-GSF-L ἠκολούθησενēkolouthēsenfollowedG0190V-AAI-3S ἸουδαίαςIoudaiasJudeaG2449N-GSF-L 8 vo' Jerusalem, vo' Idumaea, beyond the Jordan, je chaH vo' around Tyre je Sidon. A Dun qevmey, hearing nuq Dun Dochmey ghaH ta'ta', ghoSta' Daq ghaH.
ἹεροσολύμωνHi'erosolumōnJerusalemG2414N-GPN-L ἸδουμαίαςIdoumaiasIdumeaG2401N-GSF-L πέρανperanbeyondG4008PREP ἸορδάνουIordanouJordanG2446N-GSM-L ΤύρονTuronTyreG5184N-ASF-L Σιδῶνα,SidōnaSidon,G4605N-ASF-L πλῆθοςplēthosA multitudeG4128N-NSN ἀκούοντεςakouonteshaving heardG0191V-PAP-NPM ὅσαhosaas much asG3745K-APN ἐποίειepoieiHe was doingG4160GV-IAI-3S ἦλθονēlthoncameG2064V-2AAI-3P αὐτόν.¶autonHim.G0846P-ASM 9 ghaH jatlhta' Daq Daj ghojwI'pu' vetlh a mach boat should stay Sum ghaH because vo' the crowd, vaj vetlh chaH wouldn't press Daq ghaH.
εἶπενeipenHe spokeG2036V-2AAI-3S μαθηταῖςmathētaisdisciplesG3101N-DPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM πλοιάριονploiariona boatG4142N-NSN προσκαρτερῇproskarterēamay wait uponG4342V-PAS-3S διὰdiaon account ofG1223PREP ὄχλονochloncrowdG3793N-ASM θλίβωσινthlibōsinthey may press uponG2346V-PAS-3P αὐτόν.autonHim.G0846P-ASM 10 vaD ghaH ghajta' healed law', vaj vetlh as law' as ghajta' diseases pressed Daq ghaH vetlh chaH might touch ghaH.
πολλοὺςpollousManyG4183A-APM ἐθεράπευσενetherapeusenHe healedG2323V-AAI-3S ὥστεhōsteso as forG5620CONJ ἐπιπίπτεινepipipteinto press uponG1968V-PAN ἅψωνταιhapsōntaithey may touchG0681V-AMS-3P ὅσοιhosoias many asG3745K-NPM εἶχονeichonhadG2192V-IAI-3P μάστιγας.mastigasdiseases.G3148N-APF 11 The Say'Ha' spirits, whenever chaH leghta' ghaH, pumta' bIng qaSpa' ghaH, je SaQta', “ SoH 'oH the puqloD vo' joH'a'!”
πνεύματαpneumataspiritsG4151GN-NPN ἀκάθαρτα,akathartaunclean,G0169A-NPN ὅτανhotanwheneverG3752CONJ ἐθεώρουν,etheōrounthey were seeingG2334V-IAI-3P προσέπιπτονprosepiptonthey were falling downG4363V-IAI-3P αὐτῷautōbefore HimG0846P-DSM ἔκραζονekrazonthey were crying outG2896V-IAI-3P λέγοντεςlegontessayingG3004GV-PAP-NPM σὺsuYou yourselfG4771P-2NS θεοῦ.theouof God.G2316N-GSM-T 12 ghaH sternly warned chaH vetlh chaH should ghobe' chenmoH ghaH Sovta'.
ἐπετίμαepetimaHe was rebukingG2008V-IAI-3S αὐτοῖςautoisthemG0846P-DPM φανερὸνphaneronknownG5318A-ASM ποιήσωσιν.¶poiēsōsinthey may make.G4160GV-AAS-3P 13 ghaH mejta' Dung Daq the HuD, je ja' Daq himself chaH 'Iv ghaH wanted, je chaH mejta' Daq ghaH.
ἀναβαίνειanabaineiHe goes upG0305V-PAI-3S ὄροςorosmountainG3735N-ASN προσκαλεῖταιproskaleitaicalls nearG4341V-PNI-3S οὓςhousthose whomG3739R-APM ἤθελενēthelenhe was wantingG2309V-IAI-3S αὐτός,autosHimself,G0846P-NSM ἀπῆλθονapēlthonthey wentG0565V-2AAI-3P αὐτόν.¶autonHim.G0846P-ASM 14 ghaH wIv cha' wa'maH, vetlh chaH might taH tlhej ghaH, je vetlh ghaH might ngeH chaH pa' Daq preach,
ἐποίησενepoiēsenHe appointedG4160IV-AAI-3S δώδεκαdōdekatwelveG1427A-NUI ἀποστόλουςapostolousapostlesG0652N-APM ὠνόμασενōnomasenHe called [them]G3687V-AAI-3S ὦσινōsinthey may beG1510V-PAS-3P ἀποστέλλῃapostellēHe may sendG0649V-PAS-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM κηρύσσεινkērusseinto preachG2784V-PAN 15 je Daq ghaj authority Daq heal sicknesses je Daq chuH pa' demons:
ἔχεινecheinto haveG2192V-PAN ἐξουσίανexousianauthorityG1849N-ASF θεραπεύεινtherapeueinto healG2323V-PAN νόσουςnosousdiseasesG3554N-APF ἐκβάλλεινekballeinto cast outG1544V-PAN δαιμόνια.daimoniademons.G1140N-APN 16 Simon, Daq 'Iv ghaH nobta' the pong Peter;
ἐποίησενepoiēsenHe appointedG4160IV-AAI-3S δώδεκαdōdekaTwelveG1427A-NUI ἐπέθηκενepethēkenHe addedG2007V-2AAI-3S ὄνομαonoma[the] nameG3686N-ASN ΣίμωνιSimōnito SimonG4613ON-DSM-P Πέτρον,PetronPeter,G4074GN-ASM-P 17 James the puqloD vo' Zebedee; John, the loDnI' vo' James, je ghaH surnamed chaH Boanerges, nuq means, puqloDpu' vo' Thunder;
ἸάκωβονIakōbonJamesG2385GN-ASM-P τὸνtonthe [son]G3588T-ASM ΖεβεδαίουZebedaiouof ZebedeeG2199GN-GSM-P ἸωάννηνIōannēnJohnG2491HN-ASM-P ἀδελφὸνadelphonbrotherG0080N-ASM Ἰακώβου,Iakōbouof James,G2385GN-GSM-P ἐπέθηκενepethēkenHe addedG2007V-2AAI-3S αὐτοῖςautoisto them [the]G0846P-DPM ὀνόματαonomatanamesG3686N-APN Βοανηργές,BoanērgesBoanerges,G0993N-APM-P ἐστινestinisG1510V-PAI-3S βροντῆς·brontēsof thunder;G1027N-GSF 18 Andrew; Philip; Bartholomew; Matthew; Thomas; James, the puqloD vo' Alphaeus; Thaddaeus; Simon the Zealot;
ἈνδρέανAndreanAndrewG0406N-ASM-P ΦίλιππονPhilipponPhilipG5376GN-ASM-P ΒαρθολομαῖονBartholomaionBartholomewG0918N-ASM-P ΜαθθαῖονMaththaionMatthewG3156N-ASM-P ΘωμᾶνThōmanThomasG2381N-ASM-P ἸάκωβονIakōbonJamesG2385HN-ASM-P τὸνtonthe [son]G3588T-ASM ἉλφαίουHalphaiouof AlphaeusG0256N-GSM-P ΘαδδαῖονThaddaionThaddaeusG2280N-ASM-P ΣίμωναSimōnaSimonG4613GN-ASM-P ΚαναναῖονKananaionZealotG2581N-ASM-T 19 je Judas Iscariot, 'Iv je maghta' ghaH. ghaH ghoSta' Daq a tuq.
ἸούδανIoudanJudasG2455HN-ASM-P ἸσκαριὼθIskariōthIscariotG2469N-ASM-P παρέδωκενparedōkenbetrayedG3860V-AAI-3S αὐτόν.¶autonHim.G0846P-ASM 20 The qevmey ghoSta' tay' again, vaj vetlh chaH laH ghobe' vaj 'ar as Sop tIr Soj.
συνέρχεταιsunerchetaicomes togetherG4905V-PNI-3S ὄχλοςochlosa crowdG3793N-NSM ὥστεhōsteso thatG5620CONJ δύνασθαιdunasthaito be ableG1410V-PNN αὐτοὺςautoustheyG0846P-APM ἄρτονartonbreadG0740N-ASM φαγεῖν.phageinto eat.G5315V-AAN 21 ghorgh Daj friends Qoyta' 'oH, chaH mejta' pa' Daq seize ghaH: vaD chaH ja'ta', “ ghaH ghaH insane.”
ἀκούσαντεςakousanteshaving heard [of it]G0191V-AAP-NPM παρ᾽par᾽belonging toG3844PREP ἐξῆλθονexēlthonwent outG1831V-2AAI-3P κρατῆσαιkratēsaito seizeG2902V-AAN αὐτόν·autonHim;G0846P-ASM ἔλεγονelegonthey were sayingG3004GV-IAI-3P ἐξέστη.exestēHe is crazy.G1839V-2AAI-3S 22 The scribes 'Iv ghoSta' bIng vo' Jerusalem ja'ta', “ ghaH ghajtaH Beelzebul,” je, “ Sum the joHHom vo' the demons ghaH casts pa' the demons.”
γραμματεῖςgrammateisscribesG1122N-NPM ἹεροσολύμωνHi'erosolumōnJerusalemG2414N-GPN-L καταβάντεςkatabanteshaving come downG2597V-2AAP-NPM ἔλεγονelegonwere sayingG3004GV-IAI-3P ΒεελζεβοὺλBeelzeboulBeelzebulG0954N-ASM-T ἔχειecheiHe hasG2192V-PAI-3S ἄρχοντιarchontiprinceG0758N-DSM δαιμονίωνdaimoniōndemonsG1140N-GPN ἐκβάλλειekballeiHe casts outG1544V-PAI-3S δαιμόνια.¶daimoniademons.G1140N-APN 23 ghaH summoned chaH, je ja'ta' Daq chaH Daq parables, “ chay' laH Satan chuH pa' Satan?
προσκαλεσάμενοςproskalesamenoshaving called to [Him]G4341V-ADP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM παραβολαῖςparabolaisparablesG3850N-DPF ἔλεγενelegenHe was speakingG3004GV-IAI-3S αὐτοῖς·autoisto them:G0846P-DPM δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S σατανᾶςsatanasSatanG4567N-NSM-T σατανᾶνsatananSatanG4567N-ASM-T ἐκβάλλειν;ekballeinto cast out?G1544V-PAN 24 chugh a kingdom ghaH divided Daq itself, vetlh kingdom cannot Qam.
βασιλείαbasileiaa kingdomG0932N-NSF ἑαυτὴνhe'autēnitselfG1438F-3ASF μερισθῇ,meristhēashall be divided,G3307V-APS-3S δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S σταθῆναιstathēnaito standG2476V-APN βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF ἐκείνη·ekeinēthat;G1565D-NSF 25 chugh a tuq ghaH divided Daq itself, vetlh tuq cannot Qam.
ἑαυτὴνhe'autēnitselfG1438F-3ASF μερισθῇ,meristhēashall be divided,G3307V-APS-3S δυνήσεταιdunēsetaiwill be ableG1410V-FDI-3S ἐκείνηekeinēthatG1565D-NSF σταθῆναι·stathēnaito stand;G2476V-APN 26 chugh Satan ghajtaH risen Dung Daq himself, je ghaH divided, ghaH ta'laHbe' Qam, 'ach ghajtaH an pItlh.
σατανᾶςsatanasSatanG4567N-NSM-T ἀνέστηanestēhas risen upG0450V-2AAI-3S ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM ἐμερίσθη,emeristhēwas divided,G3307V-API-3S δύναταιdunataihe is ableG1410V-PNI-3S στῆναιstēnaito standG2476V-2AAN τέλοςtelosan endG5056N-ASN ἔχει.echeiis coming to.G2192V-PAI-3S 27 'ach ghobe' wa' laH 'el Daq the tuq vo' the HoS loD Daq plunder, unless ghaH wa'Dich binds the HoS loD; je vaj ghaH DichDaq plunder Daj tuq.
δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S οὐδεὶςoudeisno [one]G3762A-NSM ἰσχυροῦischuroustrong manG2478A-GSM εἰσελθὼνeiselthōnhaving enteredG1525V-2AAP-NSM σκεύηskeuēgoodsG4632N-APN αὐτοῦautouof himG0846P-GSM διαρπάσαι,diarpasaito plunder,G1283V-AAN ἰσχυρὸνischuronstrong manG2478A-ASM δήσῃ,dēsēhe shall bind,G1210V-AAS-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM διαρπάσει.¶diarpaseihe will plunder.G1283V-FAI-3S 28 HochHom certainly jIH ja' SoH, Hoch yemmey vo' the descendants vo' loD DichDaq taH forgiven, including chaj blasphemies tlhej nuq chaH may blaspheme;
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀφεθήσεταιaphethēsetaiwill be forgivenG0863HV-FPI-3S υἱοῖςhuioissonsG5207N-DPM ἀνθρώπωνanthrōpōnof menG0444N-GPM ἁμαρτήματαhamartēmatasinsG0265N-NPN βλασφημίαιblasphēmiaiblasphemiesG0988N-NPF ὅσαhosaas much asG3745K-APN βλασφημήσωσιν·blasphēmēsōsinthey shall have blasphemed;G0987V-AAS-3P 30 'ach 'Iv may blaspheme Daq the le' qa' never ghajtaH forgiveness, 'ach ghaH guilty vo' an eternal yem” —because chaH ja'ta', “ ghaH ghajtaH an Say'Ha' qa'.”
ἔλεγον·elegonthey were saying;G3004GV-IAI-3P πνεῦμαpneumaA spiritG4151GN-ASN ἀκάθαρτονakathartonuncleanG0169A-ASN ἔχει.¶echeihe has.G2192V-PAI-3S 31 Daj SoS je Daj loDnI'pu' ghoSta', je standing outside, chaH ngeHta' Daq ghaH, ja'taH ghaH.
ἔρχεταιerchetaihe comesG2064V-PNI-3S μήτηρmētērmotherG3384N-NSF αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἀδελφοὶadelphoibrothersG0080N-NPM αὐτοῦ.autouof Him.G0846P-GSM στήκοντεςstēkontesstandingG4739V-PAP-NPM ἀπέστειλανapesteilansentG0649V-AAI-3P καλοῦντεςkalountescallingG2564GV-PAP-NPM αὐτόν.autonHim.G0846P-ASM 32 A qevmey ghaHta' sitting around ghaH, je chaH ja'ta' ghaH, “ yIlegh, lIj SoS, lIj loDnI'pu', je lIj sisters { Note: TR omits “ lIj sisters” } 'oH outside leghtaH vaD SoH.”
ἐκάθητοekathētowas sittingG2521V-INI-3S ὄχλος,ochlosa crowdG3793N-NSM λέγουσινlegousinthey speakG3004GV-PAI-3P αὐτῷ·autōto Him;G0846P-DSM μήτηρmētērmotherG3384N-NSF ἀδελφοίadelphoibrothersG0080N-NPM ἀδελφαίadelphaisistersG0079N-NPF ζητοῦσίνzētousinare seekingG2212V-PAI-3P 33 ghaH jangta' chaH, “ 'Iv 'oH wIj SoS je wIj loDnI'pu'?”
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM αὐτοῖςautoisthemG0846P-DPM λέγει·legeiHe says;G3004GV-PAI-3S ἐστινestinareG1510V-PAI-3S μήτηρmētērmotherG3384N-NSF ἀδελφοίadelphoibrothersG0080N-NPM μου;mouof Mine?G3165P-1GS 34 leghtaH around Daq chaH 'Iv ba'ta' around ghaH, ghaH ja'ta', “ yIlegh, wIj SoS je wIj loDnI'pu'!
περιβλεψάμενοςperiblepsamenoshaving looked around onG4017V-AMP-NSM τοὺςtousthose whoG3588T-APM κύκλῳkuklōsurroundingG2945ADV καθημένουςkathēmenouswere sittingG2521V-PNP-APM λέγει·legeiHe says;G3004GV-PAI-3S μήτηρmētērmotherG3384N-NSF ἀδελφοίadelphoibrothersG0080N-NPM μου.mouof Mine!G3165P-1GS 35 vaD 'Iv ta'taH the DichDaq vo' joH'a', the rap ghaH wIj loDnI', je wIj sister, je SoS.”
ποιήσῃpoiēsēmay doG4160GV-AAS-3S θέλημαthelēmawillG2307N-ASN θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ἀδελφὴadelphēsisterG0079N-NSF μήτηρmētērmotherG3384N-NSF ἐστίν.¶estinis.G1510V-PAI-3S