Chapter 3
Rozdział 3
1 O głupi Galaci! Któż was omamił, abyście nie byli posłuszni prawdzie, was, przed których oczami został wymalowany Jezus Chrystus i wśród których został ukrzyżowany?
ἀνόητοιanoētoifoolishG0453A-VPM Γαλάται,GalataiGalatians!G1052N-VPM-LG ἐβάσκανενebaskanenhas bewitchedG0940V-AAI-3S ἀληθείᾳalētheiatruthG0225N-DSF πείθεσθαι,peithesthaito obeyG3982V-PPN ὀφθαλμοὺςophthalmouseyesG3788N-APM ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P ΧριστὸςChristosChristG5547N-NSM-T προεγράφηproegraphēwas publicly portrayedG4270V-2API-3S ἐσταυρωμένος;estaurōmenos[as] crucified?G4717V-RPP-NSM 2 Tego tylko chciałbym się od was dowiedzieć: Czy przez uczynki prawa otrzymaliście Ducha1, czy przez słuchanie wiary?
θέλωthelōI wishG2309V-PAI-1S μαθεῖνmatheinto learnG3129V-2AAN ἔργωνergōnworksG2041N-GPN νόμουnomouof [the] LawG3551N-GSM ἐλάβετεelabetedid you receiveG2983V-2AAI-2P ἀκοῆςakoēshearingG0189N-GSF πίστεως;pisteōsof faith?G4102GN-GSF - Ga 3,5.14; Dz 11,15-18; Ef 1,13.
3 Tak głupi jesteście? Rozpoczęliście duchem, a teraz kończycie1 ciałem?
ἀνόητοίanoētoifoolishG0453A-NPM ἐστε;esteare you?G1510V-PAI-2P ἐναρξάμενοιenarxamenoiHaving begunG1728V-ADP-NPM πνεύματιpneumatiin [the] SpiritG4151GN-DSN σαρκὶsarkiin [the] fleshG4561N-DSF ἐπιτελεῖσθε;epiteleistheare you being perfected?G2005V-PEI-2P - Rdz 6,9; Hbr 7,19.25; 9,9; Mt 5,48; Łk 6,40; 2Kor 13,11.
4 Tak wiele cierpieliście na próżno, jeśli rzeczywiście na próżno?
τοσαῦταtosautaSo many thingsG5118K-APN ἐπάθετεepathetedid you sufferG3958V-2AAI-2P εἰκῇ;eikēain vain?G1500ADV εἰκῇ.¶eikēain vain!G1500ADV 5 Ten więc, który udziela wam Ducha i czyni cuda wśród was1, czyni to przez uczynki prawa czy przez słuchanie wiary?
ἐπιχορηγῶνepichorēgōnsupplyingG2023V-PAP-NSM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἐνεργῶνenergōnworkingG1754V-PAP-NSM δυνάμειςdunameismiraclesG1411N-APF ἐξex[is it] out ofG1537PREP ἔργωνergōnworksG2041N-GPN νόμουnomouof the LawG3551N-GSM ἀκοῆςakoēshearingG0189N-GSF πίστεως;pisteōsof faith?G4102GN-GSF - Dz 5,12; Hbr 2,4.
6 Tak jak Abraham uwierzył Bogu1 i zostało mu to poczytane za sprawiedliwość2.
καθὼςkathōsEven asG2531CONJ ἈβραὰμAbraamAbrahamG0011N-NSM-P ἐπίστευσενepisteusenbelievedG4100V-AAI-3S θεῷtheōin GodG2316N-DSM-T ἐλογίσθηelogisthēit was reckonedG3049V-API-3S δικαιοσύνην.dikaiosunēnrighteousness.G1343N-ASF - Rdz 15,6; Rz 4,3; Jk 2,23.
- Rz 4,6.11.22.24.
7 Wiedzcie zatem, że ci, którzy są z wiary, ci są synami Abrahama.
γινώσκετεginōsketedo knowG1097V-PAM-2P πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF οὗτοιhoutoitheseG3778D-NPM εἰσινeisinareG1510V-PAI-3P Ἀβραάμ.Abraamof Abraham.G0011N-GSM-P 8 A Pismo, które przewidziało, że Bóg z wiary będzie usprawiedliwiał pogan, wcześniej ogłosiło ewangelię Abrahamowi: W tobie będą błogosławione wszystkie narody1.
προϊδοῦσαproidousaHaving foreseenG4308V-2AAP-NSF γραφὴgraphēScriptureG1124N-NSF πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF δικαιοῖdikaioijustifiesG1344V-PAI-3S ἔθνηethnēGentilesG1484N-APN θεός,theosGod,G2316N-NSM-T προευηγγελίσατοproeuēngelisatoforetold the gospelG4283V-ADI-3S ἈβραὰμAbraamto AbrahamG0011N-DSM-P ἐνευλογηθήσονταιeneulogēthēsontaiWill be blessedG1757V-FPI-3P ἔθνη.ethnēnations.G1484N-NPN - Rdz 12,3.
9 Tak więc ci, którzy są z wiary, dostępują błogosławieństwa wraz z wierzącym Abrahamem.
ὥστεhōsteSo thenG5620CONJ πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF εὐλογοῦνταιeulogountaiare blessedG2127V-PPI-3P σὺνsunalong withG4862PREP πιστῷpistōbelievingG4103A-DSM Ἀβραάμ.AbraamAbraham.G0011N-DSM-P 10 Na wszystkich bowiem, którzy są z uczynków prawa, ciąży przekleństwo, bo jest napisane1: Przeklęty każdy, kto nie wytrwa w wypełnianiu wszystkiego2, co jest napisane w księdze Prawa.
ὅσοιhosoiAs many asG3745K-NPM ἔργωνergōnworksG2041N-GPN νόμουnomouof [the] LawG3551N-GSM εἰσίν,eisinare,G1510V-PAI-3P κατάρανkatarana curseG2671N-ASF εἰσίν·eisinare;G1510V-PAI-3P γέγραπταιgegraptaiit has been writtenG1125V-RPI-3S ἐπικατάρατοςepikataratosCursed [is]G1944A-NSM ἐμμένειemmeneidoes continueG1696V-PAI-3S πᾶσινpasinall thingsG3956A-DPN γεγραμμένοιςgegrammenoiswrittenG1125V-RPP-DPN βιβλίῳbibliōbookG0975N-DSN ποιῆσαιpoiēsaito doG4160GV-AAN - Pwt 11,26-28; 27,26.
- Rz 3,19-20; Jk 2,9-11.
11 A że przez prawo nikt nie jest usprawiedliwiony1 przed Bogiem, jest oczywiste, bo: Sprawiedliwy będzie żył z wiary2.
νόμῳnomō[the] lawG3551N-DSM οὐδεὶςoudeisno [one]G3762A-NSM δικαιοῦταιdikaioutaiis justifiedG1344V-PPI-3S δῆλον,dēlon[is] evident,G1212A-NSN δίκαιοςdikaiosrighteousG1342A-NSM πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF ζήσεται·zēsetaiwill live;G2198V-FDI-3S - Ga 2,16; Kaz 7,20.
- Ha 2,4; Rz 1,17.
12 Prawo zaś nie jest z wiary1, lecz: Człowiek, który je wypełnia, przez nie będzie żył2.
νόμοςnomosthe LawG3551N-NSM ἔστινestinisG1510V-PAI-3S πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF ποιήσαςpoiēsashaving doneG4160GV-AAP-NSM αὐτὰautathese thingsG0846P-APN ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM ζήσεταιzēsetaiwill liveG2198V-FDI-3S αὐτοῖς.¶autoisthem.G0846P-DPN - Rz 9,31-32.
- Kpł 18,5; Rz 10,5-6.
13 Chrystus odkupił1 nas z przekleństwa prawa, stając się za nas przekleństwem (bo jest napisane: Przeklęty każdy, kto wisi na drzewie2);
ΧριστὸςChristosChristG5547N-NSM-T ἐξηγόρασενexēgorasenredeemedG1805V-AAI-3S κατάραςkatarascurseG2671N-GSF γενόμενοςgenomenoshaving becomeG1096V-2ADP-NSM κατάρα·kataraa curse;G2671N-NSF γέγραπταιgegraptaiit has been writtenG1125V-RPI-3S ἐπικατάρατοςepikataratosCursed [is]G1944A-NSM κρεμάμενοςkremamenosis hangingG2910V-PMP-NSM ξύλου·xuloua tree;G3586N-GSN - Ga 4,5; Rz 3,24-25; Kol 1,14.
- Pwt 21,23.
14 Aby błogosławieństwo Abrahama w Chrystusie Jezusie przeszło na pogan i abyśmy przez wiarę otrzymali obietnicę1 Ducha.
ἔθνηethnēGentilesG1484N-APN εὐλογίαeulogiablessingG2129N-NSF ἈβραὰμAbraamof AbrahamG0011N-GSM-P γένηταιgenētaimay becomeG1096V-2ADS-3S ΧριστῷChristōChristG5547N-DSM-T ἐπαγγελίανepangelianpromiseG1860N-ASF πνεύματοςpneumatosSpiritG4151GN-GSN λάβωμενlabōmenwe may receiveG2983V-2AAS-1P πίστεως.pisteōsfaith.G4102GN-GSF - Dz 1,4; 2,33.
15 Bracia, mówię po ludzku: Przecież nawet zatwierdzonego testamentu1 człowieka nikt nie obala ani do niego nic nie dodaje.
ἀδελφοί,adelphoiBrothers,G0080N-VPM κατὰkataaccording toG2596PREP ἄνθρωπονanthrōponmanG0444N-ASM λέγω.legōI am speaking.G3004GV-PAI-1S ἀνθρώπουanthrōpouof manG0444N-GSM κεκυρωμένηνkekurōmenēnratifiedG2964V-RPP-ASF διαθήκηνdiathēkēna covenantG1242N-ASF οὐδεὶςoudeisno [one]G3762A-NSM ἀθετεῖatheteisets asideG0114V-PAI-3S ἐπιδιατάσσεται.epidiatassetaiadds thereto.G1928V-PNI-3S - Hbr 9,17.
16 Otóż Abrahamowi1 i jego potomkowi zostały dane obietnice. Nie mówi2: I jego potomkom, jak o wielu, ale jak o jednym: I twemu potomkowi, którym jest Chrystus.
ἈβραὰμAbraamto AbrahamG0011N-DSM-P ἐρρέθησανerrethēsanwere spokenG2046V-API-3P ἐπαγγελίαιepangeliaipromisesG1860N-NPF σπέρματιspermatiseedG4690GN-DSN αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM λέγει·legeiit does say;G3004GV-PAI-3S σπέρμασινspermasinto seedsG4690GN-DPN πολλῶνpollōnmanyG4183A-GPN σπέρματίspermatiseedG4690GN-DSN ἐστινestinisG1510V-PAI-3S Χριστός.ChristosChrist.G5547N-NSM-T - Rdz 12,3; 13,15; 17,7.
- Rdz 22,18; 26,3-4.
17 To zaś mówię: Przymierza zatwierdzonego przedtem przez Boga względem Chrystusa nie znosi prawo, które powstało czterysta trzydzieści lat1 później, tak aby unieważnić obietnicę.
διαθήκηνdiathēkēn[The] covenantG1242N-ASF προκεκυρωμένηνprokekurōmenēnconfirmed beforehandG4300V-RPP-ASF ΧριστὸνChristonChristG5547N-ASM-T μετὰmetaafterwardG3326PREP τετρακόσιαtetrakosiafour hundredG5071A-APN τριάκονταtriakontathirtyG5144A-NUI γεγονὼςgegonōshaving comeG1096V-2RAP-NSM νόμοςnomos[the] lawG3551N-NSM ἀκυροῖakuroidoes annulG0208V-PAI-3S καταργῆσαιkatargēsaito nullifyG2673V-AAN ἐπαγγελίαν.epangelianpromise.G1860N-ASF - Wj 12,40-41.
18 Jeśli bowiem dziedzictwo jest z prawa1, to już nie z obietnicy. Lecz Bóg darował je Abrahamowi przez obietnicę2.
νόμουnomou[the] Law [is]G3551N-GSM κληρονομίαklēronomiainheritanceG2817N-NSF οὐκέτιouketino longerG3756PRT-N + G2089 ἐπαγγελίας·epangeliasa promise;G1860N-GSF ἈβραὰμAbraamto AbrahamG0011N-DSM-P ἐπαγγελίαςepangeliasa promiseG1860N-GSF κεχάρισταιkecharistaihas granted [it]G5483V-RNI-3S θεός.¶theosGod.G2316N-NSM-T - Rz 4,13.
- Rdz 22,16-17.
19 Po co więc prawo1? Zostało dodane z powodu przestępstw, aż do przyjścia potomka2, któremu złożono obietnicę, ustanowione przez aniołów ręką pośrednika.
νόμος;nomosLaw?G3551N-NSM παραβάσεωνparabaseōntransgressionsG3847N-GPF χάρινcharinBecause ofG5484PREP προσετέθηprosetethēit was addedG4369V-API-3S ἄχριςachrisuntilG0891PREP ἔλθῃelthēmay have comeG2064V-2AAS-3S ἐπήγγελται,epēngeltaipromise has been made,G1861V-RNI-3S διαταγεὶςdiatageishaving been ordainedG1299V-2APP-NSM ἀγγέλωνangelōnangelsG0032GN-GPM χειρὶcheiri[the] handG5495N-DSF μεσίτου.mesitouof a mediator.G3316N-GSM - Ga 3,23-25; Rz 3,19-23; 5,12-13; 7,8-13; 1Tm 1,8-9.
- Ga 4,4.
20 Lecz pośrednik nie jest dla jednego, ale Bóg jest jeden.
μεσίτηςmesitēsa mediatorG3316N-NSM ἑνὸςhenosof one [person]G1520A-GSM ἔστιν,estinis,G1510V-PAI-3S ἐστιν.¶estinis.G1510V-PAI-3S 21 Czy więc prawo jest przeciwko obietnicom Boga? Nie daj Boże! Gdyby bowiem zostało dane prawo, które mogłoby ożywiać, sprawiedliwość rzeczywiście byłaby z prawa.
κατὰkata[is] contrary toG2596PREP ἐπαγγελιῶνepangeliōnpromisesG1860N-GPF θεοῦ;theouof God?G2316N-GSM-T γένοιτο.genoitowould it be!G1096V-2ADO-3S ἐδόθηedothēwas givenG1325V-API-3S νόμοςnomosa lawG3551N-NSM δυνάμενοςdunamenosis being ableG1410V-PNP-NSM ζῳοποιῆσαι,zōopoiēsaito impart life,G2227V-AAN νόμουnomou[the] lawG3551N-GSM ἦνēnwas emergingG1510V-IAI-3S δικαιοσύνη·dikaiosunērighteousness;G1343N-NSF 22 Lecz Pismo zamknęło wszystko pod grzech, aby obietnica z wiary Jezusa Chrystusa została dana wierzącym.
συνέκλεισενsunekleisenimprisonedG4788V-AAI-3S γραφὴgraphēScriptureG1124N-NSF τὰta<the> [things]G3588T-APN ἁμαρτίαν,hamartiansin,G0266N-ASF ἐπαγγελίαepangeliapromiseG1860N-NSF πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF ἸησοῦIēsoufrom JesusG2424GN-GSM-P ΧριστοῦChristouChristG5547N-GSM-T δοθῇdothēamay be givenG1325V-APS-3S τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM πιστεύουσιν.¶pisteuousinbelieving.G4100V-PAP-DPM 23 Zanim zaś przyszła wiara, byliśmy poddani pod straż prawa i trzymani w zamknięciu aż do tej wiary, która potem miała być objawiona.
ἐλθεῖνeltheincomingG2064V-2AAN νόμονnomon[the] LawG3551N-ASM ἐφρουρούμεθαephrouroumethawe were held in custodyG5432V-IPI-1P συγκλειόμενοιsugkleiomenoibeing locked upG4788V-PPP-NPM μέλλουσανmellousanis being soonG3195V-PAP-ASF ἀποκαλυφθῆναι.apokaluphthēnaito be revealed.G0601V-APN 24 Tak więc prawo było naszym pedagogiem do Chrystusa, abyśmy z wiary byli usprawiedliwieni1.
ὥστεhōsteso thatG5620CONJ παιδαγωγὸςpaidagōgostrainerG3807N-NSM γέγονενgegonenhas becomeG1096V-2RAI-3S Χριστόν,ChristonChrist,G5547N-ASM-T πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF δικαιωθῶμεν·dikaiōthōmenwe may be justified;G1344V-APS-1P - Dz 13,38-39; Rz 10,4.
25 Lecz gdy przyszła wiara, już nie jesteśmy pod pedagogiem.
ἐλθούσηςelthousēsWhen was comingG2064V-2AAP-GSF πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF οὐκέτιouketino longerG3756PRT-N + G2089 παιδαγωγόνpaidagōgona trainerG3807N-ASM ἐσμεν.esmenwe are.G1510V-PAI-1P 26 Wszyscy bowiem jesteście synami Bożymi1 przez wiarę w Chrystusa Jezusa.
πάντεςpantesallG3956A-NPM θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T ἐστεesteyou areG1510V-PAI-2P πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF ΧριστῷChristōChristG5547N-DSM-T Ἰησοῦ·IēsouJesus;G2424GN-DSM-P - J 1,12; Rz 8,16.
27 Bo wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie1, przyodzialiście się w Chrystusa.
ὅσοιhosoiAs many asG3745K-NPM ΧριστὸνChristonChristG5547N-ASM-T ἐβαπτίσθητε,ebaptisthēteyou were baptized,G0907V-API-2P ΧριστὸνChristonChristG5547N-ASM-T ἐνεδύσασθε.enedusastheyou have put on.G1746V-AMI-2P - Mt 3,11; Rz 6,3-5; 1Kor 12,13; Kol 2,10-12.
28 Nie ma Żyda ani Greka1, nie ma niewolnika ani wolnego2, nie ma mężczyzny ani kobiety; wszyscy bowiem jedno jesteście w Chrystusie Jezusie.
ἔνιenithere isG1762V-PAI-3S ἸουδαῖοςIoudaiosJewG2453N-NSM-PG Ἕλλην,HellēnGreek,G1672N-NSM-LG ἔνιenithere isG1762V-PAI-3S δοῦλοςdoulosslaveG1401N-NSM ἐλεύθερος,eleutherosfree,G1658A-NSM ἔνιenithere isG1762V-PAI-3S θῆλυ·thēlufemale;G2338A-NSN πάντεςpantesallG3956A-NPM ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP ΧριστῷChristōChristG5547N-DSM-T Ἰησοῦ.IēsouJesus.G2424GN-DSM-P - Rz 10,12; Kol 3,11.
- Ga 4,7.
29 A jeśli należycie do Chrystusa, to jesteście potomstwem Abrahama, a zgodnie z obietnicą – dziedzicami.
ὑμεῖςhumeisyou yourselves [are]G4771P-2NP Χριστοῦ,ChristouChrist’s,G5547N-GSM-T ἈβραὰμAbraamAbraham’sG0011N-GSM-P ἐστέ,esteyou are,G1510V-PAI-2P κατ᾽kat᾽according toG2596PREP ἐπαγγελίανepangelian[the] promiseG1860N-ASF κληρονόμοι.¶klēronomoiheirs.G2818N-NPM