Chapter 6
1 Factum est autem in Sabbato secundo, primo, cum transiret per sata, vellebant discipuli eius spicas, et manducabant confricantes manibus.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S σαββάτῳsabbatōa SabbathG4521N-DSN δευτεροπρώτῳdeuteroprōtōsecond [after the] firstG1207A-DSN διαπορεύεσθαιdiaporeuesthai[is] passing alongG1279V-PNN σπορίμων,sporimōngrainfields,G4702A-GPN ἔτιλλονetillonwere pluckingG5089V-IAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἤσθιονēsthionwere eatingG2068V-IAI-3P στάχυαςstachuasheads of grainG4719N-APM ψώχοντεςpsōchontesrubbing [them]G5597V-PAP-NPM χερσίν.chersinhands.G5495N-DPF 2 Quidam autem Pharisæorum, dicebant illis: Quid facitis quod non licet in Sabbatis?
ΦαρισαίωνPharisaiōnPhariseesG5330N-GPM-T εἶπανeipansaidG2036V-2AAI-3P αὐτοῖς·autoisto them:G0846P-DPM ποιεῖτεpoieitedo youG4160GV-PAI-2P ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S τοῖςtois[on] theG3588T-DPN σάββασιν;sabbasinSabbaths?G4521N-DPN 3 Et respondens Iesus ad eos, dixit: Nec hoc legistis quod fecit David, cum esurisset ipse, et qui cum illo erant?
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P οὐδὲoudeSurelyG3761CONJ-N ἀνέγνωτεanegnōtehave you readG0314V-2AAI-2P ἐποίησενepoiēsendidG4160GV-AAI-3S Δαυίδ,DauidDavid,G1138N-NSM-P ἐπείνασενepeinasenwas hungryG3983V-AAI-3S αὐτὸςautoshe himselfG0846P-NSM ὄντες;ontesbeing?G1510V-PAP-NPM 4 Quomodo intravit in domum Dei, et panes propositionis sumpsit, et manducavit, et dedit his, qui cum ipso erant: quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus?
εἰσῆλθενeisēlthenhe enteredG1525V-2AAI-3S θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T ἄρτουςartousloavesG0740N-APM προθέσεωςprotheseōspresentationG4286N-GSF λαβὼνlabōnhaving takenG2983V-2AAP-NSM ἔφαγενephagenateG5315V-AAI-3S ἔδωκενedōkengaveG1325V-AAI-3S τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S φαγεῖνphageinto eatG5315V-AAN μόνουςmonoussolelyG3441A-APM ἱερεῖς;hi'ereispriests?G2409N-APM 5 Et dicebat illis: Quia Dominus est Filius hominis, etiam Sabbati.
ἔλεγενelegenHe was sayingG3004GV-IAI-3S αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S σαββάτουsabbatouSabbathG4521N-GSN ἀνθρώπου.¶anthrōpouof Man.G0444N-GSM-T 6 Factum est autem in alio Sabbato, ut intraret in synagogam, et doceret. Et erat ibi homo, et manus eius dextra erat arida.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S ἑτέρῳheterōanotherG2087A-DSN σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN εἰσελθεῖνeiseltheinenteringG1525V-2AAN συναγωγὴνsunagōgēnsynagogueG4864N-ASF διδάσκειν·didaskeinteaching;G1321V-PAN ἦνēnthere wasG1510V-IAI-3S ἄνθρωποςanthrōposa manG0444N-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM δεξιὰdexiarightG1188A-NSF ξηρά.xērawithered.G3584A-NSF 7 Observabant autem scribæ, et Pharisæi si in Sabbato curaret: ut invenirent unde accusarent eum.
παρετηροῦντοparetērountoWere closely watchingG3906V-IMI-3P γραμματεῖςgrammateisscribesG1122N-NPM ΦαρισαῖοιPharisaioiPhariseesG5330N-NPM-T σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN θεραπεύειtherapeueiHe healsG2323V-PAI-3S εὕρωσινheurōsinthey may find [reason]G2147V-2AAS-3P κατηγορεῖνkatēgoreinto accuseG2723V-PAN αὐτοῦ.autouHim.G0846P-GSM 8 Ipse vero sciebat cogitationes eorum: et ait homini, qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et surgens stetit.
αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM διαλογισμοὺςdialogismousthoughtsG1261N-APM αὐτῶν.autōnof them.G0846P-GPM εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S ξηρὰνxēranwitheredG3584A-ASF ἔχοντιechontihavingG2192V-PAP-DSM χεῖρα·cheirahand;G5495N-ASF ἔγειρεegeiredo ariseG1453V-PAM-2S στῆθιstēthido standG2476V-2AAM-2S μέσον.mesonmidst.G3319A-ASN ἀναστὰςanastashaving risen upG0450V-2AAP-NSM ἔστη.estēhe stood.G2476V-2AAI-3S 9 Ait autem ad illos Iesus: Interrogo vos si licet Sabbatis benefacere, an male: animam salvam facere, an perdere?
εἶπενeipenSaidG2036V-2AAI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P αὐτούς·autousthem;G0846P-APM ἐπερωτῶeperōtōI askG1905V-PAI-1S ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN ἀγαθοποιῆσαιagathopoiēsaito do goodG0015V-AAN κακοποιῆσαι;kakopoiēsaito do evil?G2554V-AAN σῶσαιsōsaito saveG4982V-AAN ἀπολέσαι;apolesaito destroy?G0622V-AAN 10 Et circumspectis omnibus dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit: et restituta est manus eius.
περιβλεψάμενοςperiblepsamenoshaving looked aroundG4017V-AMP-NSM πάνταςpantasallG3956A-APM αὐτοὺςautouson themG0846P-APM εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM ἔκτεινονekteinondo stretch outG1614V-AAM-2S χεῖράcheirahandG5495N-ASF ἐποίησενepoiēsenhe didG4160GV-AAI-3S οὕτως·houtōsthus;G3779ADV ἀπεκατεστάθηapekatestathēwas restoredG0600V-API-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ὑγιὴςhugiēssoundG5199A-NSF ἄλλη.allēanother.G0243A-NSF 11 Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, quidnam facerent Iesu.
αὐτοὶautoiThey themselvesG0846P-NPM ἐπλήσθησανeplēsthēsanwere filledG4130V-API-3P ἀνοίαςanoiaswith rageG0454N-GSF διελάλουνdielalounwere discussingG1255V-IAI-3P ἀλλήλουςallēlousone anotherG0240C-APM ποιήσαιενpoiēsaienthey would doG4160GV-AAO-3P Ἰησοῦ.¶Iēsouto Jesus.G2424GN-DSM-P 12 Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S ἡμέραιςhēmeraisdaysG2250N-DPF ταύταιςtautaisthoseG3778D-DPF ἐξελθεῖνexeltheinto go outG1831V-2AAN ὄροςorosmountainG3735N-ASN προσεύξασθαι·proseuxasthaito pray;G4336V-ADN διανυκτερεύωνdianuktereuōnspending the nightG1273V-PAP-NSM προσευχῇproseuchēaprayerG4335N-DSF θεοῦ.theouto God.G2316N-GSM-T 13 Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos: et elegit duodecim ex ipsis (quos et Apostolos nominavit)
ἐγένετοegenetoit becameG1096V-2ADI-3S ἡμέρα,hēmeraday,G2250N-NSF προσεφώνησενprosephōnēsenHe called to [Him]G4377V-AAI-3S μαθητὰςmathētasdisciplesG3101N-APM αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM ἐκλεξάμενοςeklexamenoshaving chosen outG1586V-AMP-NSM δώδεκαdōdekatwelveG1427A-NUI ἀποστόλουςapostolousapostlesG0652N-APM ὠνόμασεν·ōnomasenHe named:G3687V-AAI-3S 14 Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem eius, Iacobum, et Ioannem, Philippum, et Bartholomæum,
ΣίμωναSimōnaSimonG4613ON-ASM-P ὠνόμασενōnomasenHe namedG3687V-AAI-3S ΠέτρονPetronPeterG4074GN-ASM-P ἈνδρέανAndreanAndrewG0406N-ASM-P ἀδελφὸνadelphonbrotherG0080N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἸάκωβονIakōbonJamesG2385GN-ASM-P ἸωάννηνIōannēnJohnG2491HN-ASM-P ΦίλιππονPhilipponPhilipG5376GN-ASM-P ΒαρθολομαῖονBartholomaionBartholomewG0918N-ASM-P 15 Matthæum, et Thomam, Iacobum Alphæi, et Simonem, qui vocatur Zelotes,
ΜαθθαῖονMaththaionMatthewG3156N-ASM-P ΘωμᾶνThōmanThomasG2381N-ASM-P ἸάκωβονIakōbonJamesG2385HN-ASM-P τὸνton<the [son]>G3588T-ASM ἉλφαίουHalphaiouof AlphaeusG0256N-GSM-P ΣίμωναSimōnaSimonG4613GN-ASM-P τὸνtonthe [one]G3588T-ASM καλούμενονkaloumenonbeing calledG2564GV-PPP-ASM ζηλωτὴνzēlōtēnZealotG2208N-ASM-T 16 et Iudam Iacobi, et Iudam Iscariotem, qui fuit proditor.
ἸούδανIoudanJudas [son]G2455GN-ASM-P ἸακώβουIakōbouof JamesG2385JN-GSM-P ἸούδανIoudanJudasG2455HN-ASM-P ἸσκαριὼθIskariōthIscariotG2469N-ASM-P ἐγένετοegenetobecameG1096V-2ADI-3S προδότης.prodotēs[the] betrayer.G4273N-NSM 17 Et descendens cum illis, stetit in loco campestri, et turba discipulorum eius, et multitudo copiosa plebis ab omni Iudæa, et Ierusalem, et maritima, et Tyri, et Sidonis,
καταβὰςkatabashaving descendedG2597V-2AAP-NSM ἔστηestēHe stoodG2476V-2AAI-3S τόπουtopoua placeG5117N-GSM πεδινοῦ.pedinoulevel.G3977A-GSM ὄχλοςochlosa crowdG3793N-NSM πολὺςpoluslargeG4183A-NSM μαθητῶνmathētōnof disciplesG3101N-GPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM πλῆθοςplēthosa multitudeG4128N-NSN ἸουδαίαςIoudaiasJudeaG2449N-GSF-L ἸερουσαλὴμIerousalēmJerusalemG2419N-GSF-L παραλίουparaliousea coastG3882N-GSF ΤύρουTurouof TyreG5184N-GSF-L ΣιδῶνοςSidōnosSidonG4605N-GSF-L 18 qui venerant ut audirent eum, et sanarentur a languoribus suis. Et qui vexabantur a spiritibus immundis, curabantur.
ἐνοχλούμενοιenochloumenoibeing troubledG1776V-PPP-NPM πνευμάτωνpneumatōnspiritsG4151GN-GPN ἀκαθάρτωνakathartōnuncleanG0169A-GPN ἐθεραπεύοντο.etherapeuontowere healed.G2323V-IPI-3P 19 Et omnis turba quærebat eum tangere: quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes.
ὄχλοςochlosmultitudeG3793N-NSM ἐζήτουνezētounwere seekingG2212V-IAI-3P ἅπτεσθαιhaptesthaito touchG0681V-PMN αὐτοῦ,autouHim,G0846P-GSM δύναμιςdunamispowerG1411N-NSF ἐξήρχετο,exērchetowas going outG1831V-INI-3S ἰᾶτοiatowas healingG2390V-INI-3S πάντας.¶pantasall.G3956A-APM 20 Et ipse elevatis oculis in discipulis suis, dicebat: Beati pauperes: quia vestrum est regnum Dei.
αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM ἐπάραςeparashaving lifted upG1869V-AAP-NSM ὀφθαλμοὺςophthalmousgazeG3788N-APM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM μαθητὰςmathētasdisciplesG3101N-APM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἔλεγεν·elegenwas saying:G3004GV-IAI-3S μακάριοιmakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πτωχοί,ptōchoipoor,G4434N-NPM ὑμετέραhumeterayoursG4771A-NSF ἐστὶνestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF θεοῦ.¶theouof God.G2316N-GSM-T 21 Beati, qui nunc esuritis: quia saturabimini. Beati, qui nunc fletis: quia ridebitis.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πεινῶντεςpeinōnteshungeringG3983V-PAP-NPM χορτασθήσεσθε.¶chortasthēsestheyou will be filled.G5526V-FPI-2P ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM κλαίοντεςklaiontesweepingG2799V-PAP-NPM γελάσετε.¶gelaseteyou will laugh.G1070V-FAI-2P 22 Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint, et eiicerint nomen vestrum tamquam malum propter Filium hominis.
ΜακάριοίMakarioiBlessedG3107A-NPM ἐστε,esteare youG1510V-PAI-2P μισήσωσινmisēsōsinmay hateG3404V-AAS-3P ἄνθρωποιanthrōpoimenG0444N-NPM ἀφορίσωσινaphorisōsinthey may excludeG0873V-AAS-3P ὀνειδίσωσινoneidisōsinthey may insult [you]G3679V-AAS-3P ἐκβάλωσινekbalōsinthey may cast outG1544V-2AAS-3P ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πονηρὸνponēronevilG4190A-ASN ἕνεκαhenekaon account ofG1752PREP ἀνθρώπου.anthrōpouof Man.G0444N-GSM-T 23 Gaudete in illa die, et exultate: ecce enim merces vestra multa est in cælo: secundum hæc enim faciebant Prophetis patres eorum.
χάρητεcharētedo rejoiceG5463V-2AOM-2P ἐκείνῃekeinēthat [very]G1565D-DSF σκιρτήσατε·skirtēsatedo leap for joy;G4640V-AAM-2P μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολὺςpolus[is] greatG4183A-NSM οὐρανῷ.ouranōheaven.G3772N-DSM κατὰkataAccording toG2596PREP τὰtathe [things]G3588T-APN αὐτὰautaof themG0846P-APN ἐποίουνepoiounwere treatingG4160GV-IAI-3P προφήταιςprophētaisprophetsG4396N-DPM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM αὐτῶν.¶autōnof them.G0846P-GPM 24 Verumtamen væ vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP τοῖςtoiswho areG3588T-DPM πλουσίοις,plousioisrich,G4145A-DPM ἀπέχετεapecheteyou are receivingG0568V-PAI-2P παράκλησινparaklēsincomfortG3874N-ASF ὑμῶν.¶humōnof you.G4771P-2GP 25 Væ vobis, qui saturati estis: quia esurietis. Væ vobis, qui ridetis nunc: quia lugebitis et flebitis.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἐμπεπλησμένοιempeplēsmenoifilledG1705V-RPP-VPM πεινάσετε.¶peinaseteyou will hunger.G3983V-FAI-2P ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP γελῶντεςgelōnteslaughingG1070V-PAP-VPM πενθήσετεpenthēseteyou will mournG3996V-FAI-2P κλαύσετε.¶klausetewill weep.G2799V-FAI-2P 26 Væ cum benedixerint vobis homines: secundum hæc enim faciebant pseudoprophetis patres eorum.
ΟὐαὶOuaiWoe to youG3759INJ ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὑμᾶςhumasof youG4771P-2AP εἴπωσινeipōsinspeakG2036V-2AAS-3P πάντεςpantesallG3956A-NPM ἄνθρωποι·anthrōpoimen;G0444N-NPM κατὰkataaccording toG2596PREP τὰtathe [things]G3588T-APN αὐτὰautaof themG0846P-APN ἐποίουνepoiounwere treatingG4160GV-IAI-3P ψευδοπροφήταιςpseudoprophētaisfalse prophetsG5578N-DPM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM αὐτῶν.autōnof them.G0846P-GPM 27 Sed vobis dico, qui auditis: Diligite inimicos vestros, benefacite his, qui oderunt vos.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM ἀκούουσιν·akouousinhearing:G0191V-PAP-DPM ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶν,humōnof you,G4771P-2GP ποιεῖτεpoieitedo performG4160GV-PAM-2P τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM μισοῦσινmisousinhatingG3404V-PAP-DPM 28 Benedicite maledicentibus vobis, et orate pro calumniantibus vos.
εὐλογεῖτεeulogeitedo blessG2127V-PAM-2P καταρωμένουςkatarōmenouscursingG2672V-PNP-APM προσεύχεσθεproseuchesthedo prayG4336V-PNM-2P ἐπηρεαζόντωνepēreazontōnmistreatingG1908V-PAP-GPM 29 Et qui te percutit in maxillam, præbe et alteram. Et ab eo, qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere.
τῷtōTo the [one]G3588T-DSM τύπτοντίtuptontistrikingG5180V-PAP-DSM σιαγόνα,siagonacheek,G4600N-ASF πάρεχεparechedo offerG3930V-PAM-2S ἄλλην·allēnother;G0243A-ASF τοῦtouthe [one]G3588T-GSM αἴροντόςairontostaking awayG0142V-PAP-GSM ἱμάτιονhimationcloakG2440N-ASN χιτῶναchitōnatunicG5509N-ASM κωλύσῃς.¶kōlusēsmay do withhold.G2967V-AAS-2S 30 Omni autem petenti te, tribue: et qui aufert quæ tua sunt, ne repetas.
ΠαντὶPantiTo everyoneG3956A-DSM αἰτοῦντίaitountiis askingG0154V-PAP-DSM δίδου·didoudo give;G1325V-PAM-2S τοῦtouthe [one]G3588T-GSM αἴροντοςairontostaking awayG0142V-PAP-GSM ἀπαίτει.apaiteido ask [it] back.G0523V-PAM-2S 31 Et prout vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis similiter.
καθὼςkathōseven asG2531CONJ θέλετεtheleteyou desireG2309V-PAI-2P ποιῶσινpoiōsinthey may performG4160GV-PAS-3P ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἄνθρωποι,anthrōpoimen,G0444N-NPM ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP ποιεῖτεpoieitedo performG4160GV-PAM-2P αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM ὁμοίως.homoiōslikewise.G3668ADV 32 Et si diligitis eos, qui vos diligunt, quæ vobis est gratia? Nam et peccatores diligentes se diligunt.
ἀγαπᾶτεagapateyou loveG0025V-PAI-2P ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM ἀγαπῶσιν.agapōsinlove.G0025V-PAI-3P 33 Et si benefeceritis his, qui vobis benefaciunt; quæ vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt.
ἀγαθοποιῆτεagathopoiēteyou shall do goodG0015V-PAS-2P τοὺςtousto thoseG3588T-APM ἀγαθοποιοῦνταςagathopoiountasdoing good toG0015V-PAP-APM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ποιοῦσιν.poiousinperform.G4160GV-PAI-3P 34 Et si mutuum dederitis his, a quibus speratis recipere; quæ gratia est vobis? Nam et peccatores peccatoribus fœnerantur, ut recipiant æqualia.
δανίσητεdanisēteyou shall lend [to those]G1155V-AAS-2P ἐλπίζετεelpizeteyou expectG1679V-PAI-2P λαβεῖν,labeinto receive ,G2983V-2AAN ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ἁμαρτωλοῖςhamartōloisto sinnersG0268A-DPM δανίζουσινdanizousinlendG1155V-PAI-3P ἀπολάβωσινapolabōsinthey may receiveG0618V-2AAS-3P ἴσα.isasame amount.G2470A-APN 35 Verumtamen diligite inimicos vestros: benefacite, et mutuum date, nihil inde sperantes: et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos.
ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἀγαθοποιεῖτεagathopoieitedo goodG0015V-PAM-2P δανίζετεdanizetedo lendG1155V-PAM-2P μηδὲνmēdennothingG3367A-ASN-N ἀπελπίζοντες·apelpizontesexpecting in return;G0560V-PAP-NPM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολύς,polusgreat,G4183A-NSM ἔσεσθεesestheyou will beG1510V-FDI-2P ὑψίστου,hupsistouMost High,G5310A-GSM-S αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM χρηστόςchrēstoskindG5543A-NSM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S ἀχαρίστουςacharistousungratefulG0884A-APM πονηρούς.¶ponērousevil.G4190A-APM 36 Estote ergo misericordes sicut et Pater vester misericors est.
ΓίνεσθεGinesthedo be youG1096V-PNM-2P οἰκτίρμονεςoiktirmonesmercifulG3629A-NPM καθὼςkathōseven asG2531CONJ πατὴρpatērFatherG3962N-NSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οἰκτίρμωνoiktirmōnmercifulG3629A-NSM ἐστίν.estinis.G1510V-PAI-3S 37 Nolite iudicare, et non iudicabimini: nolite condemnare, et non condemnabimini. Dimitte, et dimittemini.
κρίνετε,krinetedo judge,G2919V-PAM-2P κριθῆτε.krithēteyou may be judged.G2919V-APS-2P καταδικάζετε,katadikazetedo condemn,G2613V-PAM-2P καταδικασθῆτε.katadikasthēteyou may be condemned.G2613V-APS-2P ἀπολύετε,apoluetedo forgive,G0630GV-PAM-2P ἀπολυθήσεσθε.apoluthēsestheyou will be forgiven.G0630GV-FPI-2P 38 Date, et dabitur vobis: mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis.
δίδοτε,didotedo give,G1325V-PAM-2P δοθήσεταιdothēsetaiit will be givenG1325V-FPI-3S ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP μέτρονmetronMeasureG3358N-ASN πεπιεσμένονpepiesmenonpressed downG4085V-RPP-ASN σεσαλευμένονsesaleumenonshaken togetherG4531V-RPP-ASN ὑπερεκχυννόμενονhuperekchunnomenonrunning overG5240V-PPP-ASN δώσουσινdōsousinwill they putG1325V-FAI-3P κόλπονkolponlapG2859N-ASM ὑμῶν·humōnof you;G4771P-2GP μέτρῳmetrōmeasureG3358N-DSN μετρεῖτε,metreiteyou measure,G3354V-PAI-2P ἀντιμετρηθήσεταιantimetrēthēsetaiit will be re-measuredG0488V-FPI-3S ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP 39 Dicebat autem illis et similitudinem: Numquid potest cæcus cæcum ducere? Nonne ambo in foveam cadunt?
εἶπενeipenHe spokeG2036V-2AAI-3S παραβολὴνparabolēna parableG3850N-ASF αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM μήτιmētisurely not everG3385PRT-N δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S τυφλὸςtuphlosa blind [man]G5185A-NSM τυφλὸνtuphlona blind [man]G5185A-ASM ὁδηγεῖν;hodēgeinto lead?G3594V-PAN οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N ἀμφότεροιamphoteroibothG0297A-NPM βόθυνονbothunona pitG0999N-ASM ἐμπεσοῦνται;¶empesountaiwill fall in?G1706V-FNI-3P 40 Non est discipulus super magistrum: perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister eius.
ἔστινestinisG1510V-PAI-3S μαθητὴςmathētēsa discipleG3101N-NSM διδάσκαλονdidaskalonteacherG1320N-ASM αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM κατηρτισμένοςkatērtismenosfully trainedG2675V-RPP-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S διδάσκαλοςdidaskalosteacherG1320N-NSM αὐτοῦ.¶autouof him.G0846P-GSM 41 Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem, quæ in oculo tuo est, non consideras?
βλέπειςblepeislook you atG0991V-PAI-2S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM ἀδελφοῦadelphoubrotherG0080N-GSM δοκὸνdokonthe beamG1385N-ASF τὴνtēnthat [is]G3588T-ASF ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM κατανοεῖς;katanoeisnotice?G2657V-PAI-2S 42 Aut quomodo potes dicere fratri tuo: Frater sine eiiciam festucam de oculo tuo: ipse in oculo tuo trabem non videns? Hypocrita eiice primum trabem de oculo tuo: et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui.
δύνασαιdunasaiare you ableG1410V-PNI-2S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM ἀδελφέ,adelpheBrother,G0080N-VSM ἄφεςaphesdo allow [me]G0863IV-2AAM-2S ἐκβάλωekbalōI may cast outG1544V-2AAS-1S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM αὐτὸςautosyourselfG0846P-NSM ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM βλέπων;blepōnseeing?G0991V-PAP-NSM ὑποκριτά,hupokritaHypocrite,G5273N-VSM ἔκβαλεekbaledo cast outG1544V-2AAM-2S ὀφθαλμοῦophthalmoueyeG3788N-GSM διαβλέψειςdiablepseisyou will see clearlyG1227V-FAI-2S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM ἀδελφοῦadelphoubrotherG0080N-GSM ἐκβαλεῖν.ekbaleinto cast out.G1544V-2AAN 43 Non est enim arbor bona, quæ facit fructus malos: neque arbor mala, faciens fructum bonum.
ἐστινestinthere isG1510V-PAI-3S δένδρονdendrontreeG1186N-NSN ποιοῦνpoiounproducingG4160GV-PAP-NSN καρπὸνkarponfruitG2590N-ASM σαπρόν·sapronbad;G4550A-ASM πάλινpalinagain [is there]G3825ADV δένδρονdendrona treeG1186N-NSN σαπρὸνsapronbadG4550A-NSN ποιοῦνpoiounproducingG4160GV-PAP-NSN καρπὸνkarponfruitG2590N-ASM 44 Unaquæque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Neque enim de spinis colligunt ficus: neque de rubo vindemiant uvam.
ἕκαστονhekastonEachG1538A-NSN δένδρονdendrontreeG1186N-NSN καρποῦkarpoufruitG2590N-GSM γινώσκεται.ginōsketaiis known.G1097V-PPI-3S ἀκανθῶνakanthōnthornsG0173N-GPF συλλέγουσινsullegousindo they gatherG4816V-PAI-3P βάτουbatoua bramble bushG0942N-GSF σταφυλὴνstaphulēngrapesG4718N-ASF τρυγῶσιν.¶trugōsingather they.G5166V-PAI-3P 45 Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum: et malus homo de malo thesauro profert malum. Ex abundantia enim cordis os loquitur.
ἀγαθὸςagathosgoodG0018A-NSM ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM ἀγαθοῦagathougoodG0018A-GSM θησαυροῦthēsauroutreasureG2344N-GSM καρδίαςkardias[his] heartG2588N-GSF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM προφέρειprophereibrings forthG4393V-PAI-3S τὸtothat which [is]G3588T-ASN ἀγαθόν,agathongood,G0018A-ASN πονηρὸςponērosevilG4190A-NSM ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM πονηροῦponērouevilG4190A-GSM θησαυροῦthēsauroutreasureG2344N-GSM καρδίαςkardiasheartG2588N-GSF αὑτοῦhautouhis ownG1438F-3GSM προφέρειprophereibrings forthG4393V-PAI-3S τὸtothat which [is]G3588T-ASN πονηρόν·ponēronevil;G4190A-ASN περισσεύματοςperisseumatosoverflowG4051N-GSN καρδίαςkardiasof his heartG2588N-GSF λαλεῖlaleispeaksG2980V-PAI-3S στόμαstomamouthG4750N-NSN αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM 46 Quid autem vocatis me Domine, Domine: et non facitis quæ dico?
καλεῖτε·kaleitedo you call:G2564GV-PAI-2P ποιεῖτεpoieitedoG4160GV-PAI-2P λέγω;¶legōI say?G3004GV-PAI-1S 47 Omnis, qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos: ostendam vobis cui similis sit:
ἐρχόμενοςerchomenosis comingG2064V-PNP-NSM ἀκούωνakouōnhearingG0191V-PAP-NSM λόγωνlogōnwordsG3056N-GPM ποιῶνpoiōndoingG4160GV-PAP-NSM αὐτούς,autousthem,G0846P-APM ὑποδείξωhupodeixōI will showG5263V-FAI-1S τίνιtinito whomG5101I-DSM ἐστὶνestinhe isG1510V-PAI-3S ὅμοιος.homoioslike.G3664A-NSM 48 similis est homini ædificanti domum, qui fodit in altum, et posuit fundamentum super petram. Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere: fundata enim erat super petram.
ὅμοιόςhomoiosLikeG3664A-NSM ἐστινestinhe isG1510V-PAI-3S ἀνθρώπῳanthrōpōto a manG0444N-DSM οἰκοδομοῦντιoikodomountibuildingG3618V-PAP-DSM οἰκίανoikiana houseG3614GN-ASF ἔσκαψενeskapsendugG4626V-AAI-3S ἐβάθυνενebathunenhe deepenedG0900V-AAI-3S ἔθηκενethēkenhe laidG5087V-AAI-3S θεμέλιονthemeliona foundationG2310N-ASM πέτραν.petranrock.G4073N-ASF πλημμύρηςplēmmurēswhen a floodG4132N-GSF γενομένηςgenomenēshaving comeG1096V-2ADP-GSF προσέρηξενproserēxenburst uponG4366V-AAI-3S ποταμὸςpotamosstreamG4215N-NSM ἐκείνῃ,ekeinēthat,G1565D-DSF ἴσχυσενischusenwas ableG2480V-AAI-3S σαλεῦσαιsaleusaito shakeG4531V-AAN οἰκοδομῆσθαιoikodomēsthaito have been builtG3618V-RPN πέτραν.¶petranrock.G4073N-ASF 49 Qui autem audit, et non facit: similis est homini ædificanti domum suam super terram sine fundamento: in quam illisus est fluvius, et continuo cecidit: et facta est ruina domus illius magna.
ἀκούσαςakousashaving heardG0191V-AAP-NSM ποιήσαςpoiēsashaving doneG4160GV-AAP-NSM ὅμοιόςhomoioslikeG3664A-NSM ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S ἀνθρώπῳanthrōpōto a manG0444N-DSM οἰκοδομήσαντιoikodomēsantihaving builtG3618V-AAP-DSM οἰκίανoikiana houseG3614GN-ASF χωρὶςchōriswithoutG5565PREP θεμελίουthemelioua foundationG2310N-GSM προσέρηξενproserēxenburstG4366V-AAI-3S ποταμός,potamosstream,G4215N-NSM εὐθὺςeuthusimmediatelyG2112ADV συνέπεσεν,sunepesenit fell,G6081V-2AAI-3S ἐγένετοegenetowasG1096V-2ADI-3S ῥῆγμαrhēgmaruinG4485N-NSN ἐκείνηςekeinēsthatG1565D-GSF μέγα.¶megagreat [one].G3173A-NSN