Chapter 15
Dalilan Pasal sin Bili-bili Nalawa'
(Mat. 18:12-14)
1 Manjari hambuuk adlaw, mataud mayan manga mangangawa' sukay pa parinta iban manga tau amu in wala' miyamagad sin daakan sin sara' agama in miyawn dimungug sin nasīhat hi Īsa.
ἮσανĒsanWereG1510V-IAI-3P ἐγγίζοντεςengizontesdrawing nearG1448V-PAP-NPM πάντεςpantesallG3956A-NPM τελῶναιtelōnaitax collectorsG5057N-NPM ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ἀκούεινakoueinto hearG0191V-PAN αὐτοῦ.autouHim.G0846P-GSM 2 Iyamahan in manga Parisi iban sin manga guru sin sara' agama. Laung nila, “Di' manjari in tau ini. Parulihun niya minsan in manga tau, amu in wala' miyamagad sin daakan sin sara' agama, iban dāhun niya magsāw magkaun!”
διεγόγγυζονdiegonguzonwere grumblingG1234V-IAI-3P ΦαρισαῖοιPharisaioiPhariseesG5330N-NPM-T γραμματεῖςgrammateisscribesG1122N-NPM λέγοντεςlegontessayingG3004GV-PAP-NPM οὗτοςhoutosThis [man]G3778D-NSM ἁμαρτωλοὺςhamartōloussinnersG0268A-APM προσδέχεταιprosdechetaireceivesG4327V-PNI-3S συνεσθίειsunesthieihe eats withG4906V-PAI-3S αὐτοῖς.¶autoisthem.G0846P-DPM 3 Na, hangkan diyalil kaagi hi Īsa in bichara niya pasal sin bili-bili nalawa'.
ΕἶπενEipenHe spokeG2036V-2AAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM παραβολὴνparabolēnparableG3850N-ASF ταύτηνtautēnthisG3778D-ASF λέγων·legōnsaying;G3004GV-PAP-NSM 4 Laung hi Īsa, “Bang sawpama awn hambuuk dī kaniyu in taga hanggatus bili-bili. Sakali nalawa' in hambuuk, unu baha' in hinangun niya? Tantu hibīn niya in kasiyaman-tagsiyam bili-bili niya duun ha lupu, ampa siya madtu maglawag sin bili-bili nalawa' sampay niya kabaakan.
ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM ἔχωνechōnhavingG2192V-PAP-NSM ἑκατὸνhekatona hundredG1540A-NUI πρόβαταprobatasheepG4263N-APN ἀπολέσαςapolesashaving lostG0622V-AAP-NSM καταλείπειkataleipeileavesG2641V-PAI-3S ἐνενήκονταenenēkontaninetyG1768A-NUI ἐρήμῳerēmōopen fieldG2048A-DSF πορεύεταιporeuetaigoesG4198V-PNI-3S ἀπολωλὸςapolōloshaving been lostG0622V-2RAP-ASN εὕρῃheurēhe may findG2147V-2AAS-3S 5 Bang niya kabaakan na, kūgan tuud siya. Pa'sanun niya in bili-bili,
εὑρὼνheurōnhaving found [it]G2147V-2AAP-NSM ἐπιτίθησινepitithēsinhe lays [it]G2007V-PAI-3S ὤμουςōmousshouldersG5606N-APM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM χαίρων,chairōnrejoicing,G5463V-PAP-NSM 6 ampa dāhun muwi'. Pagdatung niya pa bāy tawagun niya in manga bagay niya iban sin manga pangdaig bāy niya, laung niya, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in bili-bili ku bakas nalawa'. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’
ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM συγκαλεῖsugkaleihe calls togetherG4779V-PAI-3S φίλουςphilousfriendsG5384A-APM γείτοναςgeitonasneighboursG1069N-APM λέγωνlegōnsayingG3004GV-PAP-NSM αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM συγχάρητέsugcharētedo rejoice withG4796V-2AOM-2P εὗρονheuronI have foundG2147V-2AAI-1S πρόβατόνprobatonsheepG4263N-ASN ἀπολωλός.¶apolōloshaving been lost!G0622V-2RAP-ASN 7 Damikkiyan, in hambuuk baldusa biya' da isab hantang sin bili-bili nalawa'. Bang in hambuuk baldusa magtawbat na sin dusa niya, magkūg-kuyag tuud in katān ha lawm surga'. In kakuyagan nila pasal sin tau yan, malabi tuud dayn sin kakuyagan pasal sin kasiyaman-tagsiyam tau mabuntul kunu', amu in way kunu' pagtawbatan nila.”
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP οὕτωςhoutōsin the same wayG3779ADV οὐρανῷouranōheavenG3772N-DSM ἔσταιestaithere will beG1510V-FDI-3S ἁμαρτωλῷhamartōlōsinnerG0268A-DSM μετανοοῦντιmetanoountirepentingG3340V-PAP-DSM ἐνενήκονταenenēkontaninetyG1768A-NUI δικαίοιςdikaioisrighteous onesG1342A-DPM οἵτινεςoitineswhoG3748R-NPM χρείανchreianneedG5532N-ASF ἔχουσινechousinhaveG2192V-PAI-3P μετανοίας.¶metanoiasof repentance.G3341N-GSF Dalilan Pasal sin Pilak Tibuuk Nalawa'
8 Laung pa isab hi Īsa, “Atawa sawpama awn hambuuk babai taga dublun hangpu' in taud niya. Sakali nalawa' in hambuuk. Na, unu baha' in hinangun niya? Tantu sūan niya in palitaan ampa niya sapuhan in lawm bāy. Lawagun niya tuud marayaw sampay niya kabaakan.
δραχμὰςdrachmasdrachmasG1406N-APF ἔχουσαechousahavingG2192V-PAP-NSF ἀπολέσῃapolesēshe may loseG0622V-AAS-3S δραχμὴνdrachmēndrachmaG1406N-ASF οὐχὶouchisurelyG3780PRT-N ἅπτειhapteishe lightsG0681V-PAI-3S λύχνονluchnona lampG3088N-ASM σαροῖsaroishe sweepsG4563V-PAI-3S ζητεῖzēteishe seeksG2212V-PAI-3S ἐπιμελῶςepimelōscarefullyG1960ADV εὕρῃ;heurēshe may find?G2147V-2AAS-3S 9 Na, bang niya kabaakan na, tawagun niya in manga bagay niya iban manga pangdaig bāy niya, laung niya kanila, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in dublun ku bakas nalawa'. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’
εὑροῦσαheurousahaving found [it]G2147V-2AAP-NSF συγκαλεῖsugkaleishe calls togetherG4779V-PAI-3S φίλαςphilasfriendsG5384A-APF γείτοναςgeitonasneighboursG1069N-APF λέγουσα·legousasaying;G3004GV-PAP-NSF συγχάρητέsugcharētedo rejoice withG4796V-2AOM-2P εὗρονheuronI have foundG2147V-2AAI-1S δραχμὴνdrachmēndrachmaG1406N-ASF ἀπώλεσα.¶apōlesaI lost.G0622V-AAI-1S 10 Na, damikkiyan, in hambuuk baldusa biya' da isab hantang sin dublun nalawa'. In manga malāikat sin Tuhan magkūg-kuyag tuud pasal sin hambuuk baldusa nagtawbat sin manga dusa niya.”
ὑμῖν,huminto you,G4771P-2DP γίνεταιginetaithere isG1096V-PNI-3S ἐνώπιονenōpionbeforeG1799PREP ἀγγέλωνangelōnangelsG0032GN-GPM θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T ἁμαρτωλῷhamartōlōsinnerG0268A-DSM μετανοοῦντι.¶metanoountirepenting.G3340V-PAP-DSM Dalilan Pasal sin Anak Usug Nalawa'
11 Laung pa isab hi Īsa, “Awn bakas hambuuk tau taga anak duwa usug.
ΕἶπενEipenHe saidG2036V-2AAI-3S ἄνθρωπόςanthrōposA manG0444N-NSM εἶχενeichenhadG2192V-IAI-3S υἱούς.huioussons.G5207N-APM 12 Laung sin anak manghud ha ama' niya, ‘Ama' dihilan na kāku' in suku' ku sin alta' hipusaka' mu kāmu'.’ Na, biyahagi' na sin tau ini in alta' pusaka' niya ha duwa anak niya usug.
εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S νεώτεροςneōterosyoungerG3501A-NSM-C αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM πατρί·patrifather;G3962N-DSM πάτερ,paterFather,G3962N-VSM-T δόςdosdo giveG1325V-2AAM-2S ἐπιβάλλονepiballonis due [to me]G1911V-PAP-ASN μέροςmerosportionG3313N-ASN οὐσίας.ousiasproperty.G3776N-GSF διεῖλενdieilenhe dividedG1244V-2AAI-3S αὐτοῖςautoisbetween themG0846P-DPM βίον.bionproperty.G0979N-ASM 13 “Liyabayan pilay adlaw piyagdagang sin anak manghud in alta' pusaka' kaniya. Ampa siya minīg dayn ha bāy nila iban sin pilak bīhan sin alta' niya, miyadtu siya pa hula' malayu' nagbulaug iban nag'usiba' sin sīn niya.
πολλὰςpollasmanyG4183A-APF ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF συναγαγὼνsunagagōnhaving gathered togetherG4863V-2AAP-NSM πάνταpantaall [things]G3956A-APN νεώτεροςneōterosyoungerG3501A-NSM-C ἀπεδήμησενapedēmēsenwent awayG0589V-AAI-3S χώρανchōrana countryG5561N-ASF μακρὰνmakrandistantG3117A-ASF διεσκόρπισενdieskorpisenhe wastedG1287V-AAI-3S οὐσίανousianestateG3776N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ζῶνzōnlivingG2198V-PAP-NSM ἀσώτως.asōtōsprodigally.G0811ADV 14 Naubus in katān sīn niya. Sakali naggutum ha katilibut sin hula' yaun. Nakalandu' in paggutum. Kiyasigpitan tuud siya sabab naubus na in unu-unu niya katān.
δαπανήσαντοςdapanēsantosWhen was spendingG1159V-AAP-GSM πάνταpantaeverythingG3956A-APN ἐγένετοegenetothere aroseG1096V-2ADI-3S λιμὸςlimosa famineG3042N-NSF ἰσχυρὰischurasevereG2478A-NSF κατὰkatathroughoutG2596PREP χώρανchōrancountryG5561N-ASF ἐκείνην,ekeinēnthat,G1565D-ASF αὐτὸςautoshe himselfG0846P-NSM ἤρξατοērxatobeganG0757V-ADI-3S ὑστερεῖσθαι.hustereisthaito be in need.G5302V-PPN 15 Na, hangkan miyadtu siya naghinang ha hambuuk tau amu in luggiya' naghuhula' ha hula' yaun. Dīhilan siya hinang mag'ipat sin manga babuy didtu ha uma.
πορευθεὶςporeutheishaving goneG4198V-AOP-NSM ἐκολλήθηekollēthēhe joined himselfG2853V-API-3S πολιτῶνpolitōncitizensG4177N-GPM χώραςchōrascountryG5561N-GSF ἐκείνης,ekeinēsof that,G1565D-GSF ἔπεμψενepempsenhe sentG3992V-AAI-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM βόσκεινboskeinto feedG1006V-PAN χοίρους.choirouspigs.G5519N-APM 16 Na, hiyapdi' na tuud siya, hangkan minsan in manga kakaun sin babuy mabaya' niya na kaunun. Sagawa' wayruun tuud minsan hangka-tau in nakarihil kaniya kakaun.
ἐπεθύμειepethumeihe was longingG1937V-IAI-3S χορτασθῆναιchortasthēnaito be fedG5526V-APN κοιλίανkoilianstomachG2836N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM κερατίωνkeratiōnpodsG2769N-GPN ἤσθιονēsthionwere eatingG2068V-IAI-3P χοῖροι,choiroipigs,G5519N-NPM οὐδεὶςoudeisno [one]G3762A-NSM ἐδίδουedidouwas givingG1325V-IAI-3S αὐτῷ.¶autōto him.G0846P-DSM 17 “Mahuli dayn duun napikil niya in kasāan nahinang niya. Laung niya ha lawm atay niya, ‘In manga katān giyagadjihan hi ama' labi-labihan in pagkaun nila, hāti in aku ini, maray' na mautas sin hapdi'!
ἑαυτὸνhe'autonhimselfG1438F-3ASM ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM ἔφη·ephēhe was saying;G5346V-IAI-3S πόσοιposoiHow manyG4214Q-NPM μίσθιοιmisthioihired servantsG3407A-NPM πατρόςpatrosfatherG3962N-GSM περισσεύονταιperisseuontaihave abundanceG4052V-PMI-3P ἄρτων,artōnof bread,G0740N-GPM λιμῷlimōwith hungerG3042N-DSF ἀπόλλυμαι.apollumaiam perishing!G0622V-PMI-1S 18 Marayaw pa aku magbalik na madtu pa ama' ku, ampa ku siya iyanun, laung ku, “Ama', nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu.
ἀναστὰςanastasHaving risen upG0450V-2AAP-NSM πορεύσομαιporeusomaiI will goG4198V-FDI-1S πατέραpaterafatherG3962N-ASM ἐρῶerōI will sayG4483V-FAI-1S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM πάτερ,paterFather,G3962N-VSM ἥμαρτονhēmartonI have sinnedG0264V-2AAI-1S οὐρανὸνouranonheavenG3772N-ASM ἐνώπιόνenōpionbeforeG1799PREP 19 Di' na aku tūpun tawagun anak mu. Niyata na sadja aku hambuuk tau giyagadjihan mu.” ’
οὐκέτιouketino longerG3756PRT-N + G2089 εἰμὶeimiam IG1510V-PAI-1S ἄξιοςaxiosworthyG0514A-NSM κληθῆναιklēthēnaito be calledG2564GV-APN ποίησόνpoiēsondo makeG4160GV-AAM-2S μισθίωνmisthiōnservantsG3407A-GPM 20 Pag'ubus niya namikil, magtūy siya timindug ampa siya minuwi' na nagbalik pa ama' niya. “Sakali malayu' pa siya dayn ha bāy nila, kīta' na siya sin ama' niya. Limuuy tuud in ama' niya kaniya. Na, magtūy dimagan in ama' niya madtu kaniya, ampa siya giyulgul sīyum.
ἀναστὰςanastashaving risen upG0450V-2AAP-NSM ἦλθενēlthenhe wentG2064V-2AAI-3S πατέραpaterafatherG3962N-ASM ἑαυτοῦ.¶he'autouof himselfG1438F-3GSM ἀπέχοντοςapechontosbeing distantG0568V-PAP-GSM εἶδενeidenhe sawG1492HV-2AAI-3S πατὴρpatērfatherG3962N-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἐσπλαγχνίσθη,esplagchnisthēwas moved with compassion,G4697V-AOI-3S δραμὼνdramōnhaving runG5143V-2AAP-NSM ἐπέπεσενepepesenhe fellG1968V-2AAI-3S τράχηλονtrachēlonneckG5137N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM κατεφίλησενkatephilēsenhe kissedG2705V-AAI-3S αὐτόν.autonhim.G0846P-ASM 21 “Laung niya ha ama' niya, ‘Ama', nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu. Di' na aku tūpun tawagun anak mu.’
εἶπενeipenSaidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him:G0846P-DSM πάτερ,paterFather,G3962N-VSM ἥμαρτονhēmartonI have sinnedG0264V-2AAI-1S οὐρανὸνouranonheavenG3772N-ASM ἐνώπιόνenōpionbeforeG1799PREP οὐκέτιouketino longerG3756PRT-N + G2089 εἰμὶeimiam IG1510V-PAI-1S ἄξιοςaxiosworthyG0514A-NSM κληθῆναιklēthēnaito be calledG2564GV-APN ποίησόνpoiēsondo makeG4160GV-AAM-2S μισθίωνmisthiōnservantsG3407A-GPM σου.¶souof you.G4771P-2GS 22 “Sagawa' tiyawag sin ama' in manga daraakun niya. Laung niya kanila, ‘Samut kamu! Dāha niyu mari in badju' marayaw tuud, ampa niyu su'lugan kaniya. Su'lugi niyu singsing in lima niya iban su'lugi niyu tawmpa' in siki niya.
ΕἶπενEipenSaidG2036V-2AAI-3S πατὴρpatērfatherG3962N-NSM δούλουςdoulousservantsG1401N-APM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM ταχὺtachuQuicklyG5036A-ASN ἐξενέγκατεexenegkatedo bring outG1627V-AAM-2P στολὴνstolēnrobeG4749N-ASF ἐνδύσατεendusatedo clotheG1746V-AAM-2P δότεdotedo giveG1325V-2AAM-2P δακτύλιονdaktuliona ringG1146N-ASM χεῖραcheirahandG5495N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ὑποδήματαhupodēmatasandalsG5266N-APN πόδας,podas[his] feet,G4228N-APM 23 Pag'ubus kawaa niyu madtu in anak sapi' piyahahambug natu' ampa niyu sumbay'a. Maglami-lami kitaniyu iban magpajamu!
φέρετεpheretedo bringG5342V-PAM-2P μόσχονmoschoncalfG3448N-ASM σιτευτόν,siteutonfattened,G4618A-ASM θύσατε,thusatedo kill [it],G2380V-AAM-2P φαγόντεςphagonteshaving eatenG5315V-AAP-NPM εὐφρανθῶμεν,euphranthōmenlet us be merry,G2165V-APS-1P 24 Karna' in anak ku amu in nīyat ku patay na, yari bihaun buhi'. Bakas siya nalawa' dayn kāku', sagawa' bihaun nagbalik na siya minuwi' mari kāku'.’ Na, naglami-lami na sila iban nagpajamu.
οὗτοςhoutosthisG3778D-NSM νεκρὸςnekrosdeadG3498A-NSM ἀνέζησεν,anezēsenis alive again,G0326V-AAI-3S ἀπολωλὼςapolōlōshaving been lostG0622V-2RAP-NSM εὑρέθη.heurethēis found.G2147V-API-3S ἤρξαντοērxantothey beganG0757V-ADI-3P εὐφραίνεσθαι.¶euphrainesthaito be merry.G2165V-PPN 25 “Manjari in anak magulang sa'bu didtu ha uma. Pag'uwi' niya dayn ha uma, masuuk mayan siya pa bāy, diyungug niya in pagkalang iban pagbayla.
αὐτοῦautouof himG0846P-GSM πρεσβύτεροςpresbuteroselderG4245HN-NSM ἀγρῷ.agrō[the] field.G0068GN-DSM ἐρχόμενοςerchomenoscoming [up]G2064V-PNP-NSM ἤγγισενēngisenhe drew nearG1448V-AAI-3S ἤκουσενēkousenhe heardG0191V-AAI-3S συμφωνίαςsumphōniasmusicG4858N-GSF χορῶν.chorōndancing.G5525N-GPM 26 Hangkan tiyawag niya in hambuuk daraakun ampa niya iyasubu. Laung niya, ‘Unu ta' in piyaglami-lamihan ha bāy yaun?’
προσκαλεσάμενοςproskalesamenoshaving called nearG4341V-ADP-NSM παίδωνpaidōnservantsG3816N-GPM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἐπυνθάνετοepunthanetohe was inquiringG4441V-INI-3S εἴηeiēwould beG1510V-PAO-3S ταῦτα.¶tautathese things.G3778D-NPN 27 Laung sin daraakun, ‘In taymanghud mu nakabalik na mari. Hangkan nagpasumbay' sapi' piyahahambug natu' in ama' mu sabab nakabalik in taymanghud mu ha wayruun unu-unu mangī' kimugdan kaniya.’
εἶπενeipenhe saidG2036V-2AAI-3S ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ἥκει,hēkeiis come,G2240V-PAI-3S ἔθυσενethusenhas killedG2380V-AAI-3S πατήρpatērfatherG3962N-NSM μόσχονmoschoncalfG3448N-ASM σιτευτόν,siteutonfattened,G4618A-ASM ὑγιαίνονταhugiainontain good healthG5198V-PAP-ASM ἀπέλαβεν.apelabenhe has received.G0618V-2AAI-3S 28 “Na, diyugalan tuud in anak magulang, iban di' siya mabaya' gumaban pa taas bāy. Hangkan kiyadtu siya iyūū sin ama' niya pasakatun pa bāy.
ὠργίσθηōrgisthēHe was angryG3710V-API-3S ἤθελενēthelenhe was willingG2309V-IAI-3S εἰσελθεῖν.eiseltheinto go in.G1525V-2AAN πατὴρpatērthe fatherG3962N-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἐξελθὼνexelthōnhaving goneG1831V-2AAP-NSM παρεκάλειparekaleihe was beggingG3870V-IAI-3S αὐτόν.¶autonhim.G0846P-ASM 29 Sagawa' laung niya ha ama' niya, ‘Kitaa ba, bukun na pila tahun aku naghinang kaymu biya' hambuuk īpun iban way minsan hambuuk daakan mu in wala' ku naagad. Na, unu in tungbas kiyarihil mu kāku'? Minsan hambuuk kambing wala' mu aku kiyarihilan pagjamuhan ku iban sin manga bagay ku!
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM εἶπενeipenhe saidG2036V-2AAI-3S πατρὶpatri[the] fatherG3962N-DSM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM τοσαῦταtosautaso manyG5118K-APN δουλεύωdouleuōI serveG1398V-PAI-1S οὐδέποτεoudepoteneverG3763ADV-N ἐντολήνentolēna commandmentG1785N-ASF παρῆλθον,parēlthonI disobeyed,G3928V-2AAI-1S ἐμοὶemoito me myselfG1473P-1DS οὐδέποτεoudepoteneverG3763ADV-N ἔδωκαςedōkasdid you giveG1325V-AAI-2S ἔριφονeriphona young goatG2056N-ASM φίλωνphilōnfriendsG5384A-GPM εὐφρανθῶ.euphranthōI may make merry.G2165V-APS-1S 30 Sagawa' in anak mu yan, amu in nangusiba' sin katān alta' mu, piyagdihil ha manga babai mangī', yan mu piyasumbay'an sapi' piyahahambug natu' pagbalik niya mari!’
οὗτοςhoutosthisG3778D-NSM καταφαγώνkataphagōnhaving devouredG2719V-2AAP-NSM πορνῶνpornōnprostitutesG4204N-GPF ἦλθεν,ēlthencame,G2064V-2AAI-3S ἔθυσαςethusasyou have killedG2380V-AAI-2S αὐτῷautōfor himG0846P-DSM σιτευτὸνsiteutonfattenedG4618A-ASM μόσχον.¶moschoncalf.G3448N-ASM 31 “In sambung sin ama', ‘Utu', in ikaw tutug dī kāku' iban in katān alta' ku kaymu.
εἶπενeipenhe saidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM τέκνον,teknonSon,G5043N-VSN σὺsuyou yourselfG4771P-2NS πάντοτεpantotealwaysG3842ADV ἐμὰema[is] mineG1473S-1SNPN ἐστιν.estinis.G1510V-PAI-3S 32 Sagawa' di' manjari bang di' maglami-lami iban magpajamu sabab in taymanghud mu amu in bakas ku nīyat patay na, yari bihaun nagbalik kātu'. Bakas siya nalawa', sagawa' bihaun yari na nakauwi' nagbalik.’ ”
εὐφρανθῆναιeuphranthēnaiTo make merryG2165V-APN χαρῆναιcharēnaito rejoiceG5463V-2AON ἔδει,edeiit was fitting,G1163V-IAI-3S ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM οὗτοςhoutosthisG3778D-NSM νεκρὸςnekrosdeadG3498A-NSM ἔζησεν,ezēsenis alive ,G2198V-AAI-3S ἀπολωλὼςapolōlōshaving been lostG0622V-2RAP-NSM εὑρέθη.¶heurethēis found.G2147V-API-3S