Chapter 20
Rozdział 20
1 A pierwszego dnia po szabacie1, rano, gdy jeszcze było ciemno2, Maria Magdalena przyszła do grobu i zobaczyła kamień3 odwalony od grobowca.
μιᾷmiaon the first [day]G1520A-DSF σαββάτωνsabbatōnweekG4521N-GPN ΜαγδαληνὴMagdalēnēMagdaleneG3094N-NSF-LG ἔρχεταιerchetaicomesG2064V-PNI-3S σκοτίαςskotiaswhen darkG4653N-GSF οὔσηςousēsit beingG1510V-PAP-GSF μνημεῖονmnēmeiontombG3419N-ASN βλέπειblepeishe seesG0991V-PAI-3S λίθονlithonstoneG3037N-ASM ἠρμένονērmenonremovedG0142V-RPP-ASM μνημείου.mnēmeioutomb.G3419N-GSN - w. 19; Dz 20,7; 1Kor 16,2; Obj 1,10.
- Mt 28,1; Mk 16,1; Łk 24,1.
- Mt 27,60-66; Mk 15,46; 16,3-4.
2 Wtedy pobiegła i przyszła do Szymona Piotra i do drugiego ucznia, którego Jezus miłował1, i powiedziała do nich: Zabrali Pana z grobu i nie wiemy, gdzie go położyli.
τρέχειtrecheiShe runsG5143V-PAI-3S ἔρχεταιerchetaishe comesG2064V-PNI-3S ΣίμωναSimōnaSimonG4613ON-ASM-P ΠέτρονPetronPeterG4074GN-ASM-P ἄλλονallonotherG0243A-ASM μαθητὴνmathētēndiscipleG3101N-ASM ἐφίλειephileiwas lovingG5368V-IAI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P λέγειlegeishe saysG3004GV-PAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM ἦρανēranThey have taken awayG0142V-AAI-3P μνημείου,mnēmeioutomb,G3419N-GSN οἴδαμενoidamenwe knowG6063V-RAI-1P ἔθηκανethēkanthey have laidG5087V-AAI-3P αὐτόν.¶autonHim.G0846P-ASM - J 13,23.
3 Wyszedł więc Piotr i ten drugi uczeń i poszli do grobu.
ἘξῆλθενExēlthenWent forthG1831V-2AAI-3S ΠέτροςPetrosPeterG4074GN-NSM-P ἄλλοςallosotherG0243A-NSM μαθητὴςmathētēsdiscipleG3101N-NSM ἤρχοντοērchontowere comingG2064V-INI-3P μνημεῖον·mnēmeiontomb;G3419N-ASN 4 I biegli obaj razem, ale ten drugi uczeń wyprzedził Piotra i pierwszy przybył do grobu.
ἔτρεχονetrechonWere runningG5143V-IAI-3P ὁμοῦ·homoutogether;G3674ADV ἄλλοςallosotherG0243A-NSM μαθητὴςmathētēsdiscipleG3101N-NSM προέδραμενproedramenran aheadG4390V-2AAI-3S τάχιονtachionquickerG5032A-ASN-C ΠέτρουPetrouthan PeterG4074GN-GSM-P ἦλθενēlthencameG2064V-2AAI-3S μνημεῖον,mnēmeiontomb,G3419N-ASN 5 Kiedy się nachylił, zobaczył leżące płótna, jednak tam nie wszedł.
παρακύψαςparakupsashaving stooped downG3879V-AAP-NSM βλέπειblepeihe seesG0991V-PAI-3S κείμεναkeimenalying [there]G2749V-PNP-APN ὀθόνια,othonialinen cloths,G3608N-APN μέντοιmentoihoweverG3305CONJ εἰσῆλθεν.¶eisēlthenhe entered.G1525V-2AAI-3S 6 Przyszedł też Szymon Piotr, idąc za nim. Wszedł do grobowca i zobaczył leżące płótna;
ἜρχεταιErchetaiComesG2064V-PNI-3S ΠέτροςPetrosPeterG4074GN-NSM-P ἀκολουθῶνakolouthōnfollowingG0190V-PAP-NSM αὐτῷautōafter himG0846P-DSM εἰσῆλθενeisēlthenhe enteredG1525V-2AAI-3S μνημεῖον,mnēmeiontombG3419N-ASN θεωρεῖtheōreiseesG2334V-PAI-3S ὀθόνιαothonialinen clothsG3608N-APN κείμεναkeimenalying [there]G2749V-PNP-APN 7 I chustę1, która była na jego głowie, położoną nie z płótnami, ale zwiniętą osobno na jednym miejscu.
σουδάριονsoudarionsoudarionG4676N-ASN κεφαλῆςkephalēsheadG2776N-GSF αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ὀθονίωνothoniōnlinen clothsG3608N-GPN κείμενονkeimenonlyingG2749V-PNP-ASN χωρὶςchōrisby itselfG5565PREP ἐντετυλιγμένονentetuligmenonfolded upG1794V-RPP-ASN τόπον.¶toponplace.G5117N-ASM - J 11,44.
8 Potem wszedł także ten drugi uczeń, który pierwszy przybył do grobu, zobaczył i uwierzył.
εἰσῆλθενeisēlthenenteredG1525V-2AAI-3S ἄλλοςallosotherG0243A-NSM μαθητὴςmathētēsdiscipleG3101N-NSM ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM μνημεῖονmnēmeiontombG3419N-ASN εἶδενeidenhe sawG1492HV-2AAI-3S ἐπίστευσεν·episteusenbelieved;G4100V-AAI-3S 9 Jeszcze bowiem nie rozumieli Pisma1, że miał zmartwychwstać.
οὐδέπωoudepōnot yetG3764ADV-N ᾔδεισανēdeisanthey knewG1492IV-2LAI-3P γραφὴνgraphēnScriptureG1124N-ASF δεῖdeiit is necessary forG1163V-PAI-3S νεκρῶνnekrōn[the] deadG3498A-GPM ἀναστῆναι.anastēnaito rise.G0450V-2AAN - Ps 16,10; Iz 25,8; Łk 24,24-26.
10 Wtedy uczniowie powrócili do domu.
ἀπῆλθονapēlthonWent awayG0565V-2AAI-3P αὐτοὺςautoustheir [homes]G0846P-APM μαθηταί.¶mathētaidisciples.G3101N-NPM 11 Ale Maria stała na zewnątrz przed grobem, płacząc. A gdy płakała, nachyliła się do grobowca;
εἱστήκειheistēkeihad stoodG2476V-LAI-3S μνημείῳmnēmeiōtombG3419N-DSN κλαίουσα.klaiousaweeping.G2799V-PAP-NSF ἔκλαιεν,eklaienshe was weeping,G2799V-IAI-3S παρέκυψενparekupsenshe stooped downG3879V-AAI-3S μνημεῖον,mnēmeiontomb,G3419N-ASN 12 I ujrzała dwóch aniołów1 w bieli2, którzy siedzieli tam, gdzie było złożone ciało Jezusa, jeden u głowy, a drugi u nóg.
θεωρεῖtheōreishe seesG2334V-PAI-3S ἀγγέλουςangelousangelsG0032GN-APM λευκοῖςleukoiswhiteG3022A-DPN καθεζομένουςkathezomenoussittingG2516V-PNP-APM κεφαλῇkephalēaheadG2776N-DSF ποσίν,posinfeet,G4228N-DPM ἔκειτοekeitowas layingG2749V-INI-3S Ἰησοῦ.Iēsouof Jesus.G2424GN-GSM-P - Mt 28,2; Mk 16,5; Łk 24,4.
- 2Krn 5,12; Dn 7,9; Mt 17,2; Dz 1,10.
13 I zapytali ją: Kobieto1, czemu płaczesz? Odpowiedziała im: Bo zabrali mego Pana i nie wiem, gdzie go położyli.
λέγουσινlegousinsayG3004GV-PAI-3P αὐτῇautēato herG0846P-DSF ἐκεῖνοι·ekeinoithey;G1565D-NPM κλαίεις;klaieisweep you?G2799V-PAI-2S λέγειlegeiShe saysG3004GV-PAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM ἦρανēranthey have taken awayG0142V-AAI-3P μου,mouof mine,G3165P-1GS οἶδαoidaI knowG6063V-RAI-1S ἔθηκανethēkanthey have laidG5087V-AAI-3P αὐτόν.¶autonHim.G0846P-ASM - J 2,4; 19,26.
14 A to powiedziawszy, odwróciła się i ujrzała stojącego Jezusa, lecz nie wiedziała1, że to Jezus.
ταῦταtautaThese thingsG3778D-APN εἰποῦσαeipousahaving saidG2036V-2AAP-NSF ἐστράφηestraphēshe turnedG4762V-2API-3S θεωρεῖtheōreishe seesG2334V-PAI-3S ἸησοῦνIēsounJesusG2424GN-ASM-P ἑστῶταhestōtaalready standing [there]G2476V-RAP-ASM ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P ἐστιν.estinit is.G1510V-PAI-3S - J 21,4; Mk 16,12; Łk 24,16.
15 Jezus ją zapytał: Kobieto, czemu płaczesz? Kogo szukasz1? A ona, sądząc, że to ogrodnik, odpowiedziała mu: Panie, jeśli ty go wziąłeś, powiedz mi, gdzie go położyłeś, a ja go zabiorę.
αὐτῇautēato herG0846P-DSF Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P κλαίεις;klaieisdo you weep?G2799V-PAI-2S ζητεῖς;zēteisdo you seek?G2212V-PAI-2S ἐκείνηekeinēSheG1565D-NSF δοκοῦσαdokousathinkingG1380V-PAP-NSF κηπουρόςkēpourosgardenerG2780N-NSM ἐστινestinHe isG1510V-PAI-3S λέγειlegeishe saysG3004GV-PAI-3S αὐτῷ·autōto Him;G0846P-DSM σὺsuyou yourselfG4771P-2NS ἐβάστασαςebastasascarried offG0941V-AAI-2S αὐτόν,autonhim,G0846P-ASM εἰπέeipedo tellG2036V-2AAM-2S ἔθηκαςethēkasyou have laidG5087V-AAI-2S αὐτόν,autonHim,G0846P-ASM κἀγὼkagōand I myselfG1473P-1NS + G2532 ἀρῶ.arōwill take away.G0142V-FAI-1S - J 1,38; 18,4; Łk 24,5.
16 Jezus powiedział do niej: Mario!1 A ona, obróciwszy się, powiedziała do niego: Rabbuni!2 – co się tłumaczy: Nauczycielu.
αὐτῇautēato herG0846P-DSF Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P Μαριάμ.MariamMary.G3137IN-VSF-P στραφεῖσαstrapheisaHaving turned aroundG4762V-2APP-NSF ἐκείνηekeinēsheG1565D-NSF Ἑβραϊστί·Hebraistiin Hebrew;G1447ADV-T ραββουνι,rabbouniRabboni,G4462N-VSM-T λέγεται,legetaiis to say,G3004GV-PPI-3S διδάσκαλε.didaskaleTeacher.G1320N-VSM-T - J 10,3.
- J 1,38; 13,13; Mt 23,8-10.
17 Jezus do niej powiedział: Nie dotykaj mnie1, bo jeszcze nie wstąpiłem do mego Ojca. Ale idź do moich braci2 i powiedz im: Wstępuję3 do mego Ojca i waszego Ojca4, i do mego Boga5, i waszego6 Boga.
αὐτῇautēato herG0846P-DSF Ἰησοῦς·IēsousJesus:G2424GN-NSM-P ἅπτου·haptoudo yourself touch;G0681V-PMM-2S οὔπωoupōnot yetG3768ADV-N ἀναβέβηκαanabebēkahave I ascendedG0305V-RAI-1S πατέραpateraFatherG3962N-ASM-T μου.mouof mine.G3165P-1GS πορεύουporeuoudo goG4198V-PNM-2S ἀδελφούςadelphousbrothersG0080N-APM εἰπὲeipedo sayG2036V-2AAM-2S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM ἀναβαίνωanabainōI am ascendingG0305V-PAI-1S πατέραpateraFatherG3962N-ASM-T πατέραpateraFatherG3962N-ASM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ὑμῶν.¶humōnof you.G4771P-2GP - w. 27; Łk 24,39; 1J 1,1.
- Ps 22,22; Mt 12,50; Hbr 2,11.
- J 13,1; 14,28; 16,28.
- Ga 4,6.
- Ps 89,26; Ef 1,3.
- Ez 37,27.
18 Przyszła więc Maria Magdalena, oznajmiając uczniom, że widziała Pana i że jej to powiedział.
ἜρχεταιErchetaiComesG2064V-PNI-3S ΜαγδαληνὴMagdalēnēMagdaleneG3094N-NSF-LG ἀγγέλλουσαangellousareportingG6000V-PAP-NSF μαθηταῖςmathētaisdisciplesG3101N-DPM ἑώρακαhe'ōrakaI have seenG3708V-RAI-1S κύριον,kurionLord,G2962GN-ASM-T καὶkaiand [that]G2532CONJ ταῦταtautathese thingsG3778D-APN εἶπενeipenHe had saidG2036V-2AAI-3S αὐτῇ.¶autēato her.G0846P-DSF 19 A gdy był wieczór tego pierwszego dnia po szabacie, a drzwi były zamknięte tam, gdzie zgromadzili się1 uczniowie z obawy przed Żydami, przyszedł Jezus, stanął pośrodku2 i powiedział do nich: Pokój3 wam.
ΟὔσηςOusēsWhen is beingG1510V-PAP-GSF ὀψίαςopsiaseveningG3798A-GSF ἐκείνῃekeinēsameG1565D-DSF σαββάτωνsabbatōnof [the] weekG4521N-GPN θυρῶνthurōndoorsG2374N-GPF κεκλεισμένωνkekleismenōnshutG2808V-RPP-GPF ἦσανēsanwereG1510V-IAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM συνηγμένοιsunēgmenoiassembledG4863V-RPP-NPM φόβονphobonfearG5401N-ASM Ἰουδαίων,IoudaiōnJews,G2453N-GPM-PG ἦλθενēlthencameG2064V-2AAI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P ἔστηestēstoodG2476V-2AAI-3S μέσονmesonmidstG3319A-ASN λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM εἰρήνηeirēnēPeaceG1515N-NSF ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP - Dz 12,12.
- Mk 16,14; Łk 24,36.
- J 14,27; 16,33; Ef 2,14; 2Tes 3,16.
20 A to powiedziawszy, pokazał im swoje ręce i bok. I uradowali1 się uczniowie, ujrzawszy Pana.
εἰπὼνeipōnhaving saidG2036V-2AAP-NSM ἔδειξενedeixenHe showedG1166V-AAI-3S χεῖραςcheirashandsG5495N-APF πλευρὰνpleuransideG4125N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM αὐτοῖς.autoisto them.G0846P-DPM ἐχάρησανecharēsanRejoicedG5463V-2AOI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM ἰδόντεςidonteshaving seenG1492HV-2AAP-NPM κύριον.¶kurionLord.G2962GN-ASM-T - J 16,22; Iz 25,9.
21 Jezus znowu powiedział do nich: Pokój wam. Jak Ojciec mnie posłał, tak i ja was1 posyłam.
ΕἶπενEipenSaidG2036V-2AAI-3S αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P πάλιν·palinagain;G3825ADV εἰρήνηeirēnēPeaceG1515N-NSF ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP καθὼςkathōseven asG2531CONJ ἀπέσταλκένapestalkenhas has sent forthG0649V-RAI-3S πατὴρpatērFatherG3962N-NSM-T κἀγὼkagōI myself alsoG1473P-1NS + G2532 πέμπωpempōsendG3992V-PAI-1S - J 17,18; Mt 28,18-20; Mk 16,15.
22 A to powiedziawszy, tchnął1 na nich i powiedział: Weźcie Ducha Świętego2.
εἰπὼνeipōnhaving saidG2036V-2AAP-NSM ἐνεφύσησενenephusēsenHe breathed on [them]G1720V-AAI-3S λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM λάβετεlabetedo receiveG2983V-2AAM-2P πνεῦμαpneuma[the] SpiritG4151GN-ASN - Rdz 2,7; Hi 33,4; Ps 33,6; Ez 37,9.
- J 14,16; 15,26; 16,7; Ga 3,2.
23 Komukolwiek przebaczycie1 grzechy2, są im przebaczone, a komukolwiek zatrzymacie, są im zatrzymane.
τινωνtinōnof anyG5100X-GPM ἀφῆτεaphēteyou may forgiveG0863HV-2AAS-2P ἁμαρτίας,hamartiassins,G0266N-APF ἀφέωνταιapheōntaithey have been forgivenG0863HV-RPI-3P αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM κρατῆτε,kratēteyou may retain,G2902V-PAS-2P κεκράτηνται.¶kekratēntaithey have been retained.G2902V-RPI-3P - Mt 18,21; Łk 11,4; 2Kor 2,7; Kol 3,13; 1Tm 2,5.
- Mk 2,7; Łk 24,47; Dz 10,43; Hbr 10,11; 1J 1,9; 2,12.
24 A Tomasz, jeden z dwunastu, zwany Didymos1, nie był z nimi, gdy przyszedł Jezus.
ΘωμᾶςThōmasThomasG2381N-NSM-P δώδεκαdōdekaTwelveG1427A-NUI λεγόμενοςlegomenosis being namedG3004HV-PPP-NSM ΔίδυμοςDidumosDidymusG1324N-NSM-P ἦλθενēlthencameG2064V-2AAI-3S Ἰησοῦς.IēsousJesus.G2424GN-NSM-P - J 11,16.
25 I powiedzieli mu inni uczniowie: Widzieliśmy Pana. Lecz on powiedział do nich: Jeśli1 nie zobaczę na jego rękach śladów gwoździ2 i nie włożę mego palca w ślady gwoździ, i nie włożę mojej ręki w jego bok, nie uwierzę.
ἔλεγονelegonWere sayingG3004GV-IAI-3P ἄλλοιalloiotherG0243A-NPM μαθηταί·mathētaidisciples;G3101N-NPM ἑωράκαμενhe'ōrakamenWe have seenG3708V-RAI-1P κύριον.kurionLord.G2962GN-ASM-T εἶπενeipenhe saidG2036V-2AAI-3S αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM ἴδωidōI shall seeG1492HV-2AAS-1S χερσὶνchersinhandsG5495N-DPF αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM βάλωbalōshall putG0906HV-2AAS-1S δάκτυλόνdaktulonfingerG1147N-ASM βάλωbalōshall putG0906HV-2AAS-1S χεῖραcheirahandG5495N-ASF πλευρὰνpleuransideG4125N-ASF αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM πιστεύσω.¶pisteusōshall I believe.G4100V-AAS-1S - J 4,48; Ps 78,11.32.
- Za 12,10.
26 A po ośmiu dniach jego uczniowie znowu byli w domu, a Tomasz z nimi. I przyszedł Jezus, gdy drzwi były zamknięte, stanął pośrodku i powiedział: Pokój wam.
ἡμέραςhēmerasdaysG2250N-APF ἦσανēsanwereG1510V-IAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ΘωμᾶςThōmasThomasG2381N-NSM-P αὐτῶν.autōnthem.G0846P-GPM ἔρχεταιerchetaiComesG2064V-PNI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P θυρῶνthurōndoorsG2374N-GPF κεκλεισμένωνkekleismenōnshutG2808V-RPP-GPF ἔστηestēHe stoodG2476V-2AAI-3S μέσονmesonmidstG3319A-ASN εἶπεν·eipensaid;G2036V-2AAI-3S εἰρήνηeirēnēPeaceG1515N-NSF ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP 27 Potem powiedział do Tomasza: Włóż tu swój palec i obejrzyj moje ręce, wyciągnij swoją rękę i włóż ją w mój bok, a nie bądź bez wiary1, ale wierz.
λέγειlegeiHe saysG3004GV-PAI-3S Θωμᾷ·Thōmato Thomas;G2381N-DSM-P φέρεpheredo bringG5342V-PAM-2S δάκτυλόνdaktulonfingerG1147N-ASM χεῖράςcheirashandsG5495N-APF φέρεpheredo bringG5342V-PAM-2S χεῖράcheirahandG5495N-ASF βάλεbaledo put [it]G0906HV-2AAM-2S πλευράνpleuransideG4125N-ASF γίνουginoudo beG1096V-PNM-2S ἄπιστοςapistosunbelievingG0571A-NSM πιστός.¶pistosbelieving.G4103A-NSM - Mt 17,17.
28 Wtedy Tomasz mu odpowiedział: Mój Pan i mój Bóg!1
ἀπεκρίθηapekrithēAnsweredG0611V-ADI-3S ΘωμᾶςThōmasThomasG2381N-NSM-P εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto Him;G0846P-DSM μου.mouof mine!G3165P-1GS - Ps 35,23; 118,27; Iz 9,6; Dz 7,59; Hbr 1,8; 1J 5,20.
29 Jezus mu powiedział: Tomaszu, uwierzyłeś, ponieważ mnie ujrzałeś. Błogosławieni1, którzy nie widzieli, a uwierzyli.
Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P ἑώρακάςhe'ōrakasyou have seenG3708V-RAI-2S ΘωμᾷThōmaThomasG2381N-VSM-P πεπίστευκας·pepisteukasyou have believed;G4100V-RAI-2S μακάριοιmakarioiblessed [are]G3107A-NPM ἰδόντεςidonteshaving seenG1492HV-2AAP-NPM πιστεύσαντες.¶pisteusanteshaving believed.G4100V-AAP-NPM - Ps 34,8; Łk 1,45; 11,27-28; Rz 4,6-8; 2Kor 5,7.
30 I wiele innych cudów uczynił Jezus na oczach swoich uczniów, które nie są napisane w tej księdze.
σημεῖαsēmeiasignsG4592N-APN ἐποίησενepoiēsendidG4160GV-AAI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P ἐνώπιονenōpionin the presenceG1799PREP μαθητῶνmathētōndisciplesG3101N-GPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἔστινestinareG1510V-PAI-3S γεγραμμέναgegrammenawrittenG1125V-RPP-NPN βιβλίῳbibliōbookG0975N-DSN τούτῳ.toutōthis.G3778D-DSN 31 Lecz te są napisane1, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem2, Synem Bożym3, i abyście wierząc, mieli życie w jego imieniu4.
ταῦταtautatheseG3778D-NPN γέγραπταιgegraptaihave been writtenG1125V-RPI-3S πιστεύσητεpisteusēteyou may believeG4100V-AAS-2P ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P ἐστινestinisG1510V-PAI-3S χριστὸςchristosChristG5547N-NSM-T θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T πιστεύοντεςpisteuontesbelievingG4100V-PAP-NPM ἔχητεechēteyou may haveG2192V-PAS-2P ὀνόματιonomatinameG3686N-DSN αὐτοῦ.¶autouof Him.G0846P-GSM - Łk 1,3-4; Rz 15,4; 1Kor 10,11; 2Tm 3,15-17; 2P 3,1; 1J 1,4; 5,13.
- J 1,41; 4,42; Mt 16,16; Mk 8,29; 1J 2,22; 5,1.
- J 3,36; 1J 5,10-13.
- Łk 24,47; Dz 10,43; 13,38.