reltext

Chapter 1

1 Paulus, een dienstknecht van Jezus Christus, een geroepen apostel, afgezonderd tot het Evangelie van God,1234

Original Greek

ΠαῦλοςPaulosPaulG3972GN-NSM-P
δοῦλοςdoulosa servantG1401N-NSM
ΧριστοῦChristouof ChristG5547N-GSM-T
Ἰησοῦ,IēsouJesusG2424GN-GSM-P
κλητὸςklētosa calledG2822A-NSM
ἀπόστολοςapostolosapostleG0652N-NSM
ἀφωρισμένοςaphōrismenosset apartG0873V-RPP-NSM
εἰςeisforG1519PREP
εὐαγγέλιονeuangelion[the] gospelG2098N-ASN
θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T
  1. een dienstknecht van Jezus Christus, Waarom Paulus, die tevoren Saulus heet, den naam Paulus in al zijne zendbrieven heeft gehouden, daarvan zie de reden in de aantekening Act 13:9 .
  2. Een geroepen apostel, Of, geroepen tot een apostel ; welken titel hij zichzelven hier geeft, om terstond in het begin aan te wijzen dat de vermaningen, die hij in dezen brief den Romeinen doet, naar eis van zijne beroeping geschieden; zie Act 9:15 ; 2Co 5:19-20 .
  3. afgezonderd Namelijk van moeders lichaam aan in Gods voornemen, Gal 1:15 , en daarna inderdaad door het bevel des Heiligen Geestes, om het Evangelie onder de heidenen te verkondigen; Act 13:2 .
  4. tot het evangelie Gods, Namelijk om hetzelve te prediken.

2 ( Hetwelk Hij te voren beloofd had door Zijn profeten, in de heilige Schriften).1

Original Greek

ὃhowhichG3739R-ASN
προεπηγγείλατοproepēngeilatoHe promised beforehandG4279V-ADI-3S
διὰdiathroughG1223PREP
τῶνtōntheG3588T-GPM
προφητῶνprophētōnprophetsG4396N-GPM
αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM
ἐνeninG1722PREP
γραφαῖςgraphais[the] ScripturesG1124N-DPF
ἁγίαιςhagiaisHolyG0040GA-DPF
  1. Schriften) Namelijk des Ouden Testaments.

3 Van Zijn Zoon, Die geworden is uit het zaad van David, naar het vlees;123

Original Greek

περὶpericoncerningG4012PREP
τοῦtoutheG3588T-GSM
υἱοῦhuiouSonG5207N-GSM
αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM
τοῦtouwhoG3588T-GSM
γενομένουgenomenouhaving comeG1096V-2ADP-GSM
ἐκekof [the]G1537PREP
σπέρματοςspermatosseedG4690GN-GSN
ΔαυὶδDauidof DavidG1138N-GSM-P
κατὰkataaccording toG2596PREP
σάρκα,sarkaflesh,G4561N-ASF
  1. geworden is Of, geboren ; gelijk Gal 4:4 .
  2. zaad Davids, Dat is, nakomelingen.
  3. naar het vlees; Dat is, naar zijn menselijke natuur; Joh 1:14 ; 1Ti 3:16 .

4 Die krachtelijk bewezen is te zijn de Zoon van God, naar den Geest der heiligmaking, uit de opstanding der doden) namelijk Jezus Christus, onzen Heere:12345

Original Greek

τοῦtouwhoG3588T-GSM
ὁρισθέντοςhoristhentoshaving been declaredG3724V-APP-GSM
υἱοῦhuiouSonG5207N-GSM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐνeninG1722PREP
δυνάμειdunameipowerG1411N-DSF
κατὰkataaccording to [the]G2596PREP
πνεῦμαpneumaSpiritG4151GN-ASN
ἁγιωσύνηςhagiōsunēsof holinessG0042N-GSF
ἐξexbyG1537PREP
ἀναστάσεωςanastaseōsresurrectionG0386N-GSF
νεκρῶν,nekrōn[from the] dead,G3498A-GPM
ἸησοῦIēsouJesusG2424GN-GSM-P
ΧριστοῦChristouChristG5547N-GSM-T
τοῦtoutheG3588T-GSM
κυρίουkuriouLordG2962GN-GSM-T
ἡμῶν,hēmōnof us,G3165P-1GP
  1. krachtelijk Gr. in kracht, of met kracht.
  2. bewezen is te zijn Of, verklaard. Grieks bepaald.
  3. naar den Geest Dat is, naar Zijn goddelijke natuur, die ook een eeuwige Geest genaamd wordt; Heb 9:14 ; zie ook 1Ti 3:16 ; 1Pe 3:18 .
  4. heiligmaking, Of, der heiligheid ; dat is, die in Zichzelven heilig is, en door Zijne verdienste en kracht ons heilig maakt; Heb 2:11 .
  5. uit de opstanding der doden) Dat is, doordien Hij Zichzelven uit de doden heeft opgewekt; Joh 2:19 , Joh 2:21 en Joh 10:18 .

5 ( Door Welken wij hebben ontvangen genade en het apostelschap, tot gehoorzaamheid des geloofs onder al de heidenen, voor Zijn Naam;123

Original Greek

δι᾽di᾽throughG1223PREP
οὗhouwhomG3739R-GSM
ἐλάβομενelabomenwe have receivedG2983V-2AAI-1P
χάρινcharingraceG5485N-ASF
καὶkaiandG2532CONJ
ἀποστολὴνapostolēnapostleshipG0651N-ASF
εἰςeisuntoG1519PREP
ὑπακοὴνhupakoēnobedienceG5218N-ASF
πίστεωςpisteōsof faithG4102GN-GSF
ἐνenamongG1722PREP
πᾶσινpasinallG3956A-DPN
τοῖςtoistheG3588T-DPN
ἔθνεσινethnesinGentilesG1484N-DPN
ὑπὲρhuperon behalf ofG5228PREP
τοῦtoutheG3588T-GSN
ὀνόματοςonomatosnameG3686N-GSN
αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM
  1. genade en het apostelschap, Dat is, de genade des apostelschaps, of de genade tot bekering, en bovendien tot het apostelschap.
  2. tot gehoorzaamheid des geloofs Dat is, om de heidenen te brengen tot gehoorzaamheid aan Christus, en tot het geloof; Act 26:16 .
  3. voor Zijnen Naam; Dat is, opdat Christus' naam hun bekend en van hen verheerlijkt zou worden. Of, in, uit Zijnen naam ; 2Co 5:20 .

6 Onder welken gij ook zijt, geroepenen van Jezus Christus!)12

Original Greek

ἐνenamongG1722PREP
οἷςhoiswhomG3739R-DPN
ἐστεesteareG1510V-PAI-2P
καὶkaialsoG2532CONJ
ὑμεῖς,humeisyou yourselvesG4771P-2NP
κλητοὶklētoicalledG2822A-NPM
ἸησοῦIēsouof JesusG2424GN-GSM-P
Χριστοῦ·ChristouChrist;G5547N-GSM-T
  1. Onder welken gij ook zijt, Grieks in.
  2. geroepenen van Jezus Christus Dat is, die niet alleen uiterlijk door het woord, maar ook door de kracht des Geestes van Christus inwendiglijk tot de gemeenschap van Christus zijt geroepen en gekomen. Waarom hij hen ook in het volgende vs. geroepen heiligen en geliefden Gods noemt. Zie Rom 8:28 ; 1Co 1:2 . Want hoewel ook in deze gemeente, gelijk als in andere, huichelaars konden zijn, zo noemt hij die nochtans altijd in het begin zijner brieven, naar den eis der liefde, van het beste deel onder hen.

7 Allen, die te Rome zijt, geliefden Gods, en geroepen heiligen, genade zij u, en vrede van God, onzen Vader, en den Heere Jezus Christus.12

Original Greek

πᾶσινpasinTo allG3956A-DPM
τοῖςtoisthoseG3588T-DPM
οὖσινousinbeingG1510V-PAP-DPM
ἐνeninG1722PREP
ῬώμῃRhōmēRomeG4516N-DSF-L
ἀγαπητοῖςagapētoisbelovedG0027A-DPM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
κλητοῖςklētoisto [those] calledG2822A-DPM
ἁγίοις·hagioissaints:G0040HA-DPM
χάριςcharisGraceG5485N-NSF
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP
καὶkaiandG2532CONJ
εἰρήνηeirēnēpeaceG1515N-NSF
ἀπὸapofromG0575PREP
θεοῦtheouGodG2316N-GSM-T
πατρὸςpatros[the] FatherG3962N-GSM-T
ἡμῶνhēmōnof usG3165P-1GP
καὶkaiandG2532CONJ
κυρίουkuriou[the] LordG2962GN-GSM-T
ἸησοῦIēsouJesusG2424GN-GSM-P
Χριστοῦ.¶ChristouChrist.G5547N-GSM-T
  1. Gods, Of, van God; 1Jo 4:10 , 1Jo 4:19 .
  2. genade zij u, Onder deze twee woorden wordt, naar de wijze van spreken der Hebreën, begrepen alle geestelijke en lichamelijke welstand; en wordt door het woord genade verstaan de oorsprong of fontein van alle weldaden Gods over ons, en door het woord vrede de vruchten en het gevoelen van dien. Zie Psa 63:4 ; Joh 16:33 ; Rom 5:1 ; Phi 4:7 .

8 Eerstelijk dank ik mijn God door Jezus Christus over u allen, dat uw geloof verkondigd wordt in de gehele wereld.1

Original Greek

ΠρῶτονPrōtonFirstG4413GA-ASN
μὲνmenindeedG3303PRT
εὐχαριστῶeucharistōI thankG2168V-PAI-1S
τῷtōtheG3588T-DSM
θεῷtheōGodG2316N-DSM-T
μουmouof mineG3165P-1GS
διὰdiathroughG1223PREP
ἸησοῦIēsouJesusG2424GN-GSM-P
ΧριστοῦChristouChristG5547N-GSM-T
περὶperiforG4012PREP
πάντωνpantōnallG3956A-GPM
ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP
ὅτιhotibecauseG3754HCONJ
ἡhētheG3588T-NSF
πίστιςpistisfaithG4102GN-NSF
ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP
καταγγέλλεταιkatangelletaiis being proclaimedG2605V-PPI-3S
ἐνeninG1722PREP
ὅλῳholōallG3650A-DSM
τῷtōtheG3588T-DSM
κόσμῳ·kosmōworld;G2889N-DSM
  1. verkondigd wordt Dat is, ruchtbaar en bekend gemaakt wordt, in de gemeenten van de gehele wereld. Een figuurlijke manier van spreken, die alhier nochtans gegrond is, overmits er uit alle gewesten van de wereld te Rome kwamen, die zulks elk in zijn land konden verhalen.

9 Want God is mijn Getuige, Welken ik diene in mijn geest, in het Evangelie Zijns Zoons, hoe ik zonder nalaten uwer gedenke;12

Original Greek

μάρτυςmartusWitnessG3144N-NSM
γάρgarforG1063CONJ
μούmoumeG3165P-1GS
ἐστινestinisG1510V-PAI-3S
ὁho<the>G3588T-NSM
θεός,theosGod,G2316N-NSM-T
ᾧhōwhomG3739R-DSM
λατρεύωlatreuōI serveG3000V-PAI-1S
ἐνeninG1722PREP
τῷtōtheG3588T-DSN
πνεύματίpneumatispiritG4151GN-DSN
μουmouof mineG3165P-1GS
ἐνeninG1722PREP
τῷtōtheG3588T-DSN
εὐαγγελίῳeuangeliōgospelG2098N-DSN
τοῦtouof theG3588T-GSM
υἱοῦhuiouSonG5207N-GSM
αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM
ὡςhōshowG5613PRT
ἀδιαλείπτωςadialeiptōsunceasinglyG0089ADV
μνείανmneianmentionG3417N-ASF
ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP
ποιοῦμαιpoioumaiI makeG4160GV-PMI-1S
  1. in mijn geest, Of, met mijnen geest; dat is, van ganser harte.
  2. in het Evangelie Zijns Zoons, Dat is, in het verkondigen des Evangelies, gelijk vs.1.

10 Allen tijd in mijn gebeden biddende, of mogelijk mij nog te eniger tijd goede gelegenheid gegeven wierd, door den wil van God, om tot ulieden te komen.12

Original Greek

δεόμενος,deomenos[10] imploring,G1189V-PNP-NSM
εἴeiifG1487GCOND
πωςpōssomehowG4458PRT
ἤδηēdēnowG2235ADV
ποτὲpoteat lastG4218PRT
εὐοδωθήσομαιeuodōthēsomaiI will succeedG2137V-FPI-1S
ἐνenbyG1722PREP
τῷtōtheG3588T-DSN
θελήματιthelēmatiwillG2307N-DSN
τοῦtou<the>G3588T-GSM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐλθεῖνeltheinto comeG2064V-2AAN
πρὸςprostoG4314PREP
ὑμᾶς·humasyou;G4771P-2AP
  1. of mogelijk mij nog Of, indien mij nog te eniger tijd een voorspoedige reis gegeven werd door den wil Gods, dat ik tot u mag komen.
  2. door den wil van God, Grieks in den wil Gods. Dit doet hij daarbij, omdat hij in het verbreiden des Evangelies de orde volgde, die hem God door Zijnen Geest voorschreef; Act 16:7 , Act 16:9-10 .

11 Want ik verlang om u te zien, opdat ik u enige geestelijke gave mocht mededelen, ten einde gij versterkt zoudt worden;

Original Greek

ἐπιποθῶepipothōI longG1971V-PAI-1S
γὰρgarforG1063CONJ
ἰδεῖνideinto seeG1492HV-2AAN
ὑμᾶς,humasyou,G4771P-2AP
ἵναinathatG2443CONJ
τιtisomeG5100X-ASN
μεταδῶmetadōI may impartG3330V-2AAS-1S
χάρισμαcharismagiftG5486N-ASN
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP
πνευματικὸνpneumatikonspiritualG4152A-ASN
εἰςeistoG1519PREP
τὸtotheG3588T-ASN
στηριχθῆναιstērichthēnaistrengtheningG4741V-APN
ὑμᾶς,humasof you,G4771P-2AP

12 Dat is, om mede vertroost te worden onder u, door het onderlinge geloof, zo het uwe als het mijne.1

Original Greek

τοῦτοtoutothatG3778D-NSN
δέdenowG1161CONJ
ἐστινestinisG1510V-PAI-3S
συμπαρακληθῆναιsumparaklēthēnaito be encouraged togetherG4837V-APN
ἐνenamongG1722PREP
ὑμῖνhuminyouG4771P-2DP
διὰdiathroughG1223PREP
τῆςtēstheG3588T-GSF
ἐνenamongG1722PREP
ἀλλήλοιςallēloisone anotherG0240C-DPM
πίστεως,pisteōsfaithG4102GN-GSF
ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP
τεtebothG5037CONJ
καὶkaiandG2532CONJ
ἐμοῦ.¶emouof me.G1473S-1SGSN
  1. vertroost te worden onder u, Of, vermaand; want het Griekse woord betekent beide, en beide kan op Paulus toegepast worden, alzo zelf ook de engelen door de gemeente Gods nader kennis en ervaring krijgen van de menigerlei wijsheid Gods: Eph 3:10 ; 1Pe 1:12 .

13 Doch ik wil niet, dat u onbekend zij, broeders, dat ik menigmaal voorgenomen heb tot u te komen ( en ben tot nog toe verhinderd geweest), opdat ik ook onder u enige vrucht zou hebben, gelijk als ook onder de andere heidenen.12

Original Greek

ΟὐOuNotG3756PRT-N
θέλωthelōI do wantG2309V-PAI-1S
δὲdenowG1161CONJ
ὑμᾶςhumasyouG4771P-2AP
ἀγνοεῖν,agnoeinto be ignorant,G0050V-PAN
ἀδελφοί,adelphoibrothers,G0080N-VPM
ὅτιhotithatG3754GCONJ
πολλάκιςpollakismany timesG4178ADV
προεθέμηνproethemēnI purposedG4388V-2AMI-1S
ἐλθεῖνeltheinto comeG2064V-2AAN
πρὸςprostoG4314PREP
ὑμᾶςhumasyouG4771P-2AP
καὶkaiandG2532CONJ
ἐκωλύθηνekōluthēnwas hinderedG2967V-API-1S
ἄχριachriuntilG0891PREP
τοῦtoutheG3588T-GSM
δεῦρο,deuropresent,G1204INJ
ἵναinathatG2443CONJ
τινὰtinasomeG5100X-ASM
καρπὸνkarponfruitG2590N-ASM
σχῶschōI may haveG2192V-2AAS-1S
καὶkaialsoG2532CONJ
ἐνenamongG1722PREP
ὑμῖνhuminyouG4771P-2DP
καθὼςkathōseven asG2531CONJ
καὶkaievenG2532CONJ
ἐνenamongG1722PREP
τοῖςtoistheG3588T-DPN
λοιποῖςloipoisotherG3062A-DPN
ἔθνεσιν.ethnesinGentiles.G1484N-DPN
  1. verhinderd geweest), Namelijk òf door voorvallende zwarigheden, òf door Gods bevel; gelijk Act 16:7 .
  2. enige vrucht zou hebben, Namelijk van mijn dienst en beroeping tot een apostel van Christus onder de heidenen, om hen tot Christus te bekeren, of tenminste in hun geloof meer en meer te bevestigen.

14 Beiden Grieken en Barbaren, beiden wijzen en onwijzen ben ik een schuldenaar.12

Original Greek

ἝλλησίνHellēsinTo GreeksG1672N-DPM-LG
τεtebothG5037CONJ
καὶkaiandG2532CONJ
βαρβάροις,barbaroisto barbarians,G0915A-DPM
σοφοῖςsophoisto [the] wiseG4680A-DPM
τεtebothG5037CONJ
καὶkaiandG2532CONJ
ἀνοήτοιςanoētoisto [the] foolishG0453A-DPM
ὀφειλέτηςopheiletēsa debtorG3781N-NSM
εἰμί·eimiI am;G1510V-PAI-1S
  1. Grieken en Barbaren, Onder deze twee eerste worden alle soorten van heidenen verstaan, Act 28:2 , en door wijzen en onwijzen allerlei mensen in het bijzonder onder de Grieken of Barbaren; en het schijnt dat Paulus daarmede de gunst der Romeinen wil verwekken, omdat zij zichzelven de kloekste en wijste van alle mensen hielden.
  2. ben ik een schuldenaar Dat is, ben ik behouden, uit kracht van mijn beroep, het Evangelie te prediken.

15 Alzo hetgeen in mij is, dat is volvaardig, om u ook, die te Rome zijt, het Evangelie te verkondigen.1

Original Greek

οὕτωςhoutōsThusG3779ADV
τὸto<the>G3588T-NSN
κατ᾽kat᾽as toG2596PREP
ἐμὲememe myself [there is]G1473P-1AS
πρόθυμονprothumonreadinessG4289A-NSN
καὶkaialsoG2532CONJ
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP
τοῖςtoiswho [are]G3588T-DPM
ἐνeninG1722PREP
ῬώμῃRhōmēRomeG4516N-DSF-L
εὐαγγελίσασθαι.euangelisasthaito evangelise.G2097V-AMN
  1. hetgeen in mij is, Of, wat mij aangaat, ik ben volvaardig.

16 Want ik schaam mij des Evangelies van Christus niet; want het is een kracht Gods tot zaligheid een iegelijk, die gelooft, eerst den Jood, en ook den Griek.123

Original Greek

οὐouNotG3756PRT-N
γὰρgarforG1063CONJ
ἐπαισχύνομαιepaischunomaiI am ashamed ofG1870V-PNI-1S
τὸtotheG3588T-ASN
εὐαγγέλιονeuangeliongospelG2098N-ASN
τοῦtouof theG3588T-GSM
χριστοῦ·christouChrist;G5547N-GSM-T
δύναμιςdunamis[the] powerG1411N-NSF
γὰρgarforG1063CONJ
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S
εἰςeisuntoG1519PREP
σωτηρίανsōtēriansalvationG4991N-ASF
παντὶpantito everyoneG3956A-DSM
τῷtōwhoG3588T-DSM
πιστεύοντι,pisteuontiis believing —G4100V-PAP-DSM
ἸουδαίῳIoudaiōto JewG2453N-DSM-PG
τεtebothG5037CONJ
πρῶτονprōtonfirstG4413GA-ASN
καὶkaiandG2532CONJ
Ἕλληνι.Hellēnito Greek.G1672N-DSM-LG
  1. ik schaam mij des Evangelies van Christus niet; Of, ik schroom niet; dat is, ik zoek mij niet te ontslaan, of te onttrekken van het verkondigen des Evangelies, gelijk men doet van zaken, waarover men zich schaamt.
  2. een kracht Gods tot zaligheid Dat is, een krachtig middel van God daartoe verordineerd, gelijk 1Co 1:18 .
  3. eerst den Jood, Want het Evangelie moest eerst den Joden en daarna den heidenen verkondigd worden; Act 13:46 .

17 Want de rechtvaardigheid Gods wordt in hetzelve geopenbaard uit geloof tot geloof; gelijk geschreven is: Maar de rechtvaardige zal uit het geloof leven.123

Original Greek

δικαιοσύνηdikaiosunē[The] righteousnessG1343N-NSF
γὰρgarforG1063CONJ
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐνeninG1722PREP
αὐτῷautōitG0846P-DSN
ἀποκαλύπτεταιapokaluptetaiis revealedG0601V-PPI-3S
ἐκekfromG1537PREP
πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF
εἰςeistoG1519PREP
πίστινpistinfaithG4102GN-ASF
καθὼςkathōseven asG2531CONJ
γέγραπται·gegraptaiit has been written:G1125V-RPI-3S
ὁho<the>G3588T-NSM
δὲdeAndG1161CONJ
δίκαιοςdikaiosthe righteousG1342A-NSM
ἐκekbyG1537PREP
πίστεωςpisteōsfaithG4102GN-GSF
ζήσεται.¶zēsetaiwill live.G2198V-FDI-3S
  1. de rechtvaardigheid Gods Dat is, de rechtvaardigheid, waardoor wij voor het gericht Gods kunnen bestaan, welke is alleen de rechtvaardigheid van Christus, die ons van God wordt geschonken en door het geloof toegerekend.
  2. uit geloof tot geloof; Dat is, tot dagelijkse toeneming en versterking in het geloof; zie dergelijke 2Co 3:18 .
  3. rechtvaardige Of, de rechtvaardige uit het geloof zal leven; hetwelk met den Hebreeuwsen tekst, Hab 2:4 , en met het oogmerk van Paulus alhier ook wel overeenkomt.

18 Want de toorn Gods wordt geopenbaard van den hemel over alle goddeloosheid, en ongerechtigheid der mensen, als die de waarheid in ongerechtigheid ten onder houden.123456

Original Greek

ἈποκαλύπτεταιApokaluptetaiIs revealedG0601V-PPI-3S
γὰρgarforG1063CONJ
ὀργὴorgē[the] wrathG3709N-NSF
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἀπ᾽ap᾽fromG0575PREP
οὐρανοῦouranouheavenG3772N-GSM
ἐπὶepiuponG1909PREP
πᾶσανpasanallG3956A-ASF
ἀσέβειανasebeianungodlinessG0763N-ASF
καὶkaiandG2532CONJ
ἀδικίανadikianunrighteousnessG0093N-ASF
ἀνθρώπωνanthrōpōnof menG0444N-GPM
τῶνtōn<the>G3588T-GPM
τὴνtēntheG3588T-ASF
ἀλήθειανalētheiantruthG0225N-ASF
ἐνenbyG1722PREP
ἀδικίᾳadikiaunrighteousnessG0093N-DSF
κατεχόντων,katechontōnsuppressing,G2722V-PAP-GPM
  1. de toorn Gods wordt Dat is, de straffen, die God uit den hemel zendt, gelijk vs.24, 26, 28, nader wordt uitgedrukt, welke niet dan over onrechtvaardigen worden gezonden.
  2. goddeloosheid, Daardoor worden verstaan alle zonden, strijdende tegen de eerste tafel, die verhaald worden in enige volgende verzen.
  3. ongerechtigheid der mensen, Hierdoor worden verstaan de zonden tegen de tweede tafel, die van vs.29 aan verhaald worden.
  4. de waarheid Dat is, de kennis van God en Zijne eer, die Hij den mensen zelfs door de natuur heeft geopenbaard, gelijk blijkt uit de volgende verzen.
  5. in ongerechtigheid Dat is, tegen alle recht en billijkheid, welke vereist, dat men Gode geeft wat Hem toekomt.
  6. ten onder houden Dat is, onderdrukken, hun eigen gemoederen geweld doende, dewijl zij beter weten dan zij doen.

19 Overmits hetgeen van God kennelijk is, in hen openbaar is; want God heeft het hun geopenbaard.123

Original Greek

διότιdiotibecauseG1360CONJ
τὸtotheG3588T-NSN
γνωστὸνgnōstonknownG1110A-NSN
τοῦtou<the>G3588T-GSM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
φανερόνphaneronmanifestG5318A-NSN
ἐστινestinisG1510V-PAI-3S
ἐνenamongG1722PREP
αὐτοῖς·autoisthem;G0846P-DPM
ὁho<the>G3588T-NSM
θεὸςtheosGodG2316N-NSM-T
γὰρgarforG1063CONJ
αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM
ἐφανέρωσεν.ephanerōsenhas revealed [it].G5319V-AAI-3S
  1. hetgeen van God kennelijk is, Namelijk zoveel als een mens zonder Gods Woord uit de natuur van God weten kan.
  2. hen openbaar is; Dat is, in het binnenste van hun gemoed; of onder hen; dat is, onder hunne wijzen en geleerden, die hiervan zeer vele klare en wijze spreuken en redenen in hunne schriften hebben nagelaten, hoewel zij zelf daartegen gedaan hebben.
  3. heeft het hun geopenbaard Namelijk eensdeels door de wet der natuur, in hunne conscientiën, Joh 1:9 ; anderdeels door het aanschouwen der schepselen Gods, waardoor Zijne eigenschappen gelijk als getast worden; Psa 19:2 , en Psa 148:4-6 ; Act 14:15 ; en Act 17:24 , enz.

20 Want Zijn onzienlijke dingen worden, van de schepping der wereld aan, uit de schepselen verstaan en doorzien, beide Zijn eeuwige kracht en Goddelijkheid, opdat zij niet te verontschuldigen zouden zijn.12345

Original Greek

τὰtaTheG3588T-NPN
γὰρgarforG1063CONJ
ἀόραταaoratainvisible qualitiesG0517A-NPN
αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM
ἀπὸapofromG0575PREP
κτίσεωςktiseōs[the] creationG2937N-GSF
κόσμουkosmouof [the] worldG2889N-GSM
τοῖςtoisby theG3588T-DPN
ποιήμασινpoiēmasinthings madeG4161N-DPN
νοούμεναnooumenabeing understoodG3539V-PPP-NPN
καθορᾶται,kathorataiare clearly seen,G2529V-PPI-3S
ἥhētheG3588T-NSF
τεtebothG5037CONJ
ἀΐδιοςaidioseternalG0126A-NSF
αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM
δύναμιςdunamispowerG1411N-NSF
καὶkaiandG2532CONJ
θειότης,theiotēsdivinity,G2305N-NSF
εἰςeisforG1519PREP
τὸto<the>G3588T-ASN
εἶναιeinaito beG1511V-PAN
αὐτοὺςautousthemG0846P-APM
ἀναπολογήτους.anapologētouswithout excuse.G0379A-APM
  1. onzienlijke dingen worden Dat is, goddelijke eigenschappen.
  2. schepselen verstaan Grieks maakselen, of gemaakte dingen.
  3. Zijn eeuwige kracht Waardoor verstaan wordt de eigenschap Gods, waardoor alle dingen zijn geschapen en hun begin hebben, welke daarom, gelijk ook Zijn wezen, eeuwig moet zijn, omdat zij voor alle dingen is en ene oorzaak van alles.
  4. Goddelijkheid, Hierdoor verstaat hij de andere eigenschappen der majesteit Gods, welker voetstappen en beeltenissen in Gods schepselen blijkbaar zijn, als Zijne goedheid, wijsheid, gerechtigheid, enz.
  5. niet te verontschuldigen zouden zijn Grieks onverontschuldigd, of alzo dat zij niet te verontschuldigen zijn; namelijk voor Gods rechtvaardig oordeel, alsof zij niet geweten hadden wat zij schuldig waren te doen.

21 Omdat zij, God kennende, Hem als God niet hebben verheerlijkt of gedankt; maar zijn verijdeld geworden in hun overleggingen en hun onverstandig hart is verduisterd geworden;123

Original Greek

διότιdiotiForG1360CONJ
γνόντεςgnonteshaving knownG1097V-2AAP-NPM
τὸνton<the>G3588T-ASM
θεὸνtheonGodG2316N-ASM-T
οὐχouchnotG3756PRT-N
ὡςhōsasG5613PRT
θεὸνtheonGodG2316N-ASM-T
ἐδόξασανedoxasanthey glorified [Him]G1392V-AAI-3P
ἢēorG2228CONJ
ηὐχαρίστησαν,ēucharistēsanwere thankful,G2168V-AAI-3P
ἀλλ᾽all᾽butG0235CONJ
ἐματαιώθησανemataiōthēsanthey became futileG3154V-API-3P
ἐνeninG1722PREP
τοῖςtoistheG3588T-DPM
διαλογισμοῖςdialogismoisthinkingG1261N-DPM
αὐτῶν,autōnof them,G0846P-GPM
καὶkaiandG2532CONJ
ἐσκοτίσθηeskotisthēwas darkenedG4654V-API-3S
ἡhētheG3588T-NSF
ἀσύνετοςasunetosfoolishG0801A-NSF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
καρδία·kardiaheart;G2588N-NSF
  1. God kennende, Namelijk op zulke wijze als tevoren verklaard is.
  2. als God niet hebben verheerlijkt of gedankt; Dat is, gelijk het Zijn goddelijke majesteit toebehoorde, zelfs naar de kennis, die zij van Hem hadden.
  3. verijdeld geworden Dat is, zij zijn door hunne overleggingen vervallen tot ijdele bedenkingen van God en van Zijn dienst, en hebben die gericht, niet naar de kennis, die zij van God hadden, maar naar de genegenheid van hun verdorven zinnen, in het uitvinden van ijdele godsdiensten, en in het verzinnen van vele fabuleuze en ijdele goden, waardoor de kennis van God meer en meer onder hen is verduisterd.

22 Zich uitgevende voor wijzen, zijn zij dwaas geworden;1

Original Greek

φάσκοντεςphaskontesProfessingG5335V-PAP-NPM
εἶναιeinaito beG1511V-PAN
σοφοὶsophoiwiseG4680A-NPM
ἐμωράνθησανemōranthēsanthey became foolsG3471V-API-3P
  1. voor wijzen, Dit zegt hij van hunne geleerden of wijsgeren, die een schijn wilden hebben van wijsheid, en somwijlen wel beter schenen te gevoelen en te spreken, maar nochtans de verkeerdheid en ijdelheid van anderen inderdaad dwaselijk navolgden; 2Ki 17:29 .

23 En hebben de heerlijkheid des onverderfelijken Gods veranderd in de gelijkenis eens beelds van een verderfelijk mens, en van gevogelte, en van viervoetige en kruipende gedierten.12

Original Greek

καὶkaiandG2532CONJ
ἤλλαξανēllaxanthey changedG0236V-AAI-3P
τὴνtēntheG3588T-ASF
δόξανdoxangloryG1391N-ASF
τοῦtouof theG3588T-GSM
ἀφθάρτουaphthartouimmortalG0862A-GSM
θεοῦtheouGodG2316N-GSM-T
ἐνenintoG1722PREP
ὁμοιώματιhomoiōmatia likenessG3667N-DSN
εἰκόνοςeikonosof an imageG1504N-GSF
φθαρτοῦphthartouof mortalG5349A-GSM
ἀνθρώπουanthrōpoumanG0444N-GSM
καὶkaiandG2532CONJ
πετεινῶνpeteinōnbirdsG4071N-GPN
καὶkaiandG2532CONJ
τετραπόδωνtetrapodōnquadrupedsG5074A-GPN
καὶkaiandG2532CONJ
ἑρπετῶν.¶herpetōncreeping things.G2062N-GPN
  1. des onverderfelijken Gods Dat is, die niet alleen in wezen, maar ook in eigenschappen onveranderlijk is.
  2. veranderd Of, verwisseld voor de gelijkenis; dat is voor een beeld, dat naar de gelijkenis van een sterflijk mens gemaakt is, ja ook van gevogelte, enz. Zie Lev 27:10 ; Psa 106:20 ; Jer 2:11 ; want dat al deze soorten van afgoderij onder de heidenen gebruikelijk zijn geweest, is openbaar uit hunne schriften. Zie ook Deu 4:15 , enz.; Act 17:29 , enz.

24 Daarom heeft God hen ook overgegeven in de begeerlijkheden hunner harten tot onreinigheid, om hun lichamen onder elkander te onteren;1234

Original Greek

ΔιὸDioThereforeG1352CONJ
καὶkaiandG2532CONJ
παρέδωκενparedōkengave upG3860V-AAI-3S
αὐτοὺςautousthemG0846P-APM
ὁho<the>G3588T-NSM
θεὸςtheosGodG2316N-NSM-T
ἐνeninG1722PREP
ταῖςtaistheG3588T-DPF
ἐπιθυμίαιςepithumiaisdesiresG1939N-DPF
τῶνtōnof theG3588T-GPF
καρδιῶνkardiōnheartsG2588N-GPF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
εἰςeistoG1519PREP
ἀκαθαρσίανakatharsianimpurityG0167N-ASF
τοῦtou<the>G3588T-GSN
ἀτιμάζεσθαιatimazesthaito dishonorG0818V-PEN
τὰtatheG3588T-APN
σώματαsōmatabodiesG4983N-APN
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
ἐνenbetweenG1722PREP
αὐτοῖς,autoisthemselves,G0846P-DPM
  1. Daarom heeft God Namelijk om deze afgoderij en de ontering, die zij God daarmede aandeden. Zie Psa 106:20 ; Isa 40:17-18 .
  2. overgegeven Dat is, die hun kwade begeerten niet ingetoomd, maar hun gang hebben laten gaan, Psa 81:13 ; Act 14:16 , en zich door Zijn rechtvaardig oordeel van Zijne gaven, die zij verachtten en misbruikten, meer en meer ontbloten, Mat 25:28 , en hen verlatende den Satan overgegeven, die hen tot alle boosheid verzoekt en verleidt; 1Sa 16:15 ; Mat 6:13 .
  3. in de begeerlijkheden hunner harten In vs.26 wordt hetzelfde gezegd, tot oneerlijke bewegingen; niet dat God zulke oneerlijke begeerlijkheden of bewegingen werkt, want die zijn uit God niet; Jam 1:13 ; 1Jo 2:16 ; zie hiervan breder de voorgaande 59 aantekeningen.
  4. onder elkander te onteren Of, in zichzelven.

25 Als die de waarheid Gods veranderd hebben in de leugen, en het schepsel geëerd en gediend hebben boven den Schepper, Die te prijzen is in der eeuwigheid, amen.123

Original Greek

οἵτινεςoitineswhoG3748R-NPM
μετήλλαξανmetēllaxanchangedG3337V-AAI-3P
τὴνtēntheG3588T-ASF
ἀλήθειανalētheiantruthG0225N-ASF
τοῦtou<the>G3588T-GSM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐνenintoG1722PREP
τῷtōtheG3588T-DSN
ψεύδει,pseudeifalsehood,G5579N-DSN
καὶkaiandG2532CONJ
ἐσεβάσθησανesebasthēsanthey reverencedG4573V-ADI-3P
καὶkaiandG2532CONJ
ἐλάτρευσανelatreusanthey servedG3000V-AAI-3P
τῇtēatheG3588T-DSF
κτίσειktiseicreated thingG2937N-DSF
παρὰparabeyondG3844PREP
τὸνtonthe [One]G3588T-ASM
κτίσαντα,ktisantahaving created [it],G2936V-AAP-ASM
ὅςhoswhoG3739R-NSM
ἐστινestinisG1510V-PAI-3S
εὐλογητὸςeulogētosblessedG2128A-NSM
εἰςeistoG1519PREP
τοὺςtoustheG3588T-APM
αἰῶνας,aiōnasages!G0165HN-APM
ἀμήν.¶amēnAmen.G0281INJ-HEB
  1. de waarheid Gods Dat is de kennis, die zij van God hadden. Zie vs.18.
  2. veranderd hebben in de leugen, Of, verwisseld voor leugenachtige verzinselen van ijdele goden en godsdiensten.
  3. boven den Schepper, Dat is, meer van den Schepper zelf, die zij nevens hunne afgoden wel somwijlen, maar weinig hebben gediend, Act 17:23 , of ook den Schepper voorbijgaande, dien het merendeel van hen noch hebben gekend noch gediend; Gal 4:8 .

26 Daarom heeft God hen overgegeven tot oneerlijke bewegingen; want ook hun vrouwen hebben het natuurlijk gebruik veranderd in het gebruik tegen nature;1

Original Greek

ΔιὰDiaBecause ofG1223PREP
τοῦτοtoutothisG3778D-ASN
παρέδωκενparedōkengave upG3860V-AAI-3S
αὐτοὺςautousthemG0846P-APM
ὁho<the>G3588T-NSM
θεὸςtheosGodG2316N-NSM-T
εἰςeistoG1519PREP
πάθηpathēpassionsG3806N-APN
ἀτιμίας·atimiasof dishonor;G0819N-GSF
αἵai<the>G3588T-NPF
τεteEvenG5037CONJ
γὰρgarforG1063CONJ
θήλειαιthēleiaifemalesG2338A-NPF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
μετήλλαξανmetēllaxanchangedG3337V-AAI-3P
τὴνtēntheG3588T-ASF
φυσικὴνphusikēnnaturalG5446A-ASF
χρῆσινchrēsinuseG5540N-ASF
εἰςeisintoG1519PREP
τὴνtēnthatG3588T-ASF
παρὰparacontrary toG3844PREP
φύσιν,phusinnature,G5449N-ASF
  1. oneerlijke bewegingen; Grieks bewegingen der oneer; dat is, oneerlijke of schandelijke bewegingen. Want gelijk 1Th 4:4-5 , wij vermaand worden, ons vat te bezitten in ere, dat is onze lichamen te onthouden van onkuischheid, alzo degenen, die zich tot onkuischheid begeven, die onteren zichzelven en hunne lichamen, 1Co 6:18 , voornamelijk die zulke stomme zonden toen bedreven, hetzij dat zij zulks deden, of leden.

27 En insgelijks ook de mannen, nalatende het natuurlijk gebruik der vrouw, zijn verhit geworden in hun lust tegen elkander, mannen met mannen schandelijkheid bedrijvende, en de vergelding van hun dwaling, die daartoe behoorde, in zichzelven ontvangende.1

Original Greek

ὁμοίωςhomoiōsLikewiseG3668ADV
τεtethenG5037CONJ
καὶkaialsoG2532CONJ
οἱhoitheG3588T-NPM
ἄρσενεςarsenesmalesG0730A-NPM
ἀφέντεςaphenteshaving leftG0863IV-2AAP-NPM
τὴνtēntheG3588T-ASF
φυσικὴνphusikēnnaturalG5446A-ASF
χρῆσινchrēsinuseG5540N-ASF
τῆςtēsof theG3588T-GSF
θηλείαςthēleiasfemaleG2338A-GSF
ἐξεκαύθησανexekauthēsanwere inflamedG1572V-API-3P
ἐνeninG1722PREP
τῇtēatheG3588T-DSF
ὀρέξειorexeidesireG3715N-DSF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
εἰςeistowardG1519PREP
ἀλλήλους,allēlousone another,G0240C-APM
ἄρσενεςarsenesmalesG0730A-NPM
ἐνenwithG1722PREP
ἄρσεσινarsesinmalesG0730A-DPM
τὴνtēntheG3588T-ASF
ἀσχημοσύνηνaschēmosunēnshameG0808N-ASF
κατεργαζόμενοι,katergazomenoiworking out,G2716V-PNP-NPM
καὶkaiandG2532CONJ
τὴνtēntheG3588T-ASF
ἀντιμισθίανantimisthianrecompenseG0489N-ASF
ἣνhēnwhichG3739R-ASF
ἔδειedeiwas fittingG1163V-IAI-3S
τῆςtēsof theG3588T-GSF
πλάνηςplanēserrorG4106N-GSF
αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM
ἐνeninG1722PREP
ἑαυτοῖςhe'autoisthemselvesG1438F-3DPM
ἀπολαμβάνοντες.¶apolambanontesreceiving.G0618V-PAP-NPM
  1. de vergelding van hun dwaling, Dat is, de rechtvaardige straf van hun afgodendienst of het rechte loon. Want de afgodendienst, die geestelijke hoererij is, wordt gemeenlijk van God gestraft met lichamelijke, gelijk men die twee zonden gemeenlijk bij elkander ziet regeren. Zie Num 25:1-2 ; Rev 17:1-2 , enz.

28 En gelijk het hun niet goed gedacht heeft God in erkentenis te houden, zo heeft God hen overgegeven in een verkeerden zin, om te doen dingen, die niet betamen;123

Original Greek

ΚαὶKaiAndG2532CONJ
καθὼςkathōseven asG2531CONJ
οὐκouknotG3756PRT-N
ἐδοκίμασανedokimasanthey did see fitG1381V-AAI-3P
τὸνton<the>G3588T-ASM
θεὸνtheonGodG2316N-ASM-T
ἔχεινecheinto haveG2192V-PAN
ἐνenin [their]G1722PREP
ἐπιγνώσει,epignōseiknowledge,G1922N-DSF
παρέδωκενparedōkengave upG3860V-AAI-3S
αὐτοὺςautousthemG0846P-APM
ὁho<the>G3588T-NSM
θεὸςtheosGodG2316N-NSM-T
εἰςeistoG1519PREP
ἀδόκιμονadokimona depravedG0096A-ASM
νοῦνnounmindG3563N-ASM
ποιεῖνpoieinto doG4160GV-PAN
τὰtathe [things]G3588T-APN
μὴmēnotG3361PRT-N
καθήκοντα,kathēkontabeing proper,G2520V-PAP-APN
  1. in erkentenis Namelijk die zij uit de wet der natuur en het aanschouwen der geschapen dingen hadden ontvangen, vs.20.
  2. te houden, Grieks te hebben.
  3. in een verkeerden zin, Grieks tot een zin zonder recht oordeel, of een verwerpelijken zin; dat is, die het goed van het kwaad, het eerlijke van het oneerlijke niet beproeft of onderscheidt.

29 Vervuld zijnde met alle ongerechtigheid, hoererij, boosheid, gierigheid, kwaadheid, vol van nijdigheid, moord, twist, bedrog, kwaadaardigheid;123

Original Greek

πεπληρωμένουςpeplērōmenousfilled withG4137V-RPP-APM
πάσῃpasēallG3956A-DSF
ἀδικίᾳadikiaunrighteousnessG0093N-DSF
πορνείᾳ,porneiasexual immoralityG4202N-DSF
πονηρίᾳ,ponēriawickedness,G4189N-DSF
πλεονεξίᾳ,pleonexiacovetousness,G4124N-DSF
κακίᾳ,kakiamalice,G2549N-DSF
μεστοὺςmestousfullG3324A-APM
φθόνου,phthonouof envy,G5355N-GSM
φόνου,phonoumurder,G5408N-GSM
ἔριδος,eridosstrife,G2054N-GSF
δόλου,doloudeceit,G1388N-GSM
κακοηθείας,kakoētheiasmaliciousness,G2550N-GSF
ψιθυριστάς,psithuristasgossipsG5588N-APM
  1. ongerechtigheid, Hier beginnen verhaald te worden de zonden, die onder de heidenen heerschappij hadden, tegen de tweede tafel der wet; waarvan de ongerechtigheid de fontein is, uit welke de andere als beken vloeien.
  2. boosheid, Of, ergheid.
  3. kwaadaardigheid; Dat is, verkeerdheid van zinnen, als men alles ten kwaadste duidt.

30 Oorblazers, achterklappers, haters Gods, smaders, hovaardigen, laatdunkenden, vinders van kwade dingen, den ouderen ongehoorzaam;1234

Original Greek

καταλάλους,katalalousslanderers,G2637A-APM
θεοστυγεῖς,theostugeishateful to God,G2319A-APM
ὑβριστάς,hubristasinsolentG5197N-APM
ὑπερηφάνους,huperēphanousarrogant,G5244A-APM
ἀλαζόνας,alazonasboastful,G0213N-APM
ἐφευρετὰςepheuretasinventorsG2182N-APM
κακῶν,kakōnof evil things,G2556GA-GPN
γονεῦσινgoneusinto parentsG1118N-DPM
ἀπειθεῖς,apeitheisdisobedient,G0545A-APM
  1. achterklappers, Of, tegensprekers.
  2. haters Gods, Of, van God gehaat. Doch alzo hier gesproken wordt van de heersende zonden der heidenen, zo wordt het beter in dezen zin genomen; gelijk Rom 8:7 , de wijsheid des vleesches vijandschap Gods gezegd wordt. Want die worden met recht gezegd God te haten, die liefhebben hetgeen God haat en haten hetgeen God gebiedt; Exo 20:5 .
  3. smaders, hovaardigen, Dat is, die smaadheid of ongelijk anderen aandoen met woorden of werken.
  4. laatdunkenden, Of, roemgierigen, pochers.

31 Onverstandigen, verbondbrekers, zonder natuurlijke liefde, onverzoenlijken, onbarmhartigen;1

Original Greek

ἀσυνέτους,asunetousfoolish,G0801A-APM
ἀσυνθέτους,asunthetousuntrustworthy,G0802A-APM
ἀστόργουςastorgousheartlessG0794A-APM
ἀσπόνδους,aspondousimplacable,G0786A-APM
ἀνελεήμονας,aneleēmonasunmerciful,G0415A-APM
  1. zonder natuurlijke liefde, Het Griekse woord betekent de affectie of liefde, die er is tussen ouders en kinderen. Deze zonde heerste ook onder de heidenen, die hunne kinderen den afgoden opofferden, tot vondelingen legden, ombrachten, zonder tegen de wetten te misdoen.

32 Dewelken, daar zij het recht Gods weten, namelijk, dat degenen, die zulke dingen doen, des doods waardig zijn) niet alleen dezelve doen, maar ook mede een welgevallen hebben in degenen, die ze doen.12

Original Greek

οἵτινεςoitineswhoG3748R-NPM
τὸtotheG3588T-ASN
δικαίωμαdikaiōmarighteous decreeG1345N-ASN
τοῦtou<the>G3588T-GSM
θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T
ἐπιγνόντεςepignonteshaving knownG1921V-2AAP-NPM
ὅτιhotithatG3754GCONJ
οἱhoithoseG3588T-NPM
τὰtasuchG3588T-APN
τοιαῦταtoiautathingsG5108D-APN
πράσσοντεςprassontesdoingG4238V-PAP-NPM
ἄξιοιaxioiworthyG0514A-NPM
θανάτουthanatouof deathG2288N-GSM
εἰσίν,eisinare,G1510V-PAI-3P
οὐounotG3756PRT-N
μόνονmonononlyG3441A-ASN
αὐτὰautathemG0846P-APN
ποιοῦσινpoiousinthey are practicingG4160GV-PAI-3P
ἀλλὰallabutG0235CONJ
καὶkaialsoG2532CONJ
συνευδοκοῦσινsuneudokousinthey are approvingG4909V-PAI-3P
τοῖςtoisof thoseG3588T-DPM
πράσσουσιν.¶prassousinpracticing [them].G4238V-PAP-DPM
  1. daar zij het recht Gods weten Dat is, daar hun onderscheid tussen goed en kwaad van God in de natuur is ingeplant, en een gevoelen van de straf, die God over het kwaad wil oefenen; Rom 2:14-15 .
  2. een welgevallen hebben Dat is de opperste trap der boosheid, het kwaad niet alleen te doen, maar ook een vermaak daarin te hebben, dat anderen het doen.