Chapter 7
1 Da fragte ihn der Hohepriester: "Ist dem so?"1
ΕἶπενEipenAskedG2036V-2AAI-3S ἀρχιερεύς·archiereushigh priest;G0749N-NSM ταῦταtautathese thingsG3778D-NPN ἔχει;echeiare?G2192V-PAI-3S - Wie die Zeugen 6,13f. ausgesagt haben.
2 Er antwortete: "Liebe Brüder und Väter,1 hört! Der Gott der Herrlichkeit ist unserem Vater Abraham in Mesopotamien erschienen, noch ehe er in Haran wohnte,
ἔφη·ephēhe was speaking:G5346V-IAI-3S ἀδελφοὶadelphoibrothersG0080N-VPM πατέρες,pateresfathers,G3962N-VPM ἀκούσατε.akousatedo listen.G0191V-AAM-2P δόξηςdoxēsof gloryG1391N-GSF ὤφθηōphthēappearedG3700HV-API-3S πατρὶpatrifatherG3962N-DSM ἈβραὰμAbraamAbrahamG0011N-DSM-P ὄντιontibeingG1510V-PAP-DSM ΜεσοποταμίᾳMesopotamiaMesopotamiaG3318N-DSF-L κατοικῆσαιkatoikēsaidwellingG2730V-AAN αὐτὸνautonof hisG0846P-ASM Χαρράν,CharranHaran,G5488N-DSF-L - Die Anrede "Väter" richtet sich an die Mitglieder des Hohen Rates.
3 und sprach zu ihm: 'Verlaß dein Vaterland und deine Verwandten und ziehe in das Land, das ich dir zeigen will!'1
εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S αὐτόν·autonhim;G0846P-ASM ἔξελθεexelthedo go outG1831V-2AAM-2S συγγενείαςsungeneiaskindredG4772N-GSF δείξω.¶deixōI may show.’G1166V-AAS-1S - 1Mo 12:1.
4 Darauf verließ er das Chaldäerland und nahm in Haran Wohnung. Von dort ließ ihn Gott nach seines Vaters Tod wandern in dies Land, wo ihr jetzt wohnt.
ἐξελθὼνexelthōnhaving gone outG1831V-2AAP-NSM ΧαλδαίωνChaldaiōnof ChaldeansG5466N-GPM-LG κατῴκησενkatōkēsenhe dweltG2730V-AAI-3S Χαρράν·CharranHaran;G5488N-DSF-L κἀκεῖθενkakeithenAnd from thereG2532CONJ + G1564 ἀποθανεῖνapothaneindyingG0599V-2AAN πατέραpaterafatherG3962N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM μετῴκισενmetōkisenHe removedG3351V-AAI-3S ταύτηνtautēnthisG3778D-ASF ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP κατοικεῖτε,katoikeitedwell,G2730V-PAI-2P 5 Doch gab er ihm darin nicht einen Fußbreit Erbteil. Aber er verhieß es ihm und seinen Nachkommen zum Besitz,1 obwohl Abraham noch keine Kinder hatte.
ἔδωκενedōkenHe did giveG1325V-AAI-3S κληρονομίανklēronomianan inheritanceG2817N-ASF οὐδὲoudenot even [give]G3761CONJ-N βῆμαbēma[the] lengthG0968N-ASN ποδὸςpodosof a footG4228N-GSM ἐπηγγείλατοepēngeilatoHe promisedG1861V-ADI-3S δοῦναιdounaito giveG1325V-2AAN κατάσχεσινkataschesina possessionG2697N-ASF σπέρματιspermatidescendantsG4690GN-DSN αὐτοῦautouof himG0846P-GSM αὐτόν,autonhim,G0846P-ASM ὄντοςontosthere beingG1510V-PAP-GSN τέκνου.teknoua child.G5043N-GSN - 1Mo 12:7.
6 Und zwar sprach Gott: 'Seine Nachkommen werden in einem fremden Land heimatlos sein, und man wird sie vierhundert Jahre knechten und plagen.
ἐλάλησενelalēsenSpokeG2980V-AAI-3S θεός,theosGodG2316N-NSM-T ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM πάροικονparoikona sojournerG3941A-NSN ἀλλοτρίᾳallotriastrangeG0245A-DSF δουλώσουσινdoulōsousinthey will enslaveG1402V-FAI-3P κακώσουσινkakōsousinthey will mistreat [it]G2559V-FAI-3P τετρακόσια.tetrakosiafour hundred.G5071A-APN 7 Aber das Volk, dem sie dienen werden, will ich strafen', sprach Gott; 'dann sollen sie ausziehen und mir an dieser Stätte dienen'.1
ἔθνοςethnosnationG1484N-ASN δουλεύσουσιν,douleusousinthey will be in bondage,G1398V-FAI-3P κρινῶkrinōwill judgeG2919V-FAI-1S ἐγώ,egōI myself,G1473P-1NS εἶπεν,eipensaidG2036V-2AAI-3S ταῦταtautathese thingsG3778D-APN ἐξελεύσονταιexeleusontaithey will come forthG1831V-FDI-3P λατρεύσουσίνlatreusousinthey will serveG3000V-FAI-3P τούτῳ.toutōthis.’G3778D-DSM - 1Mo 15:13-14.
8 Darauf schloß Gott mit Abraham einen Bund, dessen Zeichen die Beschneidung war.1 So wurde Abraham der Vater Isaaks, den er am achten Tag beschnitt; Isaaks Sohn war Jakob, und Jakobs Söhne waren die zwölf Erzväter.2
ἔδωκενedōkenHe gaveG1325V-AAI-3S διαθήκηνdiathēkēn[the] covenantG1242N-ASF περιτομῆς·peritomēsof circumcision;G4061N-GSF ἐγέννησενegennēsenhe begatG1080V-AAI-3S ἸσαὰκIsaakIsaacG2464N-ASM-P περιέτεμενperietemencircumcisedG4059V-2AAI-3S ὀγδόῃ,ogdoēeighth,G3590A-DSF ἸσαὰκIsaakIsaacG2464N-NSM-P Ἰακώβ,IakōbJacob,G2384HN-ASM-P δώδεκαdōdekatwelveG1427A-NUI πατριάρχας.patriarchaspatriarchs.G3966N-APM - 1Mo 17:10.
- Die zwölf Söhne Jakobs.
9 Die Erzväter aber verkauften Josef aus Neid nach Ägypten. Doch Gott war mit ihm:
πατριάρχαιpatriarchaipatriarchsG3966N-NPM ζηλώσαντεςzēlōsanteshaving enviedG2206V-AAP-NPM ἸωσὴφIōsēphJosephG2501NN-ASM-P ἀπέδοντοapedontosold [him]G0591V-2AMI-3P Αἴγυπτον·AiguptonEgypt;G0125N-ASF-L 10 er errettete ihn aus allen seinen Trübsalen, verlieh ihm Weisheit und ließ ihn Gunst finden vor Pharao, dem König von Ägypten. Der setzte ihn als Gebieter über Ägypten und über sein ganzes Haus.
ἐξείλατοexeilatorescuedG1807V-2AMI-3S θλίψεωνthlipseōntribulationsG2347N-GPF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἔδωκενedōkengaveG1325V-AAI-3S χάρινcharinfavorG5485N-ASF σοφίανsophianwisdomG4678N-ASF ἐναντίονenantionbeforeG1726PREP ΦαραὼPharaōPharaohG5328GN-GSM-T βασιλέωςbasileōskingG0935N-GSM ΑἰγύπτουAiguptouof EgyptG0125N-GSF-L κατέστησενkatestēsenhe appointedG2525V-AAI-3S ἡγούμενονhēgoumenonrulerG2233V-PNP-ASM ΑἴγυπτονAiguptonEgyptG0125N-ASF-L αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM 11 Da kam eine Hungersnot über ganz Ägyptenland und Kanaan; und das Elend war groß, daß unsere Väter keine Nahrung finden konnten.
ἦλθενēlthenCameG2064V-2AAI-3S λιμὸςlimosa famineG3042N-NSM ΑἴγυπτονAiguptonof EgyptG0125N-ASF-L ΧανάανChanaanCanaanG5477N-ASF-L θλῖψιςthlipsisafflictionG2347N-NSF μεγάληmegalēgreatG3173A-NSF ηὕρισκονhēuriskonwere findingG2147V-IAI-3P χορτάσματαchortasmatasustenanceG5527N-APN πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM ἡμῶν.¶hēmōnof us.G3165P-1GP 12 Als nun Jakob hörte, in Ägypten sei Getreide zu haben, sandte er unsere Väter dorthin: das war ihre erste Reise.
ἈκούσαςAkousasHaving heardG0191V-AAP-NSM ὄνταonta[there] isG1510V-PAP-APN σιτίαsitiagrainG6079N-APN ΑἴγυπτονAiguptonEgyptG0125N-ASF-L ἐξαπέστειλενexapesteilenhe sent forthG1821V-2AAI-3S πατέραςpaterasfathersG3962N-APM πρῶτον,prōtonfirst,G4413GA-ASN 13 Bei ihrer zweiten Reise aber gab sich Josef seinen Brüdern zu erkennen: so erfuhr Pharao Josefs Herkunft.
δευτέρῳdeuterōsecond timeG1208A-DSN ἀνεγνωρίσθηanegnōristhēwas recognised byG0319V-API-3S ἸωσὴφIōsēphJosephG2501NN-NSM-P ἀδελφοῖςadelphoisto brothersG0080N-DPM αὐτοῦ,autouof him,G0846P-GSM φανερὸνphaneronknownG5318A-NSN ἐγένετοegenetobecameG1096V-2ADI-3S ΦαραὼPharaōto PharaohG5328GN-DSM-T Ἰωσήφ.Iōsēphof Joseph.G2501NN-GSM-P 14 Dann ließ Josef seinen Vater Jakob und alle seine Blutsverwandten holen, im ganzen fünfundsiebzig Seelen.1
ἀποστείλαςaposteilasHaving sentG0649V-AAP-NSM ἸωσὴφIōsēphJosephG2501NN-NSM-P μετεκαλέσατοmetekalesatohe called forG3333V-AMI-3S πατέραpaterafatherG3962N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM συγγένειανsungeneiankindredG4772N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ψυχαῖςpsuchaissoulsG5590JN-DPF ἑβδομήκονταhebdomēkontaseventyG1440A-NUI πέντε.pentefive.G4002A-NUI - Im hebräischen Text 1Mo 46:27, 2Mo 1:5 ist nur von 70 Seelen die Rede.
15 So zog Jakob nach Ägypten. Dort starben er und unsere Väter.
κατέβηkatebēwent downG2597V-2AAI-3S Αἴγυπτον,AiguptonEgyptG0125N-ASF-L ἐτελεύτησενeteleutēsendiedG5053V-AAI-3S αὐτὸςautoshe himselfG0846P-NSM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM 16 Man brachte sie nach Sichem1 und bestattete sie in dem Grab, das Abraham um Geld von den Söhnen Hemors in Sichem gekauft hatte.2
μετετέθησανmetetethēsanthey were carried overG3346V-API-3P ΣυχὲμSuchemShechemG4966N-ASF-L ἐτέθησανetethēsanwere placedG5087V-API-3P μνήματιmnēmatitombG3418N-DSN ὠνήσατοōnēsatoboughtG5608V-ADI-3S ἈβραὰμAbraamAbrahamG0011N-NSM-P τιμῆςtimēsfor a sumG5092N-GSF ἀργυρίουarguriouof silverG0694N-GSN ἙμμὼρHemmōrof HamorG1697N-GSM-P Συχέμ.SuchemShechem.G4966N-DSF-L - Nach 1Mo 50:13 wurde Jakob in der Höhle bei Mamre begraben.
- Vgl. dagegen 1Mo 23, 33:17-19.
17 Als aber die Zeit herankam, wo sich die Verheißung erfüllen sollte, die Gott dem Abraham gegeben hatte, da mehrte sich das Volk in Ägypten und ward sehr zahlreich.
καθὼςkathōsEven asG2531CONJ ἤγγιζενēngizenwas drawing nearG1448V-IAI-3S χρόνοςchronostimeG5550N-NSM ἐπαγγελίαςepangeliaspromiseG1860N-GSF ὡμολόγησενhōmologēsenhe agreedG3670V-AAI-3S Ἀβραάμ,Abraamto Abraham,G0011N-DSM-P ηὔξησενēuxēsenincreasedG0837V-AAI-3S ἐπληθύνθηeplēthunthēmultipliedG4129V-API-3S ΑἰγύπτῳAiguptōEgyptG0125N-DSF-L 18 Das dauerte so lange, bis sich ein fremder König, der Josef nicht gekannt hatte, zum Herrscher über Ägypten erhob.
ἀνέστηanestēthere aroseG0450V-2AAI-3S βασιλεὺςbasileuskingG0935N-NSM ἕτεροςheterosanotherG2087A-NSM ΑἴγυπτονAiguptonEgyptG0125N-ASF-L Ἰωσήφ.IōsēphJoseph.G2501NN-ASM-P 19 Der war voll Arglist gegen unser Volk und bedrückte unsere Väter so entsetzlich, daß er sie zwang, ihre neugeborenen Kinder auszusetzen, damit sie nicht am Leben blieben.
κατασοφισάμενοςkatasophisamenoshaving dealt treacherously withG2686V-ADP-NSM ἐκάκωσενekakōsenhe mistreatedG2559V-AAI-3S πατέραςpaterasfathersG3962N-APM ποιεῖνpoieinmaking [them]G4160GV-PAN βρέφηbrephēinfantsG1025N-APN ἔκθεταekthetaabandonG1570A-APN αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM ζῳογονεῖσθαι.zōogoneisthaito be given life.G2225V-PPN 20 In der Zeit wurde Mose geboren: ein wunderbar schönes Kind.1 Der ward drei Monate lang in seines Vaters Haus aufgezogen.
ἐγεννήθηegennēthēwas bornG1080V-API-3S ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P ἀστεῖοςasteiosbeautifulG0791A-NSM θεῷ·theōto God;G2316N-DSM-T ἀνετράφηanetraphēwas brought upG0397V-2API-3S μῆναςmēnasmonthsG3376N-APM τρεῖςtreisthreeG5140A-APM πατρόςpatrosfatherG3962N-GSM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM - Wörtlich: "er war schön nach Gottes Urteil," das den höchsten Maßstab bietet.
21 Dann setzte man ihn aus. Aber Pharaos Tochter nahm ihn an Kindes Statt an und erzog ihn wie ihren eigenen Sohn.
ἐκτεθέντοςektethentosWhen was being exposedG1620V-APP-GSM ἀνείλατοaneilatotook upG0337V-2AMI-3S θυγάτηρthugatērdaughterG2364N-NSF ΦαραὼPharaōof PharaohG5328HN-GSM-T ἀνεθρέψατοanethrepsatobrought upG0397V-AMI-3S ἑαυτῇhe'autēafor herselfG1438F-3DSF υἱόν.huiona son.G5207N-ASM 22 So wurde Mose in aller Weisheit der Ägypter unterrichtet, und durch seine Rede1 und seine Taten war er ein einflußreicher Mann.
ἐπαιδεύθηepaideuthēwas instructedG3811V-API-3S ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P σοφίᾳsophia[the] wisdomG4678N-DSF Αἰγυπτίων·Aiguptiōnof [the] Egyptians;G0124A-GPM-LG δυνατὸςdunatosmightyG1415A-NSM λόγοιςlogoiswordsG3056N-DPM ἔργοιςergoisdeedsG2041N-DPN αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM - Wegen 2Mo 4:10-15. ist hier nicht an äußere Beredsamkeit, sondern an den bedeutungsvollen Inhalt seiner Worte zu denken.
23 Als er vierzig Jahre alt war, kam es ihm in den Sinn, sich nach seinen Brüdern, den Kindern Israel, umzusehen.
ἐπληροῦτοeplēroutowas fulfilledG4137V-IPI-3S τεσσερακονταετὴςtesserakontaetēsof forty yearsG5063A-NSM χρόνος,chronosa period,G5550N-NSM ἀνέβηanebēit cameG0305V-2AAI-3S καρδίανkardianmindG2588N-ASF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἐπισκέψασθαιepiskepsasthaito visitG1980V-ADN ἀδελφοὺςadelphousbrothersG0080N-APM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM υἱοὺςhuioussonsG5207N-APM Ἰσραήλ.Israēlof Israel.G2474N-GSM-L 24 Da war er Zeuge, wie einer von ihnen ungerecht behandelt wurde. Für den trat er ein und rächte seine Mißhandlung, indem er den Ägypter erschlug.
ἰδώνidōnhaving seenG1492HV-2AAP-NSM τιναtinaa certain oneG5100X-ASM ἀδικούμενονadikoumenonbeing wrongedG0091V-PPP-ASM ἠμύνατοēmunatohe defended [him]G0292V-ADI-3S ἐποίησενepoiēsenhe didG4160GV-AAI-3S ἐκδίκησινekdikēsinvengeanceG1557N-ASF τῷtōfor the [one]G3588T-DSM καταπονουμένῳkataponoumenōbeing oppressedG2669V-PPP-DSM πατάξαςpataxashaving struck downG3960V-AAP-NSM Αἰγύπτιον.AiguptionEgyptian.G0124A-ASM-LG 25 Er glaubte aber, seine Brüder würden erkennen, daß ihnen Gott durch seine Hand Befreiung bringen wolle. Doch sie erkannten es nicht.
ἐνόμιζενenomizenHe was supposingG3543V-IAI-3S συνιέναιsunienaito understandG4920V-PAN ἀδελφοὺςadelphousbrothersG0080N-APM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM χειρὸςcheiros[the] handG5495N-GSF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM δίδωσινdidōsinis givingG1325V-PAI-3S σωτηρίανsōtēriansalvationG4991N-ASF αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM συνῆκαν.sunēkanthey understood.G4920V-AAI-3P 26 Am folgenden Tag sah er, wie sich zwei von ihnen stritten. Da wollte er Frieden zwischen ihnen stiften und sprach: 'Ihr seid doch Stammesbrüder; warum tut ihr denn einander unrecht?'
ἐπιούσῃepiousēfollowingG1966V-PAP-DSF ὤφθηōphthēhe appearedG3700HV-API-3S αὐτοῖςautoisto those whoG0846P-DPM μαχομένοιςmachomenoiswere quarrelingG3164V-PNP-DPM συνήλλασσενsunēllassenwas reconcilingG9996V-IAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM εἰρήνηνeirēnēnpeaceG1515N-ASF εἰπών·eipōnhaving said:G2036V-2AAP-NSM ἀδελφοίadelphoibrothersG0080N-NPM ὑμεῖς·humeisyou yourselves;G4771P-2NP ἱνατίhinatiwhyG2443CONJ + G5101 ἀδικεῖτεadikeitewrongG0091V-PAI-2P ἀλλήλους;allēlousone another?G0240C-APM 27 Aber der Mann, der seinen Nächsten schlug, wies ihn zurück und sagte: 'Wer hat dich zum Oberhaupt und Richter über uns gesetzt?
ἀδικῶνadikōnmistreatingG0091V-PAP-NSM πλησίονplēsionneighbourG4139ADV ἀπώσατοapōsatopushed awayG0683V-ADI-3S εἰπών·eipōnhaving said;G2036V-2AAP-NSM κατέστησενkatestēsenappointedG2525V-AAI-3S ἄρχονταarchontarulerG0758N-ASM δικαστὴνdikastēnjudgeG1348N-ASM 28 Möchtest du mich auch töten, wie du gestern den Ägypter getötet hast?'1
ἀνελεῖνaneleinto executeG0337V-2AAN σὺsuyou yourselfG4771P-2NS θέλειςtheleisdesireG2309V-PAI-2S ὃνhon[the] sameG3739R-ASM τρόπονtroponwayG5158N-ASM ἀνεῖλεςaneilesyou executedG0337V-2AAI-2S ἐχθὲςechthesyesterdayG5504ADV Αἰγύπτιον;AiguptionEgyptian?’G0124A-ASM-LG - 2Mo 2:14.
29 Das Wort erschreckte Mose, und er flüchtete. Er lebte als Fremdling in dem Lande Midian, wo er zwei Söhne bekam.
ἔφυγενephugenFledG5343V-2AAI-3S ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P ἐγένετοegenetobecameG1096V-2ADI-3S πάροικοςparoikosexiledG3941A-NSM Μαδιάμ,Madiamof Midian,G3099N-GSM-L ἐγέννησενegennēsenhe begatG1080V-AAI-3S υἱοὺςhuioussonsG5207N-APM 30 Nach vierzig Jahren aber erschien ihm in der Wüste des Berges Sinai ein Engel in einer Feuerflamme in einem Dornbusch.
πληρωθέντωνplērōthentōnwhen were passingG4137V-APP-GPN τεσσεράκονταtesserakontafortyG5062A-NUI ὤφθηōphthēappearedG3700HV-API-3S ἐρήμῳerēmōwildernessG2048A-DSF ὄρουςorousMountG3735N-GSN-L ΣινᾶSinaSinaiG4614N-GSN-L ἄγγελοςangelosan angelG0032GN-NSM κυρίουkuriouof [the] LordG2962GN-GSM-T φλογὶphlogia flameG5395N-DSF πυρὸςpurosof fireG4442N-GSN βάτου.batouof a bush.G0942N-GSF 31 Als Mose das sah, wunderte er sich über die Erscheinung. Wie er nun hinzutrat, um sie näher zu betrachten, da rief die Stimme des Herrn:
ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P ἰδὼνidōnhaving seen [it]G1492HV-2AAP-NSM ἐθαύμαζενethaumazenwas marvelling atG2296V-IAI-3S ὅραμα·horamavision;G3705N-ASN προσερχομένουproserchomenouWhen is approachingG4334V-PNP-GSM κατανοῆσαι,katanoēsaito behold [it],G2657V-AAN ἐγένετοegenetothere wasG1096V-2ADI-3S φωνὴphōnē[the] voiceG5456GN-NSF κυρίουkuriouof [the] LordG2962GN-GSM-T αὐτόν·autonhim:G0846P-ASM 32 'Ich bin der Gott deiner Väter, der Gott Abrahams, Isaaks und Jakobs.'1 Darüber war Mose so erschrocken, daß er nicht wagte, weiter hinzusehen.
ἐγὼegōI myself [am]G1473P-1NS πατέρωνpaterōnFathersG3962N-GPM-T ἈβραὰμAbraamof AbrahamG0011N-GSM-P ἸσαὰκIsaakof IsaacG2464N-GSM-P Ἰακώβ.Iakōbof Jacob.’G2384HN-GSM-P ἔντρομοςentromosTerrifiedG1790A-NSM γενόμενοςgenomenoshaving becomeG1096V-2ADP-NSM ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P ἐτόλμαetolmahe was daringG5111V-IAI-3S κατανοῆσαι.katanoēsaito look.G2657V-AAN - 2Mo 3:6.
33 Da sprach der Herr zu ihm: 'Ziehe deine Schuhe von deinen Füßen! Denn die Stätte, worauf du stehst, ist heiliges Land.
εἶπενeipenSaidG2036V-2AAI-3S κύριος·kuriosLord;G2962GN-NSM-T λῦσονlusondo take offG3089V-AAM-2S ὑπόδημαhupodēmasandalG5266N-ASN τόποςtoposthe placeG5117N-NSM ἕστηκαςhestēkasyou have stoodG2476V-RAI-2S ἐστίν.estinis.G1510V-PAI-3S 34 Ich habe das Elend deines Volkes in Ägypten gesehen und habe ihr Seufzen gehört; darum bin ich herabgekommen, um sie zu befreien. Komm nun her, ich will dich nach Ägypten senden!'1
ἰδὼνidōnHaving seenG1492HV-2AAP-NSM εἶδονeidonI sawG1492HV-2AAI-1S κάκωσινkakōsinoppressionG2561N-ASF ΑἰγύπτῳAiguptōEgyptG0125N-DSF-L στεναγμοῦstenagmougroansG4726N-GSM αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM ἤκουσα·ēkousaI have heard;G0191V-AAI-1S κατέβηνkatebēnI have come downG2597V-2AAI-1S ἐξελέσθαιexelesthaito deliverG1807V-2AMN αὐτούς·autousthem;G0846P-APM ἀποστείλωaposteilōI may sendG0649V-AAS-1S Αἴγυπτον.¶AiguptonEgypt.’G0125N-ASF-L - 2Mo 3:5,7,8,10.
35 Diesen Mose, den sie verleugnet hatten mit den Worten: 'Wer hat dich zum Oberhaupt und Richter eingesetzt?' — den hat Gott als Führer und Befreier gesandt, und der Engel, der ihm in dem Dornbusch erschienen war, begleitete ihn mit seiner Hilfe.
ΤοῦτονToutonThisG3778D-ASM ΜωϋσῆνMōusēnMosesG3475N-ASM-P ἠρνήσαντοērnēsantothey rejectedG0720V-ADI-3P εἰπόντες·eiponteshaving said;G2036V-2AAP-NPM κατέστησενkatestēsenappointedG2525V-AAI-3S ἄρχονταarchontarulerG0758N-ASM δικαστήν;dikastēnjudge?’ —G1348N-ASM τοῦτονtoutonhim [whom]G3778D-ASM θεὸςtheosGod [as]G2316N-NSM-T ἄρχονταarchontarulerG0758N-ASM λυτρωτὴνlutrōtēnredeemerG3086N-ASM ἀπέσταλκενapestalkenhas sentG0649V-RAI-3S χειρὶcheiri[the] handG5495N-DSF ἀγγέλουangelouof [the] angelG0032GN-GSM ὀφθέντοςophthentoshaving appearedG3700HV-APP-GSM βάτῳ.batōbush —.G0942N-DSF 36 Dieser Mose hat sie weggeführt und dabei Wunder und Zeichen getan in Ägypten und am Roten Meer, dann weiter vierzig Jahre in der Wüste.
οὗτοςhoutosthis oneG3778D-NSM ἐξήγαγενexēgagenled outG1806V-2AAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM ποιήσαςpoiēsashaving doneG4160GV-AAP-NSM τέραταteratawondersG5059N-APN σημεῖαsēmeiasignsG4592N-APN γῇgēa[the] land ofG1093HN-DSF ΑἰγύπτῳAiguptōEgyptG0125N-DSF-L ἐρυθρᾷeruthra[the] RedG2063A-DSF θαλάσσῃthalassēSeaG2281N-DSF-L ἐρήμῳerēmōwildernessG2048A-DSF τεσσεράκοντα.tesserakontaforty.G5062A-NUI 37 Dieser Mose hat den Kindern Israel gesagt: 'Einen Propheten wie mich wird Gott euch zum Heil aus eurer Brüder Kreis auftreten lassen.'1
οὗτόςhoutosThisG3778D-NSM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P εἴπαςeipashaving saidG2036V-2AAP-NSM υἱοῖςhuioissonsG5207N-DPM Ἰσραήλ·Israēlof Israel;G2474N-GSM-L προφήτηνprophētēnA prophetG4396N-ASM ὑμῖνhuminfor youG4771P-2DP ἀναστήσειanastēseiwill raise upG0450V-FAI-3S κύριοςkurios[the] LordG2962GN-NSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἀδελφῶνadelphōnbrothersG0080N-GPM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἐμέememe myselfG1473P-1AS αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἀκούσεσθε.akousestheyou will listen to.G0191V-FDI-2P - 5Mo 18:15.
38 Dieser Mose ist es, der bei der Volksversammlung in der Wüste1 mit dem Engel, der am Berg Sinai zu ihm geredet hatte, und mit unseren Vätern verkehrt hat. Er empfing Lebensworte,2 um sie uns mitzuteilen.
οὗτόςhoutosThisG3778D-NSM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S γενόμενοςgenomenoshaving beenG1096V-2ADP-NSM ἐκκλησίᾳekklēsiacongregationG1577N-DSF ἐρήμῳerēmōwildernessG2048A-DSF ἀγγέλουangelouangelG0032GN-GSM λαλοῦντοςlalountosis speakingG2980V-PAP-GSM ὄρειoreiMountG3735N-DSN-L ΣινᾶSinaSinaiG4614N-DSN-L πατέρωνpaterōnfathersG3962N-GPM ἐδέξατοedexatoreceivedG1209V-ADI-3S λόγιαlogiaoraclesG3051N-APN ζῶνταzōntalivingG2198V-PAP-APN δοῦναιdounaito giveG1325V-2AAN ἡμῖν·hēminto us;G3165P-1DP - Am Tag der Gesetzgebung (2Mo 19).
- In dem Gesetz.
39 Unsere Väter aber wollten ihm nicht gehorchen, sondern stießen ihn von sich und wandten sich mit ihrem Herzen nach Ägypten.1
ἠθέλησανēthelēsanwantedG2309V-AAI-3P ὑπήκοοιhupēkooiobedientG5255A-NPM γενέσθαιgenesthaito beG1096V-2ADN πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM ἡμῶν,hēmōnof us,G3165P-1GP ἀπώσαντοapōsantothey thrust awayG0683V-ADI-3P ἐστράφησανestraphēsanthey turned backG4762V-2API-3P καρδίαιςkardiaisheartsG2588N-DPF αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM Αἴγυπτον,AiguptonEgypt,G0125N-ASF-L - D.h. zu dem ägyptischen Götzendienst.
40 Denn sie sprachen zu Aaron: 'Mache uns Götter, damit sie vor uns hergehen! Wir wissen ja nicht, was diesem Mose widerfahren ist, der uns aus Ägyptenland geführt hat.'1
εἰπόντεςeiponteshaving saidG2036V-2AAP-NPM Ἀαρών·Aarōnto Aaron;G0002N-DSM-P ποίησονpoiēsondo makeG4160GV-AAM-2S θεοὺςtheousgodsG2316N-APM προπορεύσονταιproporeusontaiwill go beforeG4313V-FDI-3P ΜωϋσῆςMōusēsMosesG3475N-NSM-P οὗτοςhoutosthisG3778D-NSM ἐξήγαγενexēgagenbrought outG1806V-2AAI-3S Αἰγύπτου,Aiguptouof Egypt,G0125N-GSF-L οἴδαμενoidamenwe knowG6063V-RAI-1P ἐγένετοegenetohappenedG1096V-2ADI-3S αὐτῷ.autōto him.’G0846P-DSM - 2Mo 32:23.
41 Sie machten damals einen Stier, brachten diesem Götzenbild Opfer dar und erfreuten sich1 an den Werken ihrer Hände.2
ἐμοσχοποίησανemoschopoiēsanthey made a calfG3447V-AAI-3P ἡμέραιςhēmeraisdaysG2250N-DPF ἐκείναιςekeinaisthoseG1565D-DPF ἀνήγαγονanēgagonofferedG0321V-2AAI-3P θυσίανthusiana sacrificeG2378N-ASF εἰδώλῳeidōlōidolG1497N-DSN εὐφραίνοντοeuphrainontothey were rejoicingG2165V-IPI-3P ἔργοιςergoisworksG2041N-DPN χειρῶνcheirōnhandsG5495N-GPF αὐτῶν.autōnof them.G0846P-GPM - Bei Opfermahl und Spiel. 2Mo 32:6
- An dem Götzenbild.
42 Da wandte sich Gott ab von ihnen und gab sie preis, dem Himmelsheer1 zu dienen, wie in dem Buch der Propheten geschrieben steht:2 Habt ihr mir denn Schlachtopfer und Speisopfer dargebracht dort in der Wüste vierzig Jahre lang, ihr vom Haus Israel?3
ἔστρεψενestrepsenTurned awayG4762V-2AAI-3S παρέδωκενparedōkendeliveredG3860V-AAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM λατρεύεινlatreueinto worshipG3000V-PAN στρατιᾷstratiahostG4756N-DSF οὐρανοῦ,ouranouof heaven,G3772N-GSM καθὼςkathōseven asG2531CONJ γέγραπταιgegraptaiit has been writtenG1125V-RPI-3S προφητῶν·prophētōnprophets:G4396N-GPM σφάγιαsphagiaslain beastsG4968N-APN θυσίαςthusiassacrificesG2378N-APF προσηνέγκατέprosēnegkatedid you offerG4374V-AAI-2P τεσσεράκονταtesserakontafortyG5062A-NUI ἐρήμῳ,erēmōwilderness,G2048A-DSF Ἰσραήλ;Israēlof Israel?G2474N-GSM-L - Den Gestirnen.
- Am 5:25-27.
- Die in 2Mo 24 und 2Mo 29; 3Mo 8 und 3Mo 9 4Mo 7 berichteten Opfer waren nur Ausnahmen.
43 Nein, ihr habt vielmehr das Zelt des Molochs1 mitgeführt2 und das Sternbild eures Gottes Rephan3 — die Götzenbilder, die ihr selbst gemacht habt, um sie zu verehren. Zur Strafe dafür will ich euch wegführen lassen, noch über Babylon4 hinaus!
ἀνελάβετεanelabeteYou took upG0353V-2AAI-2P σκηνὴνskēnēntabernacleG4633N-ASF ΜολὸχMolochof MolochG3434N-GSM-T ἄστρονastronstarG0798N-ASN ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP Ῥαιφάν,RhaiphanRephan,G4481N-GSM-T τύπουςtupousimagesG5179N-APM ἐποιήσατεepoiēsateyou madeG4160GV-AAI-2P προσκυνεῖνproskuneinto worshipG4352V-PAN αὐτοῖς·autoisthem;G0846P-DPM μετοικιῶmetoikiōI will removeG3351V-FAI-1S ἐπέκειναepekeinabeyondG1900PREP Βαβυλῶνος.¶BabulōnosBabylon.’G0897N-GSF-L - Moloch oder Molek war der Name des kananitischen Himmels- und Sonnengottes, dem namentlich Kinder geopfert wurden.
- Auf eurer Wanderung durch die Wüste. — Das Zelt des Molochs war ein abgöttisches Gegenbild der Stiftshütte.
- Rephan ist wohl der koptische Name des Planeten Saturn, an dessen göttliche Verehrung dann hier zu denken wäre.
- So sagt Stephanus auf Grund der geschichtlichen Erfahrung statt des im Text stehenden "Damaskus".
44 Unsere Väter hatten in der Wüste das Zelt des Zeugnisses.1 Das war erbaut nach dem Befehl dessen, der Mose geboten hatte, es nach dem Bild herzustellen, das er gesehen.
σκηνὴskēnētabernacleG4633N-NSF μαρτυρίουmarturioutestimonyG3142N-GSN πατράσινpatrasinfathersG3962N-DPM ἐρήμῳ,erēmōwilderness,G2048A-DSF καθὼςkathōseven asG2531CONJ διετάξατοdietaxatohad commandedG1299V-AMI-3S λαλῶνlalōnspeakingG2980V-PAP-NSM ΜωϋσῇMōusēato MosesG3475N-DSM-P ποιῆσαιpoiēsaito makeG4160GV-AAN κατὰkataaccording toG2596PREP τύπονtuponpatternG5179N-ASM ἑωράκει·he'ōrakeihe had seen;G3708V-LAI-3S - Das Zelt, wo Gott seinem Volk Zeugnis oder Offenbarung gab.
45 Dieses Zelt ging dann über auf das folgende Geschlecht, und unter Josua führten es unsere Väter mit hinein (nach Kanaan), als sie das Land der Heiden in Besitz nahmen, die Gott vor ihnen vertrieb. So blieb es mit dem Zelt bis zu den Tagen Davids.
εἰσήγαγονeisēgagonbrought [it]G1521V-2AAI-3P διαδεξάμενοιdiadexamenoihaving received by successionG1237V-ADP-NPM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM κατασχέσειkatascheseitaking possessionG2697N-DSF ἐθνῶν,ethnōnnationsG1484N-GPN ἐξῶσενexōsendrove outG1856V-AAI-3S ἀπὸapofrom [the]G0575PREP προσώπουprosōpoufaceG4383N-GSN πατέρωνpaterōnfathersG3962N-GPM ἡμερῶνhēmerōndaysG2250N-GPF Δαυίδ·Dauidof David;G1138N-GSM-P 46 Der fand Gnade vor Gott, und darum bat er ihn, dem Gott Jakobs eine Wohnstatt errichten zu dürfen.
εὗρενheurenfoundG2147V-2AAI-3S χάρινcharinfavorG5485N-ASF ἐνώπιονenōpionbeforeG1799PREP ᾐτήσατοētēsatoaskedG0154V-AMI-3S εὑρεῖνheureinto findG2147V-2AAN σκήνωμαskēnōmaa dwelling placeG4638N-ASN Ἰακώβ.Iakōbof Jacob.G2384HN-GSM-P 47 Aber erst Salomo erbaute ihm ein Haus.
ΣολομὼνSolomōnSolomonG4672GN-NSM-P οἰκοδόμησενoikodomēsenbuiltG3618V-AAI-3S αὐτῷautōfor HimG0846P-DSM οἶκον.oikon[the] house.G3624GN-ASM 48 Doch der Höchste wohnt nicht in Gebäuden von Menschenhand, wie der Prophet spricht:1
ὕψιστοςhupsistosMost HighG5310A-NSM χειροποιήτοιςcheiropoiētoishand-madeG5499A-DPM ναοῖςnaoistemplesG3485N-DPM κατοικεῖ,katoikeidwells,G2730V-PAI-3S καθὼςkathōsEven asG2531CONJ προφήτηςprophētēsprophetG4396N-NSM λέγει·legeisays:G3004GV-PAI-3S - Jes 66:1-2.
49 Der Himmel ist mein Thron, und die Erde ist der Schemel meiner Füße. Was für ein Haus wollt ihr mir da bauen, spricht der Herr, oder an welcher Stätte soll ich ruhen?
οὐρανόςouranosHeaven [is]G3772N-NSM θρόνος,thronosa throne,G2362N-NSM ὑποπόδιονhupopodiona footstoolG5286N-NSN μου·mouof Mine;G3165P-1GS ποῖονpoionWhat kind ofG4169I-ASM οἰκοδομήσετέoikodomēsetewill you buildG3618V-FAI-2P κύριος,kurios[the] Lord,G2962GN-NSM-T τίςtiswhat [is]G5101I-NSM τόποςtopos[the] placeG5117N-NSM καταπαύσεώςkatapauseōsrestG2663N-GSF μου;mouof Mine?G3165P-1GS 50 Hat meine Hand nicht alles dies1 geschaffen?2
οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N ἐποίησενepoiēsenhas madeG4160GV-AAI-3S ταῦταtautathese thingsG3778D-APN πάντα;pantaall?’G3956A-APN - Das Weltall.
- Hier sah Stephanus deutlich die Entrüstung und den Unwillen seiner Zuhörer; vielleicht wurden auch Zwischenrufe laut. Darum fährt er V51 viel schärfer fort.
51 Ihr Halsstarrigen, die ihr an Herz und Ohren unbeschnitten seid!1 Ebenso wie eure Väter widersteht auch ihr fort und fort dem Heiligen Geist.
σκληροτράχηλοιsklērotrachēloiStiff-neckedG4644A-VPM ἀπερίτμητοιaperitmētoiuncircumcisedG0564A-VPM καρδίαιςkardiaisheartsG2588N-DPF ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ὠσίν,ōsinin ears,G3775N-DPN ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP πνεύματιpneumatiSpiritG4151GN-DSN ἀντιπίπτετε,antipipteteresist,G0496V-PAI-2P πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ὑμεῖς·humeisyou;G4771P-2NP - 2Mo 33:3,5,3Mo 26:41, Jer 4:4, 6:10, 9:26.
52 Wen von den Propheten haben eure Väter nicht verfolgt! Hingemordet haben sie alle, die das Kommen des Gerechten1 vorausverkündigt haben. Seine Verräter und Mörder seid ihr jetzt geworden!
προφητῶνprophētōnprophetsG4396N-GPM ἐδίωξανediōxandid persecuteG1377V-AAI-3P πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM ὑμῶν;humōnof you?G4771P-2GP ἀπέκτεινανapekteinanthey killedG0615V-AAI-3P προκαταγγείλανταςprokatangeilantashaving foretoldG4293V-AAP-APM ἐλεύσεωςeleuseōscomingG1660N-GSF δικαίου,dikaiouRighteous One,G1342A-GSM ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP προδόταιprodotaibetrayersG4273N-NPM φονεῖςphoneismurderersG5406N-NPM ἐγένεσθε·egenesthehave become;G1096V-2ADI-2P - D.i. Jesus.
53 Ihr habt das Gesetzt, weil es durch Engel verordnet wurde,1 angenommen; aber ihr habt es nicht gehalten...!"2
οἵτινεςoitineswhoG3748R-NPM ἐλάβετεelabetereceivedG2983V-2AAI-2P διαταγὰςdiatagas[the] ordinationG1296N-APF ἀγγέλωνangelōnof angelsG0032GN-GPM ἐφυλάξατε.¶ephulaxatekept [it].G5442GV-AAI-2P - Ga 3:19, Heb 2:2.
- Stephanus gibt in seiner Rede, rein äußerlich betrachtet, einen Überblick über die Geschichte Israels von Abraham bis auf Salomo. Inwiefern ist dies nun eine Verteidigung gegen die wider ihn erhobenen Anklagen? Er war beschuldigt worden, daß er Lästerworte ausgesprochen habe gegen Mose und gegen Gott, gegen den Tempel und das Gesetz (6,11.13.14). Stephanus kannte seine Zuhörer. Er wußte, sie würden ihn sofort niederschreien, wenn er ihnen ein unverhülltes Zeugnis ablege. Darum wählte er, der Mann voll Weisheit, einen anderen Weg. Indem er seine Hörer daran erinnerte, wie wunderbar Gott in den vergangenen Zeiten sein Volk geleitet habe, zeigte er deutlich, daß die Anklage der Gotteslästerung völlig grundlos sei. Und wie weit er von einer Lästerung gegen Mose und das Gesetz entfernt sei, das mußten seine Widersacher erkennen, als sie hörten, wie ehrend er von Mose redete, und wie hoch er das Gesetz stellte (7,35-39). Auch den Vorwurf einer Lästerung des Tempels weist Stephanus einfach und bestimmt dadurch zurück, daß er den Tempelbau durch Salomo als den eigentlichen Höhepunkt der Geschichte Israels hinstellt. So verteidigt er sich klar und schlagend, ohne seine eigene Person auch nur im mindesten zu erwähnen. Aber zugleich straft er auch, er weckt das Gewissen seiner Hörer und belehrt sie über die wahre Bedeutung des Gesetzes und des Tempels. Schon ehe es ein Gesetz und einen Tempel gab, hat Gott Israel erwählt. Darum soll man auch nicht denken, Gott sei unabänderlich an beides gebunden, und Gesetz und Tempel müßten für alle Zeiten fortbestehen. Im Gegenteil, Israels ganze Geschichte zeigt, wie Gott sein Volk stufenweise vorwärtsführt. Abraham ward noch vor der Anordnung der Beschneidung berufen; Israel ward schon vor der Gesetzgebung zum Volk Gottes ausersehen; und das Volk diente Gott schon vor dem Tempelbau in der Stiftshütte. Darum ist auch nicht zu erwarten, daß Gott Israel auf der gegenwärtigen Stufe stehen lassen wird. Das hat schon Mose vorausverkündigt, als er von dem kommenden Propheten redete. Daß Stephanus damit auf Jesus hinwies, konnte den Hörern nicht verborgen bleiben. Aber Israel hat fort und fort den von Gott gesandten Propheten widerstrebt. Insonderheit ihr Verhalten gegen Jesus sollte den Hörern durch die vorbildlichen Geschichten von Josef und Mose deutlich gezeigt werden. Einst war die Wegführung nach Babylon die Strafe für den Abfall des Volkes. So wird auch jetzt das Gericht nicht ausbleiben. — Die Rede des Stephanus scheint Lukas wörtlich mitzuteilen. Sicher ist sie von den Schreibern des Gerichtes aufgezeichnet worden. Doch wie kann sie Lukas später erhalten haben? Wahrscheinlich durch Paulus, der ja dieser Verhandlung beiwohnte (V58)
54 Als sie dies hörten, wurden sie in ihrem Herzen mit Wut erfüllt, und sie knirschten mit den Zähnen gegen ihn.
ἈκούοντεςAkouontesHearingG0191V-PAP-NPM ταῦταtautathese thingsG3778D-APN διεπρίοντοdiepriontothey felt cut upG1282V-IPI-3P καρδίαιςkardiaisheartsG2588N-DPF αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM ἔβρυχονebruchonwere gnashingG1031V-IAI-3P ὀδόνταςodontasteethG3599N-APM αὐτόν.¶autonhim.G0846P-ASM 55 Er aber blickte voll Heiligen Geistes zum Himmel auf und sah Gottes Herrlichkeit und Jesus zur Rechten Gottes stehen. Da rief er: "Ich sehe jetzt den Himmel offen und den Menschensohn zur Rechten Gottes stehen!"
ὙπάρχωνHuparchōnHe beingG5225V-PAP-NSM πλήρηςplērēsfullG4134A-NSM πνεύματοςpneumatosof [the] SpiritG4151GN-GSN ἀτενίσαςatenisashaving looked intentlyG0816V-AAP-NSM οὐρανὸνouranonheavenG3772N-ASM δόξανdoxan[the] gloryG1391N-ASF θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T ἸησοῦνIēsounJesusG2424GN-ASM-P ἑστῶταhestōtaalready standingG2476V-RAP-ASM δεξιῶνdexiōn[the] right handG1188A-GPN θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T 56 Sie aber schrien laut auf, hielten sich die Ohren zu, stürmten wie ein Mann auf ihn los, schleiften ihn zur Stadt hinaus und steinigten ihn.
εἶπεν·eipenhe said;G2036V-2AAI-3S θεωρῶtheōrōI seeG2334V-PAI-1S οὐρανοὺςouranousheavensG3772N-APM διηνοιγμένουςdiēnoigmenousopened upG1272V-RPP-APM ἀνθρώπουanthrōpouof ManG0444N-GSM-T δεξιῶνdexiōn[the] right [hand]G1188A-GPN ἑστῶταhestōtaalready standingG2476V-RAP-ASM θεοῦ.theouof God.G2316N-GSM-T 57 Die Zeugen1 legten ihre Oberkleider2 ab und gaben sie einem Jüngling, mit Namen Saulus, in Verwahrung.
κράξαντεςkraxantesHaving cried outG2896V-AAP-NPM φωνῇphōnēain a voiceG5456GN-DSF μεγάλῃmegalēloudG3173A-DSF συνέσχονsuneschonthey heldG4912V-2AAI-3P αὐτῶνautōnof themG0846P-GPM ὥρμησανhōrmēsanrushedG3729V-AAI-3P ὁμοθυμαδὸνhomothumadonwith one accordG3661ADV αὐτόν·autonhim;G0846P-ASM - Die anklagenden Zeugen (6,13) hatten nach der Vorschrift des Gesetzes 5Mo 17:7 die Steinigung zu beginnen.
- Die sie bei der Steinigung hinderten.