Chapter 5
1 leghtaH the multitudes, ghaH mejta' Dung onto the HuD. ghorgh ghaH ghajta' ba'ta' bIng, Daj ghojwI'pu' ghoSta' Daq ghaH.
ἸδὼνIdōnHaving seenG1492HV-2AAP-NSM ὄχλουςochlouscrowdsG3793N-APM ἀνέβηanebēHe went upG0305V-2AAI-3S ὄρος,orosmountain,G3735N-ASN καθίσαντοςkathisantoswhen was sitting downG2523V-AAP-GSM προσῆλθανprosēlthanthey cameG4334V-2AAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM αὐτοῦ.autouof Him.G0846P-GSM 2 ghaH poSmaHpu' Daj nujDu' je taught chaH, ja'ta',
ἀνοίξαςanoixasopeningG0455V-AAP-NSM στόμαstomamouthG4750N-ASN αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἐδίδασκενedidaskenHe was teachingG1321V-IAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM λέγων·¶legōnsaying:G3004GV-PAP-NSM 3 “ ghurtaH 'oH the mIpHa' Daq qa', vaD theirs ghaH the Kingdom vo' chal. { Note: Isaiah 57:15; 66:2 }
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πτωχοὶptōchoipoorG4434N-NPM πνεύματι,pneumatispirit,G4151GN-DSN αὐτῶνautōntheirsG0846P-GPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM 4 ghurtaH 'oH chaH 'Iv mourn, vaD chaH DIchDaq taH comforted. { Note: Isaiah 61:2; 66:10,13 }
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πενθοῦντες,penthountesmourning,G3996V-PAP-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM παρακληθήσονται.¶paraklēthēsontaiwill be comforted.G3870V-FPI-3P 5 ghurtaH 'oH the gentle, vaD chaH DIchDaq inherit the tera'. { Note: joq, puH. bom 37:11 }
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πραεῖς,praeismeek,G4235A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM κληρονομήσουσινklēronomēsousinwill inheritG2816V-FAI-3P 6 ghurtaH 'oH chaH 'Iv hunger je thirst after QaQtaHghach, vaD chaH DIchDaq taH tebta'.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πεινῶντεςpeinōnteshungeringG3983V-PAP-NPM διψῶντεςdipsōntesthirsting forG1372V-PAP-NPM δικαιοσύνην,dikaiosunēnrighteousness,G1343N-ASF αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM χορτασθήσονται.¶chortasthēsontaiwill be filled.G5526V-FPI-3P 7 ghurtaH 'oH the merciful, vaD chaH DIchDaq obtain pung.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM ἐλεήμονες,eleēmonesmerciful,G1655A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ἐλεηθήσονται.¶eleēthēsontaiwill receive mercy.G1653V-FPI-3P 8 ghurtaH 'oH the pure Daq tIq, vaD chaH DIchDaq legh joH'a'.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM καθαροὶkatharoipureG2513A-NPM καρδίᾳ,kardiain heart,G2588N-DSF αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ὄψονται.¶opsontaiwill see.G3700GV-FDI-3P 9 ghurtaH 'oH the peacemakers, vaD chaH DIchDaq taH ja' puqpu' vo' joH'a'.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM εἰρηνοποιοί,eirēnopoioipeacemakers,G1518A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T κληθήσονται.¶klēthēsontaiwill be called.G2564GV-FPI-3P 10 ghurtaH 'oH chaH 'Iv ghaj taH persecuted vaD righteousness' chIch, vaD theirs ghaH the Kingdom vo' chal.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM δεδιωγμένοιdediōgmenoipersecutedG1377V-RPP-NPM ἕνεκενhenekenon account ofG1752PREP δικαιοσύνης,dikaiosunēsrighteousness,G1343N-GSF αὐτῶνautōntheirsG0846P-GPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM 11 “ ghurtaH 'oH SoH ghorgh ghotpu reproach SoH, persecute SoH, je jatlh Hoch kinds vo' mIghtaHghach Daq SoH falsely, vaD wIj chIch.
ΜακάριοίMakarioiBlessedG3107A-NPM ἐστε,esteare youG1510V-PAI-2P ὀνειδίσωσινoneidisōsinthey may insultG3679V-AAS-3P διώξωσινdiōxōsinthey may persecute [you]G1377V-AAS-3P εἴπωσινeipōsinthey may sayG2036V-2AAS-3P πᾶνpanall kinds ofG3956A-ASN πονηρὸνponēronevilG4190A-ASN ῥῆμαrhēmadeclarationG4487N-ASN καθ᾽kath᾽againstG2596PREP ψευδόμενοιpseudomenoilyingG5574V-PNP-NPM ἕνεκενhenekenon account ofG1752PREP 12 yItIv, je taH exceedingly Quchqu', vaD Dun ghaH lIj pop Daq chal. vaD vetlh ghaH chay' chaH persecuted the leghwI'pu' 'Iv were qaSpa' SoH.
χαίρετεchairetedo rejoiceG5463V-PAM-2P ἀγαλλιᾶσθε,agalliasthedo exult,G0021V-PNM-2P μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολὺςpolus[is] greatG4183A-NSM οὐρανοῖς·ouranoisheavens;G3772N-DPM ἐδίωξανediōxanthey persecutedG1377V-AAI-3P προφήταςprophētasprophetsG4396N-APM ὑμῶν.¶humōnyou.G4771P-2GP 13 “ SoH 'oH the salt vo' the tera', 'ach chugh the salt ghajtaH lost its flavor, tlhej nuq DichDaq 'oH taH salted? 'oH ghaH vaj QaQ vaD pagh, 'ach Daq taH chuH pa' je trodden bIng the qamDu' vo' loDpu'.
ὙμεῖςHumeisYou yourselvesG4771P-2NP μωρανθῇ,mōranthēashall become tasteless,G3471V-APS-3S ἁλισθήσεται;halisthēsetaiwill it be salted?G0233V-FPI-3S οὐδὲνoudenno [thing]G3762A-ASN ἰσχύειischueiit is usefulG2480V-PAI-3S βληθὲνblēthenbeing castG0906GV-APP-NSN καταπατεῖσθαιkatapateisthaiis to be trampled uponG2662V-PPN ἀνθρώπων.¶anthrōpōnmen.G0444N-GPM 14 SoH 'oH the wov vo' the qo'. A veng located Daq a HuD ta'laHbe' taH hidden.
ὙμεῖςHumeisYou yourselvesG4771P-2NP κόσμου·kosmouworld;G2889N-GSM δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S πόλιςpolisa cityG4172N-NSF κρυβῆναιkrubēnaito be hiddenG2928V-2APN ὄρουςorousa hillG3735N-GSN κειμένη·keimenēlying;G2749V-PNP-NSF 15 ghobe' ta' SoH wov a lamp, je lan 'oH bIng a measuring basket, 'ach Daq a Qam; je 'oH shines Daq Hoch 'Iv 'oH Daq the tuq.
καίουσινkaiousindo they lightG2545V-PAI-3P λύχνονluchnona lampG3088N-ASM τιθέασινtitheasinputG5087V-PAI-3P μόδιονmodiona basketG3426N-ASM λυχνίαν,luchnianlampstand,G3087N-ASF λάμπειlampeiit shinesG2989V-PAI-3S πᾶσινpasinfor allG3956A-DPM 16 'ach vaj, chaw' lIj wov shine qaSpa' loDpu'; vetlh chaH may legh lIj QaQ vum, je glorify lIj vav 'Iv ghaH Daq chal.
λαμψάτωlampsatōshould shineG2989V-AAM-3S ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἔμπροσθενemprosthenbeforeG1715PREP ἀνθρώπωνanthrōpōnmenG0444N-GPM ὅπωςhopōsso thatG3704CONJ ἴδωσινidōsinthey may seeG1492HV-2AAS-3P δοξάσωσινdoxasōsinthey may glorifyG1392V-AAS-3P πατέραpateraFatherG3962N-ASM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐρανοῖς.¶ouranoisheavens.G3772N-DPM 17 “ yImev think vetlh jIH ghoSta' Daq Qaw' the chut joq the leghwI'pu'. jIH ta'be' ghoS Daq Qaw', 'ach Daq fulfill.
νομίσητεnomisētemay thinkG3543V-AAS-2P ἦλθονēlthonI have comeG2064V-2AAI-1S καταλῦσαιkatalusaito abolishG2647V-AAN προφήτας·prophētasProphets;G4396N-APM ἦλθονēlthonI have comeG2064V-2AAI-1S καταλῦσαιkatalusaito abolishG2647V-AAN πληρῶσαι.plērōsaito fulfill.G4137V-AAN 18 vaD HochHom certainly, jIH ja' SoH, until chal je tera' juS DoH, ghobe' 'ach wa' smallest letter { Note: literally, iota } joq wa' tiny pen stroke { Note: joq, serif } DIchDaq Daq vay' way juS DoH vo' the chut, until Hoch Dochmey 'oH accomplished.
ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP παρέλθῃparelthēmay pass awayG3928V-2AAS-3S οὐρανὸςouranosheavenG3772N-NSM κεραίαkeraiastroke of a letterG2762N-NSF παρέλθῃparelthēmay pass awayG3928V-2AAS-3S πάνταpantaeverythingG3956A-NPN γένηται.¶genētaimay happen.G1096V-2ADS-3S 19 'Iv, vaj, DIchDaq ghor wa' vo' Dochvammey least ra'ta'ghach mu'mey, je ghojmoH others Daq ta' vaj, DIchDaq taH ja' least Daq the Kingdom vo' chal; 'ach 'Iv DIchDaq ta' je ghojmoH chaH DIchDaq taH ja' Dun Daq the Kingdom vo' chal.
λύσῃlusēshall breakG3089V-AAS-3S ἐντολῶνentolōncommandmentsG1785N-GPF τούτωνtoutōnof theseG3778D-GPF ἐλαχίστωνelachistōnleastG1646A-GPF διδάξῃdidaxēshall teachG1321V-AAS-3S ἀνθρώπους,anthrōpousothers,G0444N-APM ἐλάχιστοςelachistosleastG1646A-NSM κληθήσεταιklēthēsetaihe will be calledG2564GV-FPI-3S βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM ποιήσῃpoiēsēmay keepG4160GV-AAS-3S διδάξῃ,didaxēmay teach [them],G1321V-AAS-3S οὗτοςhoutosthis [one]G3778D-NSM μέγαςmegasgreatG3173A-NSM κληθήσεταιklēthēsetaiwill be calledG2564GV-FPI-3S βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM 20 vaD jIH ja' SoH vetlh unless lIj QaQtaHghach exceeds vetlh vo' the scribes je Pharisees, pa' ghaH ghobe' way SoH DichDaq 'el Daq the Kingdom vo' chal.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP περισσεύσῃperisseusēshall aboundG4052V-AAS-3S δικαιοσύνηdikaiosunērighteousnessG1343N-NSF πλεῖονpleionabove [that]G4119A-ASN-C γραμματέωνgrammateōnscribesG1122N-GPM Φαρισαίων,PharisaiōnPharisees,G5330N-GPM-T εἰσέλθητεeiselthēteshall you enterG1525V-2AAS-2P βασιλείανbasileiankingdomG0932N-ASF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM 21 “ SoH ghaj Qoyta' vetlh 'oH ghaHta' ja'ta' Daq the ancient ones, ‘ SoH DIchDaq ghobe' chot;' { Note: Exodus 20:13 } je ‘ 'Iv DIchDaq chot DIchDaq taH Daq danger vo' the yoj.'
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients;G0744A-DPM φονεύσεις·phoneuseisyou will murder;G5407V-FAI-2S φονεύσῃ,phoneusēmay murder,G5407V-AAS-3S ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S κρίσει·kriseijudgment;’G2920N-DSF 22 'ach jIH ja' SoH, vetlh Hoch 'Iv ghaH angry tlhej Daj loDnI' Hutlh a cause { Note: NU omits “ Hutlh a cause”. } DIchDaq taH Daq danger vo' the yoj; je 'Iv DIchDaq jatlh Daq Daj loDnI', ‘Raca { Note: “Raca” ghaH an Aramaic insult, related Daq the mu' vaD “empty” je conveying the idea vo' empty-headedness. } !' DIchDaq taH Daq danger vo' the council; je 'Iv DIchDaq jatlh, ‘ SoH fool!' DIchDaq taH Daq danger vo' the qul vo' Gehenna. { Note: joq, Hell }
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὀργιζόμενοςorgizomenosis being angry withG3710V-PMP-NSM ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S κρίσει·kriseijudgment;G2920N-DSF εἴπῃeipēmay sayG2036V-2AAS-3S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM ῥακά,rhakaRaca,’G4469N-VSM-ARAM ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S συνεδρίῳ·sunedriōSanhedrin;G4892N-DSN εἴπῃ·eipēmay say;G2036V-2AAS-3S ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S γέεννανgeennanhellG1067N-ASF-T πυρός.¶purosof fire.G4442N-GSN 23 “ chugh vaj SoH 'oH cha'nob lIj gift Daq the lalDanta' Daq, je pa' qaw vetlh lIj loDnI' ghajtaH vay' Daq SoH,
προσφέρῃςprospherēsyou shall offerG4374V-PAS-2S θυσιαστήριονthusiastērionaltarG2379N-ASN κἀκεῖkakeiand thereG2532CONJ + G1563 μνησθῇςmnēsthēasshall rememberG3403V-APS-2S ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ἔχειecheihasG2192V-PAI-3S 24 mej lIj gift pa' qaSpa' the lalDanta' Daq, je jaH lIj way. wa'Dich taH reconciled Daq lIj loDnI', je vaj ghoS je nob lIj gift.
ἄφεςaphesdo leaveG0863GV-2AAM-2S ἔμπροσθενemprosthenbeforeG1715PREP θυσιαστηρίουthusiastērioualtarG2379N-GSN ὕπαγε,hupagedo go away,G5217V-PAM-2S διαλλάγηθιdiallagēthido be reconciledG1259V-2APM-2S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM πρόσφερεprospheredo offerG4374V-PAM-2S σου.¶souof you.G4771P-2GS 25 Agree tlhej lIj jagh quickly, qaStaHvIS SoH 'oH tlhej ghaH Daq the way; lest perhaps the prosecutor toD SoH Daq the noH, je the noH toD SoH Daq the officer, je SoH taH chuH Daq prison.
ἼσθιIsthido beG1510V-PAM-2S εὐνοῶνeunoōnagreeingG2132V-PAP-NSM ἀντιδίκῳantidikōaccuserG0476N-DSM ταχὺtachuquicklyG5036A-ASN μήποτέmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 παραδῷparadōshall deliverG3860V-2AAS-3S ἀντίδικοςantidikosaccuserG0476N-NSM κριτῇ,kritēajudge,G2923N-DSM κριτὴςkritēsjudgeG2923N-NSM παραδῷparadōhe may betrayG3860V-2AAS-3S ὑπηρέτῃ,hupēretēofficer,G5257N-DSM φυλακὴνphulakēnprisonG5438GN-ASF βληθήσῃ.blēthēsēyou will be cast.G0906HV-FPI-2S 26 HochHom certainly jIH ja' SoH, SoH DIchDaq Sum ghobe' means tlhap pa' vo' pa', until SoH ghaj paid the last penny. { Note: literally, kodrantes. A kodrantes ghaHta' a mach copper coin worth about 2 lepta (widow's mites)— ghobe' yap Daq buy very 'ar vo' vay'. }
ἐξέλθῃςexelthēsyou may come outG1831V-2AAS-2S ἐκεῖθενekeithenfrom thereG1564ADV ἀποδῷςapodōsyou may payG0591V-2AAS-2S ἔσχατονeschatonlastG2078A-ASM κοδράντην.¶kodrantēnkodranten!G2835N-ASM 27 “ SoH ghaj Qoyta' vetlh 'oH ghaHta' ja'ta', { Note: TR cheltaH “ Daq the ancients,” } ‘ SoH DIchDaq ghobe' commit voqHa'moHlu';' { Note: Exodus 20:14 }
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients:G0744A-DPM μοιχεύσεις.moicheuseiswill you commit adultery.’G3431V-FAI-2S 28 'ach jIH ja' SoH vetlh Hoch 'Iv gazes Daq a be' Daq lust after Daj ghajtaH committed voqHa'moHlu' tlhej Daj already Daq Daj tIq.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP βλέπωνblepōnis looking uponG0991V-PAP-NSM γυναῖκαgunaikaa womanG1135GN-ASF πρὸςprosin orderG4314PREP ἐπιθυμῆσαιepithumēsaito lust afterG1937V-AAN ἐμοίχευσενemoicheusenhas committed adultery withG3431V-AAI-3S καρδίᾳkardiaheartG2588N-DSF αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM 29 chugh lIj nIH mIn causes SoH Daq stumble, pluck 'oH pa' je throw 'oH DoH vo' SoH. vaD 'oH ghaH latlh profitable vaD SoH vetlh wa' vo' lIj members should chIlqu', than vaD lIj Hoch porgh Daq taH chuH Daq Gehenna. { Note: joq, Hell }
ὀφθαλμόςophthalmoseyeG3788N-NSM δεξιὸςdexiosrightG1188A-NSM σκανδαλίζειskandalizeicauses to stumbleG4624V-PAI-3S ἔξελεexeledo pluck outG1807V-2AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S συμφέρειsumphereiit is betterG4851V-PAI-3S ἀπόληταιapolētaimay perishG0622V-2AMS-3S μελῶνmelōnmembersG3196N-GPN βληθῇblēthēamay be castG0906GV-APS-3S γέενναν.¶geennanhell.G1067N-ASF-T 30 chugh lIj nIH ghop causes SoH Daq stumble, pe' 'oH litHa', je throw 'oH DoH vo' SoH. vaD 'oH ghaH latlh profitable vaD SoH vetlh wa' vo' lIj members should chIlqu', than vaD lIj Hoch porgh Daq taH chuH Daq Gehenna. { Note: joq, Hell }
δεξιάdexiarightG1188A-NSF σκανδαλίζειskandalizeicauses to stumbleG4624V-PAI-3S ἔκκοψονekkopsondo cut offG1581V-AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S συμφέρειsumphereiit is betterG4851V-PAI-3S ἀπόληταιapolētaimay perishG0622V-2AMS-3S μελῶνmelōnmembersG3196N-GPN γέεννανgeennanhellG1067N-ASF-T ἀπέλθῃ.¶apelthēmay depart.G0565V-2AAS-3S 31 “ 'oH ghaHta' je ja'ta', ‘ 'Iv DIchDaq lan DoH Daj be'nal, chaw' ghaH nob Daj a writing vo' divorce,' { Note: Deuteronomy 24:1 }
ἘρρέθηErrethēIt was saidG2046V-API-3S ἀπολύσῃapolusēmay divorceG0630HV-AAS-3S αὐτοῦ,autouof him,G0846P-GSM δότωdotōhe should giveG1325V-2AAM-3S αὐτῇautēato herG0846P-DSF ἀποστάσιον.apostasiona letter of divorce.’G0647N-ASN 32 'ach jIH ja' SoH vetlh 'Iv puts DoH Daj be'nal, except vaD the cause vo' sexual immorality, chen Daj an be' voqHa'moH; je 'Iv marries Daj ghorgh ghaH ghaH lan DoH commits voqHa'moHlu'.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀπολύωνapoluōnis divorcingG0630HV-PAP-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM παρεκτὸςparektosexceptG3924PREP λόγουlogouon accountG3056N-GSM πορνείαςporneiasof sexual immoralityG4202N-GSF ποιεῖpoieicausesG4160GV-PAI-3S μοιχευθῆναι·moicheuthēnaito be adulterated;G3431V-APN ἀπολελυμένηνapolelumenēndivorcedG0620V-RPP-ASF γαμήσῃ,gamēsēshall marry,G1060V-AAS-3S μοιχᾶται.¶moichataicommits adultery.G3429V-PNI-3S 33 “Again SoH ghaj Qoyta' vetlh 'oH ghaHta' ja'ta' Daq chaH vo' qan poH, ‘ SoH DIchDaq ghobe' chenmoH false vows, 'ach DIchDaq perform Daq the joH lIj vows,'
ἠκούσατεēkousateyou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients;G0744A-DPM ἐπιορκήσεις,epiorkēseiswill you swear falsely,G1964V-FAI-2S ἀποδώσειςapodōseisyou will keepG0591V-FAI-2S ὅρκουςhorkousoathsG3727N-APM 34 'ach jIH ja' SoH, yImev swear Daq Hoch: ghobe' Sum chal, vaD 'oH ghaH the quS'a' vo' joH'a';
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὀμόσαιomosaito swearG3660V-AAN ὅλως,holōsat all,G3654ADV μήτεmēteneither [swear]G3383CONJ-N οὐρανῷouranōheavenG3772N-DSM θρόνοςthronos[the] throneG2362N-NSM ἐστὶνestinit isG1510V-PAI-3S θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T 35 ghobe' Sum the tera', vaD 'oH ghaH the footstool vo' Daj qamDu'; ghobe' Sum Jerusalem, vaD 'oH ghaH the veng vo' the Dun joH.
μήτεmētenor [swear]G3383CONJ-N ὑποπόδιόνhupopodion[the] footstoolG5286N-NSN ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM μήτεmētenor [swear]G3383CONJ-N ἹεροσόλυμαHi'erosolumaJerusalemG2414N-APN-L πόλιςpolis[the] cityG4172N-NSF ἐστὶνestinit isG1510V-PAI-3S μεγάλουmegalougreatG3173A-GSM βασιλέως,basileōsKing,G0935N-GSM-T 36 ghobe' DIchDaq SoH swear Sum lIj nach, vaD SoH ta'laHbe' chenmoH wa' jIb chIS joq black.
κεφαλῇkephalēaheadG2776N-DSF ὀμόσῃςomosēsmay you swearG3660V-AAS-2S δύνασαιdunasaiyou are ableG1410V-PNI-2S τρίχαtrichahairG2359N-ASF λευκὴνleukēnwhiteG3022A-ASF ποιῆσαιpoiēsaito makeG4160GV-AAN μέλαιναν.melainanblack.G3189A-ASF 37 'ach chaw' lIj ‘Yes' taH ‘Yes' je lIj ‘ ghobe'' taH ‘No.' Whatever ghaH latlh than Dochvammey ghaH vo' the mIghtaHghach wa'.
ἔστωestōshould beG1510V-PAM-3S λόγοςlogosstatementG3056N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP περισσὸνperissonexcessiveG4053A-NSN τούτωνtoutōnof theseG3778D-GPN πονηροῦponērouevilG4190A-GSM ἐστιν.¶estincomes.G1510V-PAI-3S 38 “ SoH ghaj Qoyta' vetlh 'oH ghaHta' ja'ta', ‘An mIn vaD an mIn, je a tooth vaD a tooth.' { Note: Exodus 21:24; Leviticus 24:20; Deuteronomy 19:21 }
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθη·errethēit was said;G2046V-API-3S ὀφθαλμὸνophthalmonEyeG3788N-ASM ὀφθαλμοῦophthalmoueyeG3788N-GSM ὀδόνταodontatoothG3599N-ASM ὀδόντος.odontostooth.’G3599N-GSM 39 'ach jIH ja' SoH, yImev resist ghaH 'Iv ghaH mIghtaHghach; 'ach 'Iv strikes SoH Daq lIj nIH cheek, tlhe' Daq ghaH the latlh je.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀντιστῆναιantistēnaito resistG0436V-2AAN πονηρῷ.ponērōevil [person].G4190A-DSN ὅστιςhostiswhoeverG3748R-NSM ῥαπίζειrhapizeistrikeG4474V-PAI-3S δεξιὰνdexianrightG1188A-ASF σιαγόναsiagonacheekG4600N-ASF στρέψονstrepsondo turnG4762V-AAM-2S ἄλλην·allēnother;G0243A-ASF 40 chugh anyone sues SoH Daq tlhap DoH lIj coat, chaw' ghaH ghaj lIj cloak je.
τῷtōto the [one]G3588T-DSM θέλοντίthelontiwillingG2309V-PAP-DSM κριθῆναιkrithēnaito sueG2919V-APN χιτῶνάchitōnatunicG5509N-ASM λαβεῖν,labeinto take,G2983V-2AAN ἄφεςaphesdo yieldG0863IV-2AAM-2S ἱμάτιον·himationcloak;G2440N-ASN 41 'Iv compels SoH Daq jaH wa' mile, jaH tlhej ghaH cha'.
ὅστιςhostiswhoeverG3748R-NSM ἀγγαρεύσειangareuseiwill compel to goG0029V-FAI-3S μίλιονmilionmileG3400N-ASN ὕπαγεhupagedo goG5217V-PAM-2S 42 nob Daq ghaH 'Iv asks SoH, je yImev tlhe' DoH ghaH 'Iv desires Daq ngIp vo' SoH.
τῷtōTo the [one]G3588T-DSM αἰτοῦντίaitountiaskingG0154V-PAP-DSM δός,dosdo giveG1325V-2AAM-2S τὸνtonthe [one]G3588T-ASM θέλονταthelontadesiringG2309V-PAP-ASM δανίσασθαιdanisasthaito borrowG1155V-AMN ἀποστραφῇς.¶apostraphēasmay you turn away from.G0654V-2APS-2S 43 “ SoH ghaj Qoyta' vetlh 'oH ghaHta' ja'ta', ‘ SoH DIchDaq muSHa' lIj jIl, { Note: Leviticus 19:18 } je hate lIj jagh. { Note: ghobe' Daq the Bible, 'ach legh Qumran Manual vo' Discipline Ix, 21-26 } '
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθη·errethēit was said;G2046V-API-3S ἀγαπήσειςagapēseisYou will loveG0025V-FAI-2S πλησίονplēsionneighbourG4139ADV μισήσειςmisēseiswill hateG3404V-FAI-2S ἐχθρόνechthronenemyG2190N-ASM σου.souof you.’G4771P-2GS 44 'ach jIH ja' SoH, muSHa' lIj jaghpu', ghurmoH chaH 'Iv mu'qaD SoH, ta' QaQ Daq chaH 'Iv hate SoH, je tlhob vaD chaH 'Iv mistreat SoH je persecute SoH,
ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP εὐλογεῖτεeulogeitedo blessG2127V-PAM-2P καταρωμένουςkatarōmenouscursingG2672V-PNP-APM ποιεῖτεpoieitedoG4160GV-PAM-2P τοὺςtousto thoseG3588T-APM μισοῦνταςmisountashatingG3404V-PAP-APM προσεύχεσθεproseuchesthedo prayG4336V-PNM-2P ἐπηρεαζόντωνepēreazontōnmistreatingG1908V-PAP-GPM διωκόντωνdiōkontōnpersecutingG1377V-PAP-GPM 45 vetlh SoH may taH puqpu' vo' lIj vav 'Iv ghaH Daq chal. vaD ghaH chen Daj pemHov Daq Hu' Daq the mIghtaHghach je the QaQ, je sends rain Daq the just je the unjust.
ὅπωςhopōsso thatG3704CONJ γένησθεgenēstheyou may beG1096V-2ADS-2P πατρὸςpatrosFatherG3962N-GSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐρανοῖς,ouranoisheavens,G3772N-DPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἀνατέλλειanatelleiHe makes riseG0393V-PAI-3S πονηροὺςponērousevilG4190A-APM ἀγαθοὺςagathousgoodG0018A-APM βρέχειbrecheiHe sends rainG1026V-PAI-3S δικαίουςdikaiousrighteousG1342A-APM ἀδίκους.adikousunrighteous.G0094A-APM 46 vaD chugh SoH muSHa' chaH 'Iv muSHa' SoH, nuq pop ta' SoH ghaj? yImev 'ach the tax collectors ta' the rap?
ἀγαπήσητεagapēsēteyou shall loveG0025V-AAS-2P ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM μισθὸνmisthonrewardG3408N-ASM ἔχετε;echetehave you?G2192V-PAI-2P οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N τελῶναιtelōnaitax collectorsG5057N-NPM ποιοῦσιν;poiousindo?G4160GV-PAI-3P 47 chugh SoH neH greet lIj friends, nuq latlh ta' SoH ta' than others? yImev 'ach the tax collectors ta' the rap?
ἀσπάσησθεaspasēstheyou shall greetG0782V-ADS-2P ἀδελφοὺςadelphousbrothersG0080N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP μόνον,monononly,G3441A-ASN περισσὸνperissonexcessiveG4053A-ASN ποιεῖτε;poieitedo you?G4160GV-PAI-2P οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N ἐθνικοὶethnikoiGentilesG1482A-NPM ποιοῦσιν;poiousindo?G4160GV-PAI-3P 48 vaj SoH DIchDaq taH perfect, just as lIj vav Daq chal ghaH perfect.
ἔσεσθεesestheWill beG1510V-FDI-2P ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP τέλειοιteleioiperfectG5046A-NPM πατὴρpatērFatherG3962N-NSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐράνιοςouraniosHeavenlyG3770A-NSM τέλειόςteleiosperfectG5046A-NSM ἐστιν.¶estinis.G1510V-PAI-3S