Chapter 5
Rozdział 5
1 A Jezus, widząc tłumy, wszedł na górę, a gdy usiadł, podeszli do niego jego uczniowie.
ἸδὼνIdōnHaving seenG1492HV-2AAP-NSM ὄχλουςochlouscrowdsG3793N-APM ἀνέβηanebēHe went upG0305V-2AAI-3S ὄρος,orosmountain,G3735N-ASN καθίσαντοςkathisantoswhen was sitting downG2523V-AAP-GSM προσῆλθανprosēlthanthey cameG4334V-2AAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM αὐτοῦ.autouof Him.G0846P-GSM 2 Wtedy otworzył usta1 i nauczał ich:
ἀνοίξαςanoixasopeningG0455V-AAP-NSM στόμαstomamouthG4750N-ASN αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἐδίδασκενedidaskenHe was teachingG1321V-IAI-3S αὐτοὺςautousthemG0846P-APM λέγων·¶legōnsaying:G3004GV-PAP-NSM - Ef 6,19.
3 Błogosławieni1 ubodzy w duchu2, ponieważ do nich należy królestwo niebieskie.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πτωχοὶptōchoipoorG4434N-NPM πνεύματι,pneumatispirit,G4151GN-DSN αὐτῶνautōntheirsG0846P-GPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM - Ps 1,1; Łk 6,20; 11,28; Rz 4,6; Jk 1,12.
- Ps 51,17; Prz 16,19.
4 Błogosławieni, którzy się smucą1, ponieważ oni będą pocieszeni.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πενθοῦντες,penthountesmourning,G3996V-PAP-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM παρακληθήσονται.¶paraklēthēsontaiwill be comforted.G3870V-FPI-3P - Ps 126,5; Łk 16,25; Obj 21,4.
5 Błogosławieni cisi1, ponieważ oni odziedziczą2 ziemię.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πραεῖς,praeismeek,G4235A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM κληρονομήσουσινklēronomēsousinwill inheritG2816V-FAI-3P - Mt 11,29; Lb 12,3; So 2,3.
- Ps 37,11.22.29; Iz 60,21.
6 Błogosławieni, którzy łakną i pragną1 sprawiedliwości, ponieważ oni będą nasyceni.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πεινῶντεςpeinōnteshungeringG3983V-PAP-NPM διψῶντεςdipsōntesthirsting forG1372V-PAP-NPM δικαιοσύνην,dikaiosunēnrighteousness,G1343N-ASF αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM χορτασθήσονται.¶chortasthēsontaiwill be filled.G5526V-FPI-3P - Ps 42,2; Łk 1,53; J 6,27.
7 Błogosławieni miłosierni1, ponieważ oni dostąpią miłosierdzia.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM ἐλεήμονες,eleēmonesmerciful,G1655A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ἐλεηθήσονται.¶eleēthēsontaiwill receive mercy.G1653V-FPI-3P - 2Sm 22,26; Prz 11,17.
8 Błogosławieni czystego serca1, ponieważ oni zobaczą Boga.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM καθαροὶkatharoipureG2513A-NPM καρδίᾳ,kardiain heart,G2588N-DSF αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM ὄψονται.¶opsontaiwill see.G3700GV-FDI-3P - Ps 51,10; Ez 36,26; Dz 15,9.
9 Błogosławieni czyniący pokój, ponieważ oni będą nazwani synami Bożymi.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM εἰρηνοποιοί,eirēnopoioipeacemakers,G1518A-NPM αὐτοὶautoithey themselvesG0846P-NPM θεοῦtheouof GodG2316N-GSM-T κληθήσονται.¶klēthēsontaiwill be called.G2564GV-FPI-3P 10 Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie1 z powodu sprawiedliwości, ponieważ do nich należy królestwo niebieskie.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM δεδιωγμένοιdediōgmenoipersecutedG1377V-RPP-NPM ἕνεκενhenekenon account ofG1752PREP δικαιοσύνης,dikaiosunēsrighteousness,G1343N-GSF αὐτῶνautōntheirsG0846P-GPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM - Łk 6,22; J 15,20; 1P 3,14; 4,13-16.
11 Błogosławieni jesteście, gdy z mego powodu1 będą wam złorzeczyć, prześladować2 was i mówić kłamliwie wszystko, co złe, przeciwko wam.
ΜακάριοίMakarioiBlessedG3107A-NPM ἐστε,esteare youG1510V-PAI-2P ὀνειδίσωσινoneidisōsinthey may insultG3679V-AAS-3P διώξωσινdiōxōsinthey may persecute [you]G1377V-AAS-3P εἴπωσινeipōsinthey may sayG2036V-2AAS-3P πᾶνpanall kinds ofG3956A-ASN πονηρὸνponēronevilG4190A-ASN ῥῆμαrhēmadeclarationG4487N-ASN καθ᾽kath᾽againstG2596PREP ψευδόμενοιpseudomenoilyingG5574V-PNP-NPM ἕνεκενhenekenon account ofG1752PREP - Mt 10,22; Łk 21,17; Obj 2,3.
- 1P 2,23.
12 Radujcie się i weselcie, ponieważ obfita jest wasza nagroda1 w niebie; tak bowiem prześladowali proroków, którzy byli przed wami.
χαίρετεchairetedo rejoiceG5463V-PAM-2P ἀγαλλιᾶσθε,agalliasthedo exult,G0021V-PNM-2P μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολὺςpolus[is] greatG4183A-NSM οὐρανοῖς·ouranoisheavens;G3772N-DPM ἐδίωξανediōxanthey persecutedG1377V-AAI-3P προφήταςprophētasprophetsG4396N-APM ὑμῶν.¶humōnyou.G4771P-2GP - Łk 6,23; 1Kor 3,8.
13 Wy jesteście solą ziemi1; lecz jeśli sól zwietrzeje, czym ją posolą? Na nic się już nie przyda, tylko na wyrzucenie i podeptanie przez ludzi.
ὙμεῖςHumeisYou yourselvesG4771P-2NP μωρανθῇ,mōranthēashall become tasteless,G3471V-APS-3S ἁλισθήσεται;halisthēsetaiwill it be salted?G0233V-FPI-3S οὐδὲνoudenno [thing]G3762A-ASN ἰσχύειischueiit is usefulG2480V-PAI-3S βληθὲνblēthenbeing castG0906GV-APP-NSN καταπατεῖσθαιkatapateisthaiis to be trampled uponG2662V-PPN ἀνθρώπων.¶anthrōpōnmen.G0444N-GPM - Mk 9,50.
14 Wy jesteście światłością1 świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze.
ὙμεῖςHumeisYou yourselvesG4771P-2NP κόσμου·kosmouworld;G2889N-GSM δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S πόλιςpolisa cityG4172N-NSF κρυβῆναιkrubēnaito be hiddenG2928V-2APN ὄρουςorousa hillG3735N-GSN κειμένη·keimenēlying;G2749V-PNP-NSF - Rz 2,19; Ef 5,8; 1Tes 5,5.
15 Nie zapala się świecy i nie stawia jej pod naczyniem, ale na świeczniku, i świeci wszystkim, którzy są w domu.
καίουσινkaiousindo they lightG2545V-PAI-3P λύχνονluchnona lampG3088N-ASM τιθέασινtitheasinputG5087V-PAI-3P μόδιονmodiona basketG3426N-ASM λυχνίαν,luchnianlampstand,G3087N-ASF λάμπειlampeiit shinesG2989V-PAI-3S πᾶσινpasinfor allG3956A-DPM 16 Tak niech wasza światłość świeci przed ludźmi, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili waszego Ojca, który jest w niebie.
λαμψάτωlampsatōshould shineG2989V-AAM-3S ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἔμπροσθενemprosthenbeforeG1715PREP ἀνθρώπωνanthrōpōnmenG0444N-GPM ὅπωςhopōsso thatG3704CONJ ἴδωσινidōsinthey may seeG1492HV-2AAS-3P δοξάσωσινdoxasōsinthey may glorifyG1392V-AAS-3P πατέραpateraFatherG3962N-ASM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐρανοῖς.¶ouranoisheavens.G3772N-DPM 17 Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić.
νομίσητεnomisētemay thinkG3543V-AAS-2P ἦλθονēlthonI have comeG2064V-2AAI-1S καταλῦσαιkatalusaito abolishG2647V-AAN προφήτας·prophētasProphets;G4396N-APM ἦλθονēlthonI have comeG2064V-2AAI-1S καταλῦσαιkatalusaito abolishG2647V-AAN πληρῶσαι.plērōsaito fulfill.G4137V-AAN 18 Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą1, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z prawa, aż wszystko się wypełni2.
ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP παρέλθῃparelthēmay pass awayG3928V-2AAS-3S οὐρανὸςouranosheavenG3772N-NSM κεραίαkeraiastroke of a letterG2762N-NSF παρέλθῃparelthēmay pass awayG3928V-2AAS-3S πάνταpantaeverythingG3956A-NPN γένηται.¶genētaimay happen.G1096V-2ADS-3S - Obj 20,11.
- Mt 24,35; Łk 21,33; Ps 119,89; Iz 40,8; 1P 1,25.
19 Kto by więc złamał jedno1 z tych najmniejszych przykazań i uczyłby tak ludzi, będzie nazwany najmniejszym w królestwie niebieskim. A kto by je wypełniał i uczył, ten będzie nazwany wielkim w królestwie niebieskim.
λύσῃlusēshall breakG3089V-AAS-3S ἐντολῶνentolōncommandmentsG1785N-GPF τούτωνtoutōnof theseG3778D-GPF ἐλαχίστωνelachistōnleastG1646A-GPF διδάξῃdidaxēshall teachG1321V-AAS-3S ἀνθρώπους,anthrōpousothers,G0444N-APM ἐλάχιστοςelachistosleastG1646A-NSM κληθήσεταιklēthēsetaihe will be calledG2564GV-FPI-3S βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM ποιήσῃpoiēsēmay keepG4160GV-AAS-3S διδάξῃ,didaxēmay teach [them],G1321V-AAS-3S οὗτοςhoutosthis [one]G3778D-NSM μέγαςmegasgreatG3173A-NSM κληθήσεταιklēthēsetaiwill be calledG2564GV-FPI-3S βασιλείᾳbasileiakingdomG0932N-DSF οὐρανῶν.ouranōnheavens.G3772N-GPM - Ga 3,10; Jk 2,10.
20 Mówię wam bowiem: Jeśli wasza sprawiedliwość1 nie będzie obfitsza niż uczonych w Piśmie i faryzeuszy, żadnym sposobem nie wejdziecie do królestwa niebieskiego.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP περισσεύσῃperisseusēshall aboundG4052V-AAS-3S δικαιοσύνηdikaiosunērighteousnessG1343N-NSF πλεῖονpleionabove [that]G4119A-ASN-C γραμματέωνgrammateōnscribesG1122N-GPM Φαρισαίων,PharisaiōnPharisees,G5330N-GPM-T εἰσέλθητεeiselthēteshall you enterG1525V-2AAS-2P βασιλείανbasileiankingdomG0932N-ASF οὐρανῶν.¶ouranōnheavens.G3772N-GPM - Mt 23,2-5.23-28; Rz 10,2-4; Flp 3,9.
21 Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie będziesz zabijał1, a kto by zabił, podlega sądowi.
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients;G0744A-DPM φονεύσεις·phoneuseisyou will murder;G5407V-FAI-2S φονεύσῃ,phoneusēmay murder,G5407V-AAS-3S ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S κρίσει·kriseijudgment;’G2920N-DSF - Wj 20,13; Rdz 9,5-6.
22 Lecz ja wam mówię: Każdy, kto się gniewa1 na swego brata bez przyczyny, podlega sądowi, a kto powie swemu bratu: Raka, podlega Radzie, a kto powie: Głupcze, podlega karze ognia piekielnego.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὀργιζόμενοςorgizomenosis being angry withG3710V-PMP-NSM ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S κρίσει·kriseijudgment;G2920N-DSF εἴπῃeipēmay sayG2036V-2AAS-3S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM αὐτοῦ·autouof him;G0846P-GSM ῥακά,rhakaRaca,’G4469N-VSM-ARAM ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S συνεδρίῳ·sunedriōSanhedrin;G4892N-DSN εἴπῃ·eipēmay say;G2036V-2AAS-3S ἔνοχοςenochosliableG1777A-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S γέεννανgeennanhellG1067N-ASF-T πυρός.¶purosof fire.G4442N-GSN - Ef 4,26.
23 Jeśli więc przyniesiesz swój dar na ołtarz i tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie;
προσφέρῃςprospherēsyou shall offerG4374V-PAS-2S θυσιαστήριονthusiastērionaltarG2379N-ASN κἀκεῖkakeiand thereG2532CONJ + G1563 μνησθῇςmnēsthēasshall rememberG3403V-APS-2S ἀδελφόςadelphosbrotherG0080N-NSM ἔχειecheihasG2192V-PAI-3S 24 Zostaw swój dar tam przed ołtarzem, idź i najpierw pojednaj się ze swoim bratem, a potem przyjdź i ofiaruj swój dar.
ἄφεςaphesdo leaveG0863GV-2AAM-2S ἔμπροσθενemprosthenbeforeG1715PREP θυσιαστηρίουthusiastērioualtarG2379N-GSN ὕπαγε,hupagedo go away,G5217V-PAM-2S διαλλάγηθιdiallagēthido be reconciledG1259V-2APM-2S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM ἐλθὼνelthōnhaving comeG2064V-2AAP-NSM πρόσφερεprospheredo offerG4374V-PAM-2S σου.¶souof you.G4771P-2GS 25 Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, dopóki jesteś z nim w drodze, aby przeciwnik nie wydał cię sędziemu, a sędzia strażnikowi, i aby nie wtrącono cię do więzienia.
ἼσθιIsthido beG1510V-PAM-2S εὐνοῶνeunoōnagreeingG2132V-PAP-NSM ἀντιδίκῳantidikōaccuserG0476N-DSM ταχὺtachuquicklyG5036A-ASN μήποτέmēpoteotherwiseG3361PRT-N + G4218 παραδῷparadōshall deliverG3860V-2AAS-3S ἀντίδικοςantidikosaccuserG0476N-NSM κριτῇ,kritēajudge,G2923N-DSM κριτὴςkritēsjudgeG2923N-NSM παραδῷparadōhe may betrayG3860V-2AAS-3S ὑπηρέτῃ,hupēretēofficer,G5257N-DSM φυλακὴνphulakēnprisonG5438GN-ASF βληθήσῃ.blēthēsēyou will be cast.G0906HV-FPI-2S 26 Zaprawdę powiadam ci: Nie wyjdziesz stamtąd, dopóki nie oddasz ostatniego grosza.
ἐξέλθῃςexelthēsyou may come outG1831V-2AAS-2S ἐκεῖθενekeithenfrom thereG1564ADV ἀποδῷςapodōsyou may payG0591V-2AAS-2S ἔσχατονeschatonlastG2078A-ASM κοδράντην.¶kodrantēnkodranten!G2835N-ASM 27 Słyszeliście, że powiedziano przodkom: Nie będziesz cudzołożył1.
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients:G0744A-DPM μοιχεύσεις.moicheuseiswill you commit adultery.’G3431V-FAI-2S - Wj 20,14; Kpł 20,10; Pwt 22,22.
28 Lecz ja wam mówię: Każdy, kto patrzy na kobietę, aby jej pożądać1, już popełnił z nią cudzołóstwo w swoim sercu.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP βλέπωνblepōnis looking uponG0991V-PAP-NSM γυναῖκαgunaikaa womanG1135GN-ASF πρὸςprosin orderG4314PREP ἐπιθυμῆσαιepithumēsaito lust afterG1937V-AAN ἐμοίχευσενemoicheusenhas committed adultery withG3431V-AAI-3S καρδίᾳkardiaheartG2588N-DSF αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM - Wj 20,17; 2Sm 11,2; Hi 31,1; Prz 6,25; 2P 2,14; 1J 2,16.
29 Jeśli więc twoje prawe oko jest ci powodem upadku, wyłup je i odrzuć od siebie. Pożyteczniej bowiem jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało było wrzucone do ognia1 piekielnego.
ὀφθαλμόςophthalmoseyeG3788N-NSM δεξιὸςdexiosrightG1188A-NSM σκανδαλίζειskandalizeicauses to stumbleG4624V-PAI-3S ἔξελεexeledo pluck outG1807V-2AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S συμφέρειsumphereiit is betterG4851V-PAI-3S ἀπόληταιapolētaimay perishG0622V-2AMS-3S μελῶνmelōnmembersG3196N-GPN βληθῇblēthēamay be castG0906GV-APS-3S γέενναν.¶geennanhell.G1067N-ASF-T - Mt 18,8; Mk 9,43-46.
30 A jeśli twoja prawa ręka jest ci powodem upadku, odetnij ją i odrzuć od siebie. Pożyteczniej bowiem jest dla ciebie, aby zginął jeden z twoich członków, niż żeby całe twoje ciało było wrzucone do ognia piekielnego.
δεξιάdexiarightG1188A-NSF σκανδαλίζειskandalizeicauses to stumbleG4624V-PAI-3S ἔκκοψονekkopsondo cut offG1581V-AAM-2S βάλεbaledo cast [it]G0906GV-2AAM-2S συμφέρειsumphereiit is betterG4851V-PAI-3S ἀπόληταιapolētaimay perishG0622V-2AMS-3S μελῶνmelōnmembersG3196N-GPN γέεννανgeennanhellG1067N-ASF-T ἀπέλθῃ.¶apelthēmay depart.G0565V-2AAS-3S 31 Powiedziano też: Kto oddala swoją żonę, niech jej da list1 rozwodowy.
ἘρρέθηErrethēIt was saidG2046V-API-3S ἀπολύσῃapolusēmay divorceG0630HV-AAS-3S αὐτοῦ,autouof him,G0846P-GSM δότωdotōhe should giveG1325V-2AAM-3S αὐτῇautēato herG0846P-DSF ἀποστάσιον.apostasiona letter of divorce.’G0647N-ASN - Mt 19,3; Mk 10,2; Pwt 24,1; Jr 3,1.
32 Lecz ja wam mówię: Kto oddala swoją żonę – poza przypadkiem nierządu – prowadzi ją do cudzołóstwa, a kto żeni się z oddaloną, cudzołoży.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀπολύωνapoluōnis divorcingG0630HV-PAP-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM παρεκτὸςparektosexceptG3924PREP λόγουlogouon accountG3056N-GSM πορνείαςporneiasof sexual immoralityG4202N-GSF ποιεῖpoieicausesG4160GV-PAI-3S μοιχευθῆναι·moicheuthēnaito be adulterated;G3431V-APN ἀπολελυμένηνapolelumenēndivorcedG0620V-RPP-ASF γαμήσῃ,gamēsēshall marry,G1060V-AAS-3S μοιχᾶται.¶moichataicommits adultery.G3429V-PNI-3S 33 Słyszeliście też, że powiedziano przodkom: Nie będziesz fałszywie przysięgał, ale dotrzymasz Panu swych przysiąg.
ἠκούσατεēkousateyou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθηerrethēit was saidG2046V-API-3S ἀρχαίοις·archaioisancients;G0744A-DPM ἐπιορκήσεις,epiorkēseiswill you swear falsely,G1964V-FAI-2S ἀποδώσειςapodōseisyou will keepG0591V-FAI-2S ὅρκουςhorkousoathsG3727N-APM 34 Lecz ja wam mówię: Wcale nie przysięgajcie – ani na niebo, gdyż jest tronem Boga;
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὀμόσαιomosaito swearG3660V-AAN ὅλως,holōsat all,G3654ADV μήτεmēteneither [swear]G3383CONJ-N οὐρανῷouranōheavenG3772N-DSM θρόνοςthronos[the] throneG2362N-NSM ἐστὶνestinit isG1510V-PAI-3S θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T 35 Ani na ziemię, gdyż jest podnóżkiem jego stóp, ani na Jerozolimę, gdyż jest miastem wielkiego króla.
μήτεmētenor [swear]G3383CONJ-N ὑποπόδιόνhupopodion[the] footstoolG5286N-NSN ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM μήτεmētenor [swear]G3383CONJ-N ἹεροσόλυμαHi'erosolumaJerusalemG2414N-APN-L πόλιςpolis[the] cityG4172N-NSF ἐστὶνestinit isG1510V-PAI-3S μεγάλουmegalougreatG3173A-GSM βασιλέως,basileōsKing,G0935N-GSM-T 36 Ani na swoją głowę nie będziesz przysięgał, gdyż nie możesz jednego włosa uczynić białym albo czarnym.
κεφαλῇkephalēaheadG2776N-DSF ὀμόσῃςomosēsmay you swearG3660V-AAS-2S δύνασαιdunasaiyou are ableG1410V-PNI-2S τρίχαtrichahairG2359N-ASF λευκὴνleukēnwhiteG3022A-ASF ποιῆσαιpoiēsaito makeG4160GV-AAN μέλαιναν.melainanblack.G3189A-ASF 37 Ale wasza mowa niech będzie: Tak – tak, nie – nie1. A co jest ponadto, pochodzi od złego.
ἔστωestōshould beG1510V-PAM-3S λόγοςlogosstatementG3056N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP περισσὸνperissonexcessiveG4053A-NSN τούτωνtoutōnof theseG3778D-GPN πονηροῦponērouevilG4190A-GSM ἐστιν.¶estincomes.G1510V-PAI-3S - Jk 5,12.
38 Słyszeliście, że powiedziano: Oko za oko1 i ząb za ząb.
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθη·errethēit was said;G2046V-API-3S ὀφθαλμὸνophthalmonEyeG3788N-ASM ὀφθαλμοῦophthalmoueyeG3788N-GSM ὀδόνταodontatoothG3599N-ASM ὀδόντος.odontostooth.’G3599N-GSM - Wj 21,22-27; Kpł 24,19-20.
39 Lecz ja wam mówię: Nie sprzeciwiajcie się złemu1, ale jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek, nadstaw mu i drugi.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἀντιστῆναιantistēnaito resistG0436V-2AAN πονηρῷ.ponērōevil [person].G4190A-DSN ὅστιςhostiswhoeverG3748R-NSM ῥαπίζειrhapizeistrikeG4474V-PAI-3S δεξιὰνdexianrightG1188A-ASF σιαγόναsiagonacheekG4600N-ASF στρέψονstrepsondo turnG4762V-AAM-2S ἄλλην·allēnother;G0243A-ASF - Kpł 19,18; Prz 20,22; Rz 12,17-19; 1Tes 5,15; 1P 3,9.
40 Temu, kto chce się z tobą procesować1 i wziąć twoją szatę, zostaw i płaszcz.
τῷtōto the [one]G3588T-DSM θέλοντίthelontiwillingG2309V-PAP-DSM κριθῆναιkrithēnaito sueG2919V-APN χιτῶνάchitōnatunicG5509N-ASM λαβεῖν,labeinto take,G2983V-2AAN ἄφεςaphesdo yieldG0863IV-2AAM-2S ἱμάτιον·himationcloak;G2440N-ASN - 1Kor 6,7.
41 A jeśli ktoś cię przymusza, żebyś szedł z nim jedną milę, idź z nim i dwie.
ὅστιςhostiswhoeverG3748R-NSM ἀγγαρεύσειangareuseiwill compel to goG0029V-FAI-3S μίλιονmilionmileG3400N-ASN ὕπαγεhupagedo goG5217V-PAM-2S 42 Temu, kto cię prosi, daj, a od tego, kto chce od ciebie pożyczyć, nie odwracaj się.
τῷtōTo the [one]G3588T-DSM αἰτοῦντίaitountiaskingG0154V-PAP-DSM δός,dosdo giveG1325V-2AAM-2S τὸνtonthe [one]G3588T-ASM θέλονταthelontadesiringG2309V-PAP-ASM δανίσασθαιdanisasthaito borrowG1155V-AMN ἀποστραφῇς.¶apostraphēasmay you turn away from.G0654V-2APS-2S 43 Słyszeliście, że powiedziano: Będziesz miłował swego bliźniego1, a swego nieprzyjaciela będziesz nienawidził2.
ἨκούσατεĒkousateYou have heardG0191V-AAI-2P ἐρρέθη·errethēit was said;G2046V-API-3S ἀγαπήσειςagapēseisYou will loveG0025V-FAI-2S πλησίονplēsionneighbourG4139ADV μισήσειςmisēseiswill hateG3404V-FAI-2S ἐχθρόνechthronenemyG2190N-ASM σου.souof you.’G4771P-2GS - Kpł 19,18; Mt 22,39-40.
- Pwt 23,6-7; Ps 139,21.
44 Lecz ja wam mówię: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, błogosławcie tym, którzy was przeklinają, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą i módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło i prześladują was;
ὑμῖν·huminto you;G4771P-2DP ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP εὐλογεῖτεeulogeitedo blessG2127V-PAM-2P καταρωμένουςkatarōmenouscursingG2672V-PNP-APM ποιεῖτεpoieitedoG4160GV-PAM-2P τοὺςtousto thoseG3588T-APM μισοῦνταςmisountashatingG3404V-PAP-APM προσεύχεσθεproseuchesthedo prayG4336V-PNM-2P ἐπηρεαζόντωνepēreazontōnmistreatingG1908V-PAP-GPM διωκόντωνdiōkontōnpersecutingG1377V-PAP-GPM 45 Abyście byli synami waszego Ojca, który jest w niebie. On bowiem sprawia, że jego słońce wschodzi nad złymi i nad dobrymi i deszcz zsyła na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.
ὅπωςhopōsso thatG3704CONJ γένησθεgenēstheyou may beG1096V-2ADS-2P πατρὸςpatrosFatherG3962N-GSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐρανοῖς,ouranoisheavens,G3772N-DPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἀνατέλλειanatelleiHe makes riseG0393V-PAI-3S πονηροὺςponērousevilG4190A-APM ἀγαθοὺςagathousgoodG0018A-APM βρέχειbrecheiHe sends rainG1026V-PAI-3S δικαίουςdikaiousrighteousG1342A-APM ἀδίκους.adikousunrighteous.G0094A-APM 46 Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, jakąż macie nagrodę? Czyż i celnicy tego nie czynią?
ἀγαπήσητεagapēsēteyou shall loveG0025V-AAS-2P ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM μισθὸνmisthonrewardG3408N-ASM ἔχετε;echetehave you?G2192V-PAI-2P οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N τελῶναιtelōnaitax collectorsG5057N-NPM ποιοῦσιν;poiousindo?G4160GV-PAI-3P 47 A jeśli tylko waszych braci pozdrawiacie, cóż szczególnego czynicie? Czyż i celnicy tak nie czynią?
ἀσπάσησθεaspasēstheyou shall greetG0782V-ADS-2P ἀδελφοὺςadelphousbrothersG0080N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP μόνον,monononly,G3441A-ASN περισσὸνperissonexcessiveG4053A-ASN ποιεῖτε;poieitedo you?G4160GV-PAI-2P οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N ἐθνικοὶethnikoiGentilesG1482A-NPM ποιοῦσιν;poiousindo?G4160GV-PAI-3P 48 Bądźcie więc doskonali1, tak jak doskonały jest wasz Ojciec, który jest w niebie.
ἔσεσθεesestheWill beG1510V-FDI-2P ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP τέλειοιteleioiperfectG5046A-NPM πατὴρpatērFatherG3962N-NSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οὐράνιοςouraniosHeavenlyG3770A-NSM τέλειόςteleiosperfectG5046A-NSM ἐστιν.¶estinis.G1510V-PAI-3S - Rdz 17,1; Pwt 18,13; Hi 1,1; Ps 37,37; Flp 3,12; Kol 1,28.