Chapter 6
Rozdział 6
1 W drugi1 szabat2 Jezus szedł przez zboża, a jego uczniowie zrywali kłosy i jedli, wykruszając je rękami.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S σαββάτῳsabbatōa SabbathG4521N-DSN δευτεροπρώτῳdeuteroprōtōsecond [after the] firstG1207A-DSN διαπορεύεσθαιdiaporeuesthai[is] passing alongG1279V-PNN σπορίμων,sporimōngrainfields,G4702A-GPN ἔτιλλονetillonwere pluckingG5089V-IAI-3P μαθηταὶmathētaidisciplesG3101N-NPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἤσθιονēsthionwere eatingG2068V-IAI-3P στάχυαςstachuasheads of grainG4719N-APM ψώχοντεςpsōchontesrubbing [them]G5597V-PAP-NPM χερσίν.chersinhands.G5495N-DPF - lub drugi po pierwszym; Wj 12,15; Kpł 23,7-11; Pwt 16,9.
- Mt 12,1; Mk 2,23.
2 Wtedy niektórzy z faryzeuszy mówili do nich: Dlaczego robicie to, czego nie wolno robić w szabat?
ΦαρισαίωνPharisaiōnPhariseesG5330N-GPM-T εἶπανeipansaidG2036V-2AAI-3P αὐτοῖς·autoisto them:G0846P-DPM ποιεῖτεpoieitedo youG4160GV-PAI-2P ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S τοῖςtois[on] theG3588T-DPN σάββασιν;sabbasinSabbaths?G4521N-DPN 3 A Jezus im odpowiedział: Czy nie czytaliście1 o tym, co zrobił Dawid, gdy był głodny, on i ci, którzy z nim byli?
ἀποκριθεὶςapokritheisansweringG0611V-AOP-NSM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM εἶπενeipensaidG2036V-2AAI-3S Ἰησοῦς·IēsousJesus;G2424GN-NSM-P οὐδὲoudeSurelyG3761CONJ-N ἀνέγνωτεanegnōtehave you readG0314V-2AAI-2P ἐποίησενepoiēsendidG4160GV-AAI-3S Δαυίδ,DauidDavid,G1138N-NSM-P ἐπείνασενepeinasenwas hungryG3983V-AAI-3S αὐτὸςautoshe himselfG0846P-NSM ὄντες;ontesbeing?G1510V-PAP-NPM - 1Sm 21,3-6.
4 Jak wszedł do domu Bożego, wziął chleby pokładne1, których nie wolno było jeść nikomu oprócz kapłanów, i jadł, i dał również tym, którzy z nim byli?
εἰσῆλθενeisēlthenhe enteredG1525V-2AAI-3S θεοῦ,theouof God,G2316N-GSM-T ἄρτουςartousloavesG0740N-APM προθέσεωςprotheseōspresentationG4286N-GSF λαβὼνlabōnhaving takenG2983V-2AAP-NSM ἔφαγενephagenateG5315V-AAI-3S ἔδωκενedōkengaveG1325V-AAI-3S τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S φαγεῖνphageinto eatG5315V-AAN μόνουςmonoussolelyG3441A-APM ἱερεῖς;hi'ereispriests?G2409N-APM - Wj 25,30; Kpł 24,5-9.
5 I powiedział im: Syn Człowieczy jest też Panem szabatu1.
ἔλεγενelegenHe was sayingG3004GV-IAI-3S αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S σαββάτουsabbatouSabbathG4521N-GSN ἀνθρώπου.¶anthrōpouof Man.G0444N-GSM-T - Mk 2,27.
6 W inny szabat Jezus wszedł do synagogi1 i nauczał. A był tam człowiek, który miał uschłą prawą rękę.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S ἑτέρῳheterōanotherG2087A-DSN σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN εἰσελθεῖνeiseltheinenteringG1525V-2AAN συναγωγὴνsunagōgēnsynagogueG4864N-ASF διδάσκειν·didaskeinteaching;G1321V-PAN ἦνēnthere wasG1510V-IAI-3S ἄνθρωποςanthrōposa manG0444N-NSM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM δεξιὰdexiarightG1188A-NSF ξηρά.xērawithered.G3584A-NSF - Mt 12,9; Mk 3,1.
7 I obserwowali go uczeni w Piśmie i faryzeusze, czy uzdrowi w szabat, aby znaleźć powód do oskarżenia1 go.
παρετηροῦντοparetērountoWere closely watchingG3906V-IMI-3P γραμματεῖςgrammateisscribesG1122N-NPM ΦαρισαῖοιPharisaioiPhariseesG5330N-NPM-T σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN θεραπεύειtherapeueiHe healsG2323V-PAI-3S εὕρωσινheurōsinthey may find [reason]G2147V-2AAS-3P κατηγορεῖνkatēgoreinto accuseG2723V-PAN αὐτοῦ.autouHim.G0846P-GSM - Łk 20,20.
8 Ale on znał ich myśli1 i powiedział do człowieka, który miał uschłą rękę: Podnieś się i stań na środku. A on podniósł się i stanął.
αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM διαλογισμοὺςdialogismousthoughtsG1261N-APM αὐτῶν.autōnof them.G0846P-GPM εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S ξηρὰνxēranwitheredG3584A-ASF ἔχοντιechontihavingG2192V-PAP-DSM χεῖρα·cheirahand;G5495N-ASF ἔγειρεegeiredo ariseG1453V-PAM-2S στῆθιstēthido standG2476V-2AAM-2S μέσον.mesonmidst.G3319A-ASN ἀναστὰςanastashaving risen upG0450V-2AAP-NSM ἔστη.estēhe stood.G2476V-2AAI-3S - J 2,25.
9 Wtedy Jezus powiedział do nich: Spytam was o pewną rzecz: Czy wolno w szabaty czynić dobrze, czy źle? Ocalić życie czy zniszczyć?
εἶπενeipenSaidG2036V-2AAI-3S ἸησοῦςIēsousJesusG2424GN-NSM-P αὐτούς·autousthem;G0846P-APM ἐπερωτῶeperōtōI askG1905V-PAI-1S ἔξεστινexestinit is lawfulG1832V-PAI-3S σαββάτῳsabbatōSabbathG4521N-DSN ἀγαθοποιῆσαιagathopoiēsaito do goodG0015V-AAN κακοποιῆσαι;kakopoiēsaito do evil?G2554V-AAN σῶσαιsōsaito saveG4982V-AAN ἀπολέσαι;apolesaito destroy?G0622V-AAN 10 A spojrzawszy wokoło po wszystkich, powiedział do tego człowieka: Wyciągnij rękę. A on to zrobił i jego ręka znowu stała się zdrowa tak jak druga.
περιβλεψάμενοςperiblepsamenoshaving looked aroundG4017V-AMP-NSM πάνταςpantasallG3956A-APM αὐτοὺςautouson themG0846P-APM εἶπενeipenHe saidG2036V-2AAI-3S αὐτῷ·autōto him;G0846P-DSM ἔκτεινονekteinondo stretch outG1614V-AAM-2S χεῖράcheirahandG5495N-ASF ἐποίησενepoiēsenhe didG4160GV-AAI-3S οὕτως·houtōsthus;G3779ADV ἀπεκατεστάθηapekatestathēwas restoredG0600V-API-3S αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ὑγιὴςhugiēssoundG5199A-NSF ἄλλη.allēanother.G0243A-NSF 11 Ale oni wpadli we wściekłość1 i rozmawiali między sobą, co by zrobić Jezusowi.
αὐτοὶautoiThey themselvesG0846P-NPM ἐπλήσθησανeplēsthēsanwere filledG4130V-API-3P ἀνοίαςanoiaswith rageG0454N-GSF διελάλουνdielalounwere discussingG1255V-IAI-3P ἀλλήλουςallēlousone anotherG0240C-APM ποιήσαιενpoiēsaienthey would doG4160GV-AAO-3P Ἰησοῦ.¶Iēsouto Jesus.G2424GN-DSM-P - Ps 2,1-2; Kaz 9,3.
12 W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.
ἘγένετοEgenetoIt came to passG1096V-2ADI-3S ἡμέραιςhēmeraisdaysG2250N-DPF ταύταιςtautaisthoseG3778D-DPF ἐξελθεῖνexeltheinto go outG1831V-2AAN ὄροςorosmountainG3735N-ASN προσεύξασθαι·proseuxasthaito pray;G4336V-ADN διανυκτερεύωνdianuktereuōnspending the nightG1273V-PAP-NSM προσευχῇproseuchēaprayerG4335N-DSF θεοῦ.theouto God.G2316N-GSM-T 13 A gdy nastał dzień, przywołał swych uczniów i wybrał z nich dwunastu, których też nazwał apostołami1:
ἐγένετοegenetoit becameG1096V-2ADI-3S ἡμέρα,hēmeraday,G2250N-NSF προσεφώνησενprosephōnēsenHe called to [Him]G4377V-AAI-3S μαθητὰςmathētasdisciplesG3101N-APM αὐτοῦ,autouof Him,G0846P-GSM ἐκλεξάμενοςeklexamenoshaving chosen outG1586V-AMP-NSM δώδεκαdōdekatwelveG1427A-NUI ἀποστόλουςapostolousapostlesG0652N-APM ὠνόμασεν·ōnomasenHe named:G3687V-AAI-3S - Łk 11,49; Rz 11,13; 16,7; 1Kor 4,9; 9,1; 2Kor 12,11-12; Ef 2,20; 4,11; 2P 3,2.
14 Szymona, którego nazwał Piotrem, i jego brata Andrzeja, Jakuba i Jana, Filipa i Bartłomieja;
ΣίμωναSimōnaSimonG4613ON-ASM-P ὠνόμασενōnomasenHe namedG3687V-AAI-3S ΠέτρονPetronPeterG4074GN-ASM-P ἈνδρέανAndreanAndrewG0406N-ASM-P ἀδελφὸνadelphonbrotherG0080N-ASM αὐτοῦautouof himG0846P-GSM ἸάκωβονIakōbonJamesG2385GN-ASM-P ἸωάννηνIōannēnJohnG2491HN-ASM-P ΦίλιππονPhilipponPhilipG5376GN-ASM-P ΒαρθολομαῖονBartholomaionBartholomewG0918N-ASM-P 15 Mateusza i Tomasza, Jakuba, syna Alfeusza, i Szymona, zwanego Zelotą;
ΜαθθαῖονMaththaionMatthewG3156N-ASM-P ΘωμᾶνThōmanThomasG2381N-ASM-P ἸάκωβονIakōbonJamesG2385HN-ASM-P τὸνton<the [son]>G3588T-ASM ἉλφαίουHalphaiouof AlphaeusG0256N-GSM-P ΣίμωναSimōnaSimonG4613GN-ASM-P τὸνtonthe [one]G3588T-ASM καλούμενονkaloumenonbeing calledG2564GV-PPP-ASM ζηλωτὴνzēlōtēnZealotG2208N-ASM-T 16 Judasza, brata Jakuba, i Judasza Iskariotę, który stał się zdrajcą.
ἸούδανIoudanJudas [son]G2455GN-ASM-P ἸακώβουIakōbouof JamesG2385JN-GSM-P ἸούδανIoudanJudasG2455HN-ASM-P ἸσκαριὼθIskariōthIscariotG2469N-ASM-P ἐγένετοegenetobecameG1096V-2ADI-3S προδότης.prodotēs[the] betrayer.G4273N-NSM 17 Potem zszedł z nimi i stanął na równinie. Była z nim też gromada jego uczniów i wielkie mnóstwo ludzi z całej Judei i Jerozolimy oraz z okolic nadmorskich, z Tyru i Sydonu, którzy przyszli, aby go słuchać i aby ich uzdrowił z chorób.
καταβὰςkatabashaving descendedG2597V-2AAP-NSM ἔστηestēHe stoodG2476V-2AAI-3S τόπουtopoua placeG5117N-GSM πεδινοῦ.pedinoulevel.G3977A-GSM ὄχλοςochlosa crowdG3793N-NSM πολὺςpoluslargeG4183A-NSM μαθητῶνmathētōnof disciplesG3101N-GPM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM πλῆθοςplēthosa multitudeG4128N-NSN ἸουδαίαςIoudaiasJudeaG2449N-GSF-L ἸερουσαλὴμIerousalēmJerusalemG2419N-GSF-L παραλίουparaliousea coastG3882N-GSF ΤύρουTurouof TyreG5184N-GSF-L ΣιδῶνοςSidōnosSidonG4605N-GSF-L 18 Także ci, którzy byli dręczeni przez duchy nieczyste, zostali uzdrowieni.
ἐνοχλούμενοιenochloumenoibeing troubledG1776V-PPP-NPM πνευμάτωνpneumatōnspiritsG4151GN-GPN ἀκαθάρτωνakathartōnuncleanG0169A-GPN ἐθεραπεύοντο.etherapeuontowere healed.G2323V-IPI-3P 19 A wszyscy ludzie starali się go dotknąć1, ponieważ moc wychodziła z niego i uzdrawiała wszystkich.
ὄχλοςochlosmultitudeG3793N-NSM ἐζήτουνezētounwere seekingG2212V-IAI-3P ἅπτεσθαιhaptesthaito touchG0681V-PMN αὐτοῦ,autouHim,G0846P-GSM δύναμιςdunamispowerG1411N-NSF ἐξήρχετο,exērchetowas going outG1831V-INI-3S ἰᾶτοiatowas healingG2390V-INI-3S πάντας.¶pantasall.G3956A-APM - Mt 14,36; Mk 3,10; 6,56.
20 A on podniósł oczy1 na uczniów i mówił: Błogosławieni jesteście wy, ubodzy, bo wasze jest królestwo Boże.
αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM ἐπάραςeparashaving lifted upG1869V-AAP-NSM ὀφθαλμοὺςophthalmousgazeG3788N-APM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM μαθητὰςmathētasdisciplesG3101N-APM αὐτοῦautouof HimG0846P-GSM ἔλεγεν·elegenwas saying:G3004GV-IAI-3S μακάριοιmakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πτωχοί,ptōchoipoor,G4434N-NPM ὑμετέραhumeterayoursG4771A-NSF ἐστὶνestinisG1510V-PAI-3S βασιλείαbasileiakingdomG0932N-NSF θεοῦ.¶theouof God.G2316N-GSM-T - Mt 5,1.
21 Błogosławieni jesteście wy, którzy teraz cierpicie głód, bo będziecie nasyceni. Błogosławieni jesteście wy, którzy teraz płaczecie, bo śmiać się będziecie.
ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM πεινῶντεςpeinōnteshungeringG3983V-PAP-NPM χορτασθήσεσθε.¶chortasthēsestheyou will be filled.G5526V-FPI-2P ΜακάριοιMakarioiBlessed [are]G3107A-NPM κλαίοντεςklaiontesweepingG2799V-PAP-NPM γελάσετε.¶gelaseteyou will laugh.G1070V-FAI-2P 22 Błogosławieni będziecie, gdy ludzie będą was nienawidzić i gdy was wyłączą spośród siebie, będą was znieważać i odrzucą wasze imię jako niecne z powodu Syna Człowieczego.
ΜακάριοίMakarioiBlessedG3107A-NPM ἐστε,esteare youG1510V-PAI-2P μισήσωσινmisēsōsinmay hateG3404V-AAS-3P ἄνθρωποιanthrōpoimenG0444N-NPM ἀφορίσωσινaphorisōsinthey may excludeG0873V-AAS-3P ὀνειδίσωσινoneidisōsinthey may insult [you]G3679V-AAS-3P ἐκβάλωσινekbalōsinthey may cast outG1544V-2AAS-3P ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πονηρὸνponēronevilG4190A-ASN ἕνεκαhenekaon account ofG1752PREP ἀνθρώπου.anthrōpouof Man.G0444N-GSM-T 23 Radujcie się w tym dniu i weselcie, bo obfita jest wasza nagroda w niebie. Tak samo bowiem ich ojcowie postępowali wobec proroków.
χάρητεcharētedo rejoiceG5463V-2AOM-2P ἐκείνῃekeinēthat [very]G1565D-DSF σκιρτήσατε·skirtēsatedo leap for joy;G4640V-AAM-2P μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολὺςpolus[is] greatG4183A-NSM οὐρανῷ.ouranōheaven.G3772N-DSM κατὰkataAccording toG2596PREP τὰtathe [things]G3588T-APN αὐτὰautaof themG0846P-APN ἐποίουνepoiounwere treatingG4160GV-IAI-3P προφήταιςprophētaisprophetsG4396N-DPM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM αὐτῶν.¶autōnof them.G0846P-GPM 24 Lecz biada wam, bogaczom, bo już otrzymaliście waszą pociechę1.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP τοῖςtoiswho areG3588T-DPM πλουσίοις,plousioisrich,G4145A-DPM ἀπέχετεapecheteyou are receivingG0568V-PAI-2P παράκλησινparaklēsincomfortG3874N-ASF ὑμῶν.¶humōnof you.G4771P-2GP - Łk 16,25.
25 Biada wam, którzy jesteście nasyceni, bo będziecie cierpieć głód. Biada wam, którzy się teraz śmiejecie, bo będziecie się smucić i płakać.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἐμπεπλησμένοιempeplēsmenoifilledG1705V-RPP-VPM πεινάσετε.¶peinaseteyou will hunger.G3983V-FAI-2P ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP γελῶντεςgelōnteslaughingG1070V-PAP-VPM πενθήσετεpenthēseteyou will mournG3996V-FAI-2P κλαύσετε.¶klausetewill weep.G2799V-FAI-2P 26 Biada wam, gdy wszyscy ludzie będą dobrze o was mówić, bo tak ich ojcowie postępowali wobec fałszywych proroków.
ΟὐαὶOuaiWoe to youG3759INJ ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ὑμᾶςhumasof youG4771P-2AP εἴπωσινeipōsinspeakG2036V-2AAS-3P πάντεςpantesallG3956A-NPM ἄνθρωποι·anthrōpoimen;G0444N-NPM κατὰkataaccording toG2596PREP τὰtathe [things]G3588T-APN αὐτὰautaof themG0846P-APN ἐποίουνepoiounwere treatingG4160GV-IAI-3P ψευδοπροφήταιςpseudoprophētaisfalse prophetsG5578N-DPM πατέρεςpateresfathersG3962N-NPM αὐτῶν.autōnof them.G0846P-GPM 27 Lecz mówię wam, którzy słuchacie: Miłujcie waszych nieprzyjaciół1, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą.
ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM ἀκούουσιν·akouousinhearing:G0191V-PAP-DPM ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶν,humōnof you,G4771P-2GP ποιεῖτεpoieitedo performG4160GV-PAM-2P τοῖςtoisto thoseG3588T-DPM μισοῦσινmisousinhatingG3404V-PAP-DPM - Prz 24,17; 25,21; Rz 12,20.
28 Błogosławcie tym, którzy was przeklinają1, módlcie2 się za tych, którzy wam wyrządzają zło.
εὐλογεῖτεeulogeitedo blessG2127V-PAM-2P καταρωμένουςkatarōmenouscursingG2672V-PNP-APM προσεύχεσθεproseuchesthedo prayG4336V-PNM-2P ἐπηρεαζόντωνepēreazontōnmistreatingG1908V-PAP-GPM - Rz 12,14.
- Łk 23,34; Dz 7,60.
29 Temu, kto cię uderzy1 w policzek, nadstaw i drugi, a temu, kto zabiera2 ci płaszcz, i szaty nie odmawiaj.
τῷtōTo the [one]G3588T-DSM τύπτοντίtuptontistrikingG5180V-PAP-DSM σιαγόνα,siagonacheek,G4600N-ASF πάρεχεparechedo offerG3930V-PAM-2S ἄλλην·allēnother;G0243A-ASF τοῦtouthe [one]G3588T-GSM αἴροντόςairontostaking awayG0142V-PAP-GSM ἱμάτιονhimationcloakG2440N-ASN χιτῶναchitōnatunicG5509N-ASM κωλύσῃς.¶kōlusēsmay do withhold.G2967V-AAS-2S - Mt 5,39-40.
- 1Kor 6,7; Hbr 10,34.
30 Każdemu, kto cię prosi, daj1, a od tego, kto bierze, co twoje, nie upominaj się o zwrot.
ΠαντὶPantiTo everyoneG3956A-DSM αἰτοῦντίaitountiis askingG0154V-PAP-DSM δίδου·didoudo give;G1325V-PAM-2S τοῦtouthe [one]G3588T-GSM αἴροντοςairontostaking awayG0142V-PAP-GSM ἀπαίτει.apaiteido ask [it] back.G0523V-PAM-2S - Mt 5,42; 1J 3,17.
31 Jak chcecie, aby ludzie wam czynili, tak i wy im czyńcie.
καθὼςkathōseven asG2531CONJ θέλετεtheleteyou desireG2309V-PAI-2P ποιῶσινpoiōsinthey may performG4160GV-PAS-3P ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP ἄνθρωποι,anthrōpoimen,G0444N-NPM ὑμεῖςhumeisyou yourselvesG4771P-2NP ποιεῖτεpoieitedo performG4160GV-PAM-2P αὐτοῖςautoisto themG0846P-DPM ὁμοίως.homoiōslikewise.G3668ADV 32 Jeśli bowiem miłujecie1 tych, którzy was miłują, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy miłują tych, którzy ich miłują.
ἀγαπᾶτεagapateyou loveG0025V-PAI-2P ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ἀγαπῶνταςagapōntaslovingG0025V-PAP-APM αὐτοὺςautousthemG0846P-APM ἀγαπῶσιν.agapōsinlove.G0025V-PAI-3P - Mt 5,46; 1P 2,20.
33 A jeśli dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy postępują tak samo.
ἀγαθοποιῆτεagathopoiēteyou shall do goodG0015V-PAS-2P τοὺςtousto thoseG3588T-APM ἀγαθοποιοῦνταςagathopoiountasdoing good toG0015V-PAP-APM ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ποιοῦσιν.poiousinperform.G4160GV-PAI-3P 34 I jeśli pożyczacie tym, od których spodziewacie się zwrotu, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy pożyczają grzesznikom, aby z powrotem odebrać tyle samo.
δανίσητεdanisēteyou shall lend [to those]G1155V-AAS-2P ἐλπίζετεelpizeteyou expectG1679V-PAI-2P λαβεῖν,labeinto receive ,G2983V-2AAN ὑμῖνhuminto youG4771P-2DP χάριςchariscreditG5485N-NSF ἐστίν;estinis it?G1510V-PAI-3S ἁμαρτωλοὶhamartōloisinnersG0268A-NPM ἁμαρτωλοῖςhamartōloisto sinnersG0268A-DPM δανίζουσινdanizousinlendG1155V-PAI-3P ἀπολάβωσινapolabōsinthey may receiveG0618V-2AAS-3P ἴσα.isasame amount.G2470A-APN 35 Ale miłujcie waszych nieprzyjaciół, czyńcie im dobrze i pożyczajcie, niczego się za to nie spodziewając, a wielka będzie wasza nagroda i będziecie synami Najwyższego. On bowiem jest dobry1 dla niewdzięcznych i złych.
ἀγαπᾶτεagapatedo loveG0025V-PAM-2P ἐχθροὺςechthrousenemiesG2190N-APM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP ἀγαθοποιεῖτεagathopoieitedo goodG0015V-PAM-2P δανίζετεdanizetedo lendG1155V-PAM-2P μηδὲνmēdennothingG3367A-ASN-N ἀπελπίζοντες·apelpizontesexpecting in return;G0560V-PAP-NPM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S μισθὸςmisthosrewardG3408N-NSM ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP πολύς,polusgreat,G4183A-NSM ἔσεσθεesestheyou will beG1510V-FDI-2P ὑψίστου,hupsistouMost High,G5310A-GSM-S αὐτὸςautosHe himselfG0846P-NSM χρηστόςchrēstoskindG5543A-NSM ἐστινestinisG1510V-PAI-3S ἀχαρίστουςacharistousungratefulG0884A-APM πονηρούς.¶ponērousevil.G4190A-APM - Ps 145,9.
36 Dlatego bądźcie miłosierni1, jak i wasz Ojciec jest miłosierny.
ΓίνεσθεGinesthedo be youG1096V-PNM-2P οἰκτίρμονεςoiktirmonesmercifulG3629A-NPM καθὼςkathōseven asG2531CONJ πατὴρpatērFatherG3962N-NSM-T ὑμῶνhumōnof youG4771P-2GP οἰκτίρμωνoiktirmōnmercifulG3629A-NSM ἐστίν.estinis.G1510V-PAI-3S - Ef 4,32; 5,1.
37 Nie sądźcie1, a nie będziecie sądzeni; nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni; przebaczajcie, a będzie wam przebaczone.
κρίνετε,krinetedo judge,G2919V-PAM-2P κριθῆτε.krithēteyou may be judged.G2919V-APS-2P καταδικάζετε,katadikazetedo condemn,G2613V-PAM-2P καταδικασθῆτε.katadikasthēteyou may be condemned.G2613V-APS-2P ἀπολύετε,apoluetedo forgive,G0630GV-PAM-2P ἀπολυθήσεσθε.apoluthēsestheyou will be forgiven.G0630GV-FPI-2P - Mt 7,1; Rz 14,4; 1Kor 4,5.
38 Dawajcie1, a będzie wam dane; miarę dobrą, natłoczoną, utrzęsioną i przelewającą się dadzą w wasze zanadrze. Jaką bowiem miarą2 mierzycie, taką będzie wam odmierzone.
δίδοτε,didotedo give,G1325V-PAM-2P δοθήσεταιdothēsetaiit will be givenG1325V-FPI-3S ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP μέτρονmetronMeasureG3358N-ASN πεπιεσμένονpepiesmenonpressed downG4085V-RPP-ASN σεσαλευμένονsesaleumenonshaken togetherG4531V-RPP-ASN ὑπερεκχυννόμενονhuperekchunnomenonrunning overG5240V-PPP-ASN δώσουσινdōsousinwill they putG1325V-FAI-3P κόλπονkolponlapG2859N-ASM ὑμῶν·humōnof you;G4771P-2GP μέτρῳmetrōmeasureG3358N-DSN μετρεῖτε,metreiteyou measure,G3354V-PAI-2P ἀντιμετρηθήσεταιantimetrēthēsetaiit will be re-measuredG0488V-FPI-3S ὑμῖν.huminto you.G4771P-2DP - Prz 3,9-10; 2Kor 9,6-9.
- Mk 4,24.
39 I opowiedział im przypowieść: Czy może ślepy1 prowadzić ślepego? Czyż obaj nie wpadną do dołu?
εἶπενeipenHe spokeG2036V-2AAI-3S παραβολὴνparabolēna parableG3850N-ASF αὐτοῖς·autoisto them;G0846P-DPM μήτιmētisurely not everG3385PRT-N δύναταιdunataiis ableG1410V-PNI-3S τυφλὸςtuphlosa blind [man]G5185A-NSM τυφλὸνtuphlona blind [man]G5185A-ASM ὁδηγεῖν;hodēgeinto lead?G3594V-PAN οὐχὶouchiSurelyG3780PRT-N ἀμφότεροιamphoteroibothG0297A-NPM βόθυνονbothunona pitG0999N-ASM ἐμπεσοῦνται;¶empesountaiwill fall in?G1706V-FNI-3P - Mt 15,14; Rz 2,19.
40 Uczeń1 nie przewyższa swego mistrza. Lecz doskonały będzie każdy, kto będzie jak jego mistrz.
ἔστινestinisG1510V-PAI-3S μαθητὴςmathētēsa discipleG3101N-NSM διδάσκαλονdidaskalonteacherG1320N-ASM αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM κατηρτισμένοςkatērtismenosfully trainedG2675V-RPP-NSM ἔσταιestaiwill beG1510V-FDI-3S διδάσκαλοςdidaskalosteacherG1320N-NSM αὐτοῦ.¶autouof him.G0846P-GSM - Mt 10,24; J 13,16; 15,20.
41 Czemu widzisz źdźbło1 w oku swego brata, a na belkę, która jest w twoim oku, nie zwracasz uwagi?
βλέπειςblepeislook you atG0991V-PAI-2S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM ἀδελφοῦadelphoubrotherG0080N-GSM δοκὸνdokonthe beamG1385N-ASF τὴνtēnthat [is]G3588T-ASF ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM κατανοεῖς;katanoeisnotice?G2657V-PAI-2S - Mt 7,3-5; Rz 2,1.
42 Albo jakże możesz mówić swemu bratu: Bracie, pozwól, że wyjmę źdźbło, które jest w twoim oku, gdy sam nie widzisz belki, która jest w twoim oku? Obłudniku, wyjmij najpierw belkę ze swego oka, a wtedy przejrzysz, aby wyjąć źdźbło, które jest w oku twego brata.
δύνασαιdunasaiare you ableG1410V-PNI-2S ἀδελφῷadelphōbrotherG0080N-DSM ἀδελφέ,adelpheBrother,G0080N-VSM ἄφεςaphesdo allow [me]G0863IV-2AAM-2S ἐκβάλωekbalōI may cast outG1544V-2AAS-1S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM αὐτὸςautosyourselfG0846P-NSM ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM βλέπων;blepōnseeing?G0991V-PAP-NSM ὑποκριτά,hupokritaHypocrite,G5273N-VSM ἔκβαλεekbaledo cast outG1544V-2AAM-2S ὀφθαλμοῦophthalmoueyeG3788N-GSM διαβλέψειςdiablepseisyou will see clearlyG1227V-FAI-2S κάρφοςkarphossplinterG2595N-ASN ὀφθαλμῷophthalmōeyeG3788N-DSM ἀδελφοῦadelphoubrotherG0080N-GSM ἐκβαλεῖν.ekbaleinto cast out.G1544V-2AAN 43 Nie jest bowiem dobre to drzewo1, które wydaje zły owoc, ani złe to drzewo, które wydaje dobry owoc.
ἐστινestinthere isG1510V-PAI-3S δένδρονdendrontreeG1186N-NSN ποιοῦνpoiounproducingG4160GV-PAP-NSN καρπὸνkarponfruitG2590N-ASM σαπρόν·sapronbad;G4550A-ASM πάλινpalinagain [is there]G3825ADV δένδρονdendrona treeG1186N-NSN σαπρὸνsapronbadG4550A-NSN ποιοῦνpoiounproducingG4160GV-PAP-NSN καρπὸνkarponfruitG2590N-ASM - Mt 3,10; 7,17-20; 12,33.
44 Gdyż każde drzewo poznaje się po jego owocu. Nie zbiera się bowiem fig z cierni ani winogron z głogu.
ἕκαστονhekastonEachG1538A-NSN δένδρονdendrontreeG1186N-NSN καρποῦkarpoufruitG2590N-GSM γινώσκεται.ginōsketaiis known.G1097V-PPI-3S ἀκανθῶνakanthōnthornsG0173N-GPF συλλέγουσινsullegousindo they gatherG4816V-PAI-3P βάτουbatoua bramble bushG0942N-GSF σταφυλὴνstaphulēngrapesG4718N-ASF τρυγῶσιν.¶trugōsingather they.G5166V-PAI-3P 45 Dobry człowiek z dobrego skarbca swego serca wydobywa dobre rzeczy, a zły człowiek ze złego skarbca swego serca wydobywa złe rzeczy. Z obfitości serca bowiem mówią jego usta.
ἀγαθὸςagathosgoodG0018A-NSM ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM ἀγαθοῦagathougoodG0018A-GSM θησαυροῦthēsauroutreasureG2344N-GSM καρδίαςkardias[his] heartG2588N-GSF αὐτοῦautouof himG0846P-GSM προφέρειprophereibrings forthG4393V-PAI-3S τὸtothat which [is]G3588T-ASN ἀγαθόν,agathongood,G0018A-ASN πονηρὸςponērosevilG4190A-NSM ἄνθρωποςanthrōposmanG0444N-NSM πονηροῦponērouevilG4190A-GSM θησαυροῦthēsauroutreasureG2344N-GSM καρδίαςkardiasheartG2588N-GSF αὑτοῦhautouhis ownG1438F-3GSM προφέρειprophereibrings forthG4393V-PAI-3S τὸtothat which [is]G3588T-ASN πονηρόν·ponēronevil;G4190A-ASN περισσεύματοςperisseumatosoverflowG4051N-GSN καρδίαςkardiasof his heartG2588N-GSF λαλεῖlaleispeaksG2980V-PAI-3S στόμαstomamouthG4750N-NSN αὐτοῦ.autouof him.G0846P-GSM 46 Dlaczego więc mówicie1 do mnie: Panie, Panie, a nie robicie tego, co mówię?
καλεῖτε·kaleitedo you call:G2564GV-PAI-2P ποιεῖτεpoieitedoG4160GV-PAI-2P λέγω;¶legōI say?G3004GV-PAI-1S - Ml 1,6; Mt 25,11; 1Kor 12,3.
47 Pokażę wam, do kogo jest podobny każdy, kto przychodzi do mnie, słucha moich słów i wypełnia1 je.
ἐρχόμενοςerchomenosis comingG2064V-PNP-NSM ἀκούωνakouōnhearingG0191V-PAP-NSM λόγωνlogōnwordsG3056N-GPM ποιῶνpoiōndoingG4160GV-PAP-NSM αὐτούς,autousthem,G0846P-APM ὑποδείξωhupodeixōI will showG5263V-FAI-1S τίνιtinito whomG5101I-DSM ἐστὶνestinhe isG1510V-PAI-3S ὅμοιος.homoioslike.G3664A-NSM - Mt 7,24-25; Jk 1,22-24.
48 Podobny jest do człowieka budującego dom, który zrobił głęboki wykop i założył fundament1 na skale2. A gdy przyszła powódź, rzeka uderzyła w ten dom, ale nie mogła go poruszyć, bo był założony na skale.
ὅμοιόςhomoiosLikeG3664A-NSM ἐστινestinhe isG1510V-PAI-3S ἀνθρώπῳanthrōpōto a manG0444N-DSM οἰκοδομοῦντιoikodomountibuildingG3618V-PAP-DSM οἰκίανoikiana houseG3614GN-ASF ἔσκαψενeskapsendugG4626V-AAI-3S ἐβάθυνενebathunenhe deepenedG0900V-AAI-3S ἔθηκενethēkenhe laidG5087V-AAI-3S θεμέλιονthemeliona foundationG2310N-ASM πέτραν.petranrock.G4073N-ASF πλημμύρηςplēmmurēswhen a floodG4132N-GSF γενομένηςgenomenēshaving comeG1096V-2ADP-GSF προσέρηξενproserēxenburst uponG4366V-AAI-3S ποταμὸςpotamosstreamG4215N-NSM ἐκείνῃ,ekeinēthat,G1565D-DSF ἴσχυσενischusenwas ableG2480V-AAI-3S σαλεῦσαιsaleusaito shakeG4531V-AAN οἰκοδομῆσθαιoikodomēsthaito have been builtG3618V-RPN πέτραν.¶petranrock.G4073N-ASF - 1Kor 3,11; Ef 2,20.
- 1Sm 2,2; 2Sm 22,2.32.
49 Ten zaś, kto słucha, a nie wypełnia, podobny jest do człowieka, który zbudował swój dom na ziemi bez fundamentu. Uderzyła w niego rzeka i natychmiast się zawalił, a upadek tego domu był wielki.
ἀκούσαςakousashaving heardG0191V-AAP-NSM ποιήσαςpoiēsashaving doneG4160GV-AAP-NSM ὅμοιόςhomoioslikeG3664A-NSM ἐστινestinit isG1510V-PAI-3S ἀνθρώπῳanthrōpōto a manG0444N-DSM οἰκοδομήσαντιoikodomēsantihaving builtG3618V-AAP-DSM οἰκίανoikiana houseG3614GN-ASF χωρὶςchōriswithoutG5565PREP θεμελίουthemelioua foundationG2310N-GSM προσέρηξενproserēxenburstG4366V-AAI-3S ποταμός,potamosstream,G4215N-NSM εὐθὺςeuthusimmediatelyG2112ADV συνέπεσεν,sunepesenit fell,G6081V-2AAI-3S ἐγένετοegenetowasG1096V-2ADI-3S ῥῆγμαrhēgmaruinG4485N-NSN ἐκείνηςekeinēsthatG1565D-GSF μέγα.¶megagreat [one].G3173A-NSN